M. V. Martialis Epigrammata ad codices Parisinos accurate recensita variis lectionibus, notis veteribus et novis, Graeca interdum versione, notitia literaria, et indice locupletissimo illustraverunt quinque Parisiensis academiae professores Volumen p

발행: 1825년

분량: 697페이지

출처: archive.org

분류: 로마

511쪽

Persius exiguos habitabas ante Penates, Plurima qua medium Roma terebat iter. Nunc tua Caesareis cinguntur limina donis; , Et sera tot numeras, Iane, quot ora geriS.

rogent, . etc. Sic Ov. Fast. I, Illyr. Ne penes est unum vasti custodia mundi Et jus vertendi cardinis omne meum est.. Lege Macrobium lib. I, Saturn. cap. 9. 3. Perrius. Quia, ut jam supra notavimus collegisse Baderum ex Servio. Iani templum quatuor Portas habebat in foro Transitorio, et Iani olim transitiones dictae sunt, quod passim transeuntibus paterirent. Vide Martianum lib. IV, cap. 8. Cicero lib. II, de Natura Deorum ait: . Quumque in omnibus rebus

vim haberent maximam Prima et extrema, principem in sacrificando Ianum esse voluerunt, quod abeundo nomen est ductum 2 ex quo transitiones perviae Iani, soresque

in liminibus profanarum aedium

Ianuae nominantur. .

. Tenebat codex Beveri. minus hene. -Plurima , etc. Hoc est, quo loco muItitudo Romanorum viam

mediam terebat: namque in Urbis frequentissima et media parte Olim templum Iani. 5. Nurie tua Cresareis. Nempe donis D mitiani et Nervae : tem plum enim inchoavit Domitianus. quod Nerva absolvit. 6. Et fora tot numeras, ete. Nem-Pe, quatuor, Vetus Romanum , Iulium, Augustum, Transitorium. Dei titibus Iani diximus lili. Vm.

P. Sancte Pater. Quidam intelligunt Iupiter; male, ut patet. Nam hic nihil de Iove; et aliunde additum illud nomen saepissime a poetis omnibus diis, qui ante Iovem nati

et celehrati. Sic Saturnus, etc. 8. Ferrea per et . Hoc est. nobis concilia pacem aeternam. Iani enim

templum tempore belli apertum .

pacis tempore clausum fuit. Ferrea autem επιθετοv est solenne

ad Iani templum. Ennius : Postquam discordia tetra Belli serrat Postes , portasque refregit. .

512쪽

XXIX.

AD SEXTILI LNUM.

QuΑΜ mihi mittebas Saturni tempore lancem Misisti dominae, Sextiliane, tuae; Et quam donabas dictis a Marte Kalendis, De nostra prasina est synthesis empta toga. Iam constare tibi gratis coepere puellae; sΜuneribus futuis, Sextiliane, meis.

I. Saturni, etc. De Saturnalibus lib. IV, πω. xI. I, s. I, et lib. V, epigr. LXXXI , V . II. 3. Dietis a Marte Latindis. Qui Veneria natalis, quo munera mitte bantur seminis ab amatoribus, Ith. V, ePigr. LXXxI , vs. 9, et lib. IX, UPigr. XCI, vs. I s. Qui idem mihi natalia, quo mihi mitti solent munera , ePigr. XXIV, supra. 4. Synthesis empta. Tuae puellae hanc enim dominam supra vocat emisti synthesin, vestem nempe natoriam, lib. II, epigr. XLVI. s. Constare tui gratis. Quia muneribus , quae ad me mittenda essent, illas tibi concilias. Cicero. VII in Verrem , . Navis tibi constat gratis . , hoc est, noem com parasti gratis.

DE APOLLINARIS LITTon E FORMIANO. '

o temperatae dulce Formiae litus l

' Apollinaris non dant edd. Vett. -- Laudat Apollinaris praet rium Formianum , illudque tam graphice deseribit, ut nec Formiae sint tam formosae et ammuat, quam hoc epigramma. Quod ut capias facilius, ipsas Formias adumbrahimus , ex melioris notae scriptoribus. Formiae Latii Oppidum, prius Hormiae dictum, a Laconibus conditum , nomen a commoditate poditus οραιυ , ut auctor est Strabo , accepit. Fuit ad viam Appiam, loeo Molae propinquo, si verus Leander in deseriptione Latii. Laesto gonum sedem fuisse Cie. lib. II, ad Attie. epist. 13, et Solinus amrmant; ubi olim Antiphates rex Laestrygonum imperitavit. Rader. i. Dulce Formicae litus. ΗOc est, quae estis Illus amoenum : de Formiis vero, vide quae modo in nota

513쪽

Vos, quum severi sugit oppidum Martis,

Et inquietas sessus exuit curas,

Apollinaris omnibus locis praesert. Non ille sanctae dulce Tibur uxoris, , Nec Tusculanos, Algidosve secessus,

Praeneste nec sic, Antium e miratur.

Non blanda Circe, Dardanisve Caieta Desiderantur, nec Marica, nec Liris, Nec in Lucrina lota Salmacis vena. ' , . . Hic summa leni stringitur Τhetis vento;

prima nos o Radero. Hic jucunda 8. Non blandia Circe. Promontoia fuit villa Apollinaris , de quo lib. rium amoenum , lib. VIII, epigr. IV, epigr. Lx vI , et lib. VII, xxxvI. Dardanure Caieta. Quia epigr. xxvI. a Trojanis, qui Dardanidae diei iet. inpiuum Martis. Romani in- sunt, Condita: hodie Gaeta. Virgil. tellige, conditam a Romulo, Martis AEneid.VII, vs. I et x : .Tu quoque silio. Notandum vero omidiam litoribus nostris, aeneia nutrix. Martis de Roma dictum . quum . Eternam moriens famam , Caieta . 'rida Parvae tantum uities xiomi- dedisti . . nentur. 9. Nec Mari . Quae Lirim, alii 5. Non ille, etc. Temperato caelo Lyrim, amnem Campaniae incole- et amoenitali Formiarum non prae- bat, et regi Fatalio nupsit, eique fert Tilmr, pudicae suae uxoris solum Latinum petierit. Virgil. ZEti. HI, natale, seu villam . non Tusculum, 47. . Hunc I Latinum J Fauno. ot non Algidos recessus, nec Praeneste, Nympha genitum Laurente Marica nec Anxur. --Om. Pudi- Αccipimus. . Ad illius amnis ripa cae. Dicantile uxorem Tiburtinam, lucum Maricae sacrum fuisse tosta an agrum habuisse Tiburtinum , an tur, lib. XIII, epigr. Lxxx III. utrumque Uxoris , credo, villa Io. Nec in Lucrina, etc. Nee la- Tiburo fuit. Rader. cum Lucrinum in Campania, cujus 6. Nee Tufetiunos. Tusculanus aqua, ut et Baiarum , aeque delicata ager, unus ex I.atii an cenissi in is et mollis, ae Salmacis in Caria, t pulcherrimis. cuius sons esset Dinare viros dicitur . Autumique cod. Beveri. - a Poetis. Ovid. Metam. IV, a 86:Pri ueste. Latii oppidum, in pro- Auson. ep. Lxv III, t xc I, Alithol speetu Urbis; ut et Tunculum et lib. I, cap. t 7.Τihur. - ppid. etiam La - . Hic summa. Hactelius Fotis ii, centuin octoginta octo stadiis ab tu ianuin contulit cum aliis locorum Urbe. ΝΩhilis ruit oraculo FOiluuae, ama nitatibus, Praetulitque cunctis: de quo Horat. lih. I. Od. xxxv. . o nu, C i Psum locum describit. diva, gratum quae regis Antium . . Thetis. aequor.

514쪽

EPIGRAMMATUM I. t B. X.

Nec languet aequor : viva s lutos Ponti Pictam phas lota adjuvante fert aura: Sicut puellae non amantis aestaten Mota salubre purpura Venit DiguS. is Nec seta longo quaerit in mari praedam,

Sed a cubili lectuloque jactatam

Specuatus alte lineam trahit piscis. Si quando Nereus sentit Holi regnum . Ridet procellas tuta de suo mensa : D, Piscina rhombum pascit, et lupos Vernas; Natat ad magistrum delicata muraena; di omenculator mugilcm Citat notum.

Et adesse jussi prodeunt senes mulli.

I a. nec languet in 'Gy, etc. Nec quamvis placidum t-t men stagnat, sed leni aura portat naviculas.

x3. Phaselon pietam. Gyraldus , doctore Nonio, phaselum ait navi in gium esse Campanum. Sunt qui putetit sic dici a leguminis specie. Sunt

qui a Phaseli urhe deduci opinentur. Virg. G. IV, 289. Et circum pietis vehitur sua rura Phaselis. nt 5. Multa pro Muta Beveri. Cod. d. vett. Sunt qui legant Miata, sed inepte. Sehrevet. - Mota. Η est, aeque grata est Formiani litori Aaura, ac illa quam puellae Excitant mota veste pum rea, vel flabello.

Lineam piscatoriam interpretare. 8. Spretatus, etc. Per aquam iret lucidam. - Atie. Alle sublatus lineam curvabat Pondere, quo In gniti ido Piscis ostenditur. --etatus aBe. Hoc est in prosundo ,

quia aqua maris illic pellucida. ' r9. Si quando Xorem. Deus maris, Νvmpharum Pater. Et pro ipso

mari sumitur. A lua re Ventortim : hoc est, si mare tempestatibus horrescit. IO. Riae M. . . sua Edd. voti. Sine puncto post metua. et rides cod.

Pulin. - Riaet proretius. Quia in piscina servantur Pisces. a I. Piscinia. Piscinas pa stiri ha bohant in villis suis suburbanis. all. Natut ad, etc. Sic lib. I , epigr. xxx, s. 6.s3. Nomen lori ex hiisset eodex Bevertandi. Pessime. - Νomencula lor, etc. Is ei titulus qui pisces no- miliatim citet evocetqiae : non Aecus ac nomenclatores solebant in soroet canuvi Martio citare roos con vivasque, et suggerere nomina civium domini A suis in ambitu Et spetitioite magistratus salutandorum. Quod autem Nomenculator pronomenclator, ne mireris; sic scripserunt Antiqui, Suet. Cl. 34, etc. ut et ten ultim, Pro tzmplum , Mugil. seu capito, Graece nobis mutit nominatur. ΕD. a 4. Senes mulli. n Piscinis con-

515쪽

Frui sed istis quando Roma permittit λ ,sQuot Formianos imputat dies annus Negotiosis rebus urbis haerenti λο ianitores, villicique selices lDominis parantur ista; serviunt vobis.

senescentes; tales enim animi potius, quam mensae gratia alebant. α 5. Permittis edd. vel t. cum Delph. Farnab. et Barb- : nec id ineptum eonset Schreves. -Pemmis it ρ Per tot curas urbanas.

26. Ouot Pro hoc quis habet

bius sic explicat: Quot dies, quos iucundissime agere liceret Formiis. possunt imputari quasi perditi ur-hanis euris p Non est hic sensus Martialis. Dicit enim: Quam paucos dies Formiis, vel ut apud Formias,

degendos concedit annus . - Im-yutare nobis a Syneca, Suetonio et

huius saeculi auctoribus dicitur , quod quisquam beneficii nobis tribuit et concessit, quasi expensumsere , nostris rationibus adscriberes Gallice, metire en ligno de co te . et inde venditare. Iuv. sat. V, 24 :. Fructus amicitiae magnae cibus; imputat hunc rex. , ut Noster lib. XII, xLvrII, I 3: . Imputet ipse deus nectar mihi . ; hoc est, pro beneficio exiis mio et raro censeri vult, et hoc uno omnia solvi quae pro illo laboranda suscipis, v. g. ossiciosas cur sitationes, etc. Item pro heneficio vindie t. Sic annus imutat nobis dies Deiandos, quos, tempore anni ita serente et concedente, iucunde egimus. - Imputat annus. Clarius dixisset per annum dii imputant, Vel fata a utant. Sed audaeius finxit sibi annum deum quodammodo esse, et dies nobis ipsum imputare.

28. o Ianisores. Hac pro scriptura Vinisores edd. vesti et Delph. sed nulla hic mentio vineae. Ianmres autem squod in eod. manuscripto

Bevertandi in etiam in villis et praetoriis suisse, nulla dubitatio est; ut

servi atrienses. Graterus. At Gmnovius : . Si sano omnes in hoc -- nitores) MSS. conspirant, vicerit. Alioqui non sacile spernerem, quod antehac edebatur, vinitores. Nam quod ait Gruterus, se nescire quid hic saeiat vinitores, ubi nulla mentio vinearum , nulla vindemiae; possum idem dicere adversus alterum .' nulla hic mentio januae. Sed, janitores in villis et Prael riix fuisse, nulla dubitatio est. Nec minus er dibile Formianum non fuisse sine vinea. Horatius od. I.

rant vites; neque Formiani Poenia collos. . Et alibi od. ΙΙΙ, xv r. 34 '. Nec Laestrygonia Bacchus in amphora Languescit mihi. . Laestrygonum vero olim fuisse et Formias et Formianum agrum quis ignorat p . 29. Dominis parantur ista. Et C. Domini raro, furtim et Per otium, eivieis quasi emissi vinculis, has voluptates carpunt: Vos , o villici, semper, libere et ad satietatem ii,sritimini.

516쪽

IN C ALLIODORU M.

ADDIxTI servum numinis here mille trecentis, Ut bene cinnares, Calliodore, semel :Nec bene coenasti; mullus tibi quatuor emptus Librarum coenae pompa caputque suit. Exclamare libet, Non est hic, improbe, non est sPiscis : homo est : hominem, Calliodore, Voras.' In gulosum et helluonem hoc scriptum , cujusmodi tunc pluriminoinae , et notat in hoe Calliodoro

luxum et gulam Romanorum. r. Addisti odit t. vett. κακοτρα- ροι Abdiati Vaticanus; Ad initi cod. Pulmanni; - meentra in odd. volt. Addiecte verbum est solenne in judiciis, hoc est, adjudicare pluris licitanti: significat etiam simpliciter vendere, ut hic. 3. Non pro nee in codice Pulm. 4. Corum Pompa. Coena dividebatur in tres partes, in ante cetiamsut aiunt interpretes, coenae caput, et secundas mensas : Pompa vero et caput coenae idem est. 6. cenas Vat. Comes cod. Pulm.

Et quidam IIS. ut videtur, ap. Beveri. qui sic habet: . Comes

Hominem et oras. Hoc est, semiam quom vendidisti. ut omer mullum.

XXXII.

DE IMAGINE M. ANTONII, AD CAE DITI A N U M.

Haec mihi quae colitur violis pictura, rosisque, Quos reserat vultus, Caediliane, rogas

Maret edd. Sehrevel. Maiit. Farnati. M. Antonii Primi M. namhoti. Mitor Deipli. dum reliquum titulum italice, Primi romanice inis seriptum exhibet sui significet ah- esse id II S. sed perperam obesse . Ad C. omittunt Ald. Iunt. Colin. Ad Cometriam sto post Antonii habet ed. Par. t 637, quae hanC scripturam amplectitur quoque in us. a ἔita ut in illo us. etiam Ald. Iunt. klin. sed MS. Pulm. Geidiam. Nohilitavit hoc opigrammate Antonium illum Primum Tolosanum; et corporis ringi m. et animi

virtutes expres it.

517쪽

5O6 M. VAL. MARTIALIS

Talis erat Marcus mediis Aluonius annis Primus : in hoc juvonem se videt Ore sei DX. Ars utina in mores, animumquo Asingero posset lPulchrior in terris nulla tali illa foret.

etc. Ita distingueti tum monuit Gro noviu*; lion annis r Primus in hoc, ut in edd. vett. - Talis es t M. Antonius Primus. De quo xxiii sui'. et lib. IX , epigr. c. Primus. Cognomon 3L Anio. iiii , qui militio aliouus fuit a familia Aitioni ruin Romanorum. EI S. . rs titi m. irtus nim, Lipingi posset. vehenientissimos stra

amores excitaret.

XXXIII.

SIMPLl Cion priscis, Munati alle, Sabinis, , cropium supcras qui honitate senem; Sic tibi consoceri claros retinere Penates Perpetua natae det sace casta Venus; it tu, si viridi tinctos aerugine vorsus

' Numa/. Od. Par. I 6 17. Numsc. Λld. Iunt. Colin. Quas rationes servant ad initium epigrammatis. -- Ut uorum carminum Patronum invocat Paullum lib. VII, ep. Lxxis, p. sic rmat hic Munatium, velut alii legunt Numacium, ut insa

mes versus, suo nomine vulgat suos esse neget. Raderi

s. Priscis Solinis. Qui morum simillieitate, et animi candore excellueriint. a. Cecropium senem. Alii Socratem . qui Aquinati Satirico dictus . senex vicinus Hymetto. . alii Epicurum intelligi int. 3. um i Oi edd. vett. t Fa nabit. Nostras sustinet Parios coindex Pulmann. -- Consoceri. Ita ea plicat Radero : Sic tibi det casta Venus Periintua face liatae. Cous ceri claros Penatos retinere : hoc e t. Venus tibi connubiuiti natae tuae, cum consoceri filio initum. in aedibus generi et socori aetemtim si mei, uti concordes gener , Ut iurus, consoceri tuo simul vivatis. Consocer est qui rum alter filium alterius filiae in matrinioni uin do-dit. Iudicet lector.

4. Perpetuis natio. Nempe tuae uxoris : hoc set, tuum matrimDi tum Non solvatur, at sciriper vivas cuin tua uxore in aedibus tuir, cori. s. Tinctos struxine. Quae riit, gra

518쪽

EPIGRAMMATUM LIB. X. 5O

Forte malus livor dixerit esse meos, Ut facis, a nobis abigas : nec Scribere quemquan Τalia contendas carmina, qui legitur. Hunc Servare modum nostri novere libelli, Parcere personis, dicere de vitiis.

est e sed hic sumitur pro maledicentia, quam atrum venenum dixit lib. VII, epigra LxxII. et Horatius I, IOU α nigrae succum loliginis. . Vide etiam VII, epigr. xII. Lector diseris exhibet eodex Bevertandi. 7. Stringere codd. Pulman . et veri. Consulend. Heius. ad Ov. Pont. II, v II, 33. 8. Qui legitur. Cui fama favet et lector, hoc est, qui legitur. O. Parcere Personis. Nominet ta men saepe, uoti voris idcirco noti,iuibus; et istis quidem aliatinere se

jam dixit, epistola libri I.

AI CAESAREM TRAIANUM.

Di tibi dent quidquid . princeps Traiane, merci' S, Et rata perpetuo, quae tribuere, velint; Qui sua restituis spoliato jura patrono; Libertis exsul non erit ille suis. Dignus es, ut possis totum Servare clientem;

'Gesarem omittunt editiones veri. ei Delph. Nostram lectionem exhibent edd. Schrevel. Farnati. Et Mautulae; et sic deinceps Barbotiet alii. - Ius patronorum ab tinp. Traiano Romanis redditum, laudat Martialis.

a. Et rata m et .... velint. Et

ratum velint Dii, quod tibi eoutulere, imperium. 3. Qui sua jum. Quae praecipue

consistunt in operis et successione libertorum : Donutianus vero Pa tronos hoc iure spoliaverat. Faesul non erit ille suis. Iure suo spoliatus tanquani proscalptus et exsul. Proscri bantur vero Patroni , quum illis ius patronatus eriperetur, ut ex libertorum honis semissem ne acciperent : ita improprie vocat hic exsulem. De clientibus et patronis hie non ago; alia enim sunt jura patronorum in clientes. alia in liliarios r non omnis cliens libertus , omnis tamen libertus cliens. Rader. 'Tortum. Ios. Maliger in More-

tum ad us. 3 a. Tolum clientem. Hoc est . civem Romamim integrae suae dignitati restituere, quem nun -

519쪽

Ut liceat tantum, vera probare potes.

eupat elientem ipsius Imperatoris.

AId. Iunt. Colin. post tantum . Ut liceat, tantiam is a Paris. I 6I7. Et liceat tantum vera proba se Potes ed. Barbou , et sie Scri verius. Testa

tur Famabius legi apud alios, Ut

liceat tamiam 2 vera probare Potra.

Ut sierat. Hoc est, Potes quidem servare, dummodo Possit prohare e esse Patronum. Lectionis autem quam praetulit Famab. hie est senissus: Modo detur occasio, potes Pro hare vera esse quae dixi.

XXXV

DE SULPICIA.'

ΟΜΝΕs Sulpiciam legant puellae, Uni quae cupiunt viro placere. Omnes Sulpiciam legant mariti, Uni qui cupiunt placere nuptae. Non haec Colchidos asserit furorem, , Diri prandia nec refert Thyestae; Scyllam, Byblida nec suisse credit: Sed castos docet, et piOS amores, Lusus, delicias, sacetiasque. Cujus carmina qui bene aestimarit,

'Poeiriam laudat Sulpiciam, quae Martiali aequalis, seripsit poemata de amore conjugis sui, et temporihus Domitiani, aliaque nonnulla. Exstat ejus una Satira quae ad calcem Iuvenalis vulgo editur. Est infra ad Calenum ejusdem mentio. Rader. - Congessimus testimonia de Sulpieia, illiusque Satiram inseruimus, Tom. II, pag. 235 sqq. edit. nostrae Poetar. Lat. Minor. tibi vide. ΕD. -- Sustition quoque Apollinari meminit Sidonius Carm. 9. . , 3. Leont cod. Vat. 5. Non hane Col idos. Μedeae amores et scelera intelligit, quae era esse sane negabat Sulpicia.

ide lib. I epigr. LIII , ubi de

prandio Thyestae egimus: vide etiam epigr. Iv supra , ubi et de Scylla. 7. Byblida. Quae fratris sui Cauninmore arsit, et tandem in sontem conversa ruit. Sulpicia vero non credit exstitisse talia monstra , quia ipsa pudica est. 8. Probos Pro pios cod. Beveri. ro. Cujus earmina. Post hune versum creetius, post us. xi alii addunt istum. Nullum dixerit esse ne

520쪽

EPIGRAMMATUM LIB. X. 5o9

Nullam dixerit esse nequiorem, Nullam dixerit esse sanctiorem.

Tales Egeriae jocos fuisse Udo crediderim Numae sub antro. Hac condiscipula, vel liac magistra Esses doctior et pudica, Sappho. Sed tecum pariter simul li Ie Visam Durus Sulpiciam Phaon amaret.

Frustra : namque ea nec ΤOnantis uxor,

Nec Bacchi, nec Apollinis puella

Erepto sibi viveret Caleno.

quiorem; quod recte additum censet Bevertandus, et consulendos vult Sealigerum in Ep. et Heraldum in Apolog. Tertulliani. Etenim lusus et delicias conjugum scripserat Sul- Picia, ex quibus nequior habeaei Poterat; at consideratis ejus mori-hus, castissima judicari debuit. Nequam autem et immotus indicant semper sere lasciviam simul et acuis minis quiddam. Sie et apud nos mcthant et praesertim quamvis multo minus signi siCent. 13. AEgeriae. Quae fuit Numae eonjux, de qua lib. VI, eP. TLVII, a qua divinitus doceri se in antro Arieitici singebat Numa. ov. Fas . lih. ΙΙI , a 5 :. .Egeria est quae Praebet aquas, Dea grata Camoenis : Illa Numae conjux consiliumque suit. αx4. Credimus-Beveri. quius.1 5 cum diseiptita, et vfi. I 8 Pean. Udo autem. Aricino, sontibus atque aquaeductibus madenti, vide Iuvenal. Sat. III, s. II.

IS. Hae eon riptilia , etc. Si Sulpicia usa suisses magistra vel eondiscipula, o Sappho. 26. Sypho. Po tria celebri , de qua lib. VII, epigr. LXIX , quae Phaonem perdite amavit, a quosuit contempta; at, inquit Poeta. Sulpiciam arsisset. I 8. Durus. Qui contemtisit alias mulieres, ad amores durus.-Male sed qui te, Sappho, sprevit, neque

amore suo dignatus est. ED. I9. Frustra. ΗΗraldus post frustra punctum ponit, hoe sensu e Frustra eam amaret Phaon durus, et

quem Sappho sibi eonciliare non potuit. Frustra, inquam, quia Calenum virum suum , nee IOVis, nee Bacchi, nee Apollinis connubio aut societate commutare vellet. - Namque , etc. Neque enim Bacchi, Apollinis, ipsiusve Iovis thalamos praeserret thalamo conjugis sui Caleni, ad quem mox ePigr.

Io. Nec Baeehi. Ariadne nem . Daphne vero ab Apolline adamata. Horum omnium nota historia. Puella, hoe est, domina, amasia. Et apponitur τω uxor, quod in proximo versiculo. ar. Catino. De quo vid. Ppigr.

SEARCH

MENU NAVIGATION