L. Caelii Lactantii Firmiani De ira Dei liber singularis ad Donatum recensuit, variantibus lectionibus, annotationibus, castigationibus, ac dissertationibus illustravit Fr. Eduardus a S. Xaverio C. E

71쪽

ω De Ira Dei seg. I.

Iet Τὸ a materia . Equidem eum Cicerone II. de Oratore et os . lego Sagetur , aut evagetur , quum inter latinos non occurrat pro Mss. leetione exemplum. ; nisi apud eundem Lactantium L, i U. c. III. seg. 2 o. secundum quasdam editiones , quas nos secuti non sumus, ne meliorem abiicere cogeremur .

C A P. X.

in i V Ui nolunt divina previdentia factum

esse mundum , aut principiis inter se temere coeuntibus , dicunt esse concretum , aut repente natura extitisse μ : naturam vero, ut Straton ait Φ, habere in se vi ina Aut repente natura extitisse. En Naturalistarum nostrorum temporum systema . b Di Straton ait. Al. ut ait Straton . Quamquam Suidas quatuor dumtaxat , S Laertius octo huius nominis viros recensent, plures tamen fuisse , ne- .eeste est; si quidem hi non memorant Stratonem Comicum, Geographimi . ac Philosophum alium , de quo Plutarchus in Symposiacis . Is autem , de quc, Laetantius loquitur , patria fuit Lampsacenus , Areat silai filius, Theophrasti in schola successor , Ptolemaei Philadelphi magister, & Physici cognomine appellatus. Teste Apollodoro apud Laertium Lib. V. stg FT

72쪽

Lib. Sing. cap.X. GR. I.2.8 . 6 Igignendi, & minuendi ε : sed eam nec sensum habere ullum, nec figuram, ut intelligamus , omnia quasi sua sponte esse generata , nullo artifice , nec authore . Utrumque vanum, & impossibile .seg. 37. scholae praefici meruit olympiade cxx m. an. III., ut ibidem notat Aldobrandinus . Vide Pe-prum Baelium Lex. Hist. in Spinoea , & Buddeum de Spinoximo ante Spinoeam s. v .c yini gignendi , minuendi. Al. O vivendi. Al. aut vivendi. Cicero La . de Vatur. Deor. c. XI II. Nec audiendus ejus auditor Strato , is qui P0sicus oppellatur , qui omnem vim divinam in natura hiam et e censet, qua caussas gignendι, augendi, minuendi

habeat. N

d Sed eam nec sensum habere ullum , nee figuram, ut intelligamus Sc. Cicer. ibidom r sed careat omni sensu , o figura. Vide superius dicta ad cap.II. seg. i.

Sed hoc evenit ignorantibus veritatem, ut quidvis potius excogitent , quam id sentiant , quod ratio deposcit.

a uuam id sentiant. Bon. Cod. quam id senten

tiam .

. . - ε

yrimum minuta illa semina, quoriun

73쪽

6a De Ira Dei Seg. 3. . concursa sortuito cohaesiste mundum loquuntur , ubi , aut unde sint , quaero , quis illa vidit unquam quis sensit ρ quis audivit An solus Leucippus . oculos habuit - solus mentem ' qui prosecto solus omnium coecus , & excors fuit , qui ea loqueretur , quae nec aeger quisquam delirare , nec dormiens possit somniare .a auorum concursu fortuito cobasisse fee. Al. TΦfortuito non habent. Al. adduntt totum eohaesisse. Al. coisse . Al. coiisse . Vide Cic. Lib. I. de Hatur. Deor.

cap. XXIV.

b An solus Leucippus, quem aliqui Eleatem, quidam Abderitam , & nonnulli Melium, Zenonis discipulum , fuisse dicunt, ac primum , qui atomos, rerum omnium principium esse , statuit . Vide Laertium L. I x. seg. 3 o. ubi falsus deprehenditur Betuleius, quum ait i Laertium in Leucippo nullam dctatomis mentionem fecisse. Vide etiam Cicer. de Deor. Lib. I. ubi supra, & Nostrum L. III. c. xv D.

Quatuor elementis constare omnia ,

Philosophi veteres disserebant: ille noluit,

nea Quatuor elementis Sc. Empedocles, Anaxagoras, ac Peripatetici quatuor elementorum doctrina inducuerunt, quamquam Aristoteles in initio Librorum de Generatione , quintam aliam essentiam addidisse videatur.

74쪽

Ub.Mng. Cap. X. Seg. .F. 6. 63Me alienis vestigiis videretur insistere ; sed ipsorum elementorum alia voluit esse primordia - , quae nec videri possint , nec tangi , nec ulla corporis parte sentiri.

b Ipsorum Elementorum alia voluit esse primordia. Laertius ubi supra de Leucippo loquens inquite Primus bie atomos principia subiecit. Summatim Via illilisa funta, sed 1 unt explicanda per partes. universum quidem , ut diximus , infinitum ait. Huius paristem plenam esse, partem inanem , oe elementa ait, mundosqne ex eis infinitos esse, O in illa dissolvit die.

Tam minuta sunt, inquit , ut nutu stacter ferri tam subtilis , qua cari , ac divi

di possint : unde illis nomen imposuit atomorum . Sed occurrebat et , quod si una esset omnisus , eademque natura , non possentres efficere diversas , tanta varietate , qu alta videmus inesse mundo , Dixit ergo , laevia esse , & aspera , &rotunda - , & angulata , & hamata . Quanto

a Dixit ergo laevia esse , ct aspera . oe rotund , O angulata, O hamata . Bon. rutunda .... levitate esse Se. Al. Το angulata non habent. Sic Cicer.

75쪽

melius fuerat tacere , quam in usus tam miserabiles , tam inanes habere linguam . Equidem vereor , ne non minus delirare . videatur, qui haec putet refellenda; respondeamus tamen velut aliquid dicenti.

L. I. de Vat. Deor. Esse eorpuscula quadam lavia, alia aspera . rotunda alia, paraim autem angulata , hamata quadam dcc. b Equidem vereor, ne non minus delirare. Al. quidem. In Cod. Bon. dιlerare. c Helut aliquid dicenti. Phrasis Lactantio frequens . Aliquid dicere pro eo quod est , Vanam omnino quaestionem agitare . L. III . cap. v II. seg. sive aliquid dicunt , nihil profunt , fiete delirant , nihil nocent.

Si laevia sunt, & rotunda , utique non possunt in vieem se apprehendere, ut aliquod corpus essiciant : ut si quis milium velit in unam coagmentationem constringere, laevitudo ipsa st granorum in nullam coirΣ non sinate .

a IN u am coagmentationem . Al. coaugumentationem a

b Laviitudo ipsa. Bon. lenitudo .c Non sinat. Heum. non sinet. Nobiscum legunt alii omnes, di nostram lectionem retinendam esse stite ostendit Bunem annus.

76쪽

Lib. sng. Cap. X. Seg. 8.9. os aspera , ct angulata a sunt , ct hamata , ut stos ni cobaerere: Dividua ergo , &secabilia sunt; hamos enim necesse est, & an gulos eminere k , ut possint amputari; itaque quod amputari , ac divelli potest , Sc videri

poterit , Sc teneri . a Si aspera o angulata. Al. Aspera inquit σangulata. Aldus nostram lectionem tenet.b Hamos enim necesse est, in angulos eminere, ut possint amputari. In Bon. Cod. bames .... O possint: punctis adhibitis ad ultimos characteres. Al. hamis . Al. angulis . Vide Epit. cap. XXXVI. 4

me inquit , ster inane irrequietti motia Bas volitant , ct huc , atque Iuue feruntur Ssicut pulveris micas ' videmur in Ie , quum per fenestram radios , ac lumen imisi rix . Ex his arbores , ct herbac , ct fruges omueroriuntur , ex his animalia , ct a ua , συπii , universa gignuntur , ct rursus in eadem resolvuntur . ferri hoc potest , quandiu L.Singara Dei E

a Pulveris micas. Al. minutias. Aldus nobiscum legit . .

77쪽

diu de rebus parvis agitur . Ex his etiam mundus irae concretus est .

in io U

Implevit numerum persectar insan . Nihil videtur ulterius addi polle ι; . Sed invenit tamen ille quid adderet . nuoniam omne , inquit in lium es; nec potes quie- quam vacare. . necesse es ergo innumerabiles esse mundoI .

a Implevit numerum perfecta infama . Bon. numerorum . Al. percepta ιnsaniae . Scholius implevit

numeros .

b Nihil videtur ulterius addi posse ; sed inuenietamen ille Sc. Al. Si nihil ulterius adjici posset. Schoitus delet T. sedi legitque i oe invenit. e In itum est i nec : Sic in nostro Bon. Cod. Al.

To est anteponunt ad Quicquam vaeare. Abest a nonnullis primum verbum, & pro secundo legunt et Naeuare .

Quae tanta vis fuerat atomorum , ut moles tam inaestimabiles ex tam minutis con

globarentur At primum ' requiro , quae sit

78쪽

Lib.SIV.CU .X. M. II. I 2.13. 67 istorum seminum vel ratio , vel origo Sieni in ex illis sunt omnia , ipsa igitur unde esis dicemus quae natura tantam copi Mad efficiendos innumerabiles mundos subministravit,b unde esse dicemus p qua natura. Haec desunt in nostro Bon. Cod.

in U

Sed concedamus ' , ut impune de mundis deliraverit - : de hoc loquamur , in qu sumus , & quem videmus . Ait: omnia caeindividuis eorpusculis fleri .

a Sed eoneedamus. Al. eoncedam .h De mundis deliraverit. Boa. Cod. deleraverit. ut supra a

Si hoc ita esset; nulla res unquam sui generis semine indigeret: sine ovis alites nascerentur, ac ova sine partu : item cauera viventia sne coitu οῦ arbores , &quae gignuntur e terra, propria semina non habe-la a rent: a Aut ova sine partu. Bon. aut ova partu . Al.

79쪽

68 De Ira Dei Seg. II. I . In I 6 rent: quae nos quotidie tractamus , & seri- naus. Cur ex frumento seges nascitur , & rursus ex segete frumentum

in I

Deniquo, si atomorum coitio , & conglobatio essiceret omnia , in aere concrescerent universa', siquidem per inane atomi volitant. Cur sine terra , sine radicibus , sine humore , sine semine , non herba non arbor , non seu Ses oriri , augerique possunt ρ ρ

a In aere concrescerent universa . Al. O se aere universa concrescerent.b Nyn herba, non .... oriri, augerique possunt pAl. non herba , non .... oriviri, auι generari Sc.

Unde apparet , nihil ex atomis fieri μ :quandoquidem unaquaeque res habet propriam , certamque naturam , suum semen , 4sam legem ab exordio datam.

a unde apparet, nihil ex atomzs fieri &c. Scholius. Uparet nihil illis &c.

80쪽

Lib. XI . CV. X. Sed I 6. 7. 6ν .niorum , quos asi erebat, ut redargueret eos, qui dicunt ex nihilo fieri omnia , his argumentis usus est, quae contra ipsum valerent. Sic enim dixit:

Nam si de nihilo ferent , ex omnibuδ

rebus

cmve genus nasci posset; nil femine

egeret . . item postea.

Semine guando opus es rebus , quo quo quae creata Aeris in teneras posvnt proferrier aurai.

a Lucretius. Nempe L. I. Iso. b l semine egeret. ao6. eiusdem L. Le Nil igitur fieri de hilo posse fatendum ess . Stetn omnibus Lucretii libris . At in Bon. VibiI ....de nibἱIo .... putandum est. Al. de nihlo . .

Quis hunc putat habuisse cerebrum , quum haec diceret, nec videret sibi esse contraria ξ Nihil enim per atomos fieri exinde apparet , quod semen cujusque rei certum est; nisi forte & ignis , & aquae naturam eX atomis esse credemus. Quid i qinae diutissimi