Sylua. Frutetum. Collis

61쪽

no intus solido,coccata inebrana clauso . prus tex grauiter, cum delibatur, olet. hunc neque pecus neq; capra novellorum etiam germinuauida,prorsus attingit,ligno intus buxeo,quod ad fusos netu muliebri celebres usurpant:inde

fusariam vel fusanum rura vocant. Siliquas vulsgus scrota nominant sacerdotum, i intus erui

magnitudine grana, mollibus inuoluta mebranis testiculoru modo cotineatur. Culinae tras,

figendis lardo carnibus pro veruculo frequester ututur.Sed an sit euonymos etsi mulis deliniationes faueant non ausim affirmare. Ana ris,a tetro odore dicta cunde Puero. bisi grscii,apud nos quom celebratu, αναγ ιν κινῶ mna rim mouere. in eos iactari solitum qui obfutura sibi commouent sunt qui nauteam a Plauto vocari putent,in Asinaria,sed auctorem non habent nauteam vero herbam esse graue scribit Festus, qua coriarij v tanturia naui dictam,quasi nauseam a quibusdam acopon dicitur, recentioribus malua terrestris: lhumi, maluae modo iaceat: rusticis nostris, hagnum putidum du bos puant. Arboris instar fruticat, folijs & ramis salicis amerinae: foedo

odore,flore brassicae,siliqua terete,in qua semecontinetur renibus simile,cum messibus maturescens .folia trita, atque adeo lignum receler delibratum mire foetent. Ligustrum,Buxum,Iuniperu,Cedru,in Horatulo requirito. Nam eos frutices illic ad ornas

62쪽

tum consevimus. Periclymenon autes una cuclymeno postea in Monticulo describetur. Quae Dioscoridi & Galeno 'armice,a ciendo sternutameto dicta est arbuscula: quida ea esse putant, qua vulgus nostru vocat sylvestre

pyrethrum, gustum pyrethri modo quanqmitius vellicet.Dioscoridis descriptio in prosptu estonostratis aute fruticis, sic habet ex Ruellio:Ptarnaice apud nos fruticulus est aut herba fruticas,haud ferh cubito altior: surculis teretibus,paruis,abrotono no dissimilibus,geni, cuiatis ente russescctibus,qui folijs olea logioribus & copiosis ambiatur, angustis,utrinq; Iesniter serratis. Cacumen opacat capitulu,flores gerens anthemidis seu chamaemeli ato id ca, cume in orbe radiatu est,ac suo acri odore nares feriens sternutamentu irritat. Inuenitur saepius in montibus & saxosis,locisque quibus tofus subest. rethron autem quam Romani saliua rem vocat qudd radix eius ori admota saliua insi, gniter creat nostris est hodie ignota, praeterqxadice,qua officinae pyrethron vocant, vulgus pedem Alexadrinu:ea vero digitalis est crassi. tudinis,oblonga,gustu feruenti. Caeterum ipsa planta ex Dioscoride folia gerit gallicae pasti ,

nacae,aut foeniculi,caput anethi orbiculatum. in orbe nostro nou visitur.

Solanum soporiferum,quod grsci strychno hypnoticia vocat, hic adscribem' inter fruticii

63쪽

genera: qquam rupibus non longe a mari inbueniatur. unde herbarij nostri solatru marinudi dormitorium vulgo vocat.Fingamus igitur hic nostrum frutetum non longe abesse a masti: id enim nobis facile licet per hypothesim .

Fruticat hoc selanii multis ramis,densis,lignosis,frangi contumacibus, dense comatis,folio pingui, cotoneimali similitudine: flore gramdi,rubro:fructu in folliculis crocato:radice l5ga,subrubro cortice vestita.

Quod vero solanum seporiferum a nostris herbarijs ostenditur:sic se habet ex Rueliij de, striptione. Folio est iuglandis, caule scipionis

crassitudine,procero,grandibus ramis brachiam,flore inferius herbaceo,labris superne pura pureis inacca primum viridi,toculosa, per masturitatem nigra,quae dehiscens,vel sponte disi siliens, ostendit acinosum semen , uuae modo aceruatim collectu , quinis myrti foliolis stet, latim decussatis,baccam fulcientibus. Strychnon manicum atinis solanum inia num vel herba insaniose,vulgo selatrum mortale,inuenitur etiam in montibus vento perflatis, maritimis foveis & vagis. solus est erucae maioribus,caulib' proceris, vinarum quatuor longitudine, pitulo in cacumine oliua malos re,ut platani piluta: hirto flore,nigro, quo exscusso racemus emicat rotundus,denis duode, nisue acinis constans:similibus iisderae corymbis,ut uuae,mollibus:radice candida, crassa,cas

64쪽

FRVTE TVM. 33ua, bitali.Eam esse quidδm putaΠt,quam antiqui doryon siue dorycnion appellabant:quos niam cuspides in praesijs eius folio tingeren sturrium enim passim crescebat. Dorycnion aute,aut caleam ex Crateis scriptis , aliud esse existimauit Dioscorides a sola,no manico. appellauit enim frutice oleae reces enatς,qus modo surrexit in vimen Pximu,rasmos habente cubitalibus minores, in saxis no pcul a mari lueniente, folijs olivae minori , cocoloribus,minusculis,praeter modu scabris, flore candido,solliculis in cacuminib' ciceris, desiis,quinis intus aut senis granis, erui magnitudine,roludis,laeuibus,robustis,versicolorib'. radici crassitudo quae digiti, logitudo q cubiti. Somnifera huic natura,largioUt mortifera. Cisthos,qua aliqui citharon aut cissaron nominat: recetiores rosaginem,siue rosam cani, nam,frutex est in saxis emicans,ramosus,frondosus,nec praealtus: solio circinnatae rotunditatis,hirsuto,acerbo .duo eius genera,flos masculo resaceus,foeminae albet.

Sub cistho ad radices,nascitur hypocisthis, busdam orobethron dicta, malo granato ima maturo similis.

ledu vel lada vocatu: frutex ab altero no abhorres migriorib' tantu & logiorib' folijs,qus verno tepore quippia pingue,rosidu contrahut,ex quo ladanu elicitur, quo i Odoram ctis utimur.

65쪽

Eius autextrahedi ratione duplice resert Dios scorides, vel du hirci aut capelis barbis isidet, carpetibus Cisthi folia: vel dum attractus funis

culis rapitur. succulentique funes depectim tur,& in ossas ladanum cogitur. Sed vereor ne haec longior mora,sit praeter institutum. Colutea,magni Alexadri aetate,non temere

alibi si in Lipara nascebat ria tame in Gallia apuenit,oibus nota baguenaulde,frutex est,qdries nio se in arbore esseres ,ramis exili selio De. nograeci, mebraneo folliculo,pellucete,ptumi.

do,& veluti quoda spiritu distedeiciturgido:itavi digitis si pmatur, crepitas dissiliat,in quo se,

men atrit,duru,latu, letis magnitudine,pis gu. mi. Mauritani sermone suo vernaculo pene, noaminat:duot ei' faciut genera :sus spolis,et hortese: na et semine nascit in fimo pcipvh ouillo. Halimos grscis,hoc est fame sedas,et ei' folia vesca sint & fame ipso esu copescat.Latini cinaquit Plini' aureone vocat,vulgus nostru blans che putam. frutex est in sepib' & maritimis na, scis,rhano similis,sepimeto vallari idones, sine spinis,fblijs oleg,dutaxat laxiorib',cortice candido:recta ascedit,crassitudine brachiali. Hui' folia instar oleris decocta cibo sunt Optima. . Chamaelea tem etiam Thymelara, etsi 'lue, strium fruticum generis sint, tamen quia adoleam vocabulum item etiam descriptio spe. ctare visa est, in Seminario ait adeo oliueto nostro descripsimuS.

66쪽

v Ε R V L A Μ Hippocrates plestinga vocasuit, unde no minus a feruedo q feredo dicham existimarut non ulli:graecis fere omni appes, latur narthex:adscribitur fruticu generi, quoniam teneritudo eius,*cessu trasit in lignivnde Clearchus in stirpis tuis, hoc est, lusorijs quae,stionibus,serulam dicit esse lignum non lignit. Calidis locis nascitur , & trans maria , plurismum Africae cognita,at 3 adeo Aegypto. mesmini autem me vidi sie etiam apud Italos. Caulem habet taniculo non dissimilem,sed multo altiorem,& magis striatum: ut potius ad cicustae formam degeneret. intus autem praeditum est fungosa quada medulla vi sambuci: inter, dum caulem inanem habet veluti arundines. geniculatisque per vices notatur scapi2. A gesnibus folia exeunt gradia,mollia,multifida,maxima, terrae proxima, caulem amplectentia, ut arundines:sed magis scinditur in coliculos,

quibus flores lutei, semen anethi. Nulli fruti, cum leuitas maior, ob id gestata facilius baὸculorum usum senectuti praebet: hinc etiam antiquorum ludi magistrorum sceptra,ad pue,

ros terrendos aut etiam interdum afficiendos,

fiebant ε ferula , nam a feriendo ferulam di,ctam esse quidam putant: unde satyricus ille manum se ferulae subduxisse ait, cu se non iam amplius discipulum:sed rude donatum innuit.

Duo ferulae genera reddidit Theophrast': nar

67쪽

theca vocat adsurgentem recte:narthecia semper humile, quae ab aliquibus ferulago dicitur. Ferulago aute, vel ferula sylvestris, pse ea est qua nos Thapsia vocam', cp in Thapso insula primu inueta fuerit. Est eni in totu feruis natura,caule tamen graciliore,& inani,nem baculi l5gitudine excedete,foeniculi folijs:i cacumine singulis ramulis, umbellas anetho si. miles feres,& sup eas luteos flores,seme latiusculu,quale in ferula,dutaxat exilius:vnde nonnulli Thapsia vocaverut ferulae seme. radicem habet magna,interius candida: nigro cortice: quae incisa ut inquit Plinius lacte manat. Cartem frutex est quida ferulace' in Media nasces,lachryma Sc sii ccii fundes sagapenu antiquis siue sagapenion appellatur ossicinis nos stris interpoliato nomine serapinum. Iaudas tur foris trastucidum, colore rufis,& cu franagitur,intus candido: odore medio inter laser. piiij succum & galbanum,gustu acri. Est & in Africa *xime Hamonis Iouis delus bria,frutex ferulaceus, qui totus in radice sua agastilis nominaturis quo destillat succus resinosus,que nostri hodie hamoniacu vocat,gomei ammoniac. Dioscoridi Hamoniacu etia ipse frutex dicitur. Sut qui hamoniacu thymiama vos care malint: Romani gutta appellat.probatur maxime coloratu,no lignosum, sine arenis,ad thuris masculi similitudine cartilaginosum,puru praedensum,liberum sordibus, odore castos

68쪽

rei,gustu amaro, quod gen' dicitur thrausina. Silphion quo p grscis,latinis laserpitisi & laser, frutex est apud Cyreneses pcipue nascens, annuo caule,altitudine & crassitudine quas feruis, iijs apio similibus,qus ineute vere Psilisunt, deciduat ssit,semine foliato, quale est isa, ridis satius,lato quide: radice crassa,multam,iucundissimi odoris. Succus duplex ex ipso frutice fluit.Na quih scapo modice inciso destillat,

appellatur opos cyrenaicos grecis,latinis sucscus Cyrenaicus:nostris asa odorata,vulgo benivn.qui aute ε radice fluit,lacteus est,uilior,&putresces,ac male oles,unde officinis assa foetida dicitur. Est & succus Ponticus & Meaicus, at 3 adeo Syriacus,& Assyrius,pro diuersis regionibus appellatus: sed opos vocabulo intelligitur Cyrenaicus, succus silphij. Gallicum Silphium,siue laserpitiu vult appellari Ruellius,ea herba quae freques in Germas nia visitur,& hodie interdit apud nos i quibus

da hortis: angelica vocat vulgo,sive herba aut radice sancti spiritus, alij impatoria.satis aut cuantiquorum laserpitio conuenit, ut ex Ruelludescriptione videtis.

Describtas sunt hoc loco nardi fruticis disserentiae, & variae eius tum nomenclaturae tum etiam controuersiae:ex nostro Ruellio doctissimo,breuiter collectae.

NARDUM indicii, frutex est graui & crassa

radice,sed breui ac nigra,fragilis, quis pigui,

e . iij.

69쪽

E R UT ET V M.

stum redolente ut cyperi:aspero sapore, folio paruo densoq;:Cacumina in aristas se spargui, ideo gemina dote,nardi spicas &folia celebrat:

Indicum appellatum, quod pars motis in qu legitur Indiam spectet. Nardu Syriacu dictu,* pars eiusde motis in

quo metirur, vergat in syria:no aute si in SPria crescat. melius est Indico,leuius,como stim, colore rufo,odore vehementer iucundo,cypes rismque imitante, breui spica, sapore amaro, maximeque siccante os . custodit suaveolenti,

am pertinaciter.

N rdii gangicu vocat Flauius Arianus,aue gangeticu, alterii nardi Indici genus,qd apud gangem fluuiu nascitur,qui monte in quo Psilit huiusmodi frutex, ambitioso lapsu pfluit,ins de gangetidis nomen. Languidu est viribus,&quod uliginose solo proueniat. Syriaco proces

rius adolescit,pluribus ab una radice fruticanoribus aristi , una coplicatis & virus olentibus, ob id etiam orenitis appellatum,a graui nariufoetore deducto nomine, nempe quia huiusmodi nardi genus virulentum spiret odorem. Inuentam in Thracia nuper herbam Plini. iis refert,cuius folia nihil ab Indico nardo dis, sentiant. Radiculas etia quasdam odore nar, dum imitari testatur. Nardum Sampliariticum,gentilitium natastis unde carpitur soli nomen retinens, pumilo

sane si frutice,spicis ingetibus, candido caule,

70쪽

FRVTE TVΜ. . 36 in multos ramos brachiato,quorsi cacumina psoris exortu in praclogas exeunt spicas,caulis

qui in medio ut diximus prorumpit,hircinuvirus spirat: quapropter hoc nardi genus in totum reijcitur.

Nardum Celticum vocant graeci, quod alij Gallicum appellant,quia in Liguris montibus item Istria de Gallia quae comata dicitur cidica montem Apenninum, praeterea in Pan. nonia nascatur, post Syriacum laudatur in orisbe nostro , quippe quod Syriaco leuius sit. Pu. fillus frutex est, qui cum radice vellitur, & in manuales fasciculos digeritur: folia ei longi, uscula,flauescentia,flos luteus. Saliunca,nihil esse debet controuersiae quin nardus Celtica sit, vel ex Plinis descriptione, quam cum Dioscoride collatam & eleganter discussam, videto apud Ruellium.Foliola qui, dem est,sed breuis,& quae necti non possit: ra, dici numerota cohaeret. Herba verius quam frutex: densa veluti manu pressa, breuitesque

cespes sui generis dicetur ait Plinius unde etiam illud Virgilij in Bucolicis,

Puniceis humilis cedit Saliunca rosetis. Cum Gallico nardo semper nascitur herbaqus hirculus vocatur,ab odoris grauitate,& similitudine quam habet in nardo: nam ea heraba sispissime nardus adulteratur. Vt autem differentiam agnoscas e libc a nardo distat quoi sine cauliculo est,& cadidioriminoribus4 e.iiij