장음표시 사용
91쪽
confuso acervo se atomi congregaverunt , ut ex aliis inserius terra conglobaretur . , cae- Ium desuper tenderetur , tanta siderum varietate dii inruim , ut nihil unquam exeogitari possit ornatius ξa qua ratione. Bon. qua pactiove . b Terra conglobaretur . Al. numero pluralia raris ra conglobarentur .
Τanta ergo qui videat , & talia , potest existimare , nullo effecta esse consilio, nulla providentia, nulla ratione divina sed exmieis subtilibus - , & exiguis concreta esse tanta miracula . ξa Ex micis subtilibus . Al. ex atomis. b Tanta miracula. Scilicet corpora mirabilia. Ut Martiplis L. l. Epig. I. Sileat miracula Mempbs.
Nonne prodigio simile est , aut natum esse hominem , qui haec diceret, aut extiti sise , qui crederet ut Democritum , qui auditor ejus fuit: vel Epicurum , in quem vani tas omnis de Leucippi fonte profluxit.
a De Leucippi fonte. Vide notas ad huiusce cap. s. 3.
92쪽
At enIm sicut alii dicunt natura mundus essectus est β , quae sensu , ct situ
ra caret . Hoc vero multo est absurdius . Si natura mundum effecit ε , consilio, & ratione fecerit , necesse est is enim facit aliquid, qui aut voluntatem faciendi habet, aut scientiam .a Sieut alii dicunt Scilicet Straton, & disti puli eius, de quibus ad cap. huius initium diximus . b Natura essectus est . Bon. natura est. c s/ua sensu. Bon. quem .d Mundum esseeit. Al. fecit. Al. σ ferit.
Si caret sensu , ac figura, quomodo potest ab ea fieri, quod & sensum habeat, defiguram μ ξ Nisi forte quis arbitretur , an iis mali uin fabricam tam subtilem ., tamque mi-Lib.Sing. Ira Dei. B ra- Si earet sensu, ae figura, quomodo potest ab ea fieri, quod σ sensum babet in Agμram Bon. careo Ροβm .... quod oe in sensum habet, oe in figuram 8
Effectus enim nequit esse sua caussa perfectior . De figura vide infra ad cap. xv m. seg. I 3.
b Tam subtilem . Sic etiam Aldus A l. tam subti
93쪽
rabilem a non sentiente natura sormari , animarique potuisse ; aut istam caeli speciem tam providenter ad utilitates viventium temperatam , nescio quo casu , sine conditore , sine artifice , subito extitisse .
c Tamque mirabilem . Haec ablunt a nonnulljS.
M quid es , inquit Chrysppus , quod
ciat es , quae homo , luet ratione si praeduus , facere non sto I , profecto es majus, O fortius , sapientius homine . Homo autem non potest facere caelestia ; ergo illud , quod haec efficiat - , vel effecerit , superat hominem arte , consilio , prudentia , Portestate. Ha Si quid est, inquit chosippus. Vide L. I. cap.π.
b Ergo illud, quod bae essetat, aut affecerit. AI. quod hoe essetet.
ad 37 in Quis igitur potest esse , nisi Deus ὶ Na
tora vero , quam vel uti matrem esse rer
rum a Natura vero , quam velati matrem . Al. quis potes uitur nisi Deus naturas nos quomodo veluti &c.
94쪽
Lthiiv. Cap. X. Seg 7. 3 8-39. 8ῖrum putant, si mentem non habet, nihil essiciet 4 unquam, nihil molietur . Ubi enim non est cogitatio , nec motus est ullus, nec eff-eacia . b Si mentem non habet nibit esciet unq*am . nuhil molietur. Bon. nihil movetur .
Si autem consilio suo utitur ad incipiendum aliquid , ratione ad disponendum , arte ad faciendum . , virtute ad consummandum , potestate ad regendum , & continendum , cur natura potius , quam Deus nominatur φ ξ
a Si autem tonsilio suo utitur. Sic etiam Aldus , Al. Το suo non habent.b Arte ad faetendum . Al. ad esciendum . C Cur natura potius, quam Deus nominatur p Haec notanda erant ab iis, qui inter Naturatissas Lactan. tium veriti non sunt recensere .
Aut si concursus atomorum , vel carens mente netura, ea quae videmus ' effeti,quae-F a ro γa uuae videmus essest. Al. esseest . Vide Ciceri
de Vat. Deor. L. II. cap. XXXuri.
95쪽
8 De Ira Dei Seg.39. . I. ro , cur facere caelum potuerit , & urbem , aut domum non potuit: cur montes marmoris fecerit, columnas, & simulacra non
Atqui debuerant atomi eti m ad haec effieienda concurrere, siquidem nullam positionem relinquunt, quam non experiantur Φ ὴ nam de natura, quae mentem non habeat, non est mirandum , quod haec facere οὐ ita sit.
a Atqui debuerant. Bon. aquis. Al. debuerunt. Al. potuerant. Al. non debuerant.b Quam non experiantur: In Bon. hoc verbum punctis subsignatur , & in margine adsunt duo chat icteres, sic distincti c. . . . a. . . .
Quid ergo est Z Utique Deus , quum in eboaret hoc opus mundi, quo nihil potest esse nec dispositius ad ordinem , nec aptius ad uti litatem , nec ornatius ad pulchritudinem , nec maj us ad molem , ' quae fieri ab homine non poterant , secit ipse ; in quibus etiambominem φ ipsum , cui particulam de sua sa
96쪽
υb. Sing. Cap. X. Seg. I. 2.43 SI pientia dedit, & instruxit eum ratione, quantum fragilitas terrena capiebat . , ut ipse sibi essiceret,quae ad usius suos essent necessaria.
b Fragilitas terrena capiebat. Al. eupiebat Bon. quanta fragilitas .c αμα ad usus suos . Sic etiam Aldus. Al. in usus suos o
Si vero in hujus mundi ut Ita dixerim )
Republica nulla providentia est, quae regat , nullus Deus,qui administret, nec omnino sensus ullus in hac rerum natura pollet r unde igitur mens humana tam soleis , tam intelli gens orta esse credetur r
Si enim corpus homini ex humo fictum est , unde homo. nomen accepit: animus qui sapit, qui rector est corporis , cui membra obsequuntur , tanquam regi , & imperatori , qui nec aspici , nec comprehendi potest , non potuit ad hominem, nisi a sapientunatura pervenire .
a H humo fictum est. Al. ex humano factum est.b Unde homo . In quibusdam secunda vox desideratur, quam etiam Aldus restituit.
97쪽
Sed sicut omne corpus mens , 3c animus gubernat , ita & mundum Deus . Nec enim verisimile est , ut minora , & humilia regimen habeant : majora , & summa non haheant . a Minora , O humilia . Al. aut unam vocem , aut eopulam omittunt.
Denique M. Cicero in Tusculanis φ , &in Consolatione: Animorum, inquit, nullo inferris origo inveniri potes, Nihil es .nim
in animis insum , atque concretum , cui quod ex terra natum , atque frum . s. v deatur, nihilue humidiam 4 , atii Fobile aut
a cicero in Tusculanis &e. Lib. I. se ait t Hannos sententiam secuti, his ipsis verbis in Consolatione haec expressimus . Animorum Ac.
dus nostram retinet lectionem .e Atque fcIum . Sic etiam Scholius qui tamen pro atque , legit aut . Al. factum .d Nyhiive humidum. AL nihilque . AL nihilne .e Aut flabile et Bon, flavue .
98쪽
His enim in naturis nihil es , quod SIm memoriae , mentis , cogitationis habeat , quod praterua teneat, futura prasideat-,
ct complecti possit praesentia ι quae sola divi
na sunt . Nee enim invenietur unquam K ad hominem venire possint , νεή
a Deo .a His in naturis . Bon enim innatum . Isaeus: His enim naturis nibu inessi Scholius legit nobiscum . b auod O praeterita teneat. AL quo oe . Quidam ordinem horum verborum invertunt .c lavenietur unquam . Al. inveniuntur . quam . Scholius et usquam .
Exceptis igitur duobus , tribusve calumniatoribus vanis, quum constet , divina providentia mundum regi , sicut & fadius est , nec sit quisquam , qui Diagorae, Theodorique sententiam , vel Leucippi . inane F comis
a Diagora, Theodorique . Bon. Diagora , Teocrui sententia dic. Superius in hocce eodem capite de iis loeuti sumus. Sed quid heic dicendum esset de illis . qui Diagora, & Theodoro sine dubio dementiores,& certe deteriores , eandem istorum sectam infando labore tuentur ρ Superat humanae mentis captum iniquitatis magnitudo.
99쪽
commentum , vel Democriti , Epicurique levitatem praeserre audeat autoritati vel illorum septem priorum φ , qui sunt appellati sapientes, vel Pythagorae η , vel Socratis, ve IPlatonis, taeterorumque summorum Philosophoruin f , qui elle providentiam judicaverunt . Falsa igitur est oc illa sententia , quae putant , terroris , S ac metus gratia religio nem a sapientibus illi tutam , quo se homines imperiti a peccatis abstinerent.b Leutippi, . . . vel Democriti, Epicurique . De quibus Iam ad capitis huius initium mentio facta est. e illorum septem priorum. Vide ad L. Iv. cap. I. Da. s. ubi de septemvivis Graeciae sapientibus actum est. d Vel Dibagora . Bon. Dibagorum. e Vel Socratis , lel Platonis . caterorumque Naee in Bon. desunt. f Summorum Fbilosophorum . Prima vox abest a pluribus. PetrLs Baetius, ut atheismi ima ne erimen extenuaret, omnes philosophos paganos, tamquam Naturalistas tradui it , inde adversus istos dicta Ouinia collegit, ut inferret, idololatriam longe peiorem esse atheismo; quem argutandi modum ex iis , quae hele Noster habet , & in antecedentibus
ostendit, penitus vanum, ac mendacem,cordati omnes deprehendent. . g Terroris, ac Vetus caussa . Bon. erroris , ac metus, Ut etiam superius notavimus.
100쪽
URGU. Cap.X. 5eg. 8.49-SO. 89 Quod si verum sit , ergo dori si ab antiquis sapientibus sumus . Quod si fallendi nostri, atque adeo totius generis humani caus. sto commenti sunt religionem , sapientes igitur non fuerunt , quia in sapientesii non cadit mendacium.
Sed suerint sapientes: quae tanta selicitas mentiendi , ut non tantummodo in indoctos, sed Platonem quoque , ae Soerarem fallerent , & Pythagoram , Zenonem , Aristotelem, maximarum sectarum principes,tam facile deluderent i
a Di non tantummodo &c. Hoc ultimum verbum in nostro Cod. desideratur . .
in ro, Est igitur divina providentia, ut senserunt ii homines - , quos nominavi, cujus vi , ae potestate omnia , quae videmns, & facta sunt, & reguntur . 'Nec
a vi senserunt ii homines Sc. Qui certe Leucipispum , Democritum , Epicurum , Stratonemque V idissimis argumentis refutarunt.