L. Cslii Lactantii Firmiani Diuinarum institutionum libri septem. De ira Dei, liber 1 De opificio Dei, liber 1 Epitome in libros suos liber acephalos. Phoenix. Carmen de dominica resurrectione

발행: 1515년

분량: 834페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

201쪽

i DE FALSA SAPIENTIAns, quor alter luce praeditum est, alteram rens Dis,pars nobis datu scientiae,pars ignorantiae

hunc quasi pontem transim fine cadendi periculo liaret, namsic illi omnes, qui in alteram partem recta nauerunt, aut dextro , aut sinistrouersus ceciderunt, utras autem pars quomodo errauerit dicam. Ααd muci cotra physicos ex rebus obfruris ammemn sunt,

nullam ese scientiam, e .exemptu paucar- rerisi incomprehensibilium contenti , amplexi sium ignorantiam, tanquam scientiam torem fistulisn qa in parte sustulerans.Pissici oentra ex iis,quae aperire sunt, ammentum trahebant,oia sciri polle, contenti s per- stimis retinebant scientiam,mnquam totum defendis iis, qκia ex parte defenderant . Imq; neq; hi clara, vis illi obscura uiderunt , sed utris,dum Aiam Ω-entiam consertis manibus uel rennen uel eripiunt,nouiderunt,m medio con brutum fore,quae illas ad sapietiam transmiseret V erum Arcesilas ignoratiae miscum Ee ni obtre rei principis hicorum, ut totum philostphiam merteret authore Socrate suscepit hanc sentennam ut affirmaret nihil sciri pose - Ιmque coavit aes limationem philosophorum , qui purus ens m,niis suis erutum espe, atque inuentumueritatem , uid licet quia mortulis Jerat illa sapientia, paucis s ante temporibus in hiutu. ad famm iam incrementum peruenerat, ut ram ne- Iario consenesceret, ac periret, repente extitit α-

credemia tanquam semeliis philosῖphiae, quae illam

conficeret iam deflorescentem. Re, s urssit Ar

202쪽

LIB. III 83 scienn ueritum conlectera posse cumnehendi sedistinenselsa dicentem redavere non potest, visi qui scierit ante, eisid sit uer-- mgod Arcesilas ueriti te non cDgnitri facere conatus, introduxit unus philoso sitae ἀν-mτρν, quod lanne tibilesiue inconstitnς possumus dicere. Vt enim nihil scien 3sit,aliquid sciri necesse est. Nam si omnino nihil scias, id ipsum nihilsciri posse tolletur. Ire qui uelut sente tiae loco proruintiat, nihiI sari, tanquam n aprumnositetur,m invitum, προ aliquid sari nis , Huie

simile est illud, quoi in schoIs nonni soletis asy- stiri umeriue exemplum , βmnias quendam nemniis erederet .si enim credideri tum sequitur, ut credendwm non'.Si autem non crediderit, tunc sequitur,ut credendum sit. Ire si nihiI sciri nis. neces sidipsum sciri,quod nihil sciatur.si autem tur,ns se nihil sciri , falsiim est ergo quod dicitur, nihil sciri pos . sie inducitur dogmasibiipsi repκmns,si s dis

13luens. sed homo uersutus caeteriue phil phis uoluit mentiam eripere, ut eam domi absconderet. Namsi bi illam pro G non adimit, qui aliquid afrmat, ut caeteris adima sed niihil ant, apparet enim,ac sur tum βιum prodit. χοanto ficeret sapiennus,ae uer us,si exceptione-diceret crasa rationes s d-- mxat rerum cocle hu ,stu naturalium,quia βnit abditae Aesciri pose, quia milus doceat, et quaeri oportere,quia inAeniri quaerendo nonponit. Qua exceptione interpositu,se physicor admonuiset, ne P re

rent ea, qNae modum excederene contunonis huma

203쪽

DE FALs A sAPIENTIA inte dedis et aliquid,quod sequerentur. Nine duret, cum ab his sequendis nos retraxerit,m uelit ς plus scire,qκam possit s,mn ως Psequos ipsῖ retraxit. M u elum uelit laborare,ne qπicquam siciati arae ejusmodi susicipere doctrinam utent communem scientiam perdati si doctrina est, Henna molae necesse est si non est,quu rem stultus est,ut discendum id Ptet , in quo aut nihil discitur,aut omnino dedi αturi in are si nes omnia sciri possum,quod pissio put erui, neq; nihil,quod amdemici,philostphia Ommς extam est De morali philosophia, quare sicut utilior, ire σ caeterv philosophiae partibus sit facilior quae fuerint omnium philosephoru ferὸ sententiae de Am

mo bono. Cap. VII.

Ranseam; nunc ad alteram philosephiae e partem, qμam ipsi morale vocum, in qua ditius philosῖphiae ratio continetur. Si quiadem in illa pissim sola oblemtio est, is hac etiam utiliresim quomam in distonendo uitae 'tu,'rmandis s moribus periculi maiori pecvntur,maiorem di- Iivntiam necessi est adhiberi, ut sciamus quomodonos oporteat uiuere. I llic enim potest uenia concedi, quia siue aliquid dicunt,nihil prosium siue delirant, nihil noclen e . H ie uero nullus dissidio, nullus ororis Iocus , omnes unum sentire oportet , ipsam sphia

Iosephiam uno quasi Ore praeapere, quia siquid I.

rit Gratum,uire omnis euertitur, in illa priori parte,

ut periculi minus, ire plus dispculturis est, quod οἱ

204쪽

LIB. III 8 Imra rerum ratio a It diuersi, uaria sintire, bient periculi plus,it α --s dis Mittitis, quod ipse Uῖσrm ,s' quotidiana experimenre possunt docere quid sit uerius, melius. Videamus ery utrumnem entiarlit, aut quid nobis afferant, quo remus muim dePtur. Non neces est omnia circiuire, inninm euvmus, ac potissimum, quod est summum, ac prinΗ- pale,m quo totius sapientitae curdo uersatur. E pimrus

sum ιm bonum inuoluptate animi es e censet. Arisbppus in uoluptate orporis Calliphon,'Di machus orenaici honestitem cum uoluptate iurixeruns. Diodorus in priuatione dolortue summum bonum po-μjt. Hieronymus m non dolen o. Peripatetici autem in boniς ausimi, mrporis fistume. Herilli lummum bonum est scientia. Zenonis cum natura sonPuenter uiuere. orumdam flaicorum uirtutem sequi. Aristoteles in honestate,ac uirtute summum bonum collomuit. H. uns sire omni sententiis. In dinta dia

bus authorim; si e iure po*umus quod est melius ianon est philosephia nobis necessaria , a sapientes iam

sumus qui de sapientum sintentiis ivla s. Cum uero discendae sapiennae musa ueniamur,qui possumus iudi mre,qui non diam sapere coepermusiMaxime cum pri P asit acrede cur, qui mos pallio retrahat,acueret cuiquam credere, nec remem agerat ipsi quod sequum ram Od uera sapientia iacet, sim in sonum hω.

205쪽

aut aliquid eorum philosephis Ane propos

Caput VIII.

Vid err superest, nisi ut omissis lineino-q nibus furiosi ac permiscibus,uemarnus ad iudicem illum,scilicet darerem simplicis,et

quietae sapientiae qui non rentum μmrare uos,ac Mn-

ducere in uiam post, uerum eriam de controuersistillarum ferre sententiam. Hic nos docet,quid sit hominu uer ,ac sum κm bonum,de quo prius quam dicere incipio, illae omnes sententiae sunt refellendae, ut appareat neminem illorum fuisse sapientem. Cum de olficio hominis artur,oportet summum μm atum liue bonum in eo ιο htui, quod commune cum caeteris animalibus esse non possit sed ut feris dendes,armen iis cornus,uolucribus pennae propria sunt,sic homini aliquid suum debet ascribi,sine quo rarionem suae cundifionis a rent. Nam quod uiuendi, tuneranda musa datum est omnibus,est quidem bonum naturale,summum tremen non est nisi quod est unicuis gemri proprium. Sapiens erv non fuit,qui sum m bonum cred iit ammuolaptatem,quoniam siue illa securimque Fudi est, communis est omnibus. Arisbppo ne restondendrum quidem duco,quem in corporis simperuolupretem intuentem,mbiis aliud quam uentri, σueneri simientem,nemini dubiwm est hominem no μis. sic enim uixit,ut nihil inter eum,pecudem di ret,nisi unu,quod loquebatur. Q lodsi Asino,aut Ca m,aut sui semitrer loquendi tribuatur, quaervis ab his,quid sibi ueline, cum foeminas rem rabide ω riantur,ut uix diuelli quean cibos eria potum s n

206쪽

LIB. III 8sgd ns,mr mi alios mares uiolanter ab ne, aut ne

uim quidem absit nod a 'rrioribus saepe contriri.

Quid aliud restondebun . rusi summum bonum esse oorporis uolupturem' a se appetere,ut afficiantur Aa- uissimis sensibus,eoss ese renti,ut as quendorum missa, e Iaborem sibi ullum, mec inoa, nec mortem ipsam recusandam putent. Ab bis' ne lytur praecepis. uiuendi petemus, qui hoc idem sintiuiis, qκod ammae rationis expertes Aiunt Cyrenaici uirtutem ipsam ex

eo ipse es laudandam, quod sit effricns uoluptans.

uerum erv inquit obscoenus canis, aut sus ille Iutulentus.Nam ideo cum aduersario sium murri cotentione d Agno ut uirtus mea pariat mihi uoluptio. rum,mius experspm neces est,si uleias abscesro. Ab bis erv lapere discemur,quos a pecudibus, ac bellust non sintenna, sed i Pa discerniti Privationem doloris summum bonum putare, non plane' perip tencorum, ac Richrism, sed Omcorum philoseph . rum est. Ἐφου enim non intelli ut ab aegroti , in

aliquo dolore positis phoc disturet mi Quid eum ridiculum,quam id habere prosiimmo bono,quod medicus possit daret Dolendum est erut stuamur bono, σ quidem' grauiter, ac sepe, ut sit postea non

dolere iucundius . Miserrimus cst iItur, qui nunquam doluit,quia bono raret, quem uos filicissimum' pμtabamus, qui malo inruit Ab hac oritate non longe abfuit,qui omnino nihil dolere, summum bonum QAit Nam praetir quod omne animal doloris est fia

207쪽

DE FALs A SAPIENTIA

potest sibi hoc bomm praestire, psod nos i

ut eueniat nihil aliud pollum s quam opture t sumuautem bomm n potest spare Penapuam beatum , usi semper fuerit in i ius potestiae. Η oc autem non uirtus homini, m=n doctrina iἴ labor,sed natura ipsimnmς animantibus praestit. QSi uolup&tem cum honestite tinxerunt,oemmun/onem hancemvreuoluem1w- sed effecerunt repugnans bonum,quoniam qssi uolupturi deditus est, homestate mireat necesse est . qui honestiti strudet, uoluptate caret. Peripatetici rumbonum numdum multiplex, exceptiς animi bonis, quae ipsa να sint,magna contentio est,mmmune cum bellu0 potestuideri. Nam corporis bona, idest mod& -- ας,indolentia, ualetudo non minus Arat maris,quam honum necessaria. Ac nescio,an etiam magis,quia ho-- σ medelu, mnis ijsAbleuari potest, mutori non possum Item,quae appellant fortunae bonas nam sicut homini opibus ad uidim tuendam , ita illis prae-d repabulu est opus. Ιει inducendo bonum,qd non sit in hominis post te, rerum hominem alienae ditioni

subivrrunt. Audiamus enam Zenomem . Ni is intredum uirtutem semniat Summum, inquit, est bonum, cum natura sonsentanee uiuere.B elluarum igitur no-bu more uiuendum est.Nam quae abesse debent ab homin in his omn4bκου deprehendatur, uolumus appetuns,t tuum,sistunt,insidiantur,ocridum. Et, Podad rem maxime attine Deum nesciunt. Queid ergo me docet, ut uiuam secundum naturam, quia iba in

deterius prona est,re quibusdam blandimentis lenioribWm praeripidiusdsi aliam μω moliam

208쪽

LIB. II rLisias dicit ese naturam, quod bonis ad uirtutem istvnitur,non nihil dicit sed mim non erit definitio sium bovi,quia nullum est anima I, quod non secundum naturam fluam utuat. Qi i sciennam sium1 m bonum

stat,aliquid homini noni Mn dedit, sed scientiam alterius rei gratia homines appetunt,no 'opter ipsem - ου emm scire contentus est, non expetens ab quem studitam scientiae Arres ideo discuntum,ut ex e ceantur. exercentur autem uel ad substidia uitae, uel ad uot pretem, uel ad gloriam Non est intur summum bonum,quod non propter se expctitur, in id ery --tere' utrum scicnnam summum bonum plitemus, an

illa ipsa,quae scienna ex se pari idest ui Ebim .gloris,

uolupretem quae mon sium homini propria, ideo ne summa quidem bona. Nam uolupretis et uictus appetentia non homini solum,sed etiam mutis inest in id cupiditus gloriae'Non'ne inequiue deprehenitur,cum uictbres exultant uicti dolenti Tantus amor lau)um,tantae est urλria curae. Nec inmerito μmmus poeta experiendum es ait. Et quis mis dolor uim qliae gloria palmae. QMdsi ea,quae parit Henria, communia siune oemat s ammatibus, non est ergo summum bonum scie tia Praeterea non mediocre huius diluturionis est uirium,quod scienfia nuda ponitur Incipiens enim bea-riores uideri,qui artem aliquam scierint, immo uero, qui re res malas scierint,ut tam beatus sit,qui uenena didicerit temperare,3 qui mederi. 4uαro intur,

ad quam rem scientia refereda sit,si ad musar rerum naturalium,quae beatitudo erit mihipropositu Hero

209쪽

DE FALSA SAPIENTIA de Nilus oriatur,uel quicquid de coelo pisse de lirant tQuid,φιod earim re non est scientia,fidmmo,quae pro- ria sisesbit uiscientia bonorum, ae malortam sum m bonum μ. Curem

Oenfiam maluit,qu ipsem sapientiam summum bo m dicere, cum pit viri 3; signifa tro, σ uis e demiNemo tamen usque adhuc summum bonum dixit esse sapientiam, quod melius dici potuit.Nam scientia parum est ad bonum suscipiendum , malumssunendum, nisi amedat re uirtus.Multi enim philo... sophorum,cum de bonis, liues disrmen aliter remen, Paem loqliebantur, natura odore uixeruns, quia uirtute mruerunt.Virtis autem cum scientia cuniuncti,s sapientia Superest ut eos etiam resistamus, qui uirtutem βmmum bonum pumuerum,in qua opimomeriam pH.Tulliusfuit, quo muItum incon6derari si emtu Non enim uirtus ipse est βmmum boniet, sed effictrix, mater estβmmi boni, quoniam perueniri adilludfine uirtute Non potest.Vt φ intelle-μι eracile. QIaero enim utrumlae ad praeclarum illad bonum sale pueriri puten an cum diffoelmae, ae laboretexpediant acumen sum, errorem s defindane.si ficile ad istulae sine labore perueniri potest, Fum m bonum non est. Qiuid enim nos cruciemust quid conficiamus enitendo Aebus, Ebus i quandoquidem rem in promptu liquod quaerimus,lace ut illud quilibet sine ulla contentiora animi deprebedat. - Sed si comune quos,ac mediocre quodlibet bonu,non nisi labore assequimur,quonia bonorum natura m ar

210쪽

LIB. III 8

si mest,erv altera uirtute opus e ut perueniamur

ad eam virtutem, φια diritur sum m nuni, quod est insongrumς,6 ab .rd- ut uirtus per seipsam perueniat ad seipsam. si non potest ad ullum bonum, nisi per laborem perueniri,apparet uirtutem es, per quam perueniatur,qsoniam is suscipiendis, perferendu flaboribus,uis, olfau s uirtutis est Eru sium mubon m non postgesse id, propter quod necesse est ad

aliud perueniri sed illi, cum ignorarent quid efficeret uirtus,aut ques tenderet, bone bus autem nihil reperirent, ub haeruns in ipsius uirtutis nomine, quam nullo proposito emolumento,appetendam esse duxerat, bonis sibi cun brueruns,quod bono indivrent. Arisbaelis ab is non lonu recessis,qui uirtutem cumbone late summum bonum pumuit, quasi ulla uirtis possit ese inhonesti,ac non siquid habuerit turpitudiris,uirtuς esse desimu sed uissitferi pose,ut de uirtute prauo iudicio sentiatur inale, em ideo existimatiom hominu seruiendison putauit. Mod qui ficita resis, ibonos discedit,quia non est in nostra potestat ut uirtus pro μου merins bone latur Nam quid est honestir, risi bonor perpetuus,ad aliquem secundo pepuli rumore delatur Quid ery fet,si errore, ac prauimae homin-,mala mi limano Absequatureabiiciemus ne uirtutem, quia Iantiosa, turpis ab insipientibus iudicetur Quae quoniam inuidia prem ae vexari potest uisit ipsum proprium, ae perpetuum bonum,nus Io extrinsecus adiumento inivre debet,quin μου per si uiribus rufusur,o constet nec ullum ei ab ho

SEARCH

MENU NAVIGATION