장음표시 사용
101쪽
ruos in potestate habet δ) , hereditatem , legatum v,
dei commissum , libertatem, vel quod aliud emolumentum adscripserit , dictante licet, volente , ac iubente testatore 4 ; nam si invito, aut ignorante iasecerit, ipsa Lege Cornelia tenetur , L. I. S. 7., L. si quis legatum 6.,LAe eo Io.,L.silius I 4.I7.I8.22.DΛ. tit. tot. tit. C. de his qui sib. ad scrib. testamen. 5 . Sed etsi in codicillis adscripserit, tenetur, L. 22. S. 6. D. h. tit. Et ita quidem, ut nec iuris ignorantia excusetur LoMus I 5. D. h. tit. Sed cessat poena, si testator testamento subscripserit. Et ad filium quidem, vel servum excusandum sussicit generalis subscriptio ; ad extraneum excusandum opus est speciali: Quod illi dietasei, et recognovi , L. I. S. inter filium 8. D. h. tit., L. a. et nit. C. de his qui sib. adscrib. 6). Cessat etiam poena, cum quis quod testamento sibi adscripserat, codicillis ademit, L. 5. eod. Neque nocet adscripsisse matri, vel
5ὶ Sive ei, ita euius potestate est . sive, Qui est in eadem potestate. Vid. L. IO. D. h. t.
4) Perperam Auctor duplex hac de r. Scium eonfingit, Libonianum unum, Claudianum alterum. Edictum Tiberii Claudii Drusi Caesaris, quem Diis insertum et numi et scriptores veteres testantur, et festivissimus Senecae lusus , fuit in Senatum a Cos. Libone relatum, et a Senatu adprobatum. Solebant enim Impp. aedieta sua ad Senatum mittere , ut adprobarentur et confirmarentur tanti ordinis auctoritate, atque decreto; imo etiam ipsis edictis diserte cavehant . ut ea SC tum sequeretur ; et hine est ut id. Edierum SC tu in Claudi auum a Claudio relationis Aue toro, at Libo- manum a Libone relatore appelIetur. Unum igitur, idemque es SC tum Claudianum, i. e. edictum Claudii et Scium Libonianum: quod etiam comprobat index operum JCtorum Pandectis praefixus, qui inter Pauli opera recenset librum singularem , cui titulust Ad Meiam Libonianum, seu Claudianiam. Vid. Cui ac ad L. I 4. D. 1 2. Potr. Fabr. Iib. 1. semestr. cv. aS. et Gottfrid. Mascov. in Noe ad Grauin. de Legib. et S Ctis caρ. oo. 5 Sed hoe verum, si testamentum persectum sit. Vid. L. 6. h. t. 6ὶ Filius et servus generali ; itemque extraneus speciali subsortia Plion o non solum exim uutur a pocria; sed et relietum capiunt L. a. S. 8. h. t. dimn tu hac re pro extraneo habutur Filius emuncipatus t Ita definit Paulus in tu. 34. cod. ubi inquirens num valeat legatum, quo emuncipatus iussu patris sibi et Titio vel servo com-mnni adscribit, ait, Iulia uuii a Priori casu putasse pro non scripto baberi pro ea lautum parte, quae ad emancipatum spectat.
102쪽
uxori , L. N. S. I., L. III. eod. Est etiam in muli ribus excusabilis hoc casu iuris ignorantia, d. L. I 5. S. matri et S. seq. Ac ne illud quidem nocet, eum ad Pi R 'testamentum signandum venisses, dictasse testatori
legatum , quod sua manu tibi adscriberet ; tametsi improbissimum hoc genus salsi Plinius dicat, arg. L.
De salso quod circa reliqua instrumenta, et literas scommittitur, ita ICti docent: Si quis quid aliud, quam
in testamento sciens dolo malo falsum signaverit, signari ve curaverit, recitaverit ): Si instrumenta alterius apud se deposita prodierit: Si in rationibus , tabulis cereis, literis publicis, aliave qua re Sine Cou- signatione falsum socerit, vel ut verum Non adpareat, Celaverit, subripuerit, subiecerit, rocitaverit, rEsigna Verit, eum poenae Legis Corneliae teneri, L s. S. 4. et 6., L. 9. S. Poen., L. I 6. S. I. Et ult., L. 23. 25. 28. 29. 3I. D. h. titi, L. I 3. I - 2O. C. eod. , L. 38. S. instrumenta D. de men. Quod diximus, subripuerit, id tantum ad tabulas publicas , et testamenta reserendum Videtur , quae si qui g vel amoverit , vel suppresserit, in Legem Corneliam incidit , d. L. l . S. ., L. I 6. S. Dit. D. h. tit. Privatorum vero instrumentorum Subr PtOTum Crimen non esse publici iudieii , aperte Paulus respondit pr. d. L. I 6. Cui consequens est, ut vel surti vctio eo nomine instiluatur , vel extra ordinem viti dicetur, L. qui tabulas 29. ct seq. D. desuri. Nam quod Glos. et mr-Bartolus, et glossographi distinguunt, utrum subri-
serit reus ; ut illo casu surti , hoc salsi tencatur , vereor ut subsisterμ possit. Paulus enim geri craliter tradit infirmentorum subreptorum crimen non esse iud-
Imo hoc salsum ipsum stati im Liboniamim coercΡt: Prauarea factum est SCιiam Stiatilio et Tiatim couxialιβυς l sive ut legi mavult Pithoeus, Statilio Tauro. et Scribonio Lihone Consolibus ) , quo Raaena Legis Cornetiae irrogatur qui quid tit/tid . quam
103쪽
It,4 LIB. XLVIII. DII. TIT. VII.
eii publici, extra quam si testamentum alicuius subreptuni arguatur.Quod adiectum ν es naverit, id quoque , an ad privata instrumenta , et epistolas familia- V si, BRr res pertineat , dubitari potest. Et cum tantum de tabu-Clae. S. s l ikε Public S, nec non t tamentis resignatis apud a tosauiu n II id proditum sit, rectius fortasse dixeris , eum qui pri-F Rrin. xi Pu. vata instrumenta, aut epistolus alienas aperuerit, Extru
Themin . Ordinem Pun enclum, L. I. S. ιs qui vertierlt, L. u. di eis. 54. L. I 6. S. ult. D. h. sit. Nisi malis distinguere , utrum C iet do curissitatis vitio aliena epistola lecta fuerit, an ut Se
179. n. 14. creta Fcribent S Proderentur adversariis ; ut illo casu
admissum extra ordiuem vindicetur , hoc Lege Cornelia. Cum enim qui instrumenta apud se deposita prodidit, Loge Cornelia teneatur, L. i. S. is qui deposita D. h. tu. , id idem de epistola prodita respoudendum videtur. Sane tabellarius litteras abiiciens, seu tedio vive, atque Oneris , seu qua alia de caussa, non nisi extra ordinem puniendus, aut in id quod nostra interest , conveniendus videtur. Sed videamus, ne saI-εum sit quod diximus , prodentem aliena instrumenta in Legem Corneliam incidere', etenim Vlpianus in L. Sunt Praeterea 8. D. de extr. crim. scribit, extraordinem hoc admissum vindicari. Non habeo quod respondeam , nisi coniecturam. Nempe ex constitutione Divorum Fratrum extra ordinem vindicatum fuisseh0o admissum ; post placuisse , ut Legi quoque Corneliae subiiceretur. Utcumque sit, improbum hoc ad-' mi SSum esse , etiam accusatores nonnulli iudicavere, ut cum posse ut huiusmodi instrumentis scelere pro itis accusationem instruere, noluerunt. Num Cum VRiς - tib 6 Cn. Domitius Teth. pl. M. Scaurum accusaret, SerVu
sque dictauri ad eum noctu perveni SSet, PromIttens, SU. eius accusationesin multis et gravibus criminibus in-Stru Cturum . continuo et suis auribus Obberatis, et indicis ore clauso duci eum ad Scaurum iussit. L. qu que Crassus , cum Carbonknomen sibi inimicissimi detulisset, scrinium eius, a scrvo allutum ad Se complura continens, quibus sucile opprimi posset, ut erat Signa tun1 , Cum Survo Catenato ad eum remisit. 9 Sequuntur eue crimitiis species, quae ad iudicia, Diuiti by Corale
104쪽
Iosatque testimonia perhibendu per inerat, cuius generis summatim reperiuntur ista. Si quis iudicem corrupe- Cainso 65. xit : Si quis ob instruendam advocationem , test iiDO- si Diu Vu Pecuniam acceperit, pactusve fuerit, societa- 'tem coierit obligationem innocentium: Si quis obrenuntiandum, remittendumve dicendum: vel non diue udum testimonium pecuniam acceperit , L. l. S.I . et 2., L. 9. S Aen. L. RO. , L. ai. S. I. D. h. tit. Si quis delatorem susserit in caussa pecuniaria , L 9.
D. h. tit. 8). Si quis Principi, vel Praesidi obrepserit,
aut salsis constitutiori ibus nullo auctore habito usus fuerit, L. vlt.DI .lit., L. 4 Et am C. eod., L. I. C. d. immura. nem. conced. L. 3. ct 5. C. Si contr. ius mel utit.
ρ ubi. Si iudex Principum constitutiones neglexerit 9), aut contra ius publicum , quod apud se recitatum est io) , pronuntiaverit. L. I. S. 3. D. h. lit., Paul. Lib. 5. sent. 25. S. iudex qui contra: Si quis Edictum Pram toris , aut liturus dolo corruperit, aut salsum Edictum Proposuerit, L. 25. , L. hodie 32. D h. tit. In hac enumeratione quoniam nonnulla Obscuriora sunt , Prussius ea declarabimus. Traditum est in Legem Corneliam incidere eum , qui contra signum suum testim
nium dixit. Quid est contra signum p Nihil aliud , 16
quam Contra tabulas, seu scriptum testimonium, quod signo tuo confirmaveras. Ut enim ex Quintiliano discimus, ii stimoniorum duplex fuit ratio apud veteres; Ouintil. s. aut per tabulas , aut a praesentibus dicebantur. Ta--7 bulae porro a dicentibus , nec non amicis obsigna
bantur. Cicero pro Quint., Testiscanturo isti P. Quintium non stitisse, et se stitisse; tabtilae maximae signis hominiam nobilium consignantur.Qui titilianus cou. loc., Simplicior contra tabulas Pugna. Nam et minus Midetur obstitisse pudor inter Paucos signatorcs, ce
8ὶ Haec omuia cauta suere SCtis , quae Ulpῖanus memorat I. c. 9ὶ Iloe verum est, si constituti oues luerivi getivi a les; rescriptorum euim aliam olim vim fuisse egregie prae ceteris osteudit Seliuit in m. Dis, ere. νro rorrm. ρ. Η m. ιοι Litigatores Olim in iudiciis pro se integra verba legum uda- baut . Vid. cuiae. lib. 7 Utis. Cv. 26.
105쪽
pro di=dentia Premitur absentia. Eo amplius si quaestio in servos esset habita, dicta eorum obsignabantur, atque in iudicio proferebantur. Cicero Pro Milon. , Nam tabellae quacstionis Pluros Profuruntur , quae recitatae , MObisque editiae sunt, illae ipsae, quastum Obsignatas esse dixi. Idem Pro Cluentio. AsquctiStam Osam quaestionem , dicite , quis obsigna pit Plιnum aliquem nominato, Neminem rePstrictis , nisi forte eiusmodi homiracm, quem ogo proforri malim, quam nominari, Quid ais T. Acti P tu periculum ca- Pitis , tu indicium scolaris , tu fortunas alterius litoris conscriptas in iudicium adferas ; noque carum aucto 1 i Vcm lucrarum , ricque ObSignatorem, neque testem illum nominabisΘ Hactenus cicoro. Ex quibus adparet , quid sit respondendum , si quis in iudicio interrogatus contraria dixerit iis, quae iam ante cxtra iudicium Pro testimonio dixerat. Nempe, si contra signatum testimonium dixerit, tenctur Lege Cornelia; sin minuS, non tenetur neque enim quae quis extra iudicium dixit, pro tostimonio sunt, nisi obsignata fuerint. II Dictum praeterea generaliter, in Legem Corneliam incidere eum, qui salsum testimonium dixit: Indo quaeritur, si quis non salsum quidem testimonium
di Xerit, verum tamen reticuerit, an Lege Cornelia Mageard.Wol. reu S Sit: Et licet nonnulli distinguaiat, utrum pecti- a.de Prob. q Dia accepta id socerit, nec ne; ut illo casu reus sit, iis q 6j., D00 lioe, Verius tamen CSt, Nihil interesse, protio ae-tiao. Diss. n. cepto, an grati S tacuerit. Etenim hac Lege tenetur,22o. Diεε, non solum qui testamentum salsum secit, sed et quia vid ''u's' verum stippressit, L. I. S. 4., L. u. . L. I 6. S. ult. D. h. tit, nec distinguitur , mercede ad hoc invitatus sit, nec ne . Sed et libollo Principi, vel Praesidi oblato siquis veritatem non adiecerit, salsi reus est: ac De hi quidem superior adhibetur distinctio, L. 29. D. h. tit., L. u. morb. tacendi fraudo C. Si coni. ius Wol titil. Ptibi. Quare nulla subesse videtur caussa , Ob quum in praesenti casu eo modo distinguere debeamus. Hoc amplius definitio in limine praeseulis capitis proposita, hanc distinctionem elidere videtur: Diximus enim generaliter, salsum esse fraudulentam veritatis imita-
106쪽
ἰοnem, vel superessionem in praeiudicium alterius factam'. Supprimit autem veritatem in prae indicium alterius qui quamlibet sine pretio verum di-Cere recusat. Postremo loca quaedam illustrium scriptorum in hanc rem adduci poterant; ut in primis illud Plauti in Querulo: Peierat saepe qui tacet. Tantum est enim merum tacere , quantum et Ialsum dicere. Ammiani Lib. histor. xxi X., Fullorct Non minus Midetur , qui gesta Praeterit sciens, quam ille , qui numquam facta sugit. Asconii m. V ι ., Iurati testes Produci
solent, non solum ne falsa dicant, Merum etiam naqUact mera sunt, taceant. Ciceronis Lib. m. O c., quamquam in alia quaestione: Non videtur neque hic, nequa ille celare debuisse: nequa enim id est celare,
quidquid reticeas; sed quum quod tu scias, id ignorare emolumenti tui caussa τelis eos, quor Am inter
sit id scire. Hoc autem celandi genus quale sit, et cuius hominis, quis non midet 2 certe non verti, non simplicis est, non ingenui , non iusti, non miri boni pMersuti potius, obscuri, astuti, fallacis, malitiosi , callidi , ωeteratoris, ω Uri. His argumentis, qui dis- Sentiunt, unicum dumtaxat obiiciunt: nempe, in Legem Corneliam eos incidere, qui ob non dicendum testimonium pecuniam acceperunt, L. I. S. sed et siquis D. h. tit. 3 non teneri ergo eos, qui nullam P Cuniam acceperunt. Respondeo, sequelam huius argumenti plane infirmam esse; nam et eodem loco dicitur, in Legem Corneliam eum in eidere, qui ob dicendum testimonium pecunium accepit; Nec tamen inde sequitur, eum qui non accepit, si salsum testimonium di xcrit, a crimine immunem esse. oppositio autem, quam praesens locus admittit, huiusmodi est: Si qui ob non dicendum testimonium Pecuniam accepit, in Corneliam incidit: Ergo qui nullum pecuniam accepit, si surgere testimonii perhibenti caussa recuset, non incidit. Ratio, quia non potest videri salsum commisisse, qui omnino testim Onium dicere noluit; at qui surrexit testimonii dicendi caussa et verum suppressit, sane a salso immunis
107쪽
Io 8 non videtur. Idque in primis Syllae tempore verum fuit, quo plerique voluntarii testcs erant, invitis autem in publicis dumtaxat iudiciis , et solus quidem accusator testimonium de nunciabit, ut Quintilianus
Quintil. d. Illud quoque hac parte in controversiam deduci - φδP 7- tur, si quis pecuniam quidem ob testimonium dicendum acceperit, nec tamen producentem, sed adversarium eius testimonio suo iuverit, an in Legem Cor
net iam incidat Θ Negant id interpretes, ob id quod
salsum testimonium non dixit, tametsi pecuniam ae-
S ceperit. Mihi contra videtur; quoniam verba Legis
Nytia.6.oba . ne distinctione ita concepta sunt, ut si quis ob testi-67. monitim dicendum pecuniam acceperit, poena salsi coerceatur, d. L. I. S. sed et si quis D. h. tit. Itaque sive quo magis sive quo minus verum dicerit, pecuniam acceperit, teneri eum necesse est; etiamsi quo casu ob salsum testimonium pecunia data est, Verum nihilominus dixerit. omnino enim legislatori hic pro-Positus scopus videtur, ne testes ullo modo pecuniam
occipere possit, alioqui spe praemii proposita non defuturos, qui salsum dicere velint. Atque haec mihi ratio sufficit; quam enim alii adiiciunt, videlicet quod duplex hic admissum sit corruptio, et perfidia, Vereor, ut defendi possit, neque enim perfidus proprie est, qui
fidem rei turpis non Servat. Ne hoc quidem in praesenti enumeratione omittendum, quid sit ob instruendam advocationem pecuniam accipere P cur enim crimen cuiquam vertatur , quod pecunia accepta advocatos ita struxerit, cum hi, nisi instruatitur, caussam orare non possint 3 Cum
it Falsi speeiεm esse etiam cum quis verum simpliciter. reti- .uerit, et ipse non invitus iateor. Ea enim iurati Testis est obligatio , ne facta uugat, uequo gesta Seleus seraetereat. Verum cum ex reticendis, quod verum Est . minus damni. quam ex dire udo quod est salsum, ut plurimum consequatur, eumque ex ratione damni quod affert delicti civilis aestimatio 1 iuri oporteat, gruvioris ulique tri--uis reus erit Testis, fit saltium amrinet, quam si lis ulum velis assieus reticeat.
108쪽
que advocatis salaria capere liceat, qui minus ei, qui advocatos instruxit 2 Verum haud dubie praesenti l eo non is intelligendus, qui advocatos quoque modo instruxerit, sed qui advocationem instruxcrit pecunia accepta in fraudem innocentis. Nec tam intelligendi Patroni, qui caussas orant, quam testes, qui quia praesentiam vocanti commodabant, et ipsi advocati dicti sunt. Exempli loco illud ex Plauti Poenulo adduci potest, ubi Agorastocles adolescens advocatos, id est testes struit, qui lenonem Lycum in fraudem indi eant, testimonioque suo receptati alietii servi convin-
Progrediamur nunc ad eas salsi species, quae ad
obligationes. Sive Contractus pertinent. Huius classis sunt: Si tutor, vel curator ante restitutam tutelam cumsisco contraxerit, L. I. S. ex illa quoque et seq. D. h. Iit., L. tutores 49. D. locat. Si creditor cultu detis cum debitore rem pignoratam alii vendiderit, L. si creditor I 5. C. h. iit. Si debitor praelato clie pignoris obligationem mentiatur, L. 3. D. de sid. instrum, L. si a debitore 28. D. h. tit. Si quis mensuras, aut pondera salsa varit, L. hodie 32. S. I. D. h. tit. Et huius quidem speciei exemplo intorpretes adiiciunt istam: Si quis merces corruperit, ut iaciunt qui piperi pulverem,
sarinae arenam , vino calcem , butyro scuum miscent; qui aromata loco subterraneo condunt, ut humor pondus augeat; qui pannis vilioribus sigilla salsa appendunt, qui su inma parte sacci, vel calathi poma decu mana collocant; imo putria et austera; sexcenta de Dique huius generis memorari possunt, quae homines ad quaestum callidi comminiscuntur. Verum cum Ulpianus L. 3. S. ubicumque D. atellion. responderit, stellio natus teneri eum, qui merces supposuerit, vel corruperit, non possum eorum Sententiam probare. Ceterum in hae enumeratione duo ventilantur; prius, rectone di x primus in Logem Corneliam incidere eum, qui rem eandem duobus diversis contructibus in solidum vendit, cum Ulpianus testetur, stellionem esse
potius, quam salsarium , d. L. 3. S. tibiciamquep Post rius, rectene salsariis adnumeraverimus eos, qui Pom
109쪽
IIo LIB. XLVI I. DIG. TIT. VII.
dera, aut mensuras vitiant, cum videantur Dardan xii esse, atque e X tra ordinem accusari, L. annoniam
6. S. i. et 3. D. de Extr. crim. P Quod ad prius attinet, quoniam profligatum est Libro superior. Tit. steli.
ea . I., lite actum agere nolumus. Quantum ad po- , sterius, Traianus quidem hos, qui stateris adulterinis utuntur, Lege Cornelia teneri voluit, perinde aesi testamentum talsum scripsissent, recitaSSent. Sed, lut subiicitur d. L. , Hadrianus in insulam eos releg lvit. Hic aut agnoscas necesse est, rescripto Traiani ab
Hadriano derogatum esse; aut quod verosimilius, fatearis utroque iudicio hos reos fieri posse, et publico, et privato, seu extraordinario Ia). Postremum salsi genus est, quod ad conditionem personarum pertinet: veluti, si partus suppositus dicatur , L. lege 3 o. S. I. D. h. tit., L. cum sumositi lo. c. cod. ι δ). Si libertus pro ingenuo se gesserit, Cum
neque ius aureorum anulorum impetrasset, neque
natalibus a Principe restitutus esset. L. tin C ista ΤVisel , L. I. C. si serM. aut lib. ad decur a D. Si quis falsum nomen adsumserit, alterius recipiendi αgratia genus, parentes sibi fingeris; absque fraud enim cuivis libero licitum est mutare nomen, L. falsi 13. pr. D. h. tιt.. Paul. 5. Sent. 25. S. si qui sibi, L. un.
ia) Concursus iste non datur , nam qui stateras adulteri uas ha heut ; Dee hae lege' comprehenduntur, nec e Xtra ordinem plecti Possunt; et tantum ex edicto Traiani incidunt in Leg. Cornel. de Iaia. Vid. cit. L. 6. S. 1. Eo exer. crim. qui Vero men Suras, aut pondera falsant, quoniam Lege Cornelia non continebantur, Hadrianus extra ordinem In insulam relegavit, d. L. 6. q. ult. et L. 5a
i5 Animadverti oportet suppositi partus accusat onem iuro ro- nauuo publicam non ease; haec datur dumtaxat parentibus et reteris, quorum peculiariter luterest, quique ex eadem lege intra vicennium accusare possunt, vid. cit. L. So. C. h. t. Nec necesso est differri quaestionem , donec is ad pubertatem perveuiat, qui sup-Positus dicitur; cum praesto sit mater, quam certum est tum Daturali euritate erga silium, tum desiderio conservandi honoris, declinandaeque capitalis poenae ab Antonino Imperatore tu mulierem Buppositi partus eonvictam saucitae, satis superque incitari, ut Caussam uota minus suam, quam filii omui ex side tum per se, tum Per uitios MIendat.
110쪽
C. de mutat. nom. , L. facta 63, S. nominis D. ad SC. Trebel. Si quis illicitis insignibus usus fuerit, vel falso, duplomato Vias commeaverit L. 27. S. ult. D. h. tit. Si quis de iudicis amicitia, vel familiaritate mentitus, eventum Sententiae eius vendiderit, quod veteres dixerunt sumum vendere, Paul. d. tit. 25. S. ulti,
L. qui ex licandi I S. C. do accusat. His proximi sunt qui hodie nobilitatcm, militiam seu sagatam, Seu togatam mentiuntur: mendici validi, qui infirmitatem simulant, Iiterisque emendicatis stipem colligunt; quos quamquam extra ordinem coerceri diximus Libro primo, nihil tamen Vetat, quo minus si infirmitatem mentientes obrepserint iis, qui literas publicas huius rei testes dare solent, Lege Cornelia rei fiant. Nec ulla in hoc genere dissicultus, aut obscuritas, nisi quod non satis planum est, quid sit salso duplomate vias commeare. Mentio sit duplomatis in L. continuus. I 37. S. cum ita D de V. Ο., Qui Ephesi daturum Se voponderit, neque duPsemate diebus ac noctibus, Ig
et Omni tempestate conten ta ι ter continuare cogitur:
Et paulo post: Quod si dvlomate usus, aut felici na-
Migationes maturius perseenerit 0hesum etc. : Cui actus in L. un. C. de tractor'. et statitv. interpretatur literas h. Principis, quibus iacit alicui potestatem utendi in rerg. 26Ηolt. itinere ea uis publicis, easque literas tractorias vocari 'φxit:.
plomata, diplomate malunt legere , ob id quod Origi-5α. Datio Graeca sit a diploo , inde diplomata, quasi complicatae consignataeque literae, quaS triplices, et quintuplices Martialis vocat in Oph. Seneca 1 de clem. x Adulteros stiae adeo non occidit, ut dimissis , quo tutiores eSdent, diplomata daret.