L. Cslii Lactantii Firmiani Diuinarum institutionum libri septem. De ira Dei, liber 1 De opificio Dei, liber 1 Epitome in libros suos liber acephalos. Phoenix. Carmen de dominica resurrectione

661쪽

ras extitit temporibus socratis,qui sibi diceret non liquere,utr- est aliqua diuinitis,nec'ne. Quae dilu

nem iudimius ut ipβm Athenienses expulerine βιις fimbus,re libros eius m concione,quibus haec intinebantur, exus eritis. De cuius sententia non est opus

disturere,quia nihil Oerii pronutiauit.Post haec Socrarer, auditor eius Plato, qui de si hola Platonis,stmqus rivuli diuersas in partes profluxerunt, hici, et prpatetici in eadem fuere sententia,qsa priores .Postea uero Epicurus Deum quidem ese dixit quia Mase sit essi aliquid in mundum praesens, exi ιm, beautum prouidentiam tamen nutu. I tres mundum ipsit mmcyario e ulla,nec arte,nec fibricumstructum, sed visturam reris quibusdam minutis si tubus, i

sibilibus conglobarem. M o quid repugnantim dici possit non uideo. Etenim si est Deus,utis prouidenrest, ut Deus, nee aliter ei potest diuinitus attribui, iusi praeterire teneat 'praesentia sciat, er Atura prosticiat. C intur proujdentiam μ' Iit, etiam Deum MPuit ese . C- autem Dexm ese prosissisius est,m prouidentiam simul ese concessit. Ait mm enim sine altero nec esse profr,nec intestin postg. ver iis postea temporibus, quibus iam pn Iosephia destoruerat, extitit Athenis quidam Diagyras, qui nullis ese omnimo Deum diceret, ob eas sententiam nominatuς φ αθtas. Item CF-ν eus Theodorus ambo, quia nihil noui poterant

662쪽

reperire,omnibus iam reuenm malaeν- ωntra ueritutem id GFre,m quo priores iniuersim ambiPirere consen erant- Ii sunt, qui tot ficulis, er iuniis asperrem,ais defensam prouidennam m. Iumniari sunι. Quid erus utrum ne illas nutos, et inertes philosephos ranoe,an uero -tboritate praesentium uiror ure fellemus,an potius utro fsed properandis est, ne Iogus ae materia deuavtur Watio.

Quod mundus Dei prouidentia se s sit, σ P

bernetur. Caput X.

Vi uoIunt diuina prouidentia βElam es

berem si um II di,m minuent,sid ea nee sinsium habere ullum,nec Das,ut intellitimus,omnia vasi sitastente es evnerare,nusto artisse,nee authsre Vreus uanum,et mpossibili sed hoe euenit ignorantibus ueritntem, ut quiduis potius exo rem,qui idsinnans,quod rano deposcit. mum minum illa sinum, quorum concursu 'rtuito totum ιν semundum loquesntur, ubi, aut desint quaero, quis illa uidit unquam quis sensit quis audiuit An solus Leucippus oculis habuitriolus mentem'qui prosim, solus omesum caecus, excurs, vj qui ea liqueretur,qηae nec aevr quisquam delirare, nec dormiens post*mmaret Quatuor elemenns cUare omnia phil phiuc,res disrebantiasse nolui ne alienis v gils ui

663쪽

nulla sit acies ferri tum Abritu securi,aedlluidi postilis. unde illis nomen inposuit ammoru . sed occurrebat ei, psi una esset omnibus eademq; natura, n possint res efficere diuersas, rentu uarietate, quantum videmur mese mundo . Dixit rem leuia eo ,σ astera,m rotunda, ναηPlamna m. Q anto melius fuerat mare,quam in usus rem Oserabilir,rem manes habere IisPam, er quidem uereor,ne non minus delirare videatur, qui haec putreyefellenda Restondeamus remen uelut aliquid dicenati si leuia siuns ,σ rotunda, univcn posti sinuice se apprehendere,ut aliquod corpus efficians, ut siquis

iuvim uelit in unam coagmentutionem constrinure,

Imitudo ipsa granorm in magam mire non sinat. Astera inquit, ν anPlam sunt , et hamum,ut pose

sine cohaerere. Diuidua ery, secabilia siunt. Hamis enim necesse est, π anPliue e mere, ut possint amputari. ires quod amputari,ac diuesti potest,er deri poteri se teneri .Haec inquι per inane irrequieris motibus uolitum, o hue,ais illuc feruntur, picut pulveru minutias uidems in Ρle, cum per sin 'rs radios,ac lamen immiserit. Ex bis arbores,et herbae, et stuus omnes oriuntur, ex his animita,et aqvia,et ignis, uniuersa gignuntur ,errums in eadem v l-ntur.Ferri hoc potest quidiu de rebus paruis AEI ex his etiam mundusine concretus est, Imple

Fit mmmm tersectae insemie,ut nihil ulterius adjci

664쪽

DE IRA DEI posset,sed in emi remen ille quid adderet. Moniam egomne,inquit,infinitum, me potest quicquam uam-re,nec si est ergo in merabiles es nos.

natura rentam copia ad effaedos innumerabilis mundos siubministrauit sed concedamus ut impune de mundu deliravierit,de hoc loquuntur,in quo sumus, et me videmuς. Aitssa ex iridi uiduis corpusculis feris hoc ire est,nulla res ung suirineris se ne indivret ne

ouis alites nascerentur,ac oua sine partu Item caetera uiuenfasine coitu. Arbores, et quae gignuntur e terra

propria femina non haberent,quae nor quoridie trammur,reserimus. Cur ex frumentosius nascitur et rursus ex sevae frumentum tDenis si ammorκmovirio,σconglobario efficeret Oia, π in aere uniuersia concrescerens,si de per inane arem uolirem,cur sine terra, sine radicibus,sine humore, sine semim,non herbae,ηόarbor, non fiuges oriri, tunerari possum unde apparet , nihil ex atomis feri, quandoquidem v --qMaes res habet propriam , certam s naturam sum semen, uam leum ab exordio dam m. Derus Lum lius quasi oblitus atomorum,quos afrebat,ut redaris. Peret eos, qui dicunt ex nihilo feri omnia, his a

PGnfis Vir est , quae cuntra ipsem ualerent, sic enim dixit, Nam si de nihili feren ,ex omnibus rebus Omne genus nata postri nil si ne eieret.

665쪽

seMne quando opus est rebus: quo quaeq; creatae Aeru in teneras possint profrrier auras QSiue hunc putut habuisse cerebrum,cum haec diceret, nec uideret sibi esse oontrariat Nihil rem per ammos feri exinde apparet, quodsimen cuiusque rei certum est, nisi forte ignis, aquae naturam ex atomis ee

credemus. in id,ql durissimi rimu mastriae, sit μι uehementiore collidantur,igntue excutitur Num in ferro,aut silice atom Iatent finι0 inclusite Aut cur siuastonae non emimni'aut quomodo femina imis in materia frindisma permanere potueruntio mitto siliam, ae ferrum orbem uitreum plenum aquae si tenueris in Ate,dela ne, quod ab aqua refuto,ignis amnditur, etiam in durissimo Irtyre Num etiam in aqua ignem esse credendum est atqui de ρle imς,ne Histe quidem aurent potest. Si cerae inhanel eris , uel si uapor leuiue aliquid attirit,aut crustim mar-ris, aut laminam, paulatim per minunssimos rores aqua increscit. Item de halitu terrae, ex maris nebula exi h quae aut distersa humorat quicquid te

xerit,aut collem in arduos montes in si bume uento rapre, patur in nubem,atq; imbres misximos deiecit. v bi ery dicimus liquores nator ese N u in uapor et nuis halitu num in uentetAtqui nihil postsi consillare in M,quod nec renntur,nec uidetur. Quid ergo de animabbus laquar,in quoru corporibus nihil sine rone, sine

ordine Ene utilitate, sine sterie I ratum uidet se adeo ut selertisma, 1livntia omnium parnum

666쪽

sed siue inuisibilia quae siunt m homine iniis derctfuetra bilia,quae ueni t Fb asterium,ratione ι--tra consere cim non uidete Gomodo erusine ranone coeuntia possunt aliquid licere rationales videntur enim nihil esse in omni mundo, quod non habeat in se maximam, rabilemq; rationem. quia supra hominis fUm,m myrium est, mi r Gius, qui diuime prouidentiae tribMenda stan mulachriam hominis, 'tuam rano,et ars sinet. Uβm hominem de frushς temere ooncurrentibus feri pudib-us Et 3dsi Ie uerituris inffla,cum summum,et excellens artisau nihilaliud, usi umbram, er extrema oorporis lineamentu post inituri, non potuit humana selertia dare operi seo aut motum aliquem , aut si me omitto Um uidendi, diendi,

odorandi , caeterorum s membrorum uel apparentium,uel latentium mirabiles utilitates. 0 ar x potuit -t cor hominis,aut uocem, i ipsem fabricine

sepientiam meisquam re iptur senus exjAmat,s homo ratione,er consilioscere non possit d concur-μ am rumpassim cohaerentium perfici potuisset vides, in qsae deliramenta inciderint, dum nolunt essessionem,curam s remm Deo dare. Concedamus

667쪽

li; colhtuissent,dissipabiles ferent,seminibus aliquἄdo resolutir, atq; in naturam Fam remertentibus. Ergo si est aliquid,quod atomi non effecerint,curnon caestra eodem modomae inmus sed quaero ante quάmm dini primordia φα umerarens, cursibi Dili habitaculi no aedifimuerint videlicet nisi atomi missens,eoeb- ssi pens, adhuc Dii per medium inane penderent iso intur consilio,qua ratione de conssse aceruo si atomi converuerurit, ut ex alsis in=vius terrae conglobaretur,coelum d per tenderetur , tundi Bderum uarietate dishndiam, ut mhil unquἄexsoImri post ornatiustrandi σν qui uideat, σειlia, potest exishmare,nullo effem esse consilio, nulla prouideria,nulla ratione diuina,sed ex ammis βbrilibus,exiPis,annerere esse rendi miraculas Nowne prodano simile est, aut natum esse hominem, qui haediceret,aut exti sie, qui crederet ut Democritum, qui audistor eiusAit uel Epicurum,in que uanitas omnis de Lmcippi 'nte profluxite At en sicut alii dicunt natura mundus effec*ις est,quae sinsu, si Pra curet. Hoc uero multo est absurdius. si natura mundis ficit. consilio,re ratione farit Moese est. Is enim fiat aliquid qui aut uol tutem faciendi habet,ut scientiam. si curet βημ,ac Dra,quomodo po

st' ab ea feri,quod sensum habeat frame Nisi forte quis arbitretur,animalium Abricam, rum

668쪽

DE IRA DEI subnlitera non finfiente natura formari,ammari potu spe, t istim coeli steciem tum prouidem ad utitistites uiuentium temperarem, scio quo cusu necόditoresne artifice, Abito ex fise , siquid est , in t Chosin is, quod efficiat ea,quae homo licet rarione sit praeditur,ficere non possit, id prosidis est maius, et

fortius sapientius homine. Homo autem non potest facere coelestia, ervillud,quod haec effare, ues effecerit,superat hominem,ari consilio,prudentia,pote te. Quis intur potest es nisi Deuse Natura usvo,quά ueluti matrem es reru putant, si mentem no habet,vihil esciet' quam,nihil molietur.Vbi enimno est a turio,nee motus est ullus,nec effama. si autem consilio uritur ad incipiedum aliquid, rarione ad distonend-,arte ad effriendum,uirtute adconsum; dum, potestate ad reundum,et confinendum, cur natura porilis,qui Deus nomineture Aulfi concursus a. remor , uel curens mente Natura ea, quae videmus, effici asaero vir secere coel- potuerit, ET urbem, arat domum non potuerit cur montes marmoris foerit , opbinnas, simulachra non fecerite Atqui potuerant alam, etiam ad haec efficienda cuncurrere,si quidem nullam posirionem relinquunt,qui non ex periantur.Nam de natura,quae mentem non habeat, non est mirandum e baec sicere oblim sit. id er-- v si utiq; Deus,cum inchoaret hoc oplis mundi,quo

nihil potest es nee distosirius ad ordinem,nec aprius

ad utiliretem, nec ornarius ad pulchritudinem, nee mutus ad molem,quae feri ab homine non poterant,

mi ipsi in quibus etiam hominem ipsum,cui parrim

669쪽

LIBER 188 am desua saFientia dedit, instruxit rum ratione. vatum stantistis terrena cupiebat ut ipsi sibi essio

vet,q iem usiis suos essene nec seria. Si uero in hu-imniandi ut ita dixeris republica nulla prouidentia est,quae reP nullus Deus,qui adnumstret,nec o-mmuo sensiu ullas in hac reris natura pollet, unde imtur mens humana rem stlers, rem itellium orta esi credeturisi enim a rpus hominis ex umo fidistinest,unde nomen acrepit Arumus GP,lui sapit,recti est corporis,cui membra obsequuntur tangssi rest, et imperatori,qui nec alia,nec comprehendi potest, nopotuit ad hominem nisi/sapiente natura peruenire. sed sicut omne corpus mens, re animuό Pberrat,imo mundum deus. Nee enm uerisimie est,ut nova, humilia romen habeam,misiora, σ summano habeant. Den, M. Cic. ι Thumianis. Et moensetatione,am ru, inquit,nulla in terru orty inueniri potest. Nihil est, i quit,in animis mistum,atq; cocretum,aut qκod ex terra natum, atq; faminio uideatur,mbiis bu du, t stabile,aut igneut His n. inarum nihil inest,quod uim inemorus ment s. ωIου- nis habeat,quo se praeterire teneat,et futura prouideat,et complissi possit praesenna,quae fla diuina

Ant.Nee enim inuemuntur qui unde ad homine uenire possin nisi a Deo. Exceptis intur duobus,triabus ue mlumniatoribus uanis, cum constet diuina prouidenna mundum rei scut factus est,nec fit qμis 1 s,qui Di gyrae,Tmodori senteni uel Leuoniram comentum uel Democriti,Epicuri s leuitate prae

670쪽

sit, ei derisi ab antiquisseptennbus Amus. Modsi sistendi nostri,atvi'adeo fotius gemm humani o se commentiβme relinonem, sepientes intur non fue

xmarum si rum principes eam ficile deluderen to intur diuina prouidensia, ut senserint ii homines,

vum magritudo, tunm distositio, undi insimandis ordinibus, temporibus f cvnsentia, t olim potuit sine provido artifice oriri, aut consere mi secul. sine incola potenti,aut in perpetuum gubernari sine perito vectore,cpuod rario ipse declarat. Quicquid est enm, quod habet rationem, ratione sit ortum neces est. Ratio autem sinfientiς,μ entish; naturae est,seplens uero, sinfers natura,nihil aliud potest esse, Deus.

Mudus a si quoniam varionem habet, qua et rentur,

tur,ve re s mundi deus,res intur,ac uere rei ino co Atum est. Authori enm rerum parenti s cummuni bonoqueneratio, debetur. Vtrum