장음표시 사용
221쪽
DE FALSA SAPIENTIAρFientes quam strulit mr M. Tanti est ut Anaxavrae uisum est)contemplano coeli,ae lucis ipsiusue,ut quaecunq; miserias libeat si brare. Cum intur laboriosa
breuis uim non rentum hominum , fidenam caeterorum animannum amfinsu mignum bonum esse ducitur, nisistim est,eandem Ammum,ac persectum feri bonum, si σfnemreat, π omni malo. Denis nemo inquam exn ret, qui hanc ipsam breuem cUntemneret, esubiret mortem,ripsspe uitae longoris, m illi,qui propter salutem ciuir uolutariae se neci obtulerans, sicut Thcbis Mcnoeceus, Athenis Codrus,Romae Curtius,m' Mures duo Decij,nunquamaertem vitae commodis praetulissent, nisi se Umorere Iitutem os inione ciuium consequi pumuistis, qui dimes nsieruns immortulimns uiam,res dimen eos nonfisistit si enim virtus diuinas, oier ideo cunumnis, quia raptessunt,uoluptutes ideo,qlita brelies,em et uitum stantem,breuems ideo Gntemniit, ut solidam, perpetuam cae quatur. Ipsa ergo cPIreno per ΟΥ-dinem gradien et Amllers cun6derans, pcrducit nos ad eximium illud, DPlare,cuius m usa nascimur,
I amehenderam,tueri pertinaciter mala sint,proffla peruenisne adueru hoc ut ostendi modo. Mods mnssit eorum,qui coelellas animas linae cum cDrtoribus innunt , illi tumen, qui de immortulitust 1. studine amm,intelligere debuerunt. Ideo non rem nobis esse uirtutum ut perdomicis Ibissinibus,rerum sterrestrium cupiditatesuperare purae,ae uictrias ani Mad Deum dest ad originem μά reuertuntur. 1
222쪽
Erco enim soli animantium ad aspectim caeli erem fumus,ut summum bonum nostrum in summo Deo essi credamus. Ideo relinonem seli cu mus, ut ex hoe sciamur humanum stiritum n ese mortutem Deum,qui est mmortuus, deoderat,m ag ENIntur ex omnibus philosephu,qui aut summo bono sicienriam , aut uirtutem sunt amplexi, renueruns quidem uiam uerituris,sed non puenerunt ad summu . Haec enim duo fiunt,quae simul efficiant illuriqi quaeritur. scientia id praesint ut quomodo, quo' perueniendrum sit, uermus,uirtus,ut pe ueniamus , Alteriusine altero nihil valet. Ex scientia enim uirtus,ex uirtute summum bonum nascitur. Beatae igitur uita, quam
philosephi quae erunt semper, quaerunt, De mcultu deorum lue in philosophia nulla est. Et ideo ab
his non potuit reperiri,quia βmmum bonu no in summo quaesiuerunt,sid in imo summum autem quid est, nisi coelum,et Deu6,unde animus orituri Inium 3d est,msi terra, unde corpus est Ires linet quidam philost-phi summum bonum non corpori,sed animo dederim, eumen quonis ad illud in hanc uitrem retuleruns, quae cum corpore ter natur,ad surpus reuolufi sunt,cuius est omne hoc tempus,1uod tra intur in terra. Mare non immerito μmmu bonum uon comprehenderunt,sa gcqμid ad corpΜί emt,m immortulitati; est exisper uanu sit necese est. Non credit erv in homine beatitudo ullo modo,quo philosephi putuuerunt,sidim cudit, no ut tunc beatussit,cu uiuit in corpore,qμoduris ut dissoluatur,necesse est corrumpi,sed tue, cum animasicietate corporis liberasti,in Flo stiritu uiuit,hoc uno
223쪽
DE FALSA SAPIENTIAbean esse in hac uitae possiι-ssi Mnime beati esse u deamur. Si funentes illecebras uoluptatum Ρbq; uir tuti fermentes, in omnibus laboribuε, miseriis , Muamus, quae sunt exercina corroboramenta uirtum.
si deniq; asteram illam uiam, difficilem s teneamus, quae bis ad beatitudinem patefam est. Sim mintur bonum, quod beatos ficit,non potest esse, nisi in ea religon atque doctrina, cui stre inmortui tutis adi m est. Mod animis sit immortalis, quare diuina traditio Iopcum Mon deisderat, aut philosophii ,sed ethimm solam, in qua docenda sum philosophi errauerunt Et quare philosophia non sit dux uitae, uirturum pares,expultrix s uitiorum,quod fremen Cicero,
alij astruere conati sunt. Cap. XI M. Es exigere uidetur hoc Ioco, ut quoniam ν docuimus mortulimum ese siummu bqnum, immorditem esse animam cumprobe
πω. a de reisuns inter philosephos disceptretio
est, nec quicquam tamen explicine, aut probare potuerunt, ij, qui uerum sentiebant de anima, expertes huius diuinae eruditionis, nec ammentu uera quibusumseren attulemni rec restimonia,quibus probaret
sid opportunius hanc quaestionem trambmus in ultimo libro,cum de uitae beare nobis erit diserendu-- superest illa pars tertia philosephiae, quam uocant lonmm, idest rationalem, in quia rem Halessim, σ1nnis loquendi ratio continetur. Hanc diui eruditio
224쪽
LIB. III ' non def=derat,quia mon in IisPa, sed inoordesesieria est uc interest quali uretur sermone. R es enim non
uerba quaeruntur. Et nos non de Dram riclo,aut ora
me, quor scietina est, quo modo loqui deceat,sed de saprente d primus,cuius doctritus est,quo modo uiuere oporteat, visod senes pissimiliarano nec F- .ria est, ne haec lonm, quia ιeatos facere non possuns, restit ut instia ethici totius philosῖphiae μου contineatur,ad qMam se abiectis omnibus socrates contulisse dicitur. In qua etiam parte quoniam philosophos erra se docui, qui sium mum bonum,cuius rapie gratia generati suns,Non comprehenderuns,apparet falsam, et inanem es philostphiam. qlita nec instruit adiush-
mat. Sciant iItur errare se , qui philosophiam pi miis esse sapientiam, Non trahantur authoritate a iusquam, sid uerituti polim areedant. Nullus hic tria meritati toms est, in aeternum stultitiae poena Abeunda est, si inui persona inanis, aut opinio asi deceperit. uomo autem,qualismnq; est,si sibi credit,hoc est si homini credit ut non imm stultus, qui βι- mn uideat errorem cetrae arroνης est, qui sibi audeae uendirare, quod humana adndino non recipit. Ille ipse Romanae I Pae summus author quantum fila, tur icet ex illa sintenna pervidere, qui cum in libris
QDorum philosephis nihil aliud esse dixistiquam
studium sapientiis psam autem sapientiam rerum diuinarum, σ bμmanarum scientiam, tum adiecit, cujuου sturirum qui uituperat, haud sane' intellius idnam si qκod laudandum putre, Nam si Oble-
225쪽
aunii Si uero ratio cunshintiae, uirtutinq; ducitur,aut haec an est,aut nulla omnino,p qurem ea3 asquam nullam dioere maximaru rerum artem esse, cum nimarum sine arte nulla sit fominum estparum n-6derate loquencium,at in maximis rebus enantium. Si autem est aliqua disciplina uirtuns,ubi ea quae vetur,sum ab ishunere discendi disceseris requid mmmetsi operam dedirim, ut quantulam φ dice di assequerer ficu lintem propterstudium dicendi,tα-men eloquens nunquam sui . quippe qsi fram ne ait urnn gdem,sed Moesse est ipsa me friat musae bom ας eloquentem, ad quam diserte,mpiose s defindendam sciensia diuin4mnς, re ipsa uerirer sufficit. Uellem intur Ciceronem paulister abi ru βrre, Meuir eloquennsimas ab homuncula non diserm ctave tur.Primum quidnam sit, quod laudandum patet, guituperat id studi , quod uomtur philosophia, Denis nes illa esse artem,qua uirtus. tiushtia disiratur, nec aliam ullamsicut pureuit Postremo quonia est uirtus disciplina, ubi quaerenda sit, cum ab illo discendi nere disces riue,quod ille no audiendi,discedi s graria qVaerebat, A' quo enim post audire, cum sciret idne 'sed ut in musis finere selebat,interrortione uolatturre,ad confissionem s deducere,&ns considere restonderi prosus nihil pose,quo nus philosῖ-pbia es t misistra uirturis. Q aqvide in Thus nis diluturionibus aperte professus est, ad eam ipsam
226쪽
LIB. IIIωnuersa oratione, ruri m se declamatorio direndi unere iamnet. O uitae philosephia dux inquit, Puirtutis in .sPtrix,expultrix s uitiorum quid non modo uor,sed omnino uim hominum De te ese potui strumuentrix lum, tu mastra rini, ac di--
re ac uon potius ille laudandus esset,qui eam tribuit. Potuit eodem modo gratias avre cibo, potui , q iasine his rebus uim non bire non possit,is quibus ut sens2s,im beneficii nihil eg. Atqui ut illa corporis alimem Mihi ,sic animaesepienna. Od Lucrenus, alii errauerum opinan sapiennam Ἀκentremese ab homine, nec datum hominiabus a creatore. Et quomodo Cicero seu uerbis cunum ritur,σ quod philosi phia nec uermm doce nec ad redis uiuendwm instruit. Cap. XIIII. Emu3 itaq; Lucretius,cum eum laudat,quir sapientiam prisnus inuerit sed hoc inepte, quod ab homine inuendam putauit. Masi uero illam alicubi iacentem homo ille, quem laudabat, inue rit, tanquam tibias ad βntem, ut poetiuaiune in odsic repertorem sapienti ut Deum la tauri. Ita enim Hat, Nemo ut opinor erit mortali corpore cretus. Nam si ut ipsa petit maressas oegnim rerum, Dicensim est: Deus illefuit, Deus inebre Memmi, Tamen non erilsic laudandus Deus,quod apiretiam
227쪽
DE FALs A SAPIENTIA iam. Mimiten IMwdem, qui partem laudat ex min. sed ille ut hominem laudauit,s remen ob id ipsam deberet pro Deo haberi, psapere ruenerit,n; sic ait. - Non'ne decebit Hunc hominem numero diuum diglutrier esse 'Vnde apparet Dibavram uolaispe laudare, qui se primm ut dixi philostphum uo nauit,aut Mile-f- Thalim, quι de rerum natura pr-- tradumor dilut p. sed dum homimem quaerit extollere, rem ipsam depressit.Non est enm magnasi ab homine posuit seniri. Uerum potest, ut poetae,dari uenia. At ille idem perfidias oratorsim 1 sphilosophius, ne graecus reprehendam,quorum leuitatem semper acvisat, re tremensequitur, i amsapiennam,quam aliardonum,aliίς inuentum Deomm uomit, poetice fratim laudat inficiem Grauiter etiam queritur extitisse aliquos, qui eam uituperarent, M squamis,mquit,vituperare uitae parentem hoc paricidio se mquinare avideat, rem impie ingratus es=8Nos emM Tulli,pariddaesimus , is mssendi te iudice in ruintium,qui philosephiam nemmus parentem esse uitae An tu,qui aduerses DeuM rem impie ingratus es uorab: sicuius effinem ueneraris in avitobo sidentem,
sed illum,qui mund m frit,hominem s frauit,qui
sipientiam quoq; ipsam inter caetera coeletha benefi-ria larptusest, magis Dam tu uirtutis,aut parentem uitae uoms,ad quam liquis ameserit, multo sit incertior necese est,quam prius fuerite Cuius enm uirtutis ,
quae ipse ubi sim', adhuc philosophi non expedi unti cuius uitae cum ipsi docilares ante furint βω-
228쪽
stsequi sepe testaris, cum rendi mutntudo fuerit philostphor siplentem temen extins adhuc nemine. Q vird e te Istra illa uitae domiti An ut potetissemum consiulem maledi sir incesres,eumsbos,m patriis uenenatir orationibus ficerestsed omiren ς illa, quae possuris excusari fortume nomine. studuisti nemispe philosephiae, quidem sic,ut nullus unquam divbvntius, quippe qMi omnes cog oueris discipImas, sicut ipse gloriarisoler,eamq; ipsam latiris liferis ilia lustraueris, itatorems te Platonis sentiris . Cedo intur quid didiceris,aut in qua ueriretem deprehenderis . In acidei a ,scilicet quam secutus es, qκum probastitit haec nihil doce nisi ut Mas,te mhil scire. Tuiem te libri aiunt, quod nihili philosophia disa possit ad uirem , Haec tua uerba sune. Mihi autem non modo ad spretiam caeduidem d ad ea ipsi, quae aliqua ex parte cerni uideantu hebetes,et obtusi. si ergo philo Dbia est mapstra uitae,cur tibi Gecus, et heber, re obtusus uidebare,qxem oportuit illa docentem o sentire, re sapere, in clarissima luce uersaris At quam confissus fueris philosophiae uerit rem, docent ad flism onmposita praecepα , quibus mones philo Θphiae quidem praecepta nosceneta, uiuendum autem es ciuiliter. Queid tam repugnans
diri potest e si noscenda suns praeceptae philostpbi
ideo utique noscenda μns,ut res, sapientersui sa- s. vel si ciuiliter uiuendum est, non est i
mr philostpbja sapientia quidem melius est milia
229쪽
ter,s amphilosephi, uiuere. uamsi sapie est auis dicitur philosephia,silalte pro edis uiuit,qui non ndi philostptiam uiuit. Si autem non stulte uiuit , Militer uiuit,siquitur uel Ite uiuat, qui philosophiae uiuit Tuo itaque iudicio fhilosophia pultinae m, animfisis damnare est. Idem in constianone, idest mopere non ioculari, hanc de phila Ophiasententiam tulisti. Sed nescio quis nos teneat error, aut miserabilis ignoratio ueri .Vbi seu phil phiae magisterii taut quid te docuit illa uitae parens s uerm miserabilirer ignoras Quodsi haec erroris, ignorarionis, confessio pene mutto tibi ab intimo pessire expressa est, cur non tibi aliauando ueri fitebaris, philosΘ- phiam, quam tu nihil docentem in coelum laudibus
extulisti m iram Mirtutis ese non poser
mιod in eodem errore fuit senem, ρphia sicund- ipsum, edi quod sicut Deus unus,et ueritus una,ire una est,er simplex sapientia Et quo muὸo philosephorum oratio pugnet cum uita, Caput XV
odem dumis errore senem quis enm uee ram vjam teneret errante Ciceronet Phila
sphia inquit, nihiI aliud est,quam rem
vjuendi ratio, uel honeste uiuendisicientia, ueI ars utatae undae. Non errabimus,si dixermus philosophi am es Dum bene sonestes uiuendi. Et pi dixerit illam rutam uitaesum illι reddidit. H ic sane' no. restexit adcvmn κιγ phil py ' η, quie. cum
230쪽
beat certi,mbit delus,de quo umersi una menae,ac uo
reptor m restismiter pessiat, turbet aut legem bera uiuendi,cuius crepitu longe dissonans aut silentiam uitae avndae in quia nihil aliud efficitur, contraria sepe dicendo, quἀm ut nemo quicquam sciat. Quaero eum utrum ne academiam philosephis putet esse, an uons NeFturum non arbitror, quod si est,nihil ergo illorum cudit in philosephiam, cpsae ut omnia re dat moerre, leum abrogat,artem milam putat,rarionem βιbuerfit,rulam deprauat,scientiam Iunditur tollit .Falsa intur illa omnia, quia in rem semper moeriam adhuc mhil explicantem cadere non possunt. Nulla ires ratio,uelmentia,uellex bene uiuendi,nisi in hac unica, σ ue ,π coclesh sapientia constituta e,quae philosophis Artiguom, Ni illa terrena, quoniam sillax est, uaria,er multiplexsibis rem cόtraria est,m sicut umus est huius mundi a nytulor,et. νemr Deus, una ueritas,ire unam esse, ac simplicem sapientiam necesse est, quia quicquid est uerum,ac bonMn id perferitiam eo non potest,nisi uerit DPlare in Od si philosephia uitum posset instruere, nulli alii nisi philostpbiesens boni, Et qui eam non didicissens,essent oes semper mali, cum innumerabiles exi
Ibint,m semper exnterint,qui sint,aut fuerint sine ulla doctrina boni. Ex philosephis autem p raro IVerit, qui aliquidis utreficerit laude dignum Quis est mniam , qui mn uideat,eos homines Mirtutis, Da ipsi