장음표시 사용
101쪽
Nee enim tanta rerum magnitud6 , tanta dispositio H, tanta in servandis ordinibus , temporibusque constantia , aut de mum potuit sine aliquo , qui dux sit fictori oriri, aut constare tot saeculis sine incola potenti : aut in perpetuum gubernari sine perito , ac sentiente rectore ς , quod ratio ipis declarat .
. a Tanta dispositio , tanta in serviandis ordinibus Sce. Bon. tanta Dei. ...is conservandis &e. Al. demum .
b Aut demum potuit sine aliquo. , qui dux sit fict ri . Sic ex nostro Cod. restituo, ubi Al. legunt: aut olim sine provido artifice . e Sine perito, ae sensiente rectore. Al. sine perito , ae sine rectore. Ai. sine perito, M sapiente rectore.
IaQuicquid est enim , quod habet rationem , ratione sit ortum , necesse est . Ratio autem sentientis, sapientisque naturae est rsapiens vero, sentiensque natura , nihil aliud potest esse , quam Deus φ . Mundus autem ,
a Sapiens vero , sentiensque natura nihil aliud po-υst esse, quam Deus . Vide Cicer. L. II. de Natura Deor. , ubi plurimas affert Naturae definitiones Phia
102쪽
LIh.set. Cast. X. Seg. 32.33 . I . 2. 9I quoniam rationem habet, qua & regitur , Aconstat r ergo a Deo factus est . υ
Philosophis traditas, S Strumli diatri ben de Natura voeabulo , ejusque sgnificationibus apud antiquos usitatis.
Quod si est conditor , rectorqur mundi Deus , recte igitur , ae vere religio consti tuta est : autori enim rerum , parentique communi honos , veneratioque debetur .
in ἔ Uoniam constitit ' de providentia ,
sequitur, ut doceamus , utrum ne mul- . torum deorum - esse credenda an potius unius .
a constitit. Al. constat . b utrumne multorum Deorum . Al. hocce ultimum verbum omittunt.
ea a Satis ut opinor ) ostendimus o in nostris
a Ostendimus. At docuimus. En Lactantii testi monium de LibrisDium. Inst. a se iam vulgatis,quum ista scribebat.
103쪽
sis De Ira Des Seg. 2.3. stris Institutionibus , deos multos esse noti posse , quod divina vis . , ae potestas si distrahatur in plures,diminui eam necesse sit. Quod autem minuitur utique mortale est β :d vero mortalis non est , nec minui , nee
b Divina vis. Confer haec cum iis , quae leguntur Lrb. I. cap. III. c DUrabatur in plures, diminui eam, neeesse B . Bon. in pluribus, deminui &c. Al. in plures, diminuitur utique Sc. AI. dimibuatur . Al. quatuor ultima verba omittunt. d Quod autem minuitur , utique mortale est. Al. diminuitur, mortalis es, aliis omnibus omissis .e Si .ero mortalis dic. Isaeus: si autem.
Deus igitur unus est e metiuo vis , Se po testas consummata nee minui potest , nec augeri . Si autem multi sint , - dum habent singuli potestatis aliquid , ac numinis φ, summa ipsa decrescit , nec poterunt singuli habere totum , quod est commune eum pluribus . : uni euique tantum deerit, quantum ei teri possidebunt . Nona In qησ etis, O potestas eo ummata, nec minui potest dic. Al. consummata est, nee &c.b Si autem multi sint. Al. si autem sunt multi .c Ac 2 minis . Al. ac muneris. d Quod est commune eum pluribus . Haec Helim . reiicit, tamquam glossema.
104쪽
Non possunt igitur in hoc mundo Multi esse rectores , pec in una domo μ multi domini , nec in navi una multi gubernatores 3 nec in armento , aut grege β duces multi , nec in uno examine ε multi reges ; sed ne in ea lo quidem ψ multi soles esse potuerunt , sicut nec animae plures in uno eorpore , adeo in unitate natura universa consentit .
a Vec in una domo. Heum. mallet e St nee in una domo. b Nee is armento , aut Grege . Al. O Gregelaeum. Armentorum Grege r Bon. aut Greges .c Nee in uno examine . Scilicet Apam . Al. in uno regimine . Aldus legit nobiscum .' d Sed ne in Caelo quidem . Al. sed nee &c. At Fontanellio , aliisque similibus. Iam tot sunt in Caelo soles,quot fixa sunt sydera ; quamquam non 'ini, sed totidem mundis, unicuique suum, designatos .
Quod si mundum Spiritus inIus alii - , io omnye In fager arIur Menra Spiritus intus aliti Uide L.I. cap. v. , & L .uta. leap. III. Quid de hac sententia dixerit Firmianus . ut intelligas, qua ratione procedat, torquendo sententias Ethnicorum falsas contra eosdem , quod iam superius notavimus.
105쪽
μ De Ira Dei Seg.3. 6. 7. Mem agitat molem , di magno se corpore mi et :apparet testimonio poetae, unum es e mundi habitatorem . Deum , siquidem eorpus omne, nisi ab una mente incoli, regique non
b unum esse mundi habitatorem . Al. gubernato rem . Sed male ; nam Lactantius ad hominem heiς eos arguit , qui mundum Dei corpus putabant, in quorum sententia una tantum anima eidem tribui,debebatur.
Omnem igitur divinam potestatem ne cesse est in uno ese , cujus nutu , & imperio regantur omnia , dc ideo tantus est , ut ab homine non possit aut verbis enarrari, aut sensibus aestimari r
a Aut sensibus aestimari. Al. sensu existimari ;sie Schoitus.
Unde igitur ad homines opinio muli rum deorum persuasione pervenit Nimirum a Persuasione pervenit - Sic omnes, quos vidimus,
106쪽
Uib. Sis . Cap. XI. Seg. . 8. 93rum ii omnes , qui coluntur, ut dii, hominessuerunt . , R iidem primi, ac maximi reges et sed eos aut ob virtutem, qua profuerant φ hominum generi, divinis honoribus affectos esse post: mortem et aut ob beneficia , & inventa, quibus humanam vitam 4 exeoluerant, immortalem memoriam consecutos e, quis ignorat λ Nec tantum mares, sed & foeminas plures f.
habere comperimus ἔ placet tamen Francii Coniectura: persuasioque , & magis Heu mannit persuasiove.b Homines fuerunt. Vide L. I. cap. xv. , & seq.c ob virtutem , qua profuerant. Al. qua profuerunt . Al. praefuerunt. d Et inventa. quιbus humanam litam . Al. aut inlevia. Bon. Cod. hoc secundum verbum punctis
notat. e Immortalem memoriam consecutos . Bon. immors
talitatem memoriam consecutus et & sic Aldus .f Nec tantum mares ; sed O faeminas plures , Helim. haec omnia delenda esse censuit. Al. vero ultimum duntaxat verbum detrahunt.
res, quos illi θιολογους nuncupant, tum etiama θεολόγουs nuncupant . In Bon. Cod. TheologinuUcupant. Al. Theologosi utinis characteribus.
107쪽
De Ira De Seg. 8 9. Io. etiam Romani Graecos seevii, dc imitati docent , quorum praecipue Euhemerus , ac noster Ennius - , qui eorum omnium natales , conjugia , progenies , imperia b res gestas , obitus , sepulcra demonstrat ε.h auorum praecipue Eubemerus, ac noster Ennius . Bon. aut nostir &c. Heum ., Lege, inquit, da bitatione praesui &c. Vide L. I. cap. XIV.c obitus , sepulcra , demonstrant. Bon. , & alii fimulacra demonstrant. Et Tis obitus punctis obsigna istur in eodem Cod. Aldus legit nobiscum vide L. I. cap. xv II. seg. 7.
Et se euius eos Tullius ' tertio de natura Deorum libro dissolvit publicas religiones e sed tamen veram , quam ignorabat , nec ipse, nec alius quisquam potuit inducere,
a Tullius L. I. cap. XLII. de N. Deor.
Adeo & ipse testatus est , falsum quidem apparere , veritatem tamen latere .
Utinam . , inquit, tam facile vera invenire pos
108쪽
Lib.Mng. Cap. XL Seg. IO. II. 97 possem , quam fassa convincere . Quod quidem non dissimulanter , ut Academicus , sed vere, atque ex animi sententia proclamavit, quia veritas humanis sensibus erui numquam potest : quod assequi valuit humana providentia 4 , id assequutus est , ut falsa deleg ret. Quicquid enim fictum est, & commenti tium , quia nulla ratione subnixum est , fa-elle dissolvitur .c Erui numquam potest . Al. non potest . Aldus
nobiscum legit. d osequi .aluit humana provideηtia . Al. v lsit ..., prudentia . Al. potuis.
Unus est igitur princeps, & origo rerum Deus , sicut Plato in Timaeo oc sensit, & d cuit : cujus majestatem tantam esse declarat , ut nec mente comprehendi, nec lingua expri
mi possit. L.Mng. Ira Dei G Idem
a Plato in Timaeo. Vide L. I. cap. v III . seg. I.& Ciceronem de Unisestate ubi sic Platonis verba in latinum transtuliti illum quidem , quasi parentem hujus uni.ersitatis, indicare in vulgus nefas . Confertiaec cum iis , quae L. c. Lactantius habet, & rationem percipies, quare nefas dixerit in vulgus indiscare , Deum esse mundi parentem.
109쪽
. Idem testatur Hermes, quem Cicero ait in numero deorum apud AEgyptios haberi , eum scilicet, qui ob virtutem , multarumque artium scientiam Iermaximus nominatus est , & erat . , non modo Platone , verum etiam Phythagora , septemque illis sapientibus longe antiquior ς .
a Hermes , quem Oeera. Vide L. I. cap. v I. s. 3.& L. v o. cap. XLII. seg. iv. Cicer. L. III. de Vat. Meor. cap. XXII.& Stobaeum Serm. LXo de diis. h Termaximus nominatus en , erat. Al. Trismegistus. Heum. nominatus erat . e Non modo Platone , verum etiam Dibagora , septemque illis sapientibus longe antiquior. Bon. addit fuit. Al. omittunt Το etiam . Al. non modo. An vere, & quo tempore is floruerit , vide Diff. xL. cap. II. F. III. .
. Apud Xenophontem Socrates dispu
tans ait: formam Dei ε non oportere conquiri
Et Plato in legum libris : Luid omnino sit
norare eos . Di iii od by Cooste
110쪽
b Formam Dei. Vide Cicer. L. I. de Nat. Deor.& Minuc. Felicem pag. ro. Bunem. heis ad ea p. II. regredi iubet. seg. s. Sed opus non est; nam hele Socratis verba referuntur, non Lactantii sensa.
Pythagoras quoque e , unum Deusnis confitetur, dicens: incorporalem esse mensem, quae ster omnem rerum naturam di usi, o intenca - , vitalem sensum cuυ III an mani bus tribuot. Antisthenes s autem in Physico: unum esse naturalem Deum dixit , quam virgentei di urbes Dor habeant populares Deos.
a Uthagoras q*oque . Vide L. de Opis Der c. xvr ..& L. i. cap. v. Cicer. L. I. de Nat. Deor. Minue. Fel. ubi supra dic. b Quae .... diffusa , O intenta. Bon. Quam . Al. intacta; pro intenta . Vide de Opis xv I. io .c Antisthenes. Vide L. I. cap. v. Cic. de Nat. Deor. L. I. cap. x ID. Minuc. Felicem ubi supra .d Populares Deos. Hoc ultimum verbum abesta quibusdam .
Eadem sere & Aristoteles cum suis Peripateticis, & Zenon cum suis si Stoicis . G a Lon-