M. V. Martialis Epigrammata ad codices Parisinos accurate recensita variis lectionibus, notis veteribus et novis, Graeca interdum versione, notitia literaria, et indice locupletissimo illustraverunt quinque Parisiensis academiae professores Volumen p

발행: 1825년

분량: 697페이지

출처: archive.org

분류: 로마

121쪽

i lo

DE FILIO DOMITIANI.

X s En R. Dardanio promissum nomen Iulo. Vera Deum soboles : nasCere, magne I UCr. Cui pater aeternas post Saecula tradat habenas: Quique regas orbem cum seniore Senex.

Ipsa tibi niveo trahet aurea pollice fila, ,

' Est Domitia uxore , de qua

modo loquemur, infra, not. Σ : ne

que enim placet hoc de conceptu Iuliae, quem ipse Pater et Patruus abortivum esse voluit, intelligi; ut censet Calderinus. - Ad Cresarem est lemma in eodice Pulmanni.

. Nascere, Dardanio. Iulo nempe filio aeneae Promiserant sata aliquando nasciturum hunc Puerum, eui nomen Iuli destinabatur. Nascere. Nascentem Puerum alloquitur Poeta, vel Iaotius natum et crescentem ἔ sicut stirpem diei-mus nasci, dum crescit. - Da donis. Trojano, a Dardano.-Pro

missum, etc. Imitatio Virgiliana.. Iulius a magno demissum no mon Iulo ., 21 neid. I; et ril. IV, ω Cara deum soboles is, etc.- Haec autem vera, Domitiani sellieet Deiae Domini. Lib. V, Pigr. VIII. x. I bra Deum. Domitianus enim ejus pater Dominus et Deus aΡ- poliabatur. I ih. V, Ppigr. VIII. -- Magne ymn Ex Domitia uxore, cujus inentionem iacit Suetonius in Doniit. cap. 3 , non ex Julia Titi ejux fratris silia, cuius amore misere Perihat Doria ilian id , quam conceptum abigere coegit , teste Odem Suetonio, eap. 2 2, in Domitiano, uut eliam causa mortis illius

exstiterit. π

3. Habenas. Hoc est, imperium administrandum, Postquam Domitianus diu illud rexeriti 4. Quique regas, etc. Imit. Ovidiana. . Sospite sic te sit natus quoque foves: et Osim Imperium negat hoc eum seniore aenea. . Trist. ΙΙ, vs. I sis.

5. Ipsa tibi nireo, etc. Parcae Deae

dabunt patrueli tuae Iuliae filiae Titi

partes suas : atque Iulia Pro amore

suo tibi Debit pollice viveo qui Iongaevitatem figurat) fila aurea, quae

fiummam portendunt selicitatem; namque ex disciplina Hetruscorum aries insolito colore indutus, regi vel Imperatori omnium rerum laris gitionem portendohat. Vide quae adus. Ia 8 Thyest. Senec. Ipsa tisi. Iulia a Domitiano Patruo adamata, te filium ejus amabit, et Parcarum vicibus tangsetur, tibique ducet siIa aurea , a quibus Pendet dierum omnium Prosperitas. Petronius de Tri inalcioiae heato ; . Praesto erat Fortuna Cornu abundauti copiosa, et tres Parcar aurea Pensa torquPutPS. . Sidon. XV:. Probat Atropos omen,

122쪽

EPIGRAMMATUM LIB. VI.

Et totam Pliryxi Iulia nubit OV m.

Fulvaque concordes junxerunt fila

Sorores. - Seneca de Nerone e . Aurea formoso descendunt pollice sta. . 6. Et toto Phori Bevertandi IIS.

Et totam Phuaei Iulia nubit orem cod. Florent. - Phryxi, etc. Vellus aureum, quale erat arietis illius quo Phryxus vectus e Boeotia in Colis chos transfretavit. Fuit Phryxus Athamantis filius, qui quum no ercam Nephelen, seminam impotentissiniam, serre non Posset, Prosu-git una cum Helle sorore. Abduxere

secum arietem eximium aureo vel

lere, cujus tu tergo ad trajiciendum Hellespontum, quum navis nulla SUPPeteret, sederunt. Velle in mare decidit et Hellesponto nomen dedit ; Plu yxus in Colchidem pervenit ad Rueten, Medeae patrem : ibi

arietem Marti immolavit, ejiasque aureuiti vellus regi tradidit. Ariel in sidera relatus est. Ivlia. Titi

silia, nepiis Domitiani. Illa igitur

Domitiani filium non poterat non, utpote sanguinem Patrui, amare Isive ainarit, sive oderit, hoc poeta ex decoro fingit. Seusus ergo est: Julia quasi dea, Parcarum loco tibi nascenti, natoqile uehit selicia vitae stamina et aurea sta, totumque vellus aureum, id est, ineram selicitatem. Sic Virgilius, Augustum selicem fore conjiciens, ait Mi. IV:. Ipse sed in pratis aries jam suave rubenti Murice, iam croceo mutabit vellera luto. .

CRNson maxime, principumque princepS,

' Adtilatorium lemma mi in omnibus edd. Ad Gesarem in codd. Vati Florent. Bodl. Et Bevertandi IIS.. Sie se. Adulatorium) lib. X, epigr. I xx II; et lib. XII, epigr. xv. Non videtur lemma ab ipgo Martiale epigrammati suo inscriptum.

- I.andat Domitianum, quo llegem Iuliam de stupris, et Matiri iam de impudicitia, et adulteris puniendis revocarit, atque histrionibus scena interdixerit; pueri A castrari a mangonibus vetuerit, Ole. praesertque hanc Caesaris laticlem et factum, caeteris cimuitius seu trium-i,his, seu tem Plis. I. Censar marime. Censuram si hingsump sit maximam. Vide Suetonium in Domitiano, caP. 8. Perpe tuam dixit Dio. Domitianuq revocavit legem Iuliam de adulteriis

Puniendis, mares castrari vetuit, Vestalium impudicitiam sevor coercuit; Corneliam enim virginem maximam, absolutam olim , dehine convictam defodi imperavit: unde meritn maximus Censor

123쪽

M. VAL. ΜΑRTIALIS Quum tot jam tibi debeat triumphos,

Tot nascentia templa, tot renata, Tot spcctacula, tot Deos, tot uri es;

Plus debet tibi Roma, quod pudica est. I

dieitur. - Principumque Priscem. nomanorum enim Imperatori exterarum gentium reges tributa sol usebant. I. Triumphos. Ex Dacis se. Cattis ot Sarmatis. Lib. II. epigr. II, Vs. 6; et lib. V, epigr. XIX, Vs. 3.3. Tot naseentia. Tot nova , et ab integro ex rundamentis erecta, et

tot r nata seu rostituta. Sueton CaP.

5; Eutrop. lib. VII. Cassi . Chron.

4. Tot tirbes. Populorum quos VI-cit. - Tot spectaculia. suet. CaP. 4. Vid. et lib. V, epigr. x Ix. - idem, etc. Novos deos, seipsum, Patrein , fratrem et Iuliam, cum antiquis, Iove Custode, Hercule, Fortuna Reduce, Iano, etc. Xiphilin. et Sueton. Vid. lib. et epigr. iisdem. s. Plus debet. Revocatis legibus

quae impudicitiam coercerent, Plus meritus es de urbe Roma. Suet. in Domit. cap. 7 et 8, illas leges recenset. Vide epigr. II SUPPE.

D CAECILIANUM.

RUSTICA mercatus multis sum praedia numinis; Mutua des centum, Caeciliane, rogo.

Nil mihi respondes tacitum te dicere, credo, Non reddes : ideo, Caeciliane, rogo.

i. Rustica mercatus nummιs sum

peredis multis Ald. Iurit. Colin. Gryph. Pulman. Iunian. Lang. etc. Nostrum ordinem servant Gruter. Seriv. Farnati. Selireve l. Barioti, - Rustica praedia Quid sint praedia rustica et urbana diximus, lib. III. Opigr. xXV. M. u. Des centum. Millia scilicet sestertium; scilicet I5,7oo si anticas libras 3. Au mdi respondes, tacito te, e C. Bevellandi NS. Aut mihi respondes, tacitum, etc. sine interrogatione in edd. vett. - Nil miri respondis' Id

est, tacite negas : nam silentium tuum honesta doriegatio Pst. Taineisum . etc. Tacendo videris dicere me non redditurum. 4. Ideo rogo. Si enim essem redisditurus, non rogarem, quia non

gratis dares; sed poscerem, nec Pr cibus uterer. Mendici rogant sti-Pem , rogant qui donum iistunt. ED.

Ideo, etc. Et non reddam . rogo gratis et dono . non mutuo.

124쪽

COMOEDI tres sunt : Sed amat tua Paulla, Ibit perce, Quatuor; et Paulla πρυσωπου amat.

' Seoptiee excusat Paullam, quod amet quatuor conuPdo R, inquiens Pam non sacere praeter legom dramatis. Quamvis enim in scena Plures tribus simul loqui non convμ-niat, inducitur tamen saepe perSD-na quarta, quae vel muta est, vello pii non laborat, id ost. Parc IO-quitur. Sed mentem Poetae putat , qui volet, ex libro LX, epigramma te xxx IIr, versu 3 et 4. i. Sed amat tua Patιta Lupercos codex Ptiliata iiiii. - Sed amat tua. Paullani irridetis . ni inium ipsius amorem hi comoedos carpit, ut Iuv. Sat. VI, 73; . solvitur his magno comoedi fibula; . ad dem nstrauis

dum quanta libidine in histrionss

arderent matroia D. Per mutam Per. sonam innuit a Palila omne comoe

dos, quotquot sint, umari; et nolusolum dialogos, xed rem amatoriam expeti. Latet sane aliquid Oh cynisub liis verbis , si hone intellexerim Georg. Merulam interpretantem verba prouuhae ab Rentis, qtiae audita fingit et refert

Dieseopolis ad Para nymphum , in scena 4 , Act. IV, Acbaritelisium Aristophanis. ED.

DE T II ELES IN A.

Ju Lix lex populis ex quo, Faustille, renata est,

' Codd. Thuan. et Florent. Inseriptionem hahelit : De Thelesilla. r. Codices Pulmanlii, ut et Fl

rent. et Vatic. exhibent ζ eae quo, Faustine , reliata est. Ita etiam codd.

II ein sit, qui vulgatam damnat in Notis ad Ovid. Fast. II, 532, quem vide ibidem. Itilia leae . Huius I

gis capita resert eruditus Brissonius. Vocabatur autem de Adulteriiq, alit

do Pudicitia. Vid. Sueton. Cap. 34ν in Aug. Porro in ea lege sanciet,atur, ut si mulier, Por,t adulterium commissum , alteri nuberet, non Posset accusari de adulterio, nisi ejus adulter antea reus fieret. Itaque ad id terae, statim rolictis stris viris, alteri, interdum ipsi ad id temnuhohant, ut effugererat Poenas imminentes sibi a maritis, qui operam

125쪽

At luc intrare itoinos jussa Hidicitia ost: Aut minus, aut certe non plus tricesima lux ost :Et nubit decimo jam Thelesina viro. Quae nubit toties, non nubit: adultera lego ost. sossendor Duxolia Simpliciore minu S.

saepe ludebant in accusando ad uiatero, ita utri annullae intra mens indocies rara heront, ut haec Τli lesilia. Alis Da mulis, et . Ex quo tempore Domitianus revocavit legoni Iuliam a C. Iulio Caesare Octaviano contra adulteros latam. Vide Suet. Domit. cap. 8, et suPra epigramin. II et IV. Primum hoc distielion ine lit. Se iveriana desidoratur, consiliotio ipsius, an incuria typographica λ hoc videtur ex lemmate, ubi Faustini mentio. a. In edd. vett. est in fine deest.

vel 3o dies Thelesina nupsit decies. 4. Et nubet logitur in codice Pial

manni.

5. Adulse a Ne est. Thol innenim, ne adulterii accusari itar, amarito repudiata nubebat ni PCho, atque militigii nomine praetexebat adulterἱum. Sic erat adultora legi-rima, ut dictum liti. V, et i . I.xxv , et epigr. xx II infra. 6. Moecha, etc. Quae simplicitor moecha est, noque logom ipfiasqii' nuptias adulterat. Lib. I, epigr. Lxxxvi II, et lib. III, ePigr. x . L. 'ertuli. Apologet. cap. 6 : . Utii pstilla selieitas matri inciniorurn dct m ribu utique Prosperata ., Pte.

VIII.

Septem Causidici, decem Poetae, Citiusdam modo nuptias petebant

A quodam sene : non moratuq illo

Ilaiaeconi dedit Eulogo puellam.

I. Iunii ira nostra in margine. - Pra tores duo, etc. IIO-riores ait jacere ot honas artes : in pretio esse cithariaedo , choraulas, Praecox νοῦς, uti et queritur Iuv. 1 al.

3. Custitidam. Subaudi, puellae cui

pater Propinquusve erat s nex. Er . 5. Proe ni dedit, etc. Iis enim temporibus Praeconum fortuna a. invidiam usque lauta; qMod Martiali indignationem excitabat lib. V. Pigr. LVI MiPra. Nil autem in i amni, luxuria cres ente; at olim iii

126쪽

Dignum Iuid fatuo, Severe, secit

simorum et misororiim Iinmunciois rum ministerium Prat. Imrata. s. Die numquid Iuntina nostra.

Die nunqiud fatue codex Tlauaneus. - Dignum quid fatins , etc. I inii rasapienter secit, i,m more hodierno locandarum filiarum : qui tenuioris conditionis hominibus praelatu in elegit generum artis pecuniosae. Nam iribuni et praetores tantum dignitate, causidici eloquentia va Iebant. Iuvei . sat. VII, 6. I D.

IN Pona peiano dormis, Laevino, theatro; Et queroris, si te suscitat Oceanus λ

' In hoc epigrammato exhil,endo nullo modo variant, aut scripti, aut excusi. I. PomPeiano. Erat illud theatrum in region UrhIs nonae, Capiebatque Octoginta hominum millia. - Dormis , Moine, etc. Sive . Simulas M mnum , ne ejiciaris a desiguatoro Oceano. a. Si te suscitat. Dormire Re sin gebat Laevinus, ne Θx quatuordecim sithselliis ejiceretur, quum C Usum equestr m non haherol. Illum irridet poeta, et ludit in ambiguitate hujus verbi suscitat, id est, rem vel : alias potest significare, a Romno excitat. Dceauus vero erat designator, cuἰ curae erat unicuique locum suum a Ignare, et expellero eos

quibus non jus erat sedendi in equitum gradibus, de quo diximus lib. III. ep. xCV; et lib. V, P. VII r.

PETIT LATENTER A DOMITIANO PECUNIAM.

PAUCA Jovcm nuper quum millia sorte rogarem;

Illo dabit, dixit, qui mihi templa dedit.

I. Sosica limia ncm- Domitiano Premita in polit Poria. Ρ . Νciri Iat riter; immo aperte a a. Qui mihi. Ilespondot Iupiter,

127쪽

iis, M. VAL. MARΤΙΑΙ IS Templa quidem dedit ille Iovi; sed millia nobis

Nulla dedit : pudeat pauca rogasse JOVEm. At quam non tetricus, quam nulla nubilus ira, Quam placido nostras legerat ore preces lTalis supplicibus tribuit diademata Dacis; Et Capitolinas itque reditque vias. Dic procor, o nostri dic conscia virgo Tonantis; Si negat hoc vultu, tuo solet ergo daro Sic ogo. Sic breviter posita mihi Gorgone Pallas :

in cujus honorem Capitolium in eiulio alisumptum restituit Domitianus. Vid. Suetonius in Dotitit. cap. S ; et lib. V, epigr. I, Vs. 8. 4. Ptidet heu, Pauca codex Pul- manni; pudet ah, pauca Iloveri ait diNS. - Pudeat. A magnis viris et praesertim a Superis magna Iietere decet; et sorte, ut iii telligere viis lotur, nihil dedit Iupiter, seu I tius Caesar, si od nihil dignum ipsi, petierat Martialis.

S. At quiam non tetricus. Carmen

tamen vel libollum supplicem logit

iura victis dat, quam qrio triri inphat 7. Diademiatu. Hoc est, Daciqvictis coMosessit illi suis legitius. I, ib. V, epigr. iii ; Pt infra I. XVI. 8. Et Capitolinus. Et talis triumphans in Capitolium ascendit 9. Dic erreor, O nostro aec conseia virgo Tonanti malit Ant. deI or. Nescio quam majorom pl

gantiam hoc Ioco dativus habet. id. Dudendori'. ad Lucanum, I. 2o , et Praecipue, quem ibi laudat, IIein s. ad Ovidii Met. VI, 588.

Conscia vis . o Pallas. samiliar Domitiani numen, quam Oximio colit . et cujus filium so osso villi; lib. IV, epigr. I, vs. S. Pallad Piraintorrogat: nam ipsum Domitianum itit errogare, quare nil donarit. μt in vorocundiae ot impiadentiae ruisset. - Tonantis. Domitiani. Vido lib.

128쪽

EPIGRAMMATUM LIB. VI. Iuueto nondum data sunt, stulte, negata Dutas Θ

i 5 . Sis ego e sic breuiter posita modo Bevertandi II S. - SM: ego, etc. Sic ego quaerebam, inviit Maditiali e sic autε na Pallas respondit. - Posita mihi. Personam scilicet

induta mi tom; ita Silius, . Iam helli a Virgo AEgido deposita. , Utc. vel alludit ad statuam Palladis iii διθη τεμεvαι Capitolio i,ositain sine tegide, ut quam Domitianus hahel; lib. XIV,

eui pictura Mediisei eapitis inerat. I. Uum uondiam , etc. Exspecta modo, dabit; nequo largavit, qMia non statim dedit. - Nexuta piatus ΘLibellum supplicem exaudiet. Eu

IN MARCUM.

Miraris 3 Pylades, Marco, bibebat idem.

Nec melior panis turdiisve dabatur Oresti; Sed par atque eadem coena duobuS erat. Τu Lucrina voras; ine pascit aquosa Pelori S : sNon minus ingenua est et milli, JIarce, gula.

Te Cadmea d yros, me pinguis Gallia vestit :

I. Quod non sit. Cau uim assert Poeta, cur nulla esset vffra amicitia ; quod nempe inter eos qui amici esse cuperent, nulla esset rerum coniniuilio. Vide lib. II , epigr. xLIii , et lib. III, epigr. Lux II. Pylades vero et Orestes inter se fuerunt coniunctissimi, quorum satis nota est historia.. a. Idem vinum atque Orestes. 3. Me melior rhombus ex codd. reposuit Scriverius : alii hahent , Nec melior motis. Ηpinsius ad Ovid. Her id. VIII, ellist. 9, ex du νtius veterrimis codd. legit : Nec melior rhombus , turdusce diabatur Orestae r sed munes impressi habent, Oresti. 5. Tia Lucrina. Lneus Lucriniostrea Optimi sunt saporis. Lib. III, epigr. L . -- Aquinia Petoris. ostrei genus est Peloris, quam aquosam

dicit, hoc est, naccidam; nempe sine eat Io, sicut ait Raderus, quo

i nullum commendantur trea. 6. Mn minus , etc. Non mihi mitius exacta est tenuis Miporum

ratio, nec minus deliciarum cui iis do quam tibi. 7. Cadmea. Lib. II, e pigr. XLIII. vs. 7. - Pinxuis Gallia reatis. Sa-

129쪽

Vis tu purpureum, Marco, Sagatus amom Ut praestem Pyladen, aliquis mihi praestet Orestem.

Hoc non sit verbis, Marce : ut ameris, ama. io

gum Gallicum crassioris erat villi; vide lib. IV, epigr. XIx, VS. I. Pin. guiores enim crassioresque Olim vestes a textoribus Gallis. Iuuen. Sat. IA, Vs. z. Pingues aliqualido lacernas , inunimerita togae , duri crassique coloris, Et male percussas textoris tinctine Galli Accipimus. . Ha, dicit Iuvenalis pin es

lucentias.

8. Sagatus amem. Dixit: Me pinguis Gallia vestit. Sagum autem Gallietim erat ; quin et ipsum uomUM , si credimus Isidoro : sed et HisΡa

nicum. IO. Maree, ut ameris , ama. Ve-

tam Praeceptum, et e sapientiae sontibus. Senoea epist. 9 : Hecaton ait : . Ego tibi monstrabo amatorium , sino virdicamelitis, Aiue herba, sine ullius venesicae cariniue :Si vis amari, ama. .

DE FABULLA.

Fabulla : numquid , Paulle, pejerat λ ilego.

i. Iurat. Ludit in liac voce suos. Meum euim est quod milii natura tribuit, vel quod ab alio emi. Iaib. I, EPigr. xxx; et II, xx: . Nam quod emas , Possis dicere jure tuum . . Unde Fabulla noc jusjurandum, nec fidem vegligebat, licet Crines,

non nativos, suos esses dic rest. I. M. aut i l. F rrar. au. I 47I,

Ald. Iunt. Coliii. Gryph. etc. Fabulla e numquid, Patile, pejorut' In aliis : Fubulia r numquid ipsa, Puule, Derat' vel , Fuburu : numquιd illa. Ptiuia, Puerat' se, ut exiit IH tur edit. v 'teribus claudicare jam viderant Grutoriis Scriveriusquρο , quorum hic. tanqtiam APuririm, damnat,at hoc opigramina. SuPple bat tamen nego e ducilius codicibus. . Nec lucointi acido I 'geres :Fabulla : numquid, Paule , pejerat Progo. Quod vortium in isti iusmodi interrogatione Perfrequent r addit Valerius; tit cuivis haec epigram

130쪽

EI IGRAMMAT IM LIB. VI.

DE STAT I IULIAE.

ULis te Phidiaco sortitata in , Iulia, C ulo Vel quis Palladiae non putet artis Opus andida non tacita respondet imagine Lygdos. Et l,lacido fulget vivus in Ore littuor.

Ludit Acidalio, sed non manus aSpern, nodo,

Statuam e cari didissitIio ruari lor Domitiantis Iuliae, quam impensius amabat, exaedificavit, argumentiri a Minoris, quem l wr cestum , Iuliae manu turrentem , declaravit, quum D fie I emissum. ut olim Ilipit ora Iunone, et Mars a VenPre sigrai sicaret; illumque cestum ait POcta, tam verum Et Potentem , ut videatur ah ipsius Cupidinis collo detractus, ininio qui vincat cun dem; ut si Iuno aut Venus Cestum desideret, possit illum non jam a Cupidine, sed a Iulia mutuum ac cipere. Rader. - Ad Iulium lemma est in codice Pulin anni. r. Quis te Phidineo formaoit in codice Florentino. - Quis te Phidiaeo, etc. Quis statuam tuam sἰnxit tanto artificio, ut Phidiae exin ii geluptoris superasse, ipsiusque Palladis artem aequare videatur p- Iutia. Filia Titi Imperatoris ot Martiae Furvillae . cui impensius

amatae Domitiauus patruus insi-guem statuam, eroticis qui husdam ignis ad notari iurii mutuum amorem decoratam, erexit. - Cinis.

Stylo sculptorio. Do Pisidia . lib. III, 35. Phid iam autem Domina- it, quod plures formaverit Vim is res. Iulia erat tam hono olligiata ut pulchrior Venere ipsa videretiar. a. odor Pulinanni e non ιγutat

artis DPMI.

3. Ciandida non laeta in codd. Florent. Vat. et Piit man. - Nautacita, ptc. Ad vivum ita expressa. iit hκpii videatur. - Lx Os. Marinnior Lygdinum, e Tauro et Arabia. Epigr. x MI, Vs. II; ans .

Grypti. ot aliae : Nous in Ore decor. Codd. Pul mari. Vat. aliique Dious in Ore liquor: splendor scilicet ru-sultans ex statua Iuliae, et fulgor defluus oculos Praestringens. Tur- noti . lib. XXIII, P. 28. - V .us in ore liquor. Omnino haec Vera

lectio: sed quid sibi velit. ostendit Gronovius Diatrihis ad Stat.

capite a 4, circa finem pag. I 53. Vivus liquor PAt succus ille et sangui faciei qui splenitet μ viventi, Viva, veraque lacte : ille fulget in hac statua: loqui putes, et vivia succo Os accendi. Tiarii ebus , hoc vocabulo liquor intelligit quamdam mollit ictu ot teneritia linem. Claiid. IU Cons. Honor. Chlamus emitit auro . ; id est, emittit aureum sPlendor m. Stat . Silv. I :. splendor ab alto defluu . . ED. s. Dum Aleidistis Innt. an. IS I a.

SEARCH

MENU NAVIGATION