Bobbio illustrato dal padre don Benedetto Rossetti ..

71쪽

anima , quae charitate sic vulneratur, talis fontem qUaerit, talis bibit, semper tamen sitit bi-bcndo, scmper haurit do siderando, quae semperbibit sitiendo. Sic se m per quaerit BmΘndo , quae SAnAtur vult erando , quo salutori vulnere animae nostrae interiora Deus & Dominus noster Iesus Christus pius ille dc salut ris medicus vulnerare

dignetur, qui cum Patre N cum Spiritu Sancto

unitas est in saecula saeculorum. Amen.

Item XIV.

De vittas capitalibus.

Octo sunt vitia principalia , quae mergunt hominem in interitum, gula, fornicatio, cupiditas, ira, tristitia, acedia, vanagloria , superbia. Degula gastiganda dicitur: nolite seduci in s AturitBte ventris. De fornicatione : fornicatores autem Nadulteros Deus judicabit. De cupiditate autem legitur: radix omnium malorum cupidisas est. De ira: qui irascitur fratri suo reus erit gehennae ignis. Do tristitia: tristitia autem saeculi mortem Operatur. De acedia: nlulta mala docuit otiositas. De vana gloria: ascendet foetor illius, qui magni' licat opera sua. De superbia: superbi, Deus ad-Versdtur , Fc qui se . exaltaverit , humiliabitur. Haec igitur omnium origines , N. causae sunt malorum , qHae sic sunt sananda per contraria. Gula triplex vincenda est per abstinentiam jejunii de hora nona in horam nonam , Ac parcitatem , ci- bique vilitatem. Fornicatio autem Z omnis immunditia nec nominanda in vobis sint, sicut decet sanctos, Per castitatem di continentiam

72쪽

69 sollicitam 8c semper timetitem. Cupiditas vero nihil habendo proprium vincitur, omni B communia possidendo. Ira patientia, Zc mansueta lenirate superanda est. Tristitia vero laetitia spirituali , dc spe futurae beatitudinis vincenda est. Instabilitas autem acediae mansuetudine stu li& unius loci habitatione corrigenda est per Sobrietatem , εcriptura dicente , si spiritus potestatem habentis ascenderit supe e te , locum tuum ne dimiseris. Vanagloria quoque , 3c elatio immunda, atque superbia, vera humilitate, re cordis contritione per Dei timorem vincuntur. Eiusdem admonitiones ad Discipulum quemdam.

Cum jam de m 'ribus moralibusque diς ciplinis

diu dixerim , iterum rogas fili imbuende doceri. Audisti, quod scriptum est: cui pauca non susficiunt, plura non proderunt. Scripsi tibi ante deserietate ac pudicitia, cui nimirum , ut ait quidam etiam tuta timeo 3 sed quia admonitio quibusdam custodia, quibusdam consolatio, quibusdam perfectio emcitur morum , intellacia complentibus , ideo frequenter docendi sunt, ac imbuendi filii dulcissimi, ut per quasdam delectationes litterarum suas vincere possint de intestino amaritudines bello. Bellum igitur Zc bellu inum vince , concupiscent id S Scilicet, ac superciliosum ς utilis esto in humilitate, infirmusque in auctoritate ; simplex in fide , doctus in moribus; mordax in alienis, remissus in propriis; purusn amicitia , callidus in insidiis ; durus in molli

73쪽

hus, mollis in duris; varius in planis, planus in variis; jucuadus in amaris, tristis in jucundis; discors in necessariis, aequalis in veris; severusia suavibus, dulcis in amaritudinibus; fortis in tribulationibus, imbecillis in discordiis ; tardus

ad irascendum, velox ad discendum; tardus quoque ad loquendum, ut sanctus ait Iacobus, velox similiter ad qudiendum; essicax in profa ctu , hebes in vindicta, cautus in verbo, promptus in opere, amabilis, probus ; squalidus inhonestis, lenis infirmis, dirus stolidis, rectus erectis, humilis dejectis, sobrius ubique, eastus ubique, pudicus sempor , patiens tenus Zelo; cupidus numquam, largus semper, si non cape, vel animo; opportunus in jejuniis , inopportunus in vigiliis; discretus in ossiciis, tenax in studiis; constans in fragoribus, laetus in moeroribus; audax in causa veritatis, timidus in contentionibus; supplex bonis, insuperabilis malis; mitis in liberalitate , infatigabilis in charitate, justus in omni.hus ς pius dignis, misericors pauperibus; memor

heneficiorum , immemor injuriarum; amator mediocrium , non ullius opum animi depressor; cogitationum publicator, senioribus obediens , junioribus concurrens, coaequalibus coaequans, Perfectis concertans , melioribus non lavidens, Praecurrentibus non dolens, remorantibus non detrahens , provocantibus consentiens, lassus licet non

deficiens; flens simul dc gaudens pro servore ac spe , timens semper pro fine , licet proficiens , incerto. En tuum, O puer amande , ministerque dulcis , inoaimentum. Talis si sis, nimis beatus

74쪽

fieris, quia per prospera, di adversa idem eris

paratus ad cuncta, singulis occurrens, temperans gestus , interimens decrescenda , levigans disperata , exasperans vituperata semper sollicitus, semper crescens, semper Adquirens, semper tendens ad superna, semper currens ad bravium ,

semper caelestia desiderans, semper divina sitiens. Ecce doctrinam, da sequacitatem, si potes, ut habeas feliρitatem N potestatem, cum puerilia desideria fugiens corpus sic in potestatem spiritus redigeris, & te vadem pro tuis tradideris peccatis in brevi militantem pro aeternis stipendiis. O te felicem, o te beatum, oque mirabilem tepuerum si haec compleveris universa. si enim in his diligenter omnibus fueris sensu Ec opere O

cupatus , non vacabis neque vanis vagisque, neque turpibus cogitationibus, sed quasi incipiens semper tibi ipsi congregabis, quibus in perpetuum fruiturus eris, uuius vir vocandus animi, dc singularis emolumenti quaesitor, egregius regni negotiator aeterni. Converte igitur te totum in haec, quia habes in quibus tuam exerceas juventutem , virtutem , essicaciam , strenuitatem , ne si in contrariis hae fuerint exercitatae, pere.nt quae Per vim rapiunt regnum caelorum.

75쪽

Lusdem de Poenitentis. Poenitentia vera ut poenitenda non Edmittere, sed admissa deflere. Sed quia hanc multorum fragilitas , ut non dicam omnium , rumpit, memsime noscendae sunt poenitentiae, quarum sic ordo

a sanctis traditur Patribus, ut juxta maguitudinem culparum , etiam longitudo statuatur poenitentiarum. Siquis igitur per cogitationem pecca-iverit, idest concupierit hominem occidere, aut fornicari, aut furari, aut clam comedere, rei inebriari, vel certe aliquem percutera , sive discedere , vel alia his facere similia, re paratus ad haec corde complenda fuerit, majora dimidio anno, minora quadraginta diebus in pane 6c aqua

poeniteat. Si quis autem peccatis praevalentibus facto peccaverit, si homicidium , aut sodomiticum fecerit peccatum , decem annis poeniteat. Si fornicaverit semel tantum tribus annis Monachus paeniteat, si saepius septem annis. Si disces in Serit , vota fregerit, si cito poenitens redierit, tribus quadragesimis, si autem post annos, tribus annis poeniteat. Si quis furatus fuerit, anno poeniteat. Siquis perjuraverit , septem annis poeniteat. Siquis percusserit per rixam fratrem suum,. δέ sanguinem fuderit, tribus annis poeniteat. Siquis autem inebriaverit se, & vomuerit, aut saturatus nimis sacrificium per hoc evomuerit, quadraginta diebus poeniteat. Si vero per infirmitatem sacrificium vomere cogatur, septem diebus poeniteat. Si ipsum sacrificium quis perdiderit, anno poeniteat. Siquis seipsum coinquinaverit , anao paeniteat, si junior sit. Siquis falsum test,

76쪽

m tum testificatus fuerit sciens, duobus annis poeniteat cum illius rei perditione vel re integratione. Haec de causis casualibus; caeterum deminutis morum inconditorum. Qui facit per se aliquid sine interrogatione , vel qui contradicit, dicit, non facio, vel qui murmurat, si grande sit, tribus superpositionibus , si parvum una poeniteat. verbum Vero contra verbum simpliciter promptum quinquaginta plagis vindicandum est, vel si extentione silentii, superpositione, nam SiriXa septimana poeniteatur. Qui autem detrahit, aut libenter audit detrahentem , tribus superpositionibus poeniteat. Si de eo, qui Praeest, septi mana poeniteat. Qui autem per superbiam suum propositum despexerit, aut regulam blasphemaverit, foras repellendus est, nisi confestim dixerit, paenitet me , quod dixi ; si autem se non bene

humiliaverit, quadraginta diebus poeniteat, quia

superbiae morbo detinetur. Verbosus vero taci turnitate damnandus est inquietus mansuetudine,

gulosus jejunio, somnolentus vigilia, superbus carcere, destitutor repulsione. Unusquisque juxta quod moeretur coaequalia sentiat, ut justus juste

vivat.

77쪽

i Item de Paenitentia. Diversitas culparum diversitatem facit paenirentiarum. Nam Sc corporum medici diversis medicamenta generibus componunt. Aliter enim vulnera , aliter morbos, aliter tumores, aliter livores , aliter putredines, aliter caligines, aliter confractiones, aliter combustiones curant. Ita igitur etiam spiritales medici diversis curationum generibus animarum vulnera, morbos, culpas, dolores , aegritudines , infirmitates sanare debent. Sed quia haec paucorum sunt, ad purum scilicet cuncta cognoscere, curare , ad integrum saltilis statum debilia revocare , vel pauca juxta seniorum traditiones, re juxta nostram ex parte intelligentiam, ex parte namque Prophetamus , de ex parte cognoscimus, aliqua proponamus. De

capitalibus primum criminibus, quae etiam legis unimadversione plectantur, sanciendum est. Siquis Clericus homieidium fecerit, & proximum suum occiderit, decem annis exul poeniteat; post hos recipiatur in patria, si bene egerit poenitentiam in pane de aqua, testimonio comprobatus Ep scopi vel Sacerdotis , cum quo poenituit, re cui commissus fuit, ut satisfaciat parentibus ejus , quem oecidit, vicem filii reddens, Si dicens qa aecumque vultis, faciam vobis; si autem non satisfecerit parentibus illius, numquam recipiatur in patriam, sed more Cain vagus Ec profugus sit super terram. Siquis ruina magna ceciderit, di filium genuerit, septem annis peregrinus iapane N. aqua paeniteat, tunc primum sacerdotis

78쪽

judicio jungatur altari. Siquis autem forni,tus

fuerit, sicut Sodomitae fecerunt, decem annis poeniteat, tribus primis cum pane re aqua, septem vero aliis abstineat se a vino & carne, re non maneat cum alio in aeternum. Siquis vero

fornicatus fuerit quidem cum mulieribus, sed non filium generaverit, Zc in notitiam hominum non venerit, si Clericus tribus annis, si Monachus vel Diaconus quinque annis, si Sacerdos septem, si Episcopus duodecim annis. Siquis per-juraverit, septem annis poeniteat, re numquam juret postea. Siquis maleficio suo aliquem perdiderit , tribus annis poeniteat cum pane re aqua

per mensuram, re tribus aliis annis abstineat se a vino N. carnibus , & tunc demum in septimo anno recipiatur in communionem. Si autem pro

amore quis maleficus sit, & neminem perdiderit , annum integrum cum pane & aqua Clericus ille poeniteat, Laicus dimidium, Diaconus duos, Sacerdos tres, maxime si per hoc mulieris partum quisque deeeperit, ideo sex quadragesimas unusquisque insuper augeat, ne homici. dii reus sit. Siquis Clericus furtum fecerit, idest

hOVem, aut equum , aut ovem , aut aliquod animal proximi sui iuratus fuerit, si semel, aut his fecit, reddat proximo suo primum, & anno integro in pane re aqua poeniteat; si hoc consuevit, & reddere non potuerit, tribus annis cum Pane N aqua poeniteat. Siquis autem Clericus, aut Diaconus, vel alicujus gradus, qui laicus fuit in saeculo cum filiis & filiabus, post con-

Versionem suam iterum suam cognoverit cliente-

79쪽

Iam. Sc filium iterum de ea genuerit, sciat se adulterium perpetrasse , re non minus peccasse, quam si ab juventute sua Clericus fuisset, Sccum puella aliena pecc3sset, quia post votum suum peccavit postquam se Deo consecravit, revolum suum irritum fecit, idcirco similiter septem annis in pane & aqua poeniteat. Siquis Clericus Per rixam proximum Suum percusserit, & sanguinem fuderit, annum integrum poeniteat ,' si Laicus quadraginta diebus. Siquis per seipsum fornicatus fuerit, aut cum jumento, duobus annis paeniteat, si gradum non habet ; si autem gradum , aut votum, tribus annis poeniteat, si aetas non defendit. Siquis concupiscit mulierem, re non potest facere , idest non suscipit eum mulier , dimidium annum in pane re aqua poeniteat,3c toto se abstineat anno a vino dc carnibus, recommunione altaris. Siquis sa orificium perdiderit, anno poeniteat; si per ebrietatem aut voracitatem

illud evomuerit , re nagligenter illud dimiserit, tribus quadragesimis in pane re aqua poeniteat, si vero per infirmitatem , septem diebus poeniteat ς sed haec de Clericis es Monachis mixtim

dicta sint.

Caeterum de Laicis quicumque fecerit homicidium , ideqt proximum suum occiderit, tribus annis inermis exul in pane & aqua poeniteat, repost tres annos revertatur cin sua, reddens vicem parentibus occisi pietatis Ac ossicii, & sic post satisfactionem judicio Sacerdotis jungatur altari. Siquis Laicus de alterius uxore filium ge-

80쪽

nuerit, idest adulterium commiserit, toro proximi sui violato, tribus annis poeniteat abstinens se a cibis juculentioribus, re a Propria uxore , dans insuper pretium pudicitiae marito uxoris violatae, N. sic culpa illius per Sacerdotem abs te gatur. Siquis vero Laicus fornicatus fuerit sodomitico ritu, idest cum masculo coitu foemineo Peccaverit, septem annis poeniteat, tribus primis

cum pane, & aqua, re sale, re fructibus horti

siccis; quatuor reliquis abstineat se a vino Ec carnibus , dc ita dimittatur illi sua culpa, Zc Sace dos oret pro illo, dc sic jungatur altari. Siquis autem fornicatus fuerit de Laicis cum mulieribus a conjugio liberis, idest viduis vel puellis; si

cum vidua uno anno, si cum puella duobus a nis , reddito tamen humiliationis ejus pretio Pa

rentibus ejus, poeniteat si autem uxorem non

habuit, sed virgo virgini conjunctus est, si volunt parentes ejus, ipsa sit uxor ejus, ita tamen ut anno ante poeniteant ambo, Zc ita sint conjugales. Siquis autem Laicus cum jumento se nicatus fuerit, anno poeniteat si uxorem habuit, si autem non habuit, dimidio anno; sic re qui uxorem habens propriis membris seipsum viol verit , poeniteat. Siquis Laicus infantem suum oppresserit , vel mulier, anno integro in pane re aqua paeniteant, & duobus aliis abstineant se a vino & carnibus, re ita primum altari Sacerdotis judicio jungantur, & suum torum tunc licito maritus ille cognoscat. Sciendum est enim Laicis quod tempore Poenitentiae illis traditae a Sacerdotibus non illis liceat suas cognoscere uxores nisi post poenitentiam transactam, dimidia namque Poenitentia non debet esse. Si quis Laicus furtum