L. Cslii Lactantii Firmiani Diuinarum institutionum libri septem. De ira Dei, liber 1 De opificio Dei, liber 1 Epitome in libros suos liber acephalos. Phoenix. Carmen de dominica resurrectione

461쪽

DE IV STITI A meneor emendaret, si nareptis non obtemperassent. irres ne tam curr-iperentur otio, j patres eorum limcentia,pre, eos ab iis uoluit quorum manibus colloc it, ut et labantes confirmet, corruptos ad fortitud-m reparet,et idos experiatur, ac tentri .ctu

modo enim potest imperator militu βιον- probare uirtutem , nisi habuerit ho lamiEt illi tamen aduers.

Nus exurgit muim,quia mormiis est, et uina potest. . Deo autem ga repugnari non pol ipse aduersarios no

miri suo exciret,m n Pi contra ipsum Deu p grant, sed contra lites eius, ut deuotionem,ac fidem μονά uel probet,uel corrobore donec pres urae uerberib dementem corriPt disiciplinam. Est alia causa, cur aduersus nos persecutiones feri sina ut Dei populus vatur Nec est dispale mostrare,cur,aut quomodo illudfat.Primum fuPntur ae Deorum mim bus plurimi odio crudelicitis. Mi enm tuba sacri fida non horreantZDeinde placet quibusdam uirtus, ae fides ipsa. Nonnussi susticantur Deorum cultum non sine musa malum putari ae tum multis hominiabu ut emori mulin quam idβcere,quod alijscum, ut uiuane. Aliqui cupiunt scire, quidnam sit illud b -m,quod ad mortem Us definitur, quod omnibus, quae imbae uita iucunda, chara siunt,praefrtur, a

quo nec bonorwm,nec tuas amisso,nec dolor corporis, nec viseerum cruciamentae deterrem.Valene haec plurimum,sed illae maxime muse nostrorum numerum

simper araxerui. Audit circunsens populus inter ipsa formenta dicente nolle sacris ire lapidibus humanis munusessis e eo uiuo Disit in coelo Multi hoc ue.

462쪽

LIB. V lycr m eseo in pessis r admittunt. Deinde in feri filet in rebus incerns, dum inter se inuicem quaeruns,quae sit huius psiuerantiae musa, Ita quae ad relinonem pertinent,di Pre, ac per ru remui sim aucupare discuntur,quae quia bona sunt,piactant necesse est .Praeterea uino consecum scut semper aridit, ad credendu uehemnter impellit. Ne haec quidem leuiue musa est,quod immundi daemomm stiritus acceptre licentia multorum si corporibM mure me,sbus postia reiems omnes,.qui resanan fuerin adhaeseant relinom,cuius potetnnam si rint. Haeret crussae in unam collatae magnam Deo muIntudinem. rabilirer acquirunt, QSod bomorum tortores torquebuntur, o maIasbesbas de terra fret Deus. Cap. XXIII TVicquid erra aduersum taes mali principes q muli utur,peri ipsi permittit. Et rem in- in bssimi persecutores, quibus Dei nomen columeliae,ac ludibrio fuit, non se putrias impune laturos,ga indignatios aduersiis nos eius quasi ministri fersunt .Punkntur enim iudicio Dei, qui acnepm pote late sena humanum modu fuerint abusi, insulm

sp. sitis subiecerint impie, norie s mirandum.

Propterea uindicaturum se in eos celeriter pollicetur,et exterminaturu be bas malas de terra. Sed ide sui;

Iopuli siti uexationes,et hic in praesenn soleat sindico tamen iubet ros exrectare patienter illa cocle*ς

' a '

463쪽

Iudicii diem, quo ipse pro sitis qμ ιν meritis aut hom

missis excruciaverint. Nos rentumodo laboremus ueas hominibus nihil aliud in nobis, nisi βla tu bdia

puniatur. Demus operam totis uiribus, ut mereamin

x COELII LACTANTII FIRMIANT DIVINARUM INSTITUTIONUM ADVERSUS GENTEIS, LIBER SEXTUS,DE VEROCvLTU AD CON- ST AN T IN V M IMPERATO REM. Quod innocenfiaverissimus Driculius est, quam rem homo corpori deditus nescit. Cap. Ιἀvoderat Ufid suscem tmn vis tumoliritu instruenae,ac Aufa fimnae ipse uerimae cumplauimus. Cuius asperendae, ais isi strandae musa mihi O' scientis, et fidem ipse Dominus nolis imposuit, sine γ' nec sciri quicqui potest,nec expliciari. Venio nunc ad id, quod est summis operis ἡ .

464쪽

rio cun i h quandoquidem propterea ficis, instivati ab eo sumus inoluit coclini uideremus. silem quod Anaxaras pureuit sed utarnmem folis,

coeli Dei is inae Ia mente coleremus

uis aratem praecedentibus libris pro nivnij mediocri- tete defenderis ueritatem, tamen ex ritu quos ipse elucere uel maxme post' Nihil re Plaris illa maiestis aliud ab homine deoderat, sua solam Inocennam,ssisici is obtuIerit Deo,sitis pie, relinosis lituuit. Homines autem neglemiushtia,

cum sint omnibus flagitis,ae peleribus inquinati, retisto os se purens si templa,ae aras bossarum μηρο

cruentaeuerint,si'cus adoleverint,ac ueteris uini

permone madeficerins. Quinenam sicras daper apparant,o' exquisires epulas quasi aliquid inde liba- ruri offirunt in icquid eritis raru, quicquid opere,aut odore preti m est, et haec gram es dist μὰ non ex aliqua diuisitans ratione, quam nectum sed ex μου cupidituribus iudicum,nec intelliPnt terrenuoperibus Deum non indivre. Nihil en sapiunt m

uoluptuaeperpendunt. Huius arbitrio,ut religonem ponderant,sic totius uitae βιae am distonunt.Et quo-mam sesimilae coeli contemplatione avertunt, sin

F s illum coelestem corpori mancipatierunt ibidimbus frena permittune, mnquam secum ablaturivolaptatem, quam mentis ommbus mpere Rh -

465쪽

dirare opes,quas si bonis artibus siqui non possunt, malis Iuuntur audam,rapturis,sspolians, insidu

per incedam sic addim, seruientes uoluptatibus, um, utrem mentis exfiniunt, re cum uiuere ser xime purens, ad mortem cunctaensime properant. Ni sicut insecundo libro docuimus , coeli ratio inari mo,reTrae autem in curpore est,qui bona GgbPns animi, cvrporis appetuns,in tenebris,ac morte uersara 'tur,quae μnt terrae,atqse svrporis, quia uim,re lumen de coelo est,cuius quoniam expertes sunt cvrpori Fruiendo lonu absens ab intellec*ι rerum diui1M- rara. Eadem miseros ubis Gecidis premit, sicut enim qui sit ueras Deus,irequisiit uerus cuivis ignorant. M od Deus nec esuris,nec sint,nec in tenebris est, ut ei oporteat bo has molari,aut vina offerri,uel b imina .Et quare haec offerantur Diis Πηtim, qμα dem rectam, ueram innocentiam offerre nesiiunt, in quibus cnnsistit Dei cultus . Et quod inter omnia , rae ad cultum Dei pertinens , praestanos om eg, homine; ad ureitat , iu bnam erudire Et quare ut ab elementis incipere. Cap. II'

466쪽

dine terrem ad

tim,contemplarvat luomus eor

ris,ut eum mortalium luminum acies non quea M tueri, si paubster intenderu,bebemtos oculos calignac tenebrae consiliaretur, φιid tandem luminis , quid claritatis apud ipsum Derum, petres siem nulla uox est,esse arbitremuriqui hanc ipsam tuam sic moderatus est si nestumio Adre, tres inore uehementi noreret animantibus unium s illaruni reri dedit ei, quantum arat mortalia corpora pati possum, aut βμ-gum maturitas postularet.Num intur nuntis suae compos purendus est,qui authori, datori luminis can- delarum,ac crearum lumen offert pro muneret Aliud uero ille P nobis exigit tu nio' quidem non fu- ἀμ- , sed ut ait poem) liquidum,atque clarum , menti; saliat- Propter quod a poetis phanetes nuncupatur, quod ex bibere Non potest, nisi qui Deum agnoueriit. Illorum autem Dil,quia terreni βm vns b

minibus ne in te bris sint quorum cultores,quia cα-

467쪽

DE VERO CULTU , Iesse nihil sap:um,eti; religones,quibus deseruiue

ad terram revomni In ea enim Iumine opus vano eius, σnatura tenebrosa est. Irus diis non coelessem sensit sed huina m potius attribuunt.Ideo illiue necessaria,re grare creduns esse, quae nobis, quibus aut Orientibus opus est cibo , aut mensibus po-m,aut ueste aluntibus, aut cum stl decesserit Iumine, ut uiderepossimus.Nullis intur ex rebus rem probari, intestin potest,Deos ipses,cum aliquando uixerint,mortuos esse, qui ex ipse ritu,qui est totus e terra. Q id enm coelistis in se boni potes' habere pecudumsanguis effsus, quo aras inquinante nisi forte

Deos existimant eo uesa , sodbo mes alernantur

attinure. Et quisquis illiue nane sannam praestiterit, quamuis ille grassator, ad iter, ueneficus, paricidast, beatur,ac filix erit. Hunc dibPns bi e tuetur ,huje omnia,quae optauerit, praestant Merito ergo Pispus huiuscemodi superstinones βο more deridet. -QEatu inquit mercede Deorum Emeris auriculas, pulmone, lassibus mssse Sentiebat uidelicet non creme opus esse ad placandam eo Iesem maiestarem,sed mente san σ iusto animo,'pe lare ut ipse ait quod naturali sit ho

nestate uner m. Haec estreligo eo testis, non quae conmt ex rebus corruptir, fid quae uirtutibus ani- , qui oritur e coelo. Hie uerus cultus est,m Pomen; colentis stipsam Deo immiscularem uissimum

sistit. Id autem imm quomodo consequendum , qμomodo praestandum sit, docebit huius libri δ

hutatio. Nihil enm rem praeclaram, homirus --

468쪽

TIB. Vr, τ' 'xemens potest es,quam erudire bo nes ad iush tiam. apud Ciceronem Catulus in Hortensio philosephiam rebus omitibus praeserens malle se dicit ues Mnvim paruum de oscio libellum,quam lonFm orationem pro

seditiose homιne Cornelio χιιesentenna no utiq; Catuli, qui'rmse illud nό dixit,sed Ciceronis est purenda,qui scripsit. Credo ut libellos , quos de of se eraescripturus,commendaret,in quibus ipsis nihil ese trDtur in omni philosophia melius, frActs ius 3 prae tu uitae dare. Aod si hoc illi seriunt,quib us no eg

.e Deo eruditio illa nati,postms uera praecipe ves nee tumen sic doabinus, ut quasi prma uirtutireIementa tradamus,quod est infinitum,sed tunquam docendum susceperinus eum,qui aput illos iam persimis es uideatur. Manentibus enm p apris eoru, quae selet ad probiretem recte dari, ignotre illis βperstruemus ad per sciendam,consumandam s iustitiam,

quam non tenene. Ea uero,quae possunt cum illis es communia,prαter trem,neqsid ab iis uidear mutuari, quoru errores ovavere,atq; aperire decreuerim. De duabus use,quar m altera uirtutum,aItera uinorum est, quae in litera nthavrim Drantur, et fidelius tramntur debri'atus, uim ae philosephu,

de duobus duabus inarum. Cap. III vae sunt uiae per quas humanam uiti prod gredine pes scilicet una, uae in erum stra Altera lux ad ros rima quas

469쪽

nibus μου induxerunt. Et quidem philosophi alaera

amoena,multo s tritior. Deinde cum is eam paulo ubteriiss processerint,amoerumtis eius ledem repente subduci. Exoriri autem uiam praeripitem, ne saxiue alteram, ne obduritim sentinus,nunc Prytibus interrisam, uel torrentibus rapidam,ut laborare, γαrere,ia... bi, credere sit neces, insae omnia eo proruntur , ut appareat in uirtutibus cupiendis Iabores ese traxi mos,in perceptis autem maximos stuebis,stfolidas, atque incurruptus uoluptuire. Vina uero quibusdam delinimentis naturalibus allicere animos hominum, et manium iucundiretumstede cupim,ad acerbas amaritudines, miserias s perducere sapiens prorsius distum nos uirtutum ipsar- 'rmas, atque terminos *rerat . Non enim didicerane uel quae sint, ud quid eo mercedis a Deo maneat, quod nos his duobus libris docebimus mi uero,ga ignorabant,aut dubitabant, an imas hominum immortules esse, uirtutes, et uina terrenis honoribus,aut poenis .hmur l. o mnis emu haec de duabus uiis disturetio ad sturlitutem, aevixuriam stectit. Dicunt enim humana uita clim

470쪽

cum n-- adolescennae limen alti Irit, meum locum uerarit ubi si uia findit m ambas, haereat moreb dus,acmsciat in quam si partem potius inclinet . si ducem mi bis fuerit , qui diriri ad meliora titubantum hoc est,si aut philosophiam'didicerit, aut eloquentiam,aut aliquid honestae artis,quo evadat ad bonam suum,quod feri sine labore maximo no potest,honestim,ac copiosam uitum disturent pam ru- si uero do lare si uvlirens non inuenerit,adsi striuit,quae uirtutis,ac melioris leaem uuntiatur ima

dere,idcst desidae, Iuxuriae, inertiae s si tradere, qμαμ ia quidem uidentur ad tempus,uera bona ignoriri,pos' autem amisse omni digniture, ac re familiari

in omnibus miserui ignominia s ui rum. Ad compss erRσad hanc ut rem,quam in terra ducimus, i. ως earu uiaru retulerunt poetae,'rt si meIius,3 b uiu bocapud instros ese uoIuerunt. sed in eo fallutur, qleas uias mortuis proposiιerut Viri erPuere,fiden utris non res, ga oportuit uias ipsas ad ultumsnes earu ad mortem refrri. Nos intur melius, uerius, qui duis istis uias coeli, inferorum se dicimur,quia iustis immorrebres , iu ς poena aeterna propositu est . QSomodo autem uitae istae ud in cIuo lassans , uel ad inferna praecipitem explic ho, re aperiam, quae sim uirtutes, quas philost-phi nescieruns, tum etiam quae sine praei a earum, simul etiam quae sitis uitia , quae ue eorum supplicia monstrabo. Nam strinse aliquis expectet, Mi sep -