장음표시 사용
51쪽
publiea nisatis secemere , facra profanis Concubitu prohibere vago , dare iura maritis, Oppida moliri; Leges incidere ligno. 'At quemadmodum in Civitatum initiis Eloquentiae incunabula, & rudimenta rep.rimus, ita in earum pacata ,& tranquilla a bministratione ipsius quasi adolescentiae fi rem , & firmioris robur aetatis reperiemus. Compositis enim rebus e tumultuosa illa &seditiosa vita , qui multitudini recta, & utilia persuadere poterant, ita ut populari cum assensione audirentur, ij non modo vulgus in magnam sui admirationem traducebant, Verum etiam in liberos homines imperium sibi comparabant eo praestantius, ac vimius, quod non terrore, sed blanditiis, non in corpora , sed in animos, nec ulla quidem necesi sitate coactos, sed summa eorum ipsorum. Voluntate, ac voluptate dominarentur. Ita quum orationis quasi quibusdam habenis Omnium mentes ad suum arbitrium, nutumque flecteret, si de pace, de bello, de Magistratibus, de Legibus ageretur , tanquam multo plus caeteris possient in turbulentissimrs temporibus pervidere, ac prospicere in posterum, perinde ac publici consilii auctores habebantur, & populari aura longius Provecti ad altissimos honorum gradus eVadebant. Qua de re in florentissimis olim civitatibusEloquentia ad luculentas dignitates m niebat viam, quum nunquam a reipublica
gubernatione sejungeretur. Ita ut iidem dc
52쪽
disertissimi oratores, & prudentissimi Rectores populi, & sortissimi Duces militum so-rent ; quorum quidem Graecorum, & Roma.norum gentes, quum maxime florerent pacis bellique artibus, incredibilem copiam pe-Pererunt.
Ac licet iis, quae consecutae sunt aetatibus, postquam omnia sub unius ditionem redacta fuerant, e sua veluti arce dejecta, & paterno regno deturbata vis omnis dicendi e tanta lu-αe, atque gloria ad forenses cancellos, & judicum subsellia compulsa merit, multo maximam tamen partem pristinae retinuit amplitudinis , & in gravissimis iudiciis, quae non Privatorum modo caput atque fortunas, sed& Reipublicae statum attingerent, honorifice, splendideque versata est. Nam si reliquis honoribus & praemiis spoliata huc tandem re- . dacta foret, ut in judiciariis concertationibus innocentium existimationem ab improborum calumniis, civium falutem, & domesticas facultates a versutorum hominum criminationibus, fraudibus, iniquitate defenderet , nonne illa amplissimum munus efficere Videretur, quippe a cuius praesidio incolumitas omnium,& vita penderet At non istud ei tantummodo praefinitum
est exercitationis spatium; etiam nunc Omnes humanae vitae occupat partes, Omnium portunitatum articulos obsidet , omnia
temporum obtinet intervalla, & publicis ac
53쪽
privatis negotiis non interesse solum, sed
etiam praeesse consuevit. Tametsi enim non eadem nunc ipsam ubique honotis aura Pr moVeat, quamvis non luce , ac palam in omni actione reipublicae, dc procuratione fi reat ; pollet tamen vigetque integris viribus,
si legationes strenue ac feliciter obeundae, si pax, bellum ve Regibus suadendum, si aequitas in iudiciis propugnanda, si vulgus a flagitiis absterrendum , si qui denique motus ani
morum aut inflammandi sunt, aut extiti-guendi, atque, ut Paucis complectar quidquid mutuo sermone peragimus, quo plana vita omnis hominum continetur, id illi proeptiumra peculiare, summoque iure est attri-hutum. At vero ut hac mirabili facultate, α copia vagari possit qua velit, quaque res ipsa
postulat, multarum artium adminiculis furu cienda est, a quibus ubertatem dicendi repetat , sontesque Orationis, nec sine reconditis interioribuitque litteris proficere ad summam rei, aut efficere quidquam potest. obmutescat enim, dc concidat necesse est sine plurimarum rerum scientia quae dicti Nem ipsam alit, dc vegetam acremque reddit. quemadmodum ad corporis robur, 6c valetudinem sustentandam oportet vitalem spiritum, εc incorruptum illum veri sanguinis succum in omni corpore fusos esse aequabbliter , ac distributos. Neque tamen illa velut acceptorum be
54쪽
neficiorum immemor non parem vicissim gratiam refert ijs artibus, quas in auxilium advocat, plurimam illis dignitatem, & robur
adjungens. Nam ut caetera praetervolem, ne me longius provehat institutae orationis cursus, ad publici juris disciplinam in Qrensi palaestra cum laude tractandam,quum perutilis ac de industria jam olim accommodatagum etiam quam maxime necessaria videtur Eloquentia ; quippe quae re, ipsas e juris sontibus haustas, tanta concinnitate distribuit, gravitate confirmat, verborum illustrat splendo. re & copia, ut veritas e dispertitis quasi luminibus & obscuris legum testimoniis velut e tenebris elucescens in uno simul, & apetatissimo lumine collocetur. Saepe enim ambigua , & salebrosia legum capita, quum satis acuta, tum diserta , &gravi interpretatione ornatius explicari, &planius exprimi debent i nec quidquam r horis , ac firmamenti habere possunt, nisi sententia, in quam traducenda sunt,nervoso dicendi genere, & rationum copia sustentetur. Quid enim sunt promtura dicenti coacervata ex legibus, & Prudentum responsis testimonia , quae saepenumero contingit ut in
rem nullam certa possint afferri, nec controversiam aperte definiant ρ atque idcirco per ratiocinationem, exemplorum & similitud, num subsidio explananda . definienda, & con
stituenda sint Quid autem istud profuturum
55쪽
est, nisi adsit in hoc interpretandi, disserendique genere & mira explicatio, & sermonis ubertas 3 quid denique istae profuturae sunt, nisi illa omnia simul & commoda distribu- tione, & perpetua dictione colligata constan. ter, & aptissime vidcantur in unum collinea-re 3 Hac demum via subjicient oculis caussae eaput atque praesidium iam illustribus notis,& perspicuis deprehensum. Non enim satis eminet, atque enitescit veritas nudis tantum testimoniis, & inornatis, ac jejunis argu mentationibus , quae non intimam penitus rei naturam, non omnem illius vim . non singulas partes, non arctissime illi conjuncta, non quae proxime ipsam attingunt, accuratissima investigatione persequuntur. Ita siquidem dimidiata solum, aut exigua ipsius pars , quasi per caliginem Perstringet oculorum aciem , non eo circumfusa lumine, non ita connexis copulatisque rebus, non tam acri ac vehementi dictionis incitatione, quam rei gravitas flagitabit. Luminosae enim cum primis sunt, & actuosissimae partes illa: duae Ora- 'toriae facultatis, quae caesam, ut ita dicam, &praeparatam maxima ubertate , & varietate materiem apta rerum collocatione, atque. nexu,&consentaneo Verborum delectu non expoliunt modo. & exornant; sed magnam
quoque illi stibilitatem dant , & firmita
Idcirco in Atheniensium Republica , qui .
56쪽
primas sine ulla dubitatione tulerunt, Iuris cognitionem cum Eloquentia conjunxere, quippe ambas eodem ortu, & in iisdem procreatas incunabulis, & pariter educatas. Ta les fuere magni nominis viri Solon, Pericles, Cleon, Alcibiades, Isoeus, Demosthenes , Hyperidcs, aliique ejusdem memoriae, quorum monumenta nobis litterae reliquerunt ρ& apud Romanos, qui Graecorum gloriam hujuscemodi institutionibus superarunt, AElius Tubero, Mucius Scaevola, M.Antonius. L. Crassus, L. Caesar, Q. Hortensius, M. Tublius , qui in forensibus judiciis aetatem contriverunt ,& dicendi laude, & omnium bonarum artium scientia floruere. Sed quid attinet externa c0mmemorare, quum domestica suppetant exempla, quibus maxime poterit juventus tam frugi serae, ac eximiae eruis ditionis amore succendi ' Haec enim florentissima gens praeter reliqua honoris ornamenta, illustrium ςtiam ingeniorum feracissima, e doctrinis omnibus jurisprudentiam publicis rationibus accommodatissimam summa opesbi colendam, exornandamque delegit, eoque in genere praestantissimos viros edidit, aluitque cum veteribus illis Iegum scientui comparandos. Nemo hercle vestrum igno. rat Bellonium, Uaudum, Germonium, Lio- tardum, Gubernatium, aliosque complures,
ac potissimum Fabrum, quem, si Iacobum cujacium adjungas, alterum jurisprudentiae
57쪽
Lumen merito appelles; at iidem ipsi filere expolitioris humanitatis studio, & eloquendi' nitore, copia, atque elegantia singulares, quorum mens atque doctrina spirare adhuc videtur in scriptis, quae sane quum Perleges, tibi veteres illos Romani juris Antistites audire loquentes videare.' Illorum itaque vestigiis, ornatiss1mi adoleneentes, insistite, qui vobis ad abditos ejus dis.ciplinae sontes, & ad praestantiorem illius assequendae viam, clarissimam facem praetulerunt; jam nulla circuitione, nulloque anfra ctu quisquam in devia potest avocari. Hac quippe rectum ac expeditum patet iter ad Jurisprudentiam contendentibus di qua scilicet tot, tantique Viri persectione magnorum' operum in rei civilis administratione, & doςctissimis commentationibus eam nomini claritudinem adepti sunt, ut sui memoriam cum omni posteritate adaequarint. In hoc mehercule vobis industriae curriculo elaborandum est ; hae dignissimae vestris ingeniis exercitationes, in quibus labor vester, ac sol tertia enitere possit ad patriae decus, ornamentum familiae, civium salutem, innocentium defensionem. Partem igitur aliquam . studiorum vestrorum sibi vindicet Eloquemtia, ac humaniores disciplinae, quae nunquam
a priore disjunctς sunt, ac sine quibus direm di facultas comparari nequit : praesertim quum
58쪽
quum tanta vobis opportunitas,tanta selicitas obtigerit optimi revera, & maximi Regis benignitate. Postquam enim sedati fuere bello rum fluctus, & constabilita partiae libertas est, non secus ac post invictissimi Emmanuelis Philiberti reditum in avitam ditionem ejectis iam hostibus ac profligatis, cum pacis tranquillitate atque otio planE omnis divinarum
humanarumquc rerum doctrina revixit, ac refloruit, multo uberiorem fructum allatura; ita ut thenae illae Atticae,cunctis olim &laudatissimis artibus redundantes ad cumulati s-simam adolescentium eruditionem jam nunc denuo in hac urbe , ac melioribus auspiciis instauratae videantur. Et quidem tam vehementibus gloriae stimulis omnium animi concitati sunt , ut mira sane propensio.& alacritas juventutis exarserit aci capessenda optimarum rerum studia , in quibus superioris anni specimina plurimum her-cie prosectum esse declarant. Verum non indolis tantum bonitate , & perspicacia, sed progressione etiam , ac assiduitate discenai, ad cujusque scientiae perfectionem absolutionemque veniendum est. Quamobrem quum abundetis ingenio , ac lectissimis praeceptionibus doctrinarum , eam vobis ipsis, & Patriae praestate fidem , diligentiam , atque constantiam in percipiendis
59쪽
piendis, colendisque exquisitioribus discuplinis, ut clarissimos illos viros, qui hanc Urbem sempiternis operum suorum monumentis illustrarunt, quasi redivivos in hanc aetatem vestra virtute, ac lapientia
60쪽
di tamquam in sortibus Viris, qui rerum gestarum magnitudine immortalitatem nominis adepti sunt, , firmioris aetatis tempora,quippe sinia multorum atque illustrium facinoru- monumentis insignia , admirationis plurimum habere videantur: haud tamen initia nascendi, ex quibus vitae totius ratio,& mutast ducuntur, silentio . aut oblivione videmtur obruenda; imo potius omni laude , repraedicatione celebranda. Ista enim Vero,quae Primum eos in lucem editos, susceptosque in vitae hujus curriculum intulerunt magna cum excellentia , praestantiaque reliquorum hominum peragendum . eodem Plane loco habenda sunt, ac veluti apertus quidam glinriae cursus, & ingressio, qua in virtutis sta- .dium exorti prodierunt; ex quo scilicet sonte D res vi