장음표시 사용
851쪽
3. Petri Pomponis Qtrare ego existimo illud Aristotelem
non dixisse ex propria intentione, sed complacens vulgaribus,&propter bonos mores. Ista ergo in hoc est mea exi. stimatio non autem sententia. Ad alte/ram autem dubitationem,in qua insere
hatur,quod aliquis sciens & voles praα ita vellet, ec quod non omnis malus eL set ignorans,quod aduersatur Aristoteli & Platoni, huic dicitur,quod cocluissio denecessitate sequitur,ut optime argumentum deduxit. Quare autem hoc aduersetur Aristoteli, mirum esse non debet: quoniam ista conclusio sequitur ex praesuppositione illius, quod uolun ras eodem modo se habens intrinsecere extrinsece po tes: in duo opposita. Hoc autem manifeste repugnat eius sententiae in octauo Physicorum. Unα de voluntas, cum seipsam non possit ii mitare ad alteram parte, oportet quba limitetur ab alio, quod naturaliter agit. Quare secundum directionem illius,dirigitur voluntas: ex quo manifeste aut Efertur ab eo li herias, Sc ab omni alio sic loquendo de libertate, quod immedia-
852쪽
te nullo addito limitante possit in duo
opposita. Quare omnis error in uolun αtate,erit x x errore intellectus: θc sic nullus apud Aristotelem sciens S uoletisessicitur pratis ,e omnis malus est ignorans. ille quom tertius actus, quem coramuniter attribuimus Voluntati praetervelle es nolle, scilicet actum suspeiide
xe, non est a uoluntate uere solitarie,
sed est ab intellectu dirigente ipsam suis pensionem. Unde Aristoteles posuit
Voluntatem mere passivam, dc moueri ab obiecto, ec hon Voluntatem moue te obiectum, ueluti est in sensu apperitu eius sensus: quoniam appetitus serintilius mouetur a sensu informato ob appetitus sensitiuus non mo ait et se: Quia cum Aristoteles nullam ia. ciat disterentiam inter uolutatem appetitum sensitiuum , quantum ad mori aeri ab obiecto, sub una etetiim regula Vtros p compreheditJ nulla res inqui/tur libertas in uoluntate, neo etiam in inteffectu, quandoquidem naturaliter
git ipse intellcctus: sed tamen esst dimeretia linter appetitum sensitiuumhvri-CC a lunta
853쪽
3 ῖ Pomponatis luntatem, quonia est oc disteretia Inter intellectu es sensum: quoniam sensis est sine di scursu particulariter cognoscitne mensurat ei comparat inter suas actiones, qtiae tamen omnia fiunt ab intellectu. Hinc existimatur uoluntate esse liberam: quonia intellectus adpartes consulit,ad partes utrasis argumentatur. Sed ipsa uoluntas semper sequitur ipsum intelle 'tim,siuebene iudicet intellectus,sive male iudicet. Quod autem bene intellectus iudicet, uel male. non est principaliter ex uoluntate:quoniam, ut dictum est, uoluntas mouetui ab intellectu: sed ex bona dispositione intellectus, quam contraxit a corpore in principio generationis . Npna apud Adstotelem anima est mortalis, oc non potest secundum ipsum a corpore separari Ueluti diximus in nostris tribo Tractatibus de immortalitate Animae: ec est primus. Secundus est apologia, in qua respondemus quibusiam impugnantibus. Tertius inscribitur Dei enaesorium, in quo particulariter respondemus cuidam nostro calumniatori . BO
854쪽
ne vel male etia dilaurrit intellectus ex dispositionibus extrinsecis, ut sunt corporum c estium influxus,conuersaricum uiris doctis, habere necessaria ad
uietum oc vestitum , 5 siu de singulis:
qus omnia tamen sub Jciuntur fato, neque sunt in nostra potestate simpliciter Quod si quis dicat, Aristotelem non tenuisse fatum propter multa quae ab eo dicuntur, dicatur ipsum sibi repugnati, se, & inconstantem & fluxum fuisse: quod est proprium hominis, ne ego sum solus: quandoquidem ipi e Cicero in libro de Nat. deorum hoc Platoni oc Aristoteli amplissime tribuat. Sequendo igitur opinionem ueram,&religionis Christianae quam ego profi/teor,& pro qua paratus sum tollere cruccm,ec cum Christoec pro Christo mori, dico istud non esse in conueniens, aliquis habeat intellectum n qn errantem,& uolutatem non errantem. Quari re sciens Zc uolens eligit pratia, exten- 'dendo tamen nomen electionis ad suis
spensionem actus, Sc quod non omnis
malus sit ignorans,sic quod peccet per CC ' 3 ignoranis
855쪽
1gnorantiam, aut ignorans. Et hoc tori tum conceditur: quoniam conceditur,
quod idem eodem modo se habens potest in opposita : 8c hoc soli uoluntati conuenit,& nulli alij. Advertas tamen quod ubi esset peccatum comissionis, hoc non potest concedi , sed tantum in . peccato omissionis . In peccato enim comissionis eligitur malum, quod uo/iuntati per intelliuetu ostenditur esse bonum, quare intelle 'ρ peccat: quoniani ostendit aliter quam est , aut reflcitur honum, quod existimatur esse malum: quoniam intellectus sic ostendit uoliantati.Unde est error in ipso intellectu,&rransfertur aduolutatem. Et si dicatur, , prius igitur peccatum est in intellectu quam in uoluntate:quod dictis N ratio, ni repugnat. Huic dicitur, ut supra uia sum est,quod peccatum est primo in uoluntate, sed primum peccatum uoluntatis est peccatum omissionis,ex quo peecat' descendii peccatum commissionis. quare peccatum est ex uoluntate. In
peccato igitur commissionis semper in
ellactus peccat,ut ostensum est: in peta
856쪽
de DLLib. 1 b. v PMdest . lib. ni. 73 scato autem omissionis stat oppositum:
quoniam stat, quod sciat in uniuersalita in particulari, 8 quod suspendatactum, quod est omissionis peccatum:
sed non posset uelle aut nolle, ut aistramationem dicit contra scientiam in vis niuersali S in particulari. verum ad ratioes Ad prima,in qua dicebatur,quod sicut actus bonus secundum morem e xigit existimationem rectam, sic actus malus secundum morem exigit existimationem falsam,dicitur negando similitudinem : quoniam ad bonum 5. ad perfectionem omnia requiruntur inte/gra. Si enim domus debet esse perfecta, oportet quod habeat omnes partes re-Quisitas ad domum: verum ad imperferictionem sufficit desectus unius partis, quia uirtus exigit metem rectam luntatem bonam: ad uitium autem suffiisciquet quod ratio sit mala uel mens ma/la. nam uera uirtus non est absque prudentia, ut dicitur sexto Ethicorum. 'Quare si ratio esset mala,& recta uo.
luntas scilicet ad bonum finem proprie non est actus uirtuosus.Unde di ad a. di
857쪽
Petri pomponatiscitur, quod malus est imprudens non ratione rationis, sed ratione uoluntatis : nam cum prudentia exigit oc recta rationem 5c rectum appetitum,impru'
dentia ei opposita exigit, vel falsam rationem uel obliquum appetitum:& sic rationes nihil cogunt in eo qui malus est per omissionem, &non per comum iis ionem. Qtiare forte propositio diacens,nullus sciens Sc uolens eligit prais ira, intelligitur per actum positiuum ocin peccato commissionis, non autem de peccato omissionis, imo Omitten ado proprie non est electio, sed improprie dicitur electio. Unde sic peccans Peccat, non quia eligit: sed quoniam non eligit. Qtiod si dicatur, iste qui noeligit vult non eligere, sed uelle est a stirmatititim, ergo peccat committendo, quoniam vult quod non debet. Uult Onim non eligere quod non debet non eligere, imo debet eligere. patet illud non bene in serri, quod si non eligit,
vult non eligere nisi intelligatur priuatitie, quod scilicet priuatio illa sit uols litis. Necu talis omissio habet obiecta
858쪽
aliquod: quoniam priuatio non exigit obieetum proprie. oc similiter glossari
potest, omnis malus ignorans icilicet malus committendo non omittendo. unde tres adhibuimus actus uoluntatis scilicet uelle uel nolle, complacentia vel displicetia, di purum non uelle, est adium suspendere. Ucile exigit ut
bonum praesentetur tanqtiam malum.
sui pensio nullum itiorum exigit, quanquam suspensio possit elle mala bona. bona, ubi suspendit, quod suspende dum est:mala uerὁ ubi suspendisi quod suspendendumno est,ut est in malo o mi sionis . Qitantum autem ego re cordor, mihi uidetur quod Aristoteles non iaciat mentionem de ista suspe
sone, nisi ut suspensio est uolita politiaue, sic quod si uoluntas suspendit uelle vel nolle,hoc est,ut sibi placet, sic susipedere ex aliqua causa, Sc luspensio habet rationem boni. Unde si qus ratur,quare suspendis c dicit Aristoteles,quoni/am hoc uidetur bonum: quoniam anaceps sium de partibus. Quare uolomais turius consulere. Vnde uelle exigit a PCC s Parem
859쪽
Petri Pompondi parentiam boni,nolle ut affirmativum includit apparentiam mali. Suspende.
reuerὀ aut quoniam non uidetur ancceps, uel existimat protelationem si, lue dilationem couenire ex aliqua caua sa.Quare isti tres actus,extedendo no. men actus, etiam ad priuationem exta ligunt diuersas dispositisnes: quoniam iidem,eodem modo se habens,non producit diuersa. Unde ante motum de necessitate est motus,ut dicitur in octauo
Physicorum. Quo dato, quicquid eue/nit ineuitabiliter euenit, offerim Libearum arbitrium . Qtiodsi saluare uolt mus, oportet illud principium negare, scilicet quod idem eodem modo se hahens non possit producere diuersa, ut quietem es motum, suspendere ad uni& non suspendere. Unde cum Aristois
teles posuit, quod de necessitate mo/tus est aeternus, quoniam idem eodem modo se habens, non potest produce re opposita,&quod nos sumus domi ni nostrorum actuum, implicite posuit duo contradictoria . Quare cUm prin cipiis existentibus repugnantibus ne- , cessae
860쪽
cesse sit seciui conclusiones repugnanates, non est mirum, si in hac materiar Peritur contrarietas ec inuolutio in dieiis Aristotciis.
G put undecimum η quo mouentur quo dubia circa diuinamprouidentiam.
OVoniam fatum concernit provise ldentiam, di Liberum arbitrium, sicuti dicit Boetius in η. de Consblatione. In diffinitione enim fati quemacti modum dieium est ponit diuina pro uidentia, & quoniam si quid subterfuisgit ineuitabilitatem, maxime est Liborum arbitrium. Cum igitur in superioαribus capitulis uisa sint quaedam pertianentia ad Liberum arbitrium ideo nucintendimus quaedam ponere, quae per tinent ad diuinam prouidentiam. Illud autem mihi praecipuum est, an Deus cognoscat actus uoltintatis humanae cneque facio uim antequam stant, vel , dum fiunt, uel dum facti int: quoniaam quantum ad id quod quaerere imi endo,est eadem difficultas .