장음표시 사용
231쪽
prohibetur, Paulo tuterprete, sit lites non omnes prohibet, I Cor. VI, 4. led vetat Christianos in prophanis auditoriis inter se litigare, idque ad Judaeorum exemplum, apud quos recepta erat sententia, uis adducit negotia i Heliticu ad extraneos, polluit nomen Dra: sed vult Christus ad exercen dam patientiam nostram de rebus, quae facile sunt recuperabiles, ut tunica, aut cum tunica, si opus sit, pallium, non contendi judicio, sed quamvis optimo jure nitamur, omitti juris persecutionem. Apollonius Philostr. Tyananis negabat Philosophi esse vidit 1 .s, de premiola litis:
re. Non improbat Praetor inquit Ulpianus) clam ejus qui tanti habuit re
.L. Item si carere, ne propter eam sepius litigaret. Haec enim cogitatio ejus, qui lites exsecratur, non est Pituperanda.. Quod hic probari a probis ait Ulpianus, hoc Christus imperat, ex rebus honestissimis & probatissimis deligens pra ... z ceptorum suorum materiam. At non hinc recte colligas etiam parenti, C. L. i. etiam tutori nefas fore, id, sine quo liberi, sine quo pupilli sustentari ne- '- queant, si cogatur, apud judicem defendere Aliud enim est tunica & pal lium , aliud totum illud unde vivitur. In Clementis constitutionibus de homine Christiano dicitur, si litem habeat, motab--καν δέν βλαφ- b, det operam ut trux nat, et siquid dumni accipiendumsit. Qiod ergo' de moralibus dici solet, hic quoque locum habet, non consistere haec in sed habere suam quandam latitudinem.
CHiistus hisce verbis iterum suos discipu-ifideles de rebus levibus oriatur controversa. los suamque doctrinam prostentes horta-tquam in prophanis auditoriis contendere, quod tur ad perserendam potius injuriam, quam pro-lsaepissime sine opprobrio Christianae doctrinavimum ad judicem provocare, praesertim si a-ieamque profitentium perfici non poterat. Sed ingitur de rebus levibus , quarum est facilis re-lsequentibus seseexplicat, fle jubet ut sapientes, si cuperatio, ut tunicae; non tamen quamcunquelqui sint, huic o scio deputentur. Si vero nulli repetitionem rei ablatae prohiberi ex eo constat, essent ad hoe munere fungendum idonei, satius quod ipse Paulus non omnem provocationem tamen esse vobis commendo ait, ut ad iudican- ad judices arbitros prohibet I Cor. v x. . Sed per Idum contemptissimos deligatis, quam Ethnicos peram colligit Auinor non quidem ibi omnes li-ladeatis judices. Fet dictis itaque Christi colligiates prohiberi sed vetari ne Cntistiani coram magi-imus commendari quidem patientiam, Nadmo stratu Ethnico certent judicio, idque ad Judaeorumineri suos discipulos & omnes qui Evangelio no- exemplum, qui sensebant, si quis Israelitam ad- men dederunt, ne faciles sint ad levibus de rebus duxerit ad tribunal gentium, eum prosanare no-liudicio contendendum, sed omnis justa tam jumen Dei. Quippe & ipse Paulus provocavit adirisset vel etiam alieni persecutio non tollitur, ita Neronem, neque alii etiam Chtiniani declin sui parenti vel tutori denegata sit facultas, necessi runt tribunalia judicum Gentilium, secum re-itate eoactis, apud judicem etiam Ethnicum defen- putantes quod omnis magistratus a Deo consti-ldendi id sine quo liberi, sine quo pupilli Iustent tutus est, ut justitiam aὁministret, de jus suum ri nequeunt; tria injuriarum genera Christus p cuique tribuat, tam Gentilibus quam Christi init; primum, quod insertur corpori ut alami es-nis. Sed Paulus vult rebus β..., gh ad vitam quo-iterum , quoὁ contra jus dominii & proprietatistidianam, lucra, ideoque temporalia bona perii-icommittitur, ut tunicae ablatior tertium, quod linentibus, potius arbitri constituerentur ii, qui inibertatem aufert, vel saltem imminuit, ut coactio, ecclesia ιδ iaetitis. Comparate hic Paulus loquitur, qua aliquid sacere quis adigitur, ut hic. sed in- existimans potius ut vilissimis & simplicissimisiiuriosa, violenta, & ex odio vel ira prosecta op- ecclesae membris committatur dirimenda si inter postio prohibetur.
s. Sic in eo quod deinceps sequitur, qui auguriabit te ad milliare unum, abi cum eo duo: non dixit Dominus de centum milliaribus, quod iter hominem a suis negotiis longius abduceret, sed de uno, & si ita usu veniat
232쪽
CAPUT II. g. v m. CAPUT II. 131niat de duobus; quae deambulatio quasi pro nihilo ducitur. Sensus
ergo est, in his quae nobis non multum sunt incommodatura non urgendum nobis esse jus nostrum, sed cedendum plus etiam quam alter postulet, ut & patientia & benignitas nostra omnibus innotescat.
AMariare smiscat adigere ad aliquid & ma
xime ad currendum. Hinc ἀγγαρ , adiae ad currendum, velferendum aliquid, est verum origine Persicum, sed formatione Grae- eum. Angui Petiis dicebantur Regum nun-eii sive tabellarii, qui ceriis stationibus dispos, ii Regias Epistolas alter alteri succedendo serunt , ut eo celerius perferrentur. Quos vulgus potas, quasi positas curiorum stationes, appellat. Verum, ut docti annotarunt, hoc interest, quod hodie certis spatiis collocati sunt, cui Prin-' eipum stipendiis aluntur , ut equos haseant adcursum paratos. Persarum vero cursoribus sive Adiaris fas erat ad cursum rapere cujusvis equos, vel naves, vel plaustra, vel ipsos etiam h mines. Huc IEschylus respiciens in Tragoed. aγγαρον - , eleganter vocat ignem illiam quo in littoralibus pharis constituto sagnum dabatur, quoties quiddam celerrime nuntiatum esset necesse quasii cursorem ignem. Angariabantur itaque homines, vel in proprio corpore, vel in animali bus caetetisque rebus quae ad angariam praestire adigebantur. Quod maximum onus erat, quod Nolim perferre Hcbraei eoacti suerant, ex quo oriens Persarum cesserat dominationi & imperio, enjus immunitatem tandem a Demetrio obtinuisse prodit Joseph. Annotat ad h. l. Salmasius Αngariae locum fuisse praecipue expeditionis tempo
re, cum exercitus per vias militares transibant.
Tum ius erat militibus capiendi ex municipiisti villis viae militari proximis animalia ac jumenta sareinis suis portandis ac vehendis idonea. Quod eum facerent άγγαρῶ , dicebantur, &άγγρka- diu, oui hoc pati cosebantur, id est avariari. vid. quae ihi plura disserat. Adge N I. 3o eret 8. Cod.
. Aeel. Neminem A angariis, vel per auariis, MIl plaustris, vel quolibet munere excusari praecipimini cum M felicismum expedisionem nora nummisi omnium Provinciarum pertica, quia it irarripamvis,l debebant f ita nobis ministeria Ghibera, licet ausaerosarius Ecclesias possessiones perιineant. Etl Hermogenianus Jctus. I. II. g. de locat. mex -l sat. muner. Sunt munera, inquit, quae reι propriel cohaerent: de quibus neque aetas, nec merita mili-l tia, nee suum aliis privilegium jure tribuit ex. setionem, υιδ radiorem coliatio,via sternendis amgariorumve exhoitio &c. vid. & ι. q. st de veterari. Et melius Rhodigiti. Iea. am43. Isb. I 8. c. s. De hae angaria etiam Arrianus in Din. digeri. 3. 8. Si antaria fit, Cr mitis apprehendiar animae ι-m. ne renitaris neque obmurmures. Quod durum erat
servitutis jugum, sed patienter di aequo ferendum animo, quia a summo imperante impositum, cui obtemperandum, etiamsi imperat quae dura n his videntur. Sensus itaque huius loci videtur esse, si quis M angariaveris, id est onere imp i sito adesterit vel coeterit ut eas. Si tuo servitio, vel bajulando, id est portando, vel currendo, vest eomitando uti voluerit, ad unum milliare, vada cum illo duo; est enim milliaris unius deambulatio non tanti oneris, quin sicile sine incommodo praestari possit, ideoque non recusandum, etiamsi per injuriam exigatur, imo potiis duplum concedere extorquenti satius est, quam ut temet ei opponas vel vi, vel in judicio, levis enim haec injuria videtur, ideriue toleranda potius, quam ut ejus causa iram odiumque concipias erga proximum, & vindictam mediteris, non tamen h e commodum quamvis leve declinare prohibemur placidis rationibus.
6. Sequitur porro: Petenti abs te dato, polentem a te mutuo tumere ne
rejice. Si in infinitum hoc producas, nihil durius. Qui domesticorum curam non agit, infideli est deterior, inquit Paulus I Tim. v, 8. Sequamur ergo eundem Paulum optimum legist herilis interpretem, qui Corinthios excitans ad beneficentiam in Hierosolymitanos exercendam , Non, inquit, ut aliis sit laxamentum, potis res anguia, sed ut aequabiliter pestra copia juccurrat issonum inopiae, 11 Cor.v 111, 13. i4 est Livii verba in re non dissimili usurpabo) ut ex eo quod adstuit opibus vestris sustineatis necessitates aliorum: qui sensus est & in Cyro Xenophontis:
quitatem adhibeamus interpretando praecepto quod jam a nobis re
233쪽
CUm enimhomines hominum causa nati sunt,ste est, er Mimas homanum, ne extinguantur, hώ-
ut sibi mutuo prodesse possint, quid magislmamtare sustenta. Quisuccurrere peritura pals faequitati, atque decreto divino, & rectat rationilnonsuccurrit, recidiι. Sed habet hoc Christidi consentaneum est, quam sublevare egentes si ictum suos limites,quippe si in infinitum hoc proministrando ea, quibus eorum necessitati subueniaIduceres, nihil durius, ut recte Author annot re possumus. Est enim hoc benescii genus adeo luit. Est enim modus in rebus, oportet quidem necessas tum ad communem societatem colendam, succurrere egenti, sed ita ut ipse non egeam. Pe- cujus custodiam & conservationem quisque pr stenti itaque abs te dato secundum aequi boniquepter conservationem sui maxime cupit, ut sublatori regulam, quatenus & nostra facultates serunt Acco tolli videtur ipsa societas, quam homini cum iptorum necessitas postulat, ut docet Paulus ad homine intercedere voluit hujus universi mode-lCorinthios cap. 8 I3. Non enim Deus a nobis rator&arbiter. Imo maximum in se peccatum a apostulat, ut aliorum inopiae succurrendo ipsi iamittit, qui socium egentem deserens e nullam angustias redigamur , ut alii nostra liberalitate duritatis, qua proximum ut nosmetisos prose- 'dissiuant. Habet enim benescientia & libe- qui tenemur, rationem habet. Solent vero egen-irsitas suas cautiones, quas transgredi nequit. tes duorum esse generum. Aut enim sunt adeolquin virtus in vitium degeneret. Nam ut optime
omnibus fortunae donis destituti, ut nullam spem Cic. Videtatim primum ne benigni s major sis habeant reddendi quod ipsis largimur. Vel casul uam se hares. uis enim benuniores moliant eis. v quodam ad eas angustias redacti sunt, ut noniquam resparituν, primum in eo peream, quia in donatam sed mutuam pecuniam petant. Utrique juriosum in proxιmos, quas enim copias ias Crsubveniendum docet Christus, & postulant a n lsuppeditini aequius est, er relinqui, eas transfobis humanitatis ossicia, nulla habita ratione c. rum ad alienos. Hinc & Ambros. I. deos'. E ljus si nationis, & stii, nam hoc homini ab h lenim ilia probanda liberalitas, in proximos semiamine praestandum qua homo. Hine Lactant. I,AJms tui non despicias. Nam ut inquit Apostolus, . 6. Instis. disin. cap. a. Verum est itiua Ciceronis,lsi quis suorum curam non habet, & maxime do- quoa ait, hominem nasura obedientem homini κ imesticorum, est infideli deterior 1 Timoth earcere non posse; ergos nocere homini contra narinam s. 8. Sucis enim tueri nec ipsi Gentiles omitiae', narisse homina seundum nisuram sis necessaliunt. Habet enim charitas ordinem suum, quem . si uia qui non facis hominis se appetiarisne Christus observare haud dubie voluit, primum spolias , quia hamanis ris Ulaiam es necessi lenim cliaritatis, a qua omnis liberalitas descendit, ii hominis ae peristiti suismis Et idem: Sim lossicium est, ut prospiciam prius qui mihi sanguiatas mercidem non exigis, fi propter se, in Heuur, nis vinculo 'proximi, antequam erga extraneos everenda es , ergo Utiliam principem manem-lliberalitatem exerceam , & s quando hominiuque vinum suopretio, non tua commodo Uimis,lbus indigentibus de re familiari impertiendum. eiquepotissimum tritae, a quo nihil speres. uiuuloportet id fieri moderate, ne ipse egeam vel n personas erigis ' qώιὰ membra inspuis. Pro homi-leeam iis quos tueri debeo, nam ut inquit Cicero , m tibi habendus est, quisqvis precarin , id o εώ lmulti patrimonia effuderunt inconsulte largiendo. te homanem putat. Quibus ad it paulo post, L ν-lRidicula itaque haec Phanaticorum liberalitas, Isracacis, dabilibas, elatiaιs, desiliaris, quibuslqui nihil actum putant, nisse sibique arctissimo' - laui re moriendiam est, inutiles sum hominiallanguinis vineuio conjunctos penitus omnibustas, sed utiles Deo, qui eas res nee in vita. Dil cultatibus spoliaverint, ut in commune conis spiritu danar, qui luce duratur. μυι qvianium in serant
. Lex Hebraea sicut divortii libertatem indulgebat, ut sevitiae
maritorum in uxores occurreret; ita etiam privatae ultioni, ad quam
gens illa valde prona erat, coercendae jus laeso secerat ab eo qui haeierat, non manu sua , sed apud judicem exigere talionem: quod lex etiam xii tabularum secuta est; Si membrum rupit, talio esto. Christus ero majoris patientiae magister tantum abest, ut illam in jam laeseprobet vindictae flagitationem, injurias quasdam ne arceri quidem Vult, aut vi, aut jud1cio. At quales injurias tolerabiles scilicet, non
o quod non in atrocioribus quoque laudabile hoc sit, sed quod restrictiore quadam patientia contentus sit. Ideo exemplum posuit in alapa , quae non Vitam impetit, non corpus mutilat, sed tantum contemtum quendam nostri significat, qui nos nihilo deteriores facit.
234쪽
Seneca, libro de constantia sapientis, injuriam a contumelia dividit : Prior illa, inquit, natura grapior est; Lec levior cir tantum delicatis gradiis , qua non Laeduntur , sed inenduntur. Tanta est animorum dissolutio . vanitas, ut quidam nihil acerbivi putent. Sic inpenias servum, qui flagellis quam cuiphis caedi mulit. Idem alio loco: Contumelia es minor layuria, quam queri magis quam exsequi possumus, quam leges quoque nulla dignum Pindicta pura erunt. Sic apud Pacuvium quidam : Patior facile iisuriam , si es Pacua a consum ha : dc apud Caecilium alius:
Facile aerumnam ferre possim, s inde abes inνuria
Etiamque Hyuriam, ns contra constat contumelia.
Nec enim tun rape hominibus ingenuis verberari, quamquam e P hoc grape, quam per contumeliam verberari. Is quem dixi Seneca paulo inserius ex coni
melia dolorem, affectum esse ait quem humilitas animi moveat contrahentis se ob laetum dictumve inhonorificum.
Uperius ad g. 6. n. 3. huius rapitis annotavia mus , quo sensu accipienda quae de dimit
tenda uxore occurrunt Maeth. s. Pcrmissa quidem Judaeis divortii libertas quo ad impunit tem in foro externo ob duritiem cordis eorum, ne eonjux conjugis immineret exitio, vel duriori tractation i daretur occasio: verum non a vitio liberavit ejusmodi permisso eonscientiam ejus, qui levissima de causa uxorem dimittebat, peccabat enim & contra primaevam Dei institutionem, quae tanquam matrimonii lex observanda, tum etiam legem charitatis, quae tenerrimo amore Iubet maritum amplecti arctissimo conjugii vinculo sibi devinctam uxorem, tum etiaA communes liberos. Quod vero privatam ultionem attin