장음표시 사용
41쪽
Sa.dem coelesti, siderum & so M lis, sed quae proles suas in
M. - Σ A. terram,in aquam, de terre num aerem mittit, est satis
dus hic inferior, quem nos homines & bruta inhabitant, totus intus & extra iaceat inlumine. Nunc altius ascendendum,&ad luminum patrem per suos gradus accedendum . Quo tota haec nostra praesens tendit speculatio, atque inuestigatio . Igitur, cum supra terre. num hune aerem, qui regione nubium ter. minatur, immensus alius sit aer, qui supra nubes ad lunam vique extenditur, quid de eo dicendum Totum ne elli,&semper luminosum, an & ipsum, umbris, tenebrisve, aliquando aut perpetuo teneri Sane, si ibi corpus aliquois opacum, vel terra, vel terreum, vel densata nubes inhabitet, etiam um. brae, etiam obscuratio, etiam tenebra poterit ibi aliquando inhabitare . Sed nulla in
eo, vel umbra, vel obscuritas, vel tenebra ibi conspicitur, aut conspecta est unquam. Quia nimirum nihil ibi est, quod eam procreare possit. de si quae creatur umquam,aliunde eam vel ascendere eo, vel deicendere est necesse; Ascendit autem a tetra; descendit vero a luna: illa quotidie ; haec ratissime rilla noctibus singulis r haee in solis tantum Eclipsibus. Utraque Pyramidali 3c conica fi. sura; Sol enim & terra, &luna maior est. sed lunaris & angustior , de breuior . Ter rena vero, & latior. N longior. Terra enim maior luna est, atque ideo ad basim hemiasperij nostri, latam efiiciet umbram, quae con tinuo decrescens latitudine ; longitudine . mani stilo corpus lunae superat, quando totam in sua eclipsi occulat. & ad Mercuri j. aut etiam Ueneris apice summo pertingit
Superstante vero sole lunam ad perpendiculum, lunae corpus opacum umbra m l uam versus terram proiicit. pyramidalem l eu conicam, quae non totam terrae lupessiciem amisbit, aut eius corpus amplectitur, quia terra maior est quam luna . Partem tamen eius
operit, quς solis aspectum ijs, qui in ea sunt,
solet auferre. lis vero qui in ea non sunt, auferre nequit. & quae niti in terra finiretur, in conum ultra terram ipsa quoque desineret. Sed hae: eclipsis Obscuratio, tam accidit raro,&tam breuibus horis durat, ut ad aerem itulum superiorem totum illuminatum, nullius sele sit momenti. & si sit alicuius, eiusdem sit rationis, cuius & illa maior umbra terrae, singulis noctibus , nigrore tingens aerem, ostensa est elle de genere visilium,& luminis speciem quandam minimam. quae vi lut, &lucibus stellarum igniumque det transitum. Sed e ut lumini solari transitum non dax, noctibus, ita ut extra terret umbram lumen quod in immensum aerem implet, minime cernatur Cernantur tamen in eadem umbra. de accensi ignes, & stellarum luces. Res sanὁ miraculo proxima, & quς consideratione magna non ut indigna, quam nemo, quos legerimus scriptorum, aut vidit, aut attigit. Ut autem plenius quod dubitamus intelligatur, oculis figuram hane subi j ciamus. Terrae
42쪽
Aer illuminatus. Aer illuminatus. Terrae superficies quae in umbra iacet sit A. B. C. quae vin bram versus coelum promicat , cuius quasi centrum puramidis sit B. Qui e go in eo habitant, stellas quidem superiores recta postas,supra & extra umbram cernunt. Cernunt & igniculum, qui sit ad D. accensus; aut alibi non procul valde situm,lumen autem extra umbram ad latera ubi sunt, E. F. &toto circum spacio, nequaquam vident. Si quis dicat, lumen hoc ab eis non videri, quia ad latera sit positum ; visum autem nostrum, non nisi quae recta opposita sunt cernere tantum . atque ideo nec stellas, nec igniculum illum ab eo cerni nisi ad ea visus aciem recta intendat, aliquid sane dixerit, non tamen to tum soluerit. Nam etiam si recta versus i men intendamus visionem, neque ita nobis conspicietur. In quas ergo causas hanc disse
rentiam reseremus Prosecto extra terrae v minbram totum aerem lumine esse plenum figura ostendit , & tatio comprobat, & experientia. Quod quidem lumen certum est ab iis qui ad centrum sunt illius Coni, nequaquam cerni. Iis vero qui sunt ad A. &ad C. in umbrae confinio, non cerni clarum', sed ut increpusculo crepetum ae dubium, donec tandem tota dimoueatur umbra . Quo tempore cernitur clarissimum, in ortu solis . Haec sane experientia docet aperte, in causa eise tenebras, cur id lumen non conspiciatur. Sicuti qui in eo lumine iam est , tenebras priores non cernit. Experimento hoc clareicit,oculos nostros proximis obiectis,& prius& magis moueri, quam longinquis . Quod nemo negare audeat. Nam & hoc alio com-robatur. Quod ignis ille accensus in ten ris, dum in distantia a nobis est non nimia, conlpicitur. Si vero longius dimoueatur, non amplius cernetur . Tenebris nimium sui multiplicatione ac densatione eum offuscantibus. At vero cur Planetae, cur astra tanto superiora, & igne, & lumine; & tanto longinquiora cernuntur e Si tenebrae in causaiunt,cur haec propiora non cernantur; qua ratione non impediunt, ut ea qua in imme
si sunt distantia conspiciantur 'An vero
stellarum magnitudo in causa est , ut cerni possint . quandoquidem omnes, etiam minimae quae videntur, terra maiores esse ab Astronomis asserantur e Sed si tanta sunt m guitudine, cur tam pauxili apparente&cur non nisi, in tenebris cernuntur. in lumine non cernuntur 2 Ad hoc postremum, primo. Quia nimirum solis lumen stellarum lumina, uti minora, non dico, ut stulta positio, lumen maius offuscat minus. Quomodo nim offascet, res, quae susea non est omnino. Sed absorbet in se,&sibivnit,&oculis proxime circumquaque circumfusum se se ostentat, & eos sua claritate replet. Itaque, quae plurima sunt lumina, unita maiori, ut unum te se ostendunt. At cernuntur etiam stellae inlumine aerem replente. Si quis enim in profundum puteum descenderit, in quo non lumen oculos attingat proxime, sed umbraputei, & sursum suspiciat, stellas suprapolitas conspiciet, unionis visualium radiorum ratione , qui in ea umbra , sicuti in lumine non disgregantur . Qua unione vident ut , non quidem usque ad stellas scandere , sed ad earum lumina, quamuis cum solari unita sint, distincte cognoscenda . Cernuntur autem in tenebris, quae secunda fuit quaestio, quoniam contraria iuxta se posita magis elucescunt. tum quia visuales radii non ita ut in lumine disperguntur. tum etiam, quoniam stellarum luces, in terminata sunt sui eorporis superficie. quamuis terrae superficie sit maior, attamen in tanta distanistia basis eius pyramidis quae ab oculo exit, in angustum terminatur. Quod Oste ndunt optruci ; quorum munus hoc proprium est. Sed cur earum luces, tam longe positae, visuntur tamen. in tenebra: in qua eam circundans lumen non visiture Quoniam scilicet hoc, dum est in diaphano, nulla terminatur superficie, sed vagum,in aere scandit in aethera, qui ct ipse diaphanus, nulla terminatur superficie , coloris alterius . Visus autem noster, non nisi in terminata superficie certo cernit. Quoniam cum vires eius sint exiguae, actiones suas supra vires non extendit. Et qua uis tum tenebra, tum lumen in aere diaph no, & cognoscuntur per se, &dignoscuntur
alterum ab altero, & ita cernuntur, interminate cernuntur tamen. Eorumque lententia
falsa est, qui negant in aere, aut lumen, aut tenebram videri. videntur enim, & earum differentia a visu discernitur, δe discernitur etiam diuersitas crepusculorum, tum clari rum , tum obscuriorum . Cognoscitur tamen lumen aliter , ac secundario quodammodo, in pariete, in sole; quia in eis , &lumen
43쪽
lumen & radius, eo lotis vicem subit. Diiserunt autem hi duo luminis cognoscendi modi . Quia hie in superficie finitum ibi sistitur. in diaptiano vero, ubi nulla superficies, non sistitur,& in interminatum spacium sunditur,& diffunditur ; claritate tamen sua spectatur; sicuti & tenebra, eadem spectatur itidem ob. scaritate. Radii ouoque solares qui lumen primatium sunt, de inter lucem & lumen diffusum medij, disti netissimi in aere contra s Iem spectantur. Quod de lumine extra ter- .rae umbram posito dictum est; idem de eo di-
catur, quod extra umbram lunae in solis eclipsi, vel spectatur, vel non spectatur. & quamquam nullus umquam ea lumina oculus spe .ctaret, coeleste tamen lumen versus tetram effunderetur , sicuti & nune effunditur; Meam amplectitur ad instar cosum nae. Lumen enim , ut inquit, Dininus Plato, per uniueris
sinu coelum, ac terram extentum ut columna,
itidi simile est, sed purius. idque Est coeuli
gamentum,& terrae. Cuius vinculi extrema ad terram usque sunt pistensa.
44쪽
LIBER SEPTIMUS.. P. . A Ita v. Ad Z A . DE COELESTI LUCE, ET LUMINE.
' V p R A purum aerens seret tum illuminatum, vere. res aethera esse dixere.
De cuius quidem essentiaco modiore loco disquiretur. Nunc de luee eius &lumine,&pe spicisitate, sermo esto . Communis philosophantium opinio , & suit, &est, aetherem, quem &ccelli iri appellarunt,esse transsucidum & diaphanum. &nos quoque in eam descendimus sententiam; non tam quia lumen receptet a sole, a stellis, quam quod umbrae terreae cynum in se admittat in dies. Quae res liquido appatet in lunae eclipsibus. Quae cum aliquando to
to corpore eum conum incurrat, necesse est
tantam eius umbrae ibi esse latitudinem, quanta eam capere totam queat. Supra quam latitudinem necelle est apicem multo supra lu- nam ascendere: finiriq; vel in Mercurij orbe. vel etiam, ut astrologorum quorundam est opinio in in orbe Veneris: Itaque si Lunae, si Mercurii, si veneris quoque orbes terrae tenebras admittunt, cur non etiam orbes alij, Solis , Martis, Iovis, Saturnique eas admittere queant , si tam alte, ea umbra scandere pollet
Nam vel tota ea regio, unum corpus ac continuum est, ut multorum sert opinio, ut unus
& continuus est aer de qua re postea in vel est in plura corpora & orbes plures diuisa, qui
singulos serunt planetas. S, vuum. continuumque sit, unius quoque verisimile est elle naturae . Quod conceile. runt ij quoque, qui in plures orbes eam reis gionem diuiserunt. Itaque si unius est naturae & pars eius umbrae conum admittit, totam uuoq; eam natura admittere polle ratioverimina persuadet, si modo eo umbra terret porrigatur. Sed quod terrae umbra facere nopotest ob eui breuitatem, de quia in Veneris regione desinit; cur non credatur,Lunae corpus opacum, in silperiorem sua regionem, i luam umbram posie iacere e Corpus lunae profecto, esse opacum,& vmbram sicere ': solis eclipses faciunt manifestum . Solstit enim opacitate corporis sui,visui nostro occulit . Quae experientia, osten
dit, quod nemo tamen, aut veterum,aut neOtericorum, quod nos sciamus adnotauit: Lunae corpus umbram suam iacere in aetherem
superiorem, tempore quidem omni, prae et quam in coniunctione cum sole. & maxime eum est plena. Qua usque autem coni eius apex pertingat, aut pertingere possit, ex corporis lunaris magnitudine ratio subduci potest. Namque eius umbram in solis eclips, ad terram usque porrigitur; non quidem apice, sed latitudine tanta, ut terrae superficiem ad millia passuum multa obumbret. & apex eius si terra transpicua esset, totam eam pertransiret,& in aeris regione ad millia passuum itidem multa desineret. Tantum ergo spacij in superos cς-los in plenilunio, luna umbram suam proijcit. Est autem, a luna ad terram usque distantia, uti Astrologi autumant millia pass. roso 6.
45쪽
quibus addantur pasiam ill . 3 1 oo. alterius nimirum terrae semidiametri in partem oppositam. pass. mill . II 2. 336. Finiretur autem ni regione. Haec de terrae & lunae umbra in aetherem admissa.quet conuincit aetherem quoque esse diaphanum. Admissa enim umbra, necesse est lumen quoque admitti . Nam de solo lumine, non est admodum certa ratio. Si namque argumentemur diaphanum esse aethera, quia luministellarum, tum superi Tum, tum inseriorum dat transitum. id potius tenebris tribuemus, quam lumini. In te a bris enim, si det um luces conspiciuntur, non lumina, quaeiin lumine non cernuntur,nisi rarissime,&non omnes, sed propiores, nimirum
Venus sorte sola. solis vero lux solius etiam in lumine conspicitur, & radios eius. & lumen ex eis emissum inferior sole regio suscipit, &ad nos usque porrigi sest. Sed haee
arguunt, regionem aetheris, sole inferiorem tantum esse perspicuam, superiorem vero minime . Lucis enim visioni superiorum fide. rum, superior dare transitum arguitur, non autem eoru lumini. Qui vero dixerui superiores stellas a Sole lumen suum accipere , non videntur id vete satis tradidisse . Concesso enim hoc quod omnibus, tum philosophis, tum Astronomis est consessum. Astra omnia coeli densiores esse partes,& uti tales sunt, eiusdem esse naturae, concludemus nos astra ominnia propriam habere lucem sui natura. & noa sole tantum . A quo etsi dicantur illuminari , quia eius lumen totum coelum, imo mundum implendo uniuersum, omnia quoque sidera attingit,& illuminat. non tamen eis lucem indit, qua lucent & visuntur. Hoc autem clare constabit hoc experimento, quod nos primi, ni sallimur, animaduertimus. ex Astronomorum positionibus. Qui docent, Solem, superiorem esse Venere; & hanc Mercurio; & hunc Lunae. Si ita est, & Venus, &Mercurius, a sole haud multum discedentes, parte ea corporis , qua solem aspiciunt , eius radiis illustratur. Ea vero, quae a sole est auueri a & eum non respectat, non possiant ab eo illuminari, neque eius lumine lucere. Quae res in luna valde est manifesta. Quae ea parte qua solem aspicit, ab eo collustratur, auuersa vero, vel tenebrosa est, vel colores quosdam suos ostentat. In Venere autem, &Mercurio idem euenire , subiecta figura fiemanifestum.
In qua id fit euidens haee duo astra in parte
superiore a sole illustrati ad C. D. ab inflatiore ubi A. B. non illustrati. At hac etiam parte seinper lucent. Propriam ergo lucem habent,& ea lucent. Ergo & astra reliqua, cum eius dem sint natur et uniuersa,& densiores coeli par ites, propriis lucibus lucebunt. Quae eorum corpora lingula, tota occupent ab eorum eenintris ad uniuersas circunferentias. A solis vero lumine ita illustrentur, ut nostrates ignes. Qui quidem, & noctu,& interdiu, sui natura toti lucent luce propria. Noctu enim a sole non attinguntur. & interdiu, tamets attingantur, de magis illuminenture non sunt ta- lmen negandi propriis quoque lucibus fulgere . Quia & stellas eas, quae nebulosae dicte sunt ab Astrologis, & obscurae, sol etiam si tu
luminet , non tamen lucentes facit . Ergo cum neque his lucem in dat, nec Veneri, nec Mercurio: stellarum nulli lucem indidit, aut indit. sicuti neque ignibus, vilis sue aereis siue terrenis conspicimus e proximo dari lucem ullam a solis lumine. Quod si haec co puscula, materialia, impura , sun mus opifex& natura proprijs lucibus donauit& adornaitit, quanto magis verissimile est, & veritati,& potentiae factoris consonatius, ingentia illa, materia carentia corpora, purissimaq; prinstantissimo lucis donalle dono, quo emuer sum mundi corpus,ornatum redderent & vitale . v i ta autem omnis a spiritu,& igne est. Ignis autem omnis lacet: neque non lucere sui natura potest . Quae ratione , Veterum Graecorum sapientiores inducti,&crediderunt , & tradiderunt, non solum astra, sed etiam coelum totum, & aethera uniuersum, quoniam lucerent,esse ignes . Quod Peripati magister, non semel est attestatus . Quod Lib. 2. scilicet alii crederent ignea est e astra, quia su- C xl iperum corpus ignem esse dicerent . idet, non
ut ipse putat , absurda ratione. Sed eadem qua ipse e quinta essentia quadam,astra esse ait, e qna coelum est, quia illa densiores huius essentiae sint partes. & nihil prohibet ecelum esse,
46쪽
t esse ,e quinta essenti Nesse ignem; non qualis est nostras ignis. Sed qualis c o competit; ' Itaq: si coclum ignis est: & astra cest densiores
partes sunt, ni mittim esse itur, ut ignis denso. res partes sint,& ignea. Esse autem therem, dei coelum ignem, Anaxagoram putat te assit matalibi. Sed huic Plutarchus addit alios Thaleta Anaximenem , Empedoclem. Quibus nos de Heraclitum addemus, & Platonem. Qui a firmat, opificem diuini corporis plurimam ideam ex igne consecisse, ut lucentissimum esset, de visu pulcherrimum . Quem ignem cauillator hic, de coelo. ubi visitis,& erat, &adhuc est, detraxit, &sub coelum, ubi nemo
eum umquam vidit, revoluit, sensuin secutus nullum. De quare postea suo loco. Parmenides quoque vetustiorum sententiam comis probauit, Cuius carmina in hanc rem, quia rara sunt inuentu apponimuS.Aν ια δε κρίνατο δέμας, ', m
Contra posuit iaciem, de corpora posuit. M Seorsum a se ipsis. haec quidem stamniae
Lenem, valde rarum, leuem, sibi undiqtie
eundem. AEther ergo uniuersus ex veterum Graecorum
sapientia, ignis est. Ex quo aethere, densiore facto, eum astra omnia sint facta, ignes ellia ipsa altra, ex hoc dogmate nemo dubitabit. Nam & solem esse ignem, idem cecinit Parmenides. Xαὶ καθαραe , ἐυαγέος Πλωπι λα απαῖ .is Et purae, sinceri solis, lampadis. Dogma autem hoc vetustissimoruna Zoroastreoruni Magorum prius suetat. E quorum oraculis, haec, quae a paucis leguntur ob rati. Iatem, huc adscribam. De stellis.
M Compegit multum coetum stellarum inerrantium.
Ignem ad ignem cogens. is Solem quoq, ignem esse voluit, dum canit.
is Sex suspendit Zonas, septimum solis.
M Medium ponens ignem. Quem etia vocat.
,, Ignis, ignis derivatio, de ignis poenu. Eundem solem Philo, Iudaeorum doctilimus, ait. Φλογας σν πίλημα πολ is, oraυδρομοτατος
- Flammae cum sit compactio multae, Ocyssi. mus entium est factus..ii Chaldaeoruin ergo Rrias, Hae eoru postea Graecorum postremo sapientiorum hoc dogma fuit. Ignea esse astra, de lolein. Idqtie re istissima, uti diximus ratione, quando nimiarum : coelum quoque, cuius partes densi res, ipsa astra sunt, sit ignis. Ignem autem coelum esse Moses quoque asseruit, ipsa v cis, qua coelum nominat significatione. appellatur enim asciamain ; hoc est igneum de aqueum. Illud quod luceat, hoc vero quod transsiaceat.&ante Mosen Chaldei, coelum purum c lle lumen. seu lucem docuere . idq; totius coeli esse substantiam. Lucem autem& ignem pro re eadem acceperunt, ob eam rationem, qlia in post innumera secula Plato postea explicauit, quando.ait. Deum ex igne& terra cippille mundi corpus constatuere. Cur autem ex igne rationem
reddidit, dum inquit. is Separatum ab igne, nihil unquavis te fiat.
Hune autem ignem qualis eliet expressit. Lucem φως , accen sit Deus circa secundam a terra circulationem . De sole intelligens . quem & λαα os λευκατατον, fulgenti si
simum , ct candidissimum appellat . Quasi ignis & se, lux, &sol, de fulgor, & candorcadem res esset.
Sed quia ignis, non solum lucem, verum etiam calorem habet innatum, te calore quia postea erit agendam, demonstrationes reli-uas, quod altra ignea sint, in illud tempus
iiseramus. Hoc tantum memoria retinen
tes, vetustissimos illos , rerum contemplato res, Aristoteli nondum addictos, ignem, lucem, astra pro eadem re accepisse. rationibus
ijs quas adduximus, aut alijs permoti . Et ve- lriore longe sententia, quani sit in Peripato, qui docet calorem & lumen fieri in aere,atri- lto aere, ab astrorum latione. Namque id. Min aere, & in aethere est falsissimum. Qessenim aer in aethere ateritur tis in aere aerateritur, ita ut luceat e Nam & noctibus tenebrosissimis etiam luceret , de longissimis. quandoquidem ijs no minus quam interdiu, astra circunseruntur. Sed hi sensum prae cς-teris prosessi, plerumque nullo sensu, lepit sis me contra lenius omnes philosophantur . Astra autem ignes esse, ipse ostendit sensus,exignium nostrorum essectibus . qui syderum effectibus sunt uni rines: Nam flammς nostrae, de anthraces accens, si non proxime, ted spacio aliquanto conspiciantur, figuram orbicularem, radijs coronatam representant, ita ut stellae appareant re vera . Qua udo item vel anthraces, vel lecythi extinguuntur, dum in eo ex lictionis actu sunt, ad instar stellae r diusculos emittunt. Sed & calor, qui a sole ad nos descendit de radijs vehitur, rem ean-
47쪽
dem comprobat . Solem scilicet, & ama omnia, praeter unam sorte Lunam,esse ignes. Sed de calore, uti diximus, postea. Concludamus ergo , longe quam Astronomi, quam i eripatus,& verius de firmius,*dera omnia, proprijs quaeque lucibus corruscare.&in proprijs iacere lucibus .se quod ex his sequitur, Omnia inluminibus quoque iacere alienis, attamen λ-cijs,at'ire cognatis. Totus enim aether, omnium siderunt luminibus impletur, de coli cet. Non enim sol tantum unus aetheravni
uersum suo replet lumine. Sed stellae quoque singulae proprium a se in aethera fundunt iumen quaquauersum. & circa se, & silpra & in- si a se. Nihil enim huic susioni, aut diffusioni
obstat. Nam sicuti sol, in partes omnes,adlatera , ad supera; ad insera omnia, ultra etiam terram, & aerem, lumen suum porrigit cur non idem reliqua astra saciant, proprijs lucentia lucibus, nullum ibi corpus alienum, nulla. v I vera vetat ratioxum praesertim sole ipso non snt multo minora, & nulla re impediente. Quot ergo sunt stellae in aethere, tot sunt, etiam lumina ab eis Husa. quae se se inuicem non aliter quam apud nos plurium candelarulumina.& commilia,&saeparata sese perme ant,se ipsis uniuersum aethera replent. in lumine ergo,imo in luminibus, totus aether Iacet, omnium scilicet astrorum. & omnia astra, inluminibus etiam iacensitum proprijs,tum reliquorum omnium alienis, tum etiam in lumine totius aetheris proprio o Nihil enim aliud aetheris substantia esse potest quam purum lumen. Quod dogma Chaldaeorum sapientum
antea fuit. Ergo uniuersus corporeus mundus,& intus in lumine iacet, & extra.
48쪽
DE LUCE ST LUMINE SC P ERGO LE. TI.
E luce, radijs, lumine, sociisque rebus, quae sub vi-
S quidem liberiore, & liberaliore philosophia libris praecedentibus est di
ta ratio ab his ducta indicare possit, perquir,
mus altiora: & quae supra hyiqum,aethereumque mundum posita videri queant.&osiam damus virtusque huius mundi molent, super- coelesti lumine, non solum esse circundatam, sed etiam permeatam. Itaque dicamus ti ex utroque hylaeo,& aethereo, mundus Unus constitutus, infinitus mole est, sesstra docebitur, extra mundum nulla esse corpora, nusta loca, nullosque motus. Sin vero finitumuole lit, csuperficie extima circunuolutus, quaestiones hae rite propositae suere olim, & nos spacium extra mundum et se,recte,& docuimus, & ad hue docebimus, illudque vacuum corporI-bus Nam & Peripatus qui corpora ibi elle negauit, vacuum ibi actum esse non negauit. In duo spacio sane substantiae illae , quas iupra mundum habitate asseruit, aeternoque aevo, beatissimam vitam degere, quid sint qualet mnuibusque vitibus polleant, in praesentia om- ttamus inquirere, suo loco id reseruantes.
Ad eas enim contemplatio nostra, nos veluti manu ducet Sane si modo concellerimus optimas ibi,incorporeasque substantias aeterno aeuo beatissime viuere, consequetur necesi rio,spacium illud,non omnino est e vacuum. Seouetur etiam eas vivere ibi, vel in tenebris, vel in lumine,vel in re alia,quae neutra harum
sit. Quae res, est in praesentia perquirenda.
Si optimae, optimam ibi vitam degant, ratio suadet, eas ab omni talis vitae impedimento esse liberas, omnique tristitia vacare. At si tenebras ibi locauerimus,rem pessimam,omnique hominum, deorumque generi exosam, insensissimamque, beatissimis dabimus . quae eas iumrore atque horrore perpetuo obrutus teneat. Abigendae itaque sunt illinc tenebrae. Nam dc rationes aliae non elle illic tenebras demonstrant. Tenebret enim in opaco , & ab opaco sui rapacum autem non aliud in mundo apparuit ei se, quam quae diximus tria, Velliatuor, litiia , nubes, terram, terrea. At in itupera illa regione nullum tale habitare corpus,ian, est italuti λ. Ergo ne opacum quidem corpus ullum ibi erit.Nec terreum ergo, nec terra nee nubem ibi esse certum est. Umbram veto lunae non eb usque porrigi, ratio laperis de monstrauit. Nullae ergo tenebrae extra modum a mundo porrigutur. Neque ibI' vllae aliae vel esse, uel habitare, vel vagare pol-Neque ibi sedebunt, quia luminis sint
priiratio, nec qua lumen sint minimum . nec qua lumini contrariae. Haec enim omnia vel corporea sunt, vel e corporibus exeunt; Corpus autem nullum ibi esse opacum,tam est co stitutum. Neque etiam si verum ur,ut oracula cecinerunt, ibi plurimum esse ignis, ibi velanthrax, vel flamma, vel fauilla est vita. At si tertia ignis species, lux de lumen ibi est quol& asserimus,& probabimus, non tamen , Vel se ipsam, vel sibi congenerem opacat. & si opacat, non tamen obscurat, quando & sit nollet ignis alium ignem, quamuis obtegat, non tamen obscurum reddit . Et ignes nostrates, quamuis transpicui non sint, nullas tamen
49쪽
FRANCISCI PATRICII, LIS. VIII. 18
tenebras proijciunt, neque ullas in se habent. Sed toti,vel lux sunt,uel luce circunteguntur, di lumen ex se , quaqirauersum emicant. Si
uis ergo ignis, non transpicuus, supra munum concedatur eisse, non ideo tenebrae ullae
ibi concedentur esse. Concludendum ergo in uniuersum, nullas ibi prorsus aut esse , aut esse posse tenebras.
Quid vero aliud quippiam ibi erit e Quod
nec tenebra se, nec lumen 3 Equidem si testalis quaeppiam ibi sit,vel media inter haec,vel vltra utraque,erit aliquid. Quod neque imaginatio, neque cogitatio, neque iatiocinatio,
neque intellectio ulla capit, aut allequitur. Si talis sit, quam neque mens, neque ratio, neq; vis alia nostra cognitrix capiat, non est nobis in ea inquirenda, frustra laborandum. Sin autem media inter lucem sit, & tenebras, vel ea extremorum negatione, nihil lucis, nihil
tenebrarum habebit; vel viri usque particeps, composita quaedam media erit dicenda. Siptius sit, eam nec luminis, nec tenebrarum quicquam habere, tertia tes quaedam erit, vi tra utrasque. Talem autem nullam mente ca-imus. Est ergo ommittenda . Si vero meia eo modo sit, vi & luminis, & tenebrarum partem habeat,ne fingi quidem poste videtur, ut ubi tenebrae nullae sunt, aut elle pollunt, ex tenebris aliquid confletur. Si vero quis dicat nullas quidem ibi te nebras este puras, esse tamen ex iis,& lumine mistum quippiam, interrogandus erit,quo modo ibi sit, mitti ea pars,
quae tenebrarum sit Z Aliunde enim eam eo migrasse erit necesse.Id si fateatur, unde nam illuc ascendisse potuit, aut continue ascedat, reperire est necessarium . De quatuor enim
opacis illis, nihil ed posse surgere est demonstratum , aut alia quoque esse, cogetur ostendere. Et si sorte ostendat: necesse fuerit ea ita prope extrema mundi sita esse, ut eorum tenebrae adspacium pertingant, quod extra mundum est. Ex eisque& lumine, mistio illa fiat media.In mundo quidem, media luminis, &tenebrae, cognoscitnus umbrationem,umbra,& lumen creperiam matutinum, ac vespertinum. Si quod tale medium extra mundum in spacio sit, necesse cst,opaco a corpore proficitet .Quod nullum ibi .esse est demonstrarum. Stabiliendum ergo est, in spacio extra mundum, nihil horum omnino vel esse, uel
esse posse. Quid ergo nos lumen ibi esse,dicere audebimus e Audebimus sane, si quae
umquam huina nae rationis vis vlla,quicquam Persuadere valeat. Nam ct ea quae ibi beatissimam vitam degunt, in pulcherrima re,ium dissimaque degere, rationi est de aequitati valde consentaneum .Luce vero. & lumine nulla
neque pulchrior,neque iucundior. Praestantissimas quoque substantias, in re eis simili,
praestantissimaque,aeuum agitare suadet ratio Et potentissimas , quaeque omnem mutationem superent,in potentissima.quς uniuersum penetrando, nullam s entiat ipsa mutationem.& quae corporibus vitam praestat omnibus, imis quae vita una corporum sit omnium; in vitali maxime re habitare, nulla tam obtusa mentis acies fuerit, quae neget. Hae rationes,
ex mentis ui deductae. Aliae ex vi sensus. Sol quem cernimus, lumen suum usque ad te iram propagat. Et, si tolleretur obstans te rae densitas, atque opacitas, visibiliter usque ad centrum penetraret . Quid dico ad ce rrum usque Totum terrae globi locum, quaquauersum permearet, atque impleret, non
aliter ac scintilla in cetro globi vitrei posta,totum lumine suo replet. Neque id dubium esse potest , quando castorum sol in serio.
rum corpora, & aeris, & aquae,tota impleat Quando, solida, & dura, glaciem, vitra, crystalla, gemmas,'adamantesque densissimos, durissimosque luci lumine, momento tem polis transverberet e Quando totum sp cium, aerisque molem, usque ad oppositum
lunae globum,momento eodem trant eat. L nae globum totum, orbes duos, Mercurii, ac
Veneris.& trium superiorum, usque deniaque ad inerrantia astra lumen suum sol profundat, illoque ea perfundat. Cuius spacii
pars, a sole ad terram commensa , videatur Astrologis sere immensa. Eorum enim acuariores quidam, nobis suadent, ut a terrae su
perficie sque ad lunae concauum Mall. pass. sint. Io 9Ο37. Crassites orbis lunae si Mili. pass. tosto 3 6. Crassities orbis Mercurii Mili. pass. 37oq79. Veneris M. 34t 37 11. solis M. 339io2. Martis M. 2733ς37s. Iouis Mili. 977sq97. Saturni M. 29 7 173. Firm menti denique M. Sos 1 i. Cui uniuersaelonsitudini addatur diametri terrae M. II 19.& vltra terram usque ad solis oppositam partem totidem. & inde rursus usque ad exti mam firmamenti superialem, aliud tantum. Ex quibus omnibus distantiis, numerus millium passuum, inenarrabilis conficietur,dc pene infinitus. Quae omnia solis unius lumen, ii luminat ae replet. praeter exiguum id, quod
terra,& luna,sitis locis occupant. Summa auis rem, exeepta terrae diametro, totius numeri
suprapositi sunt M. 313. Is s. 8 9.Qui mime russi a sole, ad superam firmamenti superficiem extendatur, supra eam in spacium illud
Vacuum protendetur M. I 66. 22I.93 3.Cumque Astrologorum compulis atque rationibus, totius uniuersi soliditas sit M. 38 . 363. 6 s. st 6. 687. sco. Tota solati lumine illustratur atque repletur. Praeter eam quam
50쪽
diximus terrae,& lunae opaeitatem. Si ergo solis lumen tantam univeis soliditatem implet atque illuminat; & tanto spacio, quanto
diximus extra mundum , circumquaque Pr D tendatur: quanto magis videbitur protendi,
si ratio spacij, nullo oostaculo impediti computetur. Quid enim vetat, lumen illud solis, quod per corpora. rara, densa , mollia, duraque, S ut par est aliquid obstantia. t ita spacia
intra mundum penetrans compleat: extra quoque mundum, ubi nullum opponiturob. staculum, in tantundem iii item spaeij, qtia
quaversum diffundi ac spargi λ Vbi . si nil ilitidem obiiciatur, nihilque impediat , quid prohibet etiam ulterius progredi Sed quousque tandem Quo vique nimirum nihil impediat. At trihil vi viam toto spacis, impedit. Toto et D sp cio lumen solis dissi,
detur. Spacium vero totum iii fio itum est, vealias probauimus. Tinum ergo infinitum ipse
elum, solate lumen j inplebit. Et si quid desit,
quo id non pertingat,addatur ei lumina Mariatis , Iouis , ac Saturni. Q dorum corpora , si Astrologis danda fide v, tam magna iunt, ut eorum lumina, eum desectuna facile adimplere queant. Martem enim allerunt in se contibnere terrae, magnitudinem semel cum dimi dia. Iouem veto,eandem continere nonagies quinquies,& dimidiam: Saturnum autem nonagies ac semel, cum parte una Octaua. Quae magnitudines sinul computatae, terrae, corpo ra, globosue, continebunt centum octuagin'ta octo, cum parte octaua. Cumque solis corpus, terras centum sexataginta lex cum tribus octauis, contineat, solem alterum integruiri
tres illi Planetae conficient ac terras vigii tui &vna cum dimidia,&lius parte. Atq; ideo tantundem extraemundii in spacij lumine re plebunt, ac tanto ultra solaris luminis confinia, quanto ips sunt extimae mundi superi
ciet, quam sol propinquiores. de spacio illi de
quo agimus, proximiores. Quorum trium cufirmamento simul crassitiem antedictam colligamus, summam essicient M. i 7. 13 I. 916.
Tanto ergo interuallo plusquam sol extra madum sua lumina emittunt. Quibus luminibus
si addantur lumina stellarum maximarum xv. quarum unaquaeque centies septies terra in
ior est:&earum omnium magnitudo simul sumpta possit alios X. decem soles sere integros conficere, quanto credemus in spacium illud si in lumina profuturasὶ Hilce li adda mus lumina stellarum magnitudinis secundς, quas dicunt elle XLV.& singulas nonagies terram superare prosectb conficient loles in tegros X XIIII. & unius L X v l .partes amplius. His vero si lumina iungantur CCVni. stellarum magnitudinis tertiae, quarum quinque LXXII. terrae globos cum parte tertiri adaequant. Soles X C. essicient cum XXXVI. unius partibus . Addamus his stellas alias CCCCLXXII l . magnitudinis quartae. quarum sngulae L l II l. terrae globis aequales sunt, soles consecerint integros CL ii II.& partes unius XXXII. Apponamus his lumina stellarum CCX V l I. quinti ordinis. quarum quaeque X X X V I. terreos globos implet, soles perficient X L V II. & vnius partes X. Postremo si hisce adiiciantur lumina
stellarum X Ll X.ordinis friti quarum una quaeq; X V H l. terrae corpora adaequat , soles constabunt. P. & amplius LII. partes unius.
Quos quidem soles, s cum partibus in sum
inam redigam exibunt soles CCC I. spa.cio illi supra mundano proximi. Vt in nullum numerum ponamus, aut Veneris , aut Mercurii sdera, nec computemus stellas no item, quas Obsi uras, aut quinque, quas ruin
as appellant , vel nebulosas. nullo etiam numero habeamus infinitas alias, quae sexto ordine sunt minores. Itaque in hunc modum ratiocinemur. Si sol unus mundi omnia spacia, praeter lunae, ac terrae globulos, it luminat. &Vniueis mundi intercapedinem,& extra mundum per innumerabilia milli
ria lumen suum extendit . quid dicemus CCCI. Soles integros , nullis ibi Ostanti bus impedimentis polle implere e Nempe totum id, in quo nihil obstet. At in toto imio infinito 1 pacto, obstat nihil; totum ergo infinitum spacium implebunt lumine. iminfinitum ergo lumina extendi ratio haec nostia , ex sensu . & ex Astrologorum decretis ducta, saris demonstrat..., Sinyconita dicatur, corpora stellarum i gentia quidem eile , totque soles constare polle . attamen non luce sua lucere , sed a sole lumen omne accipere: atque ita sui pa te: ad nos versa lucere opposita non lucere, atque ideo non extra mundum lumina sua mittere .LDeinde si opposta quoque luceant parte, non polle lumen proiici in vacuum. Tettio , quamuis etiam proiiciatur , non proiici posse in infinitum . Finiti enim coris potis finitam esse virtutem . Atque inde fieri, si mundi totius finita virtus est. finia tur partis cuiusque virtus, necesse e st. Printerea, si detur lumen in infinitum propagari spacium , quid prohibet, mundum qu que infinitum dici 3 quando mundus ici sit, quod omnia contineat 3 &cui nihil desit
At mundum finitum esse, sapientibus est iam,&persuasum,& consessum. ideoque per sectiam .Quod si lumen ex tra mundum diffundatur,mundus non omnia continebit. deerit