장음표시 사용
111쪽
toa De Ira Det Sex. I S.I6. I. Longum est enim singulorum sententias exequi e qui licet diversis nominibus sint abusi , ad unam tamen potestatem , qua:
mundum regeret , concurrerunt φ .a ' Aristoteles . Vide apud Cicer. ubi supra b Peripateticis, ct Zenon eum suis, saec desunς in nostro Bon. Cod. , de quibus vide ubi supra apud
Ciceronem , & Nostrum .c concurrerunt . Al. concurrunt.
Sed tamen summum Deum quum& Philosophi , & poetae , & ipsi denique , qui deos
colunt , ispe fateantur : de cultu tamen , &honoribus ejus nemo unquam requisivit, nemo disseruit , ea stilicet persuasione , qua semper beneficum , incorruptumque credentes , nec irasci eum cuiquam , nec ullo cultu indigere arbitrantur β : adeo religio esse non potest , ubi metus nullus est.
a cuiquam. In Bon. Cod. primi characteres puncta habent apposita .b Arbitrantar. Al. arbiyrabantur . Forte melius .
CAP. XII. I UNUoe quoniam respondimus impiae quo
rundam , detestabilique imprudentiae
112쪽
Lib. M. Cap. m. Se . I. 2. li 2 - , vel potius amentiae , redeamus ad proposi tum .
a Detestabilique imprudentia. Bon. cod., & gehotius prudentia. Al. impudentia.
oiximus , religione sublata , nec sapientiam teneri posse , nec justitiam: Sapientiam , quia divinitatis intellectus, quo disse rimus a belluis, in homine solo reperiatur ;Justitiam, quia φ , nisi cupiditates nostras Deus , qui falli non potest , coercuerit , scelerate , impieque vivemus . .
a Diximus rellione sublata rite sapientiam teneri posse , nee justitiam : Sapientiam , quia dioinitatis intellectus , quo disserimus a belluis, in homine solo reperitur i Iustitiam , quia Sc. Sic locum hune pensime mutilatum restituit primus Fulvius Ursinus ex
Vet. suo Ms. Cod. eamque lectionem etiam Bunem: sua coniectura , ex collatione rerum hactenus a La
ctantio dictarum sapienter est asseeutus . Cod. Bon. se habet i Diximus religione sublata nee sapientiam quia dioinitatis intellectus, quo disserimus a bellais in homine solo reperirit justitiam , quia &c. Sed alioserum iam ted et errata referre, quae sunt multa, aqintollerabilia . b Impieque eivemus. Al. viveremas .
113쪽
Spectari ergo actus nostros a Deo - , non modo ad utilitatem . communis vitae at tinet. . sed etiam ad veritatem : quia religione , justitiaque detractis ς , vel ad stultitiam pecudum amisia ratione devolvimur . , vel ad bestiarum immanitatem: imo vero amplius si quidem bestiae sui generis animalibus para
cunt . a Spectari ergo actus nostros a Deo. In Bon. Coda actus nos.
b n modo ad utilitatem . AL non modo quoad . Al. quod ad . Ah non modo quia . Confer quae Nosterdixit supra cap. vi II refutando dicta politicorum , atque Epicureorum , quibus heic iterum ostenditi divinae proVidentiae vestigia in iis ipsis rebus apparere , ex quibus illi eam denegare gestiebant. e Religioηe , justitiaque detracto . Bon. religi nem, justitiamque. Al. detrahitis. d Devolvimur . Al. devolvitur . Al. revolvi-
Quid erit homine truculentius , quid immitius , si dempto metu superiore β , vim legum aut fallere potuerit, aut contemnere p
114쪽
a Dempto metu superiore . Heum. , & Scholius csuperioris. Bunem. de superiore ad imitationem S.Cypriani in vis. ad novatum .
Timor igitur Dei solus est , qui custodit
hominum inter se societatem, per quem vita ipsa ε sustinetur, munitur , gubernatur- . Is autem aufertur ε , si suerit homini persuasum, quod irae sit expers Deus , quem moveri , &indignari , quum injusta fiunt , non modo communis utilitas β ;sed etiam ratio ipsa veritas persuadet .
a Per quem vita ipsa &e. Al. per quam . b Mumtar , gubernatur . Au ae gubernatur .c Is autem timor aufertur . Al. auferretur . At, aufeνetur. Aldus legit nobiscum. d Quum injusta fiunt , non modo &c. Al. duo p strema verba aliis anteponunt. Schottus, & Aldus legunt nobiscum .e Ratio ipsa. Aldus additi nobis.
Rursus nobis ad superiora redeundum est , ut quia docuimus a Deo De um esse mundum , doceamus quare sit effectus.
115쪽
in IS I eonsderet aliquis universam mundi
administrationem , intelliget profecto , quam vera sit sententia Stoicorum , qui aiunt: nostra caussa si , mundum esse constructum . Omnia enim , quibus constat , quae que generat ex se mundus , ad utilitatem solius hominis ε accomodata sunt.
a Antelliget profecto, quam vera sit sententia Staia eorum . Bon. intelligit. Vide Ud AII. cap. III., &apud Cicer. L.III. de Finib., ac in III. de Vat. Deor. S in Lucullo.b Nostra eaussa. Sic in Cod. Bon. , ae in plerisque, quos vidimus. Al. nostri caussa, ut edidit Isaeus,& Bunem.qui ei potius quam Thom. credidit ἔ revera tamen Cod ex Bon. Longobardus 2 'stri ea sategit, teste Aldo. c Ad utilitatem solius bominis . Al. Τὸ solius non habent. Aldus etiam restituit.
Homo igne utitur ad usum calefaeie n. di ,
a Homo igne utimur. Boa. igni . Al. ordinem mutant horum verborum .
116쪽
Lib. Stag. cap. I. Seg. 2. IOIdi , & luminis , & moliendorum ciborum . , ferrique fabricandi : utitur fontibus ad po- tum , & lavacra , fluminibus ad agros irri
gandos , terminandasque regionesnititur ter ra ad percipiendam fructuum varietatem c , Planis ed segetem , collibus ad conserenda vineta a , montibus ad usum arborum , atque lignorum e utitur mari non solum ad eo mercia , & copias ex longinquis regionibus e perserendas f , verum etiam ad ubertatem gomnis generis piscium .
h Et moliendorum ciborum. Sic restituo ex nostro Cod. Bon. moliri enim eibos latine, & eleganter dicitur , quod quum quidam non intelligerent, scripserunt molendorum aut cum Aldo molliendorum . Al. molirandorum. Al. eoquendorum . Al. dequoquendorum Moliori autem cibos e si eos instruere , & parare , seu aptare c Fructuum varietatem. Al. frugum ubertatem. d 'Planis ad Segetem, eollibus ad eonferenda vianeta &c. Sic in nostro Bom Cod. Al. priora tria ver-ha vel omittunt, vel postponunt. Vide Cicer. L II. de Vat. Deor. cap. Lx. , di Lact. L. v II. cap. Ill. At dus legit nobiscum .e Es copias ex longinquis regionibus. Vide Cicer. ubi supra . Al. de longinquis .f Perferendas. Al. ferendas . Ali deferendas.
g Ad Mertatem. Aldus, di aliqui alii et ad varietat m .
117쪽
io6 De Ira Dei Seg. . . Quod si his elementis utitur , quibus est proximus , non est dubium, quin dccano equoniam & caelestium rerum ossicia ad fertilitatem terrae , ex qua vivimus , temperata sunt . fit a Temperata sunt: sol irrequieιis &c. Bon. teminperata sunt, solis inrequietis .
Sol irrequietis cursibus , & spatiis in qualibus orbes annuos conficit , & aut oriens diem promit ad laborem , aut occidens noctem superdueit ad requiem : & tum abscessu longius ad meridiem - , tum accessu eproprius ad septentrionem , hyemis , & aestatis vicissitudines facit: ut & hybernis 4 humo
a Orbes annuos. Al. orbis annos.
h Et eum abscessu longius ad meridiem Se. Haee desunt in Cod. Bon. e Tum accessu. Bon. tum abscessu et ut intelligas a primo ad secundum membrum saltum fecisse amari uensem Librarium nostrum infidis oculis exemplar respiciens .d Ptσ Dbernis humoribus, ae pruinis. Sic etiam Aldus. Al. ut oe &e. v
118쪽
Lib. mg. Cop. XIII. R. I. io Tibus , ac pruinis in ubertatem terra pingues eat , Sc aestivis caloribus vel haerbida fruges maturitate durentur , vel quae sunt in humi dis , incocta ,& servefacta mitescant φ .e Mitescant. Bon. migant. i
M Luna quoque nocturni temporis guber- lnatrix , S an iis , ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderatur , & coecas tenebris horrentibus noctes o fulgore suae elaritatis illustrat , ut aestiva itinera , & expeditiones , & opera sine labore , ac molestia confi
ci possint ; squi deua Nocte leves - melius sipatae inocte arida
a Et e retas tenebris horrentibus noctes &c. Bo copulam omittit . Ai. caecas tenebras horrendae noctis&c. Al. eertas tenebνis &c., b Nocta leves Sci Carmen Virgilianum ex L. I. Georg. 289. , cujus verba Betuleius immutati. c Tondentur . . . . Addunt Al. quae sequuntur Virgilii Carmina tria , quae tamen ad rem non faciunt. Scholius legit nobiscum . Aldus tribus versibus seris vatis, delet , ultimum siulum modo . .
119쪽
io3 De Ira DeI Seg. 5.6. 7. Astra etiam caetera vel ortu , vel occasu suscertis stationibus4 ,opportunitates temporum subministrant ν .
d certis stationibus. Al. satιonibus. e Temporum subministrant. Al. interserunt: plane, quam vocem etiam Aldus delet.
Sed & navigiis , quo minus errabundo cursu per immensum vagentur, regimen pretem bent , quum ea rite gubernator observans , ad portum destinati litoris provehantur ε .a Ea rite gubernator observans . Al. earitatem obiserans. Al. claritatem. Ide m Lact. L VI. eap. v rara seg. 3. hac de re videndus. b portum destinati lιtoris provebantur . Bon. ad portus . Al. desinatum . Al. provehatur . Al. provebar. Scholius legit nobiseum . Aldus ponebatur.
Uentorum spiritu attrahuntur nubes , ut sata imbribus irrigentur , ut vites ketibus , arbusta pomis exuberent. Et haec per Orbenivicibus exhibentur , ne desit aliquando, quo vita hominum sustineatur Φ. At enim caeteras
120쪽
LU. Sing. Cop. XIII. Ig. 7 9. vanimantes eadem terra nutrix , & ejusdem foetu etiam muta pascuntur . Num etiam mutorum caussa Deus laboravit Minime , quia sunt rationis expertia Sed intelligimus , & ipsa eodem modo in usum hominis a Deo ficta ε partim ad cibos, partim ad vestitum , partim ad operis auxi Iia ς , ut clarum sit , divinam providentiam rerum,& copiarum abundantia, hominum vi tam instruere , gique ornrre voluisse ψ : ob eamque caussam & aerem volucribus, & mg
re piscibus, & terram quadrupedibus implevit '
a in usum hominis. Al. ad usum. AL hominumb A Deo ficta . AL facta .e iaci operis auxilia . L.II. cap. x I. sega. videndus. d Uitam instrvere , atquς ornare Φoluisse . Τria priora verba desunt in Bon. Cod. , α ρrdιnare pro ornars legit. .e Implemit. Ηeum. legi omnino iubet: inpleville. Petrus Baetius haec impugnat impudentissime ; sed apobis refellitur Dig. xx I v. Cap. II. S. v I ra .