L. Cslii Lactantii Firmiani Diuinarum institutionum libri septem. De ira Dei, liber 1 De opificio Dei, liber 1 Epitome in libros suos liber acephalos. Phoenix. Carmen de dominica resurrectione

401쪽

DE IUSTITIANDodiret, me human mums xmis,o' perpetuis aptaretur erroribus .Rediit ergo 'ecies illius aurei temporis, reddim asidem terraesdaspigram paucis tu bria est,quae mmi aliud est, Dei uturi sola, pia,et velinosa cultura sed moueat fortas alime,cur si biseepti bria,mon omni humano vneri sit 1am, me in ea

nuιltitudo umuerson enserit, magnae hoe disturetio rus est, cur a Deo,cum iu hriam terrae daret,non sit retentu diuersitus, quod et alio loco declaraui,et ubicus opportune inciderit,explicibitur. Nunc designare id breuisti satis est,uirtutem avit cerni non posse, nisi habeat uitia contraria, aut no ese Umm,nisi exer

ceatur aduersis. Hanc rem Deus bonorum,et malo

rum uoluites da lantiam. ut qualimum boni ex malo Harms, item mali ex bovo,nec alterius rano intellin Abuto altero potest Deus ergo non exclusit ma lum,ut rarito uirtutis oensere posset. Quomodo enim

parientia uim suam. mens retineret,si nihiI esset, quod pari corremurtinsomodo laudem mereret deuore Deo sito fides,tupessit aliquis, qui a' Deo uellet auertere Nam ideo potiores es iniustos permisit, ut mure ad malum p pnt deo plures, ut uirtus es et prinosa,quod rara est. M od quidem iam πιι n-tianus egPSe,ac breviter ostendit in crepiae obuoluato. Nam quαinqui uirtus esset in craria,nisi laudem rarires dedisertu eram quia natura se comparatum est, ut odiu cupiditus,tra in id,quod incubuerint, artis eam μpra homine uidetur culpa uacure. Alioqui si natura pares omnibus asseetas dedisset, pietur nihil erat. Hoc uerum sit,doreat astus ipsa

402쪽

LIB. V irruationis. si enim uirtus est malis,acuitῆσβrtiter repugnare,apparet fine malo,ae uino tintia euee uirtutem, quam Deus ut absalutam,tierim s reddere renmoit illud,sιoderat ei aontrarivim, quo depugnare posset. ΑΙ πα-n milis quatietibus 'biliretem mpit, quanto frequentius inpellitur,tantosir us vob ratur, Haec nimirwm lusit efecit, ut quis sit hominiabus misse iubria,fremen reum seculi in xwn ese dicatur,sa malum no si tulit,ut retineret diuersiretem, quae sacramentum diuinae religonis oentinet sola. areiu bna,quae improbatio est, non uideatur ab homirubus, o quod homo dei templum est no au-ν , nec lapides, Et quod Deus uirtutibus colendus est,non corruptibilibus donis Et quod omnia mala ex eo prouemunt,quod plures Dii coluntur,quia si unus

vi ergo psunt iustim esse neminem , ameet oculos habent iis briam,sed eam nolunt cernere. Videst.n. cur illam uel in are nibus. uel in omni sermone describant,a nquerentes eius

uobis inanem iu*tiam depingitis,et optati; credere de coelo tuns maliquosimulachrofratremtEmem constem, uestro est Uapite si potestis e msino riιio uestri pectoris con hiuite Nec dispale nec alienumae temporibus exishmetir. E late aequi, ae bonι, σ

403쪽

DE Ivs TITIA Depotule omnem malam myretionem de cvrdibus ueuobu illud tempus aureum reuertetur, quod aliter consequi non post br,quam si uerum D

Am a lere coeperini. Vos aurem manente nutu Deoru

iu bris des derans in terra quod feri nullo paει potest,sed ne tum qssidem potuit, cum Pretis , quia nondum natis Diis νὴ quos impie cvlins, necesse est uni-H Dei mirum fuisse per terram, e T. qui exemrat malitiam, exintos bonitditem, o ius templum est,mon lapides, aut lutum ,sed homo ipse,qtii si Fram D ei vit Mod templum non auro, Immarum donis corruptibilibus,sed externi; uirtutum muneribus omnatur. Disiite intur siquid uobu reliquae mentis est homines ideo malo pr esse,quia Dii coluntur,er ideo mala omnia rebus humanis quotidie ingrauescere, quia Deus huius mundi effector, Pbernatis derelietas est quia Asceptae βιns, contra q*am fas est, impiae religones. Postremo quia coli quidem uel a paucis Deum sinins . Quod βι solus Deus coleretur,ngestit dissensiones, et bella,n m scirent homines se uni in Dei filios es,ideo s diuinae necessitudinis sacra,et inuiolabiliumculo copulares,nulla ferent insidia, cumscirent cuiusmodi poenas Deus animis is intes Elaribus praepare φιi clandestina scelera, ipsas etiam oenrufiones praeuide non esstnt stauder, neq; pnaeb Deo praeoptente didicis ni σ suo paruo esse contenti,ut m Ilibus,m miscis Abda,et aeterna praesinent. Non essent adulterra, mulierum pro h tutio nes, et stina,si esset notum omnibus damnari a Deo quicquid appetitur Astra Inerandi cupidicit .Ne

404쪽

LIB. V 37rheminam necessitas muret pudorem Am pro Smire, ut ui S m sibi obscoemsi1-m quaerat,mm er mares Ibidinem sontemnerent, habennim religosa collatio non habentibusβbuemret No essent istur ut dixi haec omnila in terris mala,si ab hominibus in leum Dei coniuraretur , si ab utriuersis ferent, quieunus nos populus operatur,qua beatus esset,qμs aureus humanarwm rerum status, si per totum orbem mi uetudo, pieres, innocentia, π αας, temperanna, fides moraretur .D enis ad reundos homines,non opus es et rem multis, rem uariis te bus, cum ad persissim innocentiam Dei Iex una μfoeret,nes carceribas,nes gladiis praesidium,

res terrore poena,m,cu praeceptorrum coelesbum si- lubritus humanis pe ribus infusa, ultro ad iusti- opera homines erudiret. Nunc autem mali homines sumi ignorantia rem, ac boni, quod quidem Cicero uidit. Dis 'urens enim de lenbus, sicut una inquit,eadem s natura mundus omnibus partibus inter si congruentibus cubarct, ac nititur, pe omnes homines inter se natura confusi, prauimae disnnune, nec si intestivi ut es consanPineor , ω' subieεις mnes sub unam eandem s tutelam,quod si teneretur,

si intur mala,qmbus humanum genus stipsum inuicem oonficit, injustus, atq; impius Deor cultus i duxit.Nec enim poterant retinere pietutem, qui cummunem omni m patrem D e- , tanquam ΠρGI ,

ae rebelles liberi abneersens.

405쪽

mfodiniqui tu briam,quam sibi abes sintisne,

omnibus abeo putans in eos,qui iubores, m- nocentissimi μne,atrocius seuium .i,m feruos Chri-μ,mensuram patris inplentes, qui creput omnium iustorum Christum ossiderans, eo quod dissi litudo uitae criminosae sinat sanPinem innocenti n. Caput IX.

pinam,quam obuersantem oculiue μου n rentum non Ascipiunt iec agnoscunt,uerumetiam uiolentevo Unt,re persiq-ntur,m exterminare cuntendunt. Finrnivis hanc interm non peiustitiam, quam nos sequimur, quomodo ,siilla ueneris,quam uera putant, eam recipient,qui laniant, ocrisint eo quos et ipsi fatentur imiditores esse iustiorum,quia bona operatur, iug cum si rentummodo malos occiderent , dgmes ηt,ad quor iustina non ueniret, cui nulla fuit alia Musa linquedi terram,quam humani cruoris e m. Oanto maIs,cum pios interficiant,re ipses iustinae se tores pro hostibus ducunt, immo uero pluε quam pro hostibus quibus uris cum animas eorum,et opes, o liberos sero, π igni apperent,dimen paratur uia siser est locur inter arma clementiae. Aut si adeo se uire placui nihiI plus in eos sit, quam ut occidantur, uel in seruitutem adorantur. Hoc uero inenarrabile est,quod sit aduersus eos, qui mrilefacere nesiiunt. Et nulli uocennores habentur,quam qui sent ex omnibus in anter.Audent igitur homines inprobismi rusti-

406쪽

nae ficere mentio rem,qui feras m inserte uincunt,

cui plaridispi m Dei greum uallant, neu Iupi rapares atram nebula,quos nobauentris Exentres rabies. Verum hos non uentris sed an is rabies 'Mιit, eatra nebula,sed aperta praedatione cras sentur, nec gram con*enna scelerum umomi, san h/m,ac pii nomen iushtiae ore illo uiolent,quod cruore in sentiis, tanquam rimis besbarum mindent. Η κω tanti re tam pertinacis odii quam potissimum musam esse dicimus virum ueritus odium

sariat , ut ais poeta quasi diuino stiritu instrumss,an erubescunt coram tu's, bonis es e nersam, an potius utrunq; Mam se ueritus ideo simper nuisa est, quod is, qui pemit, uult habere liberis picnindi locum, nec ab ter si putat male βω-ucluptate securim perfrui pose,quasi nemo sit, cui delim non pI

ceam. Erma tunquam foeteris, imita)esiuae torextirpare funditur nituntur,et tollere,grauess sibi putant,tanquam uim eorwm coamatur. Cur enim sine

aliqui intempe bue boni,qui corruptis moribus publicis conuitim bene uiuendo ficiant,cur non omnes sineaeque mali , rapaces, impudici, adulteri, periuri,cupidi,fraudulenti equis potius austrantur, quos coram male uiuere pudet, qui perantium sentem, e si non uerbis,quia trecent, remen ip δ utiere uitae disimili fiuium'σuerberant. Cashtire enim uidetur quicunq; disntit.Nec est magnopere mirandu,si aduess homines illa fune,cum aduersus ipsum Deis propaereandem musam insurrexerit etiam populus in ste Ibtutus,me Dei nescius,sisuturis iustis eadem n

407쪽

tis metu,uel μapaeperfidia coeleste sacramentum d Frueritu, et ad Anegasacrisad consenserim flos laudant, π honoribus mamm,ut eoru exemplo caeteros illiciane. Q ι autem mam exishmauerinsfdem, custoress si Dei non abneruerint,in eos ureo toris car

torquere,ac dilaniare eum, quem sitas in centem. Adeo uero nec pudor ullus apud eos superest, a' sbus abest omnis humanires, m detorquens in homines iustos conuitiasibi congruentia. Impiorum iis ipsi. pii, humano se ine abhorrentesicusi et aλις μos cunisderem, O iliorism, quos tanquam inpios damnans,iam intelliνnt,quam mendaces sint, se iis omnibus, quα aduersus bonos aut dicunt,aut Sciunt. dligniores.Non erum de nostro,sed de illorum num ro semper existuns, qui Mas obsideans armati, muria

praedentur,uel Ap tam grasseri non licuit, uenena

clam temperens,qui uxores merent,ut dotes earum lumerentur, aut maritos,ut adulteris nubans,qui natos ex

408쪽

Um,elsos inrunt,templa distolient,re ut quae imia sistis,atq; inusitam duums, qui haeredireres cupient, testimenta siupponam, iv las haereder uri auferant, uel excludant,3 oorpora si a libidinibus pro Amans, qui deniq; mmmores,quod narii sint,c u 'mitiis pa- mentia certent , qui quoque oerporis sui partem contra sis omne polluant profaneηt, s i uirilia sua ferro intrent,qquod est sceleratius, ut tret Iovis annilites, qui nec uitae qliidem siuae parcunt, sed extinPendas publice animaς uendant, qui si iudices sedeant, aut minritos perdant nurcede ιυνγupti ,aut noxios inpune dimittant,qui caesis quos ipsum ueneficiis appetunt,dinquam eorum mittiam terra non cupiat. Haec inquam, bu plura scelera utique ab tu funt, qui Deos cniunt. Quis inter baeetnt tunsu iushriae locus esit Esevde illis pavicumsten , non ut amerem, sidui ostenderem. in i u lent scire omnia, Senecae libros in mam sitimant, morum uitiorum s publicorum et descripsto ruerissi ις, accusator acerrinus fuit. sed Lucilius tenebrosam istam uirum circunscripst,breuiteris depinxit his uersibus. Nwne ue o a mane ad noctem Ris,nis prosi is, 'rotus item pariters dies,popμluss,patress Iamre,inde foro omnes, decedoe nusquam.

Vrusi,atq; eidem studio omnes dedere arti, V erba dare,ut mute possimi pu re, dolose Blanditia cerrere,bonum Diniare uirum se, Insidias ficere, ut phoses sint omnibus omnes.

Nostro autem populo quid horum Hirsisbiici, cura

409쪽

bo-m,poterant siquid saperennex hoc intriure, illos,cipi bomm sedum,pios esse, re se impios, snUnda committum nes enim feri potest, ut qui momnibus uitae μα ambus non errans jin ipsa sium

errens,hoc est in religone,quae rerum omniu- mputest. Implastis enim fiscum in eo quod egμmmum, per caetera uniuersa sequeretur, eos feri non post ' ,

ut ipsi,qui errant is omm uita ,non etiam in νelinone sellantur,quoniam pieres in summo rePlam tenes, senorem su struat in caeteri Ire sit in utraq; pam te de conditione rerum,quαν tur, Pulis sit Amnia ipsa sinitur. De inpia iniquor ,qui Deum nesBun serere. Et qui se ubi sit uera pietur , Pam Deorum mimis. res aspqui nequeunt propter stibiems musar. Caput X. Peraenetium est ignosce re illorum piereo rem, ut ex iis,quae clementer,ac pie fiant,

tra iura pietates seruntur.At GDem uidear incle- nter incesre, aliquam hi persenam poeticam summam,quae sit uel maximum seretis exemplum. Apud Maroram vex ille, Quo iustior alter Nec pietnae fui nee bello maior, amis, Qui nobis documentu iustitiae protulit, Vinxerat σrs trimamrrilior terret misy,

410쪽

TIB. V xysInferias caeso starsurossem ne flammis. Quid potest ese hac pietuae elementiusAmortuis sit

tunquam oleo pascere sed 'rresse hoc non ipsius uiti m fuerit,sed poetae, qui insignem pietate uirMm msigni selire sed uit. v bi est ergo, poem, illa pietur,qsam sepissime laudas.

Em pius Aenaeas, ulmone curam attuor hic iuuenes, totidem quos edumst Upbας, Viventri rapit inferias,quor immolet umbris,

Captiuos rogi perfundalsa ne 'ammar. Cur ergo dicebat eos ipse tempore,quo umGr ipserhoisnes ad immolationem mittebat, Equide et uius concedere uellem, cum quos uiuos habebat in potessare, uine pecudum iuberet ocul sed haec ut dixi culpa non illius Iu t, qui bieras 'ra si non didicerat,sidiua,qsi, cum espes eruditur, ignora b tumen, quid es et pietas, illsdipsum,quod mefarie, quod detessabilia ter fixit,pietatis esse Usidum credid2J,uidelicet ob hoe -- pius uocatur,quia patrem dilexit. Quid quod bonus Aeneas haud sternenda precantes truci it adiuratus enim per eundem patrem, stem firyn-ns Iuli,nequaquam pepercit furiis areensus, σ ira.

Moisquam'ne intur putet b c aliquid in se uirium habuit e,qui re furore tunquam Ibpula exarseri σmatum patris, per quem roPbatur,oblitus iram Irenare non quiveritZNullo intin modo pius,qui no rentum non repugnantes,sed etiam nec ter interemit. Dicet hie aliquου. rasae igitur, aut ubi, aut q alis egpieres fNimirum apud eor, qui bella nesci ns,lgi oon