장음표시 사용
131쪽
de ergo sunt mala λ aut eur illa non tollit 3 Saepe huic quaestioni Noster respondit , S praesertim L. II.
Cap. IX. L. UI I. cap. IV. de Opis Dei cap. Iv. Epitom. Ca P. XX X. & LIX. non tamen respons s ejus aliquando Baetius acquievit; non solum enim in suo pessimo dictionario v. Mannicbaei, Maretonime , Paulisiavi , Origenes, Xenophon , atque in elucidationibus additis risdem articulis; verum etiam in dialogis , ac in responsione ad Provιneialem recoctam , protritamque objectionem, tamquam in dissolubilem obtrudit; seminper tamen infeliciter, nec sine fallaei artificio, ut vim tribueret formidoloso huic argumento , quos Lactantius faelle ditatuit sequenti responsione , qu Ma dictis superius necessaria sequela descendit.
Scio plerosque philosophorum , qui
providentiam defendunt, hoc argumento perturbari solere, & invitos pene adigi, ut Deum nihil curare sateantur, quod maxime quaerit Epicurus ; sed nos ratione perspecta , formi dolosum hoc argumentum facile dissolvimus.
Deus a Plerosque philosophorum &e. Id quod Ethnicis philosophis contigit, adversus Epicurum disputantibus, nuper heterodoxis quibusdam accidisse vidimus. qui contra Baelium hac de re disseruerunt, Κ ingio praesertim, Clerico, Leibnitio, Bud deo aliisque, qui etsi pro virili ad divinam providentiam propugnandam,
132쪽
erroresque circa mali originem eliminandos decer laverint; non tamen novum hunc Epicuraeum deiecerunt, quoniam fragilibus , atque nutantibus armis adversus eum dimicarunt. Vide infra ad seg. as.
. . UDeus enim potest , quiequid velit : &
imbecillitas, vel invidia in Deo nulla est: potest igitur mala tollere , sed non vult; nec ideo tamen invidus est : iccirco enim non tollit,
quia 3c sapientiam lie ut docui simul tribuit,& plus est boni, ac jucunditatis in sapie
tia , quam in malis molaestiae. Sapientia etiam facit , ut etiam Deum cognoscamus , & per eam cognitionem immortalitatem assequamur , quod est summum bonum . Itaque nisi prius malum agnoverimus , nec bonum poterimus agnoscere .
a Potest igitur mala tollere; sed non vult; see ideo tamen inoidus est Sc. En responsio , quae radiiscem s ecuri obtruncat, si utrumque absolute intelliis gatur . Absolute enim certum , exploratumque est , ut is etiam , qui contra disputat tenere debet, Deum omnia posse , quae contradictionem non involvunt; noluit tamen absolute omnia contingentia mala tollere .ut bona inde longe maiora praestaret ἔ in quo
133쪽
aliquam intulit. Non necessitatem sibi, quia si aliquando velit , malum omne de medio tollere , nihil erit , quod voluntati ejus resistit; non homini iniuriam, quia non inermem eum ad pugnam exposuit, sed & vires, & arma eidem contulit , & paravit, quibus & vincere , di triumphare possit, si velit.
Sed hoc non vidit Epicurus - , nec alius quisquam: si tollantur mala , tolli pariter sapientiam , nec ulla in homine virtutis remanere vestigia , cujus ratio in sustinenda , M superanda malorum acerbitate consistit . .
a Sed hoe noxi vidit Epicurus i Et quod deterius est,uidere noluit Bavius, & noscere detrectant, qui aeternam felicitatem nullo labore consequi , temere Praesumunt, quamquam ignorare nequeant, ipsum Dei unigenitum multa , & magna pati oportuisse, O ira intrare in gloriam suam, ut ipsemet dixit diis stipulis illis in Emmus proficiscentibus , quos pro pterea stultos , & corde ad credendum tandos apipellavit. Luc. xxiv. 2y. seq.b Cujus ratio in fustiseuda , O superanda maloarum acerbitate confinit. Fortitudinis potissimum , repatientiae ista haec specimina sunt; unde stultissimi sine dubio dicendi erunt homines illi, qui sne patientia delectis unice addicti, fortes appellare se invicem in sipientissime consueverunt. Bon. σ susserenda.
134쪽
Lib. Sin. Cap. XIII. Seg. 23. 423
Itaque propter exiguum compendium sublatorum malorum maximo , & vero , dc proprio nobis bono careremus - . Constat igitur , Omnia propter hominem proposita, tam mala , quam etiam bona .
a Maximo, O .ero, O proprio nobis bono ear remas . Bonum Maximum, & verum , ad quod tamquam ad finem ultimum adipiscendum , natus est homo , Deus ipse est clare in patria contemplandus, quod tunc maxime proprium nostrum erit , quum loco praemit assequemur. Ρraemium autem praecedi debet a merito illius, qui id est consecuturus; ac propterea si labores omnes & mala, quae in hac vita patimur, auferantur ι iam merita nulla erunt, quibus praemium illud, nobis proprium, consequi pos-smus. Heterodoxi, qui nullum huiusmodi meritum hominibus necessarium esse volunt, veriti , ne Chri- si Domini meritis videantur iniurii, intelligere nolentes , omne meritum nostrum ex divina ordinatione , & gratia ita proficisci , ut in quantum voluntate propria facimus , quod debemus, & illi gloriam debitam reddimus, ad eius promissionem consequendam ius aequirimus, & revera statutum praemium , tali pacto , Christi meritis nobis applicatis , consequimur; vix elevare possunt argumenta, quibus aBaelio premuntur, di iccirco is facile de illis triumphum agit.
135쪽
S Equitur , ut ostendam , cur fecerit ho ia
minem ipsum Deus : sicut mundum pro pter hominem machinatus est , ita ipsum propter se , tanquam divim templi antistitem ; ectatorem operum , rerumque canestium .
a Tamquam disini templi antistitem . Vide ad Lib. III. cap. II. seg. 6. ubi pro antistite, testem dicit; ibi enim non templi metaphora utitur, ob quam
hele congrue vocabulum mutat o Mundum propter hominem a Deo conditum. non solum Epicuraei negabant , sed, & alii cum Relio confiteri renuunt, quoniam etiam brutis animalibus elementa deserviunt; immo homines ipsi iisdem, si uti velint , servitium praestare coguntur. Quod ideo faciunt increduli , quia humana ratione assequi volunt, quod fide credere deberent. Omnia enim , inquit Apostolus , I. ad Corinth. III. e. aa . Vestra sunt .... sive mμηdus , sive vita , sise mors , sise praesentia , sive futura et omnia enim vestra sunt. Vos autem Christ rchristus autem Dei, qui , ut in Proverbiis scriptum. est XVI. p. q. universa propter semetipsum operaimes Sc. Id autem quod brutis impenditur animalibus , servitus non est, quoniam nec propter ipsa quicquam productum solummodo dici potest,quum ipsorum usus homini sit reservatus, sub cuius dominio redigi,
136쪽
et nasci eis sempςr contingat.De homipe enim primo dixit Deus sienes. i. .a 6. Praesit piscibus maris σ voolatilibus Caeli, O bestis uuisersa terra , omnique re Wili, quod movetur in terra . Vide hae de re Chrysost. nom. in Nai. I 8. S. August. L. I. de Gen. con trεManich. cap. xvI. & Lib. I. contra Vuliam Theod. Inter. xv m. in Gen. Basil. Hom.v. is uexavr. Ambr. L. III. Hexam. &c.
. Solus est enim , qui sentiens, capaxquirationis intelligere possit Deum , qui opera admirari , virtutem , potestatemque perspi cere , iccirco enim consilio, mente, prudensia instructus est ; ideo solus piaeter caete-Ias animantes recto corpore , ac statu fictus est . , ut ad contemplationem parentis sui excitatus esse videatur r ideo sermonem solas accepit , ae linguam cogitationis in Wrpremtem, ut enarrare majestatem Domini sui pos-
sit ; Postremo iccirco ei cumsta subjecta sunt, ut factori , atque artisci Deo esset ipse s il jectus φ - Sirie. a Prudentia. Bon. providentia caeteris repugnass
e b Recto eorpore , ae statu fictus est. Alo rectus . . Iactus est . Aldus legit nobiscum . o ucirco ei cuncta Dbiecta sunt, ut factori, aι
137쪽
rietis : De Ira Dei Seg. 3. que artifiei Deo esset ipse subjectus. Quandiu itaque
homo mansit in Dei obsequio, tandiu habuit creatu Tas corporeas sibi subiectas, & innocuas; sed eodem suave Dei iugum excutiente, caetera etiam , Riae illi 'a Deo erant subiecta , adversus ipsum vim suam exerin ere coeperunt. Vide Ss. PP. sententias superioriέegmento laudatas .
Si ergo Deus hominem suum voluit esse cultorem , ideoque illi tantum hono- Tis attribuit , ut rerum omnium dominaretur . . utique justissimum est & Deum colere: videlicet eum , qui tanta praestiterit: & ama
re hominem , qui sit nobiscum divini juris
. a Ideoque illi: secunda haec vox in Nostro Bon. Cod, desideratur. b Pt rerum omnium dominaretur. Heum. heler in patria sua, inq uit, hoc dicendi genus didicisse Oi detur Lactantius a nam & alter infer Tertullianus itatiquitur. Sed contra ; siquidem si ex hoe loquendi modo patriam Laeta otii coniicere recte velimus , jam Heum annus palinodiam recantare cogetur, quoniam sie Romani, vereque Latini locuti sunt. Cicero enim L. IV. Acad. quaest. Cleantes, inquit, qui quasi Maiorum est Gentium Stoicus, Zenonis auditor , I lem dominari, oe rerum potiri purat. Et pro Rabir. Po-sbum. Dominatus es enim Alexandria. Aurel. Viet. de
138쪽
Lib. Met. Cap. XIV. Seg-ῖ q. s. ι 27 societate conjuninus φ . Nec enim sas est , cultorem Dei a Dei cultore violari AE .
de Caesar. cap. XXXIII. num. Ig. Anuona dominans . Ne alios memorem, quos heic Bun. recensuit .
e Et Deum colere qui tanta prastiterit: s amare hominem , qui sit nobiscum divini juris societate conjunctus . Sic omnino cum melioribus legendum est utri Bon. habet. Et eum , qui tanta praestiterit amare Dominum , qui sit nobiDum dietini juris societate conjunctus est. Aldus vero r ct eum , qui tanta pra siterit , amare hominem . ' co Dei culture viiolari. Bon. Dei cultura viso iuri , .
Unde intelligimus , religionis , ac justitiae caussa esse hominem figuratum,cujus rei testis est M. Tullius β in libris de Legibus , ita dicens ς Sed omnium , quae in doctorum hominum disputatione versantur, nihil es Wofecto praestabilius , quam plane inusisti, notad justitiam esse πῶς et .a unde intelligimus t sic Aldus etiam , & Schoitus. Al. intelligitur. ν- b M. Tullius scilicet L. I. de Legib. cap.
Quod si est verissimum is, Deus ergo vult
139쪽
1a8 De Ira Dei Seg.3.ε. omnes homines esse justos , id est , Deum ,& hominem caros habere , Deum lcilicet honorare tanquam patrem - , hominem diligere velut fratrem: in bis enim duobus tota justitia consistit ε. 3 . . - . sa Quod si est veri mim Al. Tosi non habent.
b Honorare tamquam patrem. Bon. tamquam paurentem a
e In bis enim duobus tota justitia eonsistit Bon. ηο ista justitia &e. Respieit Noster ad Matth. XXI. P. θ .
Qui ergo aut Deum non agnoscit, aut homini nocet , injuste , & contra naturam suam vivit, & hoc modo rumpit institutum, legemque divinam.
a Rumpit. Al. justitiam . Al. irrumpit. Livius, ius rumpere habet L. I. CAP. XU. . in I . .
HIc sortasse quaerat aliquis , unde ad
hominem peccata pervenerint, aut quae
a Hic fortasse quaerat aliquis . Bon. Hic fortaως quae talia quis. Vid. L. IV. cap. XXIX.
140쪽
Lib. sng. Cap. xg. Seg. I. a. I99 pravitas divini instituti regulam ad peiora detorserit - , ut quum sit ad iustitiam genitus, opera tamen efficiat injulta .
b Ad pejora detorserit. Al. detruseris.
Iam superius explanavi , - simul Deum proposuisse , bonum , ac malum : dc bonum quidem diligere ; malum autem , quod bono repugnat , odi Ile e sed ideo malum permisisse , ut & bonum emicaret, quod alterum sine altero sicut cepe docui ) intelligimis i constare non posse . Denique ipsum Lib.Sing. Ira Dei. I mun.
ut quum sit ad justitiam genitus , opera tamen essetat injusta . Iam superius explieavi &α Haec in Bon. sic depravata legunturi quum sit Ad justitiam
superius explicavi. Al. explanavi . Al. addunt L.II. Al. explanavit. Vide L. II. cap. xv. seq. a Simul Deum proposuisse bonum , ac malum, O bonum quidem diligere ; malum autem &c. Iterum prave Cod. Bon. simul Deum propuuisse bonum , ac
malum autem &c. omissis iis , quae mediant.
b Malum autem , quod bono repugnat, odisse. Al. ac malum . quod bive repugnat, odisse . Al. puga asodisse. Al. pugnans odisse. c Intelligimus, constare non posse . Cellarius caute haec legenda monet, nςe advertit, Firmianum heices arissime loqui, & a se alibi dicta clarius expliea