장음표시 사용
121쪽
i io De Ira Dei, T. 9. Io. II rentes solent quaerere , cur , si omnia Deus hominum caulla secerit, etiam multa contraria - , & inimica , dc peltifera nobis reperiantur, tam in mari, quam in terra λ
Lucullo, & Lact. L. v I I. cap. Iv. & v I I. S. August contra Manich. in Gen. Lib. I. cap. XVI. eandem do Arinam tradunt.b contraria, O inimica. Bon. contraria vis ct &α
Quod Stoici, veritatem non respicienses , ineptissime repulerunt. Ajunt enim multa esse in gignentibus , oc in numero animalium ε , quorum adhue lateat utilitas ς : sed eam processu temporum inveniri: sicut jam plura ψ prioribus saeculis incognita necessitas& usus invenerit.
a Non respicientes. Heum. mallet perspicientesb In gignentibus, σ innumero animalium . Heum. in ingenti numero animalium .c auorum adhue lateat utilitas. Al. Τὸ adhue inon habent. d Sicut jam plura. Bon. jam multa .
in ii UQuae tandem utilitas potest in muribus
122쪽
LIb.su. Cas. XIII.Seg. D. Quin blattis . , in serpentibus e reperiti, quae homini molesta & perniciosa sunt ξ . An medicina in his aliqua latet i Quae si est , inve
nietur aliquando , nempe adversus mala , quum id illi querantur et se omnino malum e rViperam ferunt f exustam in cineremque dilapsam , mederi ejusdem bestiae morsui .
& Η arduin. annot. pag. 68q. 696., IOs. , TIS. Si Murium caudae, & capita reducantur in cineres, &melle inungantur, collyrium inde fieri optimum
b In BIuttis . Vide Plinium ubi supra ; nam auribus prodesse aiunt, si forte auditus labefactari contigerit .c In serpentibus t Gallaeus unicuique notum essest, ex illis Theriacon , homini valde utile confiei ;sed fallitur, nam vipera: dumtaxat ad pharmacum illud adhibentur, de quibus infra agit Lactantius ἔalius tamen est serpentum in medicina usus, de quo vide Uligem Aldrovandum, ubi de iis plura refert. AElianus autem Troglodytas serpentibus vesci consuevisse, narrat, nec desunt apud nos homines , qui serpentes quosdam cibo consumere soleant ut oculatus testis mihi retulit de quodam nonagena rio Eraemita , qui etiam muribus vescebatur .d Et perniciosa sunt . Hocce ultimum verbum abest a Nostro Cod. Bon. e auunt id illi querantur esse omnino malum. Bon esse homini non malum .s Viperam ferunt. Vide Plin. ubi supra cap. IV.
123쪽
Quanto melius fuerat eam prorsus non esse , quam remedium contra se ab ea ipsa Φdesiderari.
a uuanto melius fuerat &e. Haec etiam a nonnuIlis hodie in medium revocantur, qui intelligeret nolunt, nutum Omne a voluntaria hominis deprava tione initium habuisse , quod etsi Deus ab eo avertere potuisset; noluit tamen, ut inde & sibi maiorem gloriam, & hominibus pretemium constitueret.b Ab ea ipsa i Al. secundam ; Al. tertiam delent vocem . Nos utramque ex Mss., & prelo editis re
Brevius igitur , ac verius responder potuerunt in hunc modum: Deus cum sor-ni aD. a Brevius igitur Sc. Sparkio visum est, non satis apposite heic contra Stoicos Lactantium egisse, qyoniam cuncta , quae a Deo creata sunt, bona fui s. se , divino declarantur eloquio ; ita ut quae deinceps mala acciderint , sibi homo , necesse sit, accepta reserat; quippe qua nou natura ; sed peccati humani f e-quela esseol. Injusta profecto criminatio ς quum exi m alibi dictis , & praecipue de Opis Dei cap. IV.seg. a. & L. VII. cap. V. a seg. Iq. Nostri mens pa-tς at, & incorrupta doctrina , quae insta magis, magisque declaratur .
124쪽
Lib. Sist. Cap. XIII. Sed. I . Imas et hominem , veluti simulachrum suum , quod erat divini opificii su atinum . , inspira.. vit ei sapientiam soli, ut omnia imperio ac ditioni suae subjugaret ; omnibusque mundi commodis uteretur: proposuit tamen ei & bo
na , & mala ς, quia sapientiam dedit , cujus
mini omittunt. Al. opifici. At opificium . Heum. opia ficii sui. Jure heie Noster hominem appellat sum Rum divini opificii , quoniam terrena omnia illi sublesit Deus, quem ad sui contemplationem excita vit , d cuius naturam assumpsit. c Proposuit tamen ei ct bona, O mala . Ex dieistis, ubi supra non ita Noster heic intelligendus est, ut malum aliquod sive physicum , sive morale primo homini in statu innocentiae Deus proposuerit, tam quam praesens; sed ita, ut bona ea , quae in illius gratiam tecerat , quibusque eum donavera , talia permanerent, si ipse divino praecepto obtemperasset secus vero si legem sibi impositam violasset. Lamviolavit, & gratiam , in qua conditus erat, peccando amisit, S morti, ac caeteris omnibus malis, quibus
nunc subiacet, faenis e st obnoxius; sieuti Deus illi statuerat, quum illi dixit i De ligno avtem seientia bonio mali ne comedas ; in quaeumque enim dic
comederis ex eo , morte morieris . Gen. II. i T.
Quoc, etiam per Eccl. xτ. 18. seq. singulis posteris eius repetitum est verbis illis: Apposui tibi aquam, in ignem p ad quod volueris, porrige mamιm tuam . . ute hominem vita, O mors, bonum , σ malum
quod placuerit ei dabitur illi .
125쪽
3i4 De Ira De/ Seg. I 3. I 4. omnis ratio in discernendis malis , ae boni. posita est η .
d In discernendis malis, ac bonis posita est. AI. sita est. A L. fata es. Vide L. vII. cap. IV. seg. II., albi eadem docet.
mul rejicere , ac vitare , quae mala sunt. In vicem enim sibi alterutrum connexa sunt 1 ut sublato alterutro - , utrumque tolli sit ne-
a laviicem enim sibi alterutrum connexa sunt. ALτὸ enim omittunt Al. legunt: alterutra. b Sublato alterutro . Aldus t sublato altero. Bon. mutilus hele est , & legit ; Insicem sibi alterutro utrumque si tolli necesse. Sensus autem est, ut iam L L. cc. exposuimus . Quum nihil sit , quantumvis bonum nobis ad humanam vitam tuendam , di ad aeternam consequendam a Deo concessum , quo per liberum arbitrium vel in nostram, vel in aliorum perniciem non possimus abuti, necesse erat, ut bonum prosequendum non solum , verum etiam malum fugiendum , nobis notum esset; namque notitia unius ab alterius notione dependet , quoniam privatiVeopponuntur . Diuitiaco by Gorale
126쪽
Propositis igitur bonis malisque , tum demum opus suum peragit sapientia , & quidem bonum appetit ad utilitatem , imalum rejicit ad salutem ,
Ergo sicut bona innumerabilia data sunt homini μ , quibus serui posset , sic etiam mala , quae cavhret. Nam si malum nullum sit, nullum periculum, nihil denique,quod laedere hominem possit e tollitur omnis materia sapientiae . . nec erit homini necessaria .
a Bona innumerabilia data sunt homini &e. Hoc ultimum verbum abest a nostro Bon. Hs. Cod. , α ab aliis quibusdam, b Tollitur omnis materia sapientiaὲr Scilicet eligentis bonum , reprobantis malum, quae propria s sunt prudentiae ossicia 1 sed quum haec a Gallaeo simul, ac a Cellario ignorarentur a falsum hoc, ait ille, in Adamo fuime; iste autem a fuit, inquit, D pientia antequam mala essent, O erit perpetua fu- Hatis malis omnibus . Et tamen meminisse facile erae paullo supra , nempe seg. I 3. Nothrum de ea septenistia disputare et cujus omnis ratio in diseemendis malis , ae bonii sita est ; de qua aerem. xv. I9. di- citur : Si separaveris pretiosum a vili, quasi or meum eris. Mala actu non erant, quae Adamum premerrent,
127쪽
rent , in statu innocentiae , in quo a Deo ereatu . fuerat ρ praevaricationem tamen eius sequia, sunt , quoniam ipse in electione boni, ac mali ea sapientia non est usus , qua a Deo donatus fuerat. R de qua hete noster apertissime loquitur . .
Positis enim tantummodo in conspectu bonis , quid opus est cogitatione , intellectui scientia , ratione Z quum quocumque porrexerit manum, id naturὰ aptum , & accoinsemodatum . sit; ut si quis, velit apparatissimam coenam infantibus, .qui nondum sapiant, apponere , utique id appetent singuli, quouhumquemque aut impetus , aut fames, aut etiam casus attraxerit: εe quiequid sumpserint , id illis erit vitale, ac salubre,
' a' Aptum , in aleomodatum . Al. σ eommodum. lal. eommodatum . Cicero L. v. de Finib. Nostro praei vit inquiensa omni animali, quod appetit, positum est in eo, quod natura est aeeomodatum ' ta .
Quid igitur nocebit , eos , sicuti sunt , permgnere , & semper insantes, ac nescios esse
128쪽
. Lib. Sis .cip. XIII. Seg. I S.I9. II esse rerum p Si autem admisceas vel amara , vel inutilia , vel etiam venenata et decipientur utique per ignorantiam boni , ac mali , nisi accedat his sapientia, per quam habeant malorum rejeetionem , bonorumque delectum . a Deeipientur utique. Al. deeipiuntur . Respex ire heie Noster videtur illud Isaiae v I I. 2. II. Butyrum in mel eomedet, iit sciat reprobare malum . oe eligere bonum . quia antequam sciat puer reFrobare malum , in eligere bonum &c.
Vides ergo , magis propter mala opus nobis esse ' sapientia,quae nisi festant proposita , rationale animal non essemus . .
a Opus nobis esset secunda vox in pleri sque Codd. desideratur. Lb Rationale animal non essemusr Exponi ista deis bent per ea , quae habentur L. VII. cap. IV. seg. rseq. inamquam enim homo rationale animal esset tametsi nulla ei vitanda mala a Deo fuissent proposita ἔnon tamen in eo ratio illa appareret,prudentia prae dita, qua bona eligit, & mala devitat; nec praemio dignus esset, si bene operaretur, sine aliquo incor
modo, sine pugna , sine industria, & labore ἔ Nam , ut Apostolus inquit II. ad Timoth. I i. O qui
129쪽
certat in agone . non coronatur , nisi legitime certaverit. Quod si verum est ; quanto indignior is corona esset, & laude , qui nullum subiret certamen, nullisque meritis mercedem exposceret
Quod si haec ratio vera est, quam Stoici nullo modo videre potuerunt : dissolvitur etiam argumentum illud Epicuri : Deus ,
inquit, aut vult Iollere mala , ct non pote
ausa uuam Stoici nullo modo videre potuerunt. Al. quam Stoici non posuerunt. Petrus Baetius , qui alicubi adstruere gestit, quod alibi nititur destruere,de iis disputans quaestionibus , Nostrum dixit , misere quidem Epie uri argumentis responsa dedisse ; talia
tamen illa esse ut nemo meliora dare possit. contis. des Pens div. Tom I. g. LIX. pag. 28 S. Nam quae hactenus a Lactantio dicta sunt, nihil aliud eiascere pronunciat quam totam disputationem ad verborum lusum recii gere . Sicuti enim Lactantius doeet, mala hominibus utilia esse propter meliora na , quae sibi ex illis comparare possunt; ita contra reponent adversarii r bona ipsa, quae in nostram utilitatem producta dicuntur . eme nobis nociva , quoniam ex iis ipsis mala nobis provenire queuntribidem pag. 286. Quod etsi acute excogitatum est, facile tamen retunditur. In hoc quippe divinae providentiae summa maximopere elucet, quod homini in
130쪽
que potes . aut di suo , ct potes .
ter extrema constituto liberum arbitrium dederit , ad id eligendum,quod mallet;& ita quidem,ut quae bona erant, depravari ; vel amitti, sua culpa possent: αcontra: si malum aliquod, ipso homine volente . co tigisset , idem malum ipsum media virtute , ac divino auxilio . sciret sibi posse valde prodesse . Ac propterea semper vera est Lactantii responsio ne Epicuri, aut Baelii infringitur cavillationibus; ut ex mox dicendis constabit.b Aut in vult,σ potest. Bon. in non potest . Pr Ve s nam hoc est membrum primae propositionis .
quod in Deum non eadu. M potes , ct non vati , invidus , quod aeque alienum a Deo . SI neque uuis , neque potes - insidus , ιisbecillis es , ideoque neque Dear . Si duis O potes , quod solum Deo convenit , unde ergo funi mala λ aut cur illa non tolπις ξ
a si Quit , in non potest ritate in nostro Codice
desiderantur . b Si neque vult, neque potest i Bon. primum ne qMe omittit.