장음표시 사용
191쪽
Fo. XCI. reperta sunt quedam siluestigare a m rhilosorhars oportet e mus defendunt. a piisses u
enim non aggrediuntur cepugnare eos qui bene sei rei araiierint.
E situ vibis iaceat apte te ad teire dc ad maris commoditates quoad fieri potest ceu nu, Φ η meto is ix io huius est dictum re ad eius situm:quattuor sunt respicienda. prirnt1 ut viba P ad oriente eouetia sit. quia venti qui inde perflantis alubriores in s comode ad orientem
conuelmo potest saltem situs eius in boream vertatur. Hic namq; situs: frigora salubriora ministrat. Sed n.ut sit ticilis civibus ad exteros egressio hostibus aut difficilis aceemo:um 1 citcudaiu disti, cilis. Temu .aqu asv dc stagnoν assit naturalis ab unlatia. q si desit: cisterne A lacus pluuialis aquei qui magna vim aquam c5cipiant paradi erunt. ut uide si quando obsiderent:nunil aqua ob tu de, fidere possit. I auartu .eo loci sit uada est: ut salubitu aquaN ro muri me negligat. ec in ciuitati , cistinguendus ac leeemedus est usus eas :si n5 omnes equali lunt salubritate 8c d ad usum corporis se alimentoν accomodate sint di q ad alias deputent indigentias.primu re quartsi sanitate stem & ter. 1 tium re bellica tespinum. CQue loca diuersis reruPublica' specimns accomoda.amae enit principuui unius di paucoue potene.loci equalitas. populari statui optimato gubernationi neutra homisi da. r pluta fortia loca. CPrivatotu domoν larma:dsi pacatiora sunt tepora gratior 8c rebus accommoda.
ior scdm recentiore di Hippodamiu moread securitare aute hostiu belli tepore & ad ciuitatis tutela utilior erat antiquotu edificatio.habebat enim eoru edificia difficiles egress xx quibus nisi ei esueti vix euadere pollent inscrutabiles latebras:si qui aggrederentur. are par est ut ciuitas viritis ho tum edificios panicipet nain id fieri potest: si quis ita edificia disponat ut solent agricola eos umbres quos vocant n5nulli vinearum Systadast Ec no faciat vi be totam peritiam sed lecundu mite, A*Φ loca.sie enim H ad securitate 5c ornatum:viri comode se habebit. Cni pedit ciuitate firmissma murorum habere munitionem: εc maxime quidem hoc tempore in quo tela ec machine ad vibium ob sidiones cum diligentia sunt reperte 8c qui dicunt menta ciuitatibus q virtute possideanti non opor, tete adesse nimium prisce absoleteq; loquiitur. nam sil ad par ac non multo excederes muli studunemon satis decolu fit per menta saluari velle sed cuneri silvet multo maior hominum n.ultitudo ae vit tute superior superueniat si ciues salvos esse oportet neq; perire neq; contumeliis afficii fimunmum mutorum esse presidium putandum est. CS Edo.quia simile est ciuitatem no esse circundamdam menibus censere ae regionem facilem ad inuadenda querere montuosam deiicere tam ct priuatis eluuim domibus no cit dare parietes quasi viles futuri essem ciuitatis habitatores C tuo caesuta vii possunt vinibus suis: si membus circudate sint m vitam partem & vi habetibus mutos A ita is habentibus. si autem citcsidate non sint non ita licet. C Non lotum menta vibi circudanda sed A eu tandum diligenter ut ad ornatum ciuitatis se habeant: N ad bellicas oportunitates N ad eas que pro tempore sum teperte.na ut apgressoribus cura est quibus modia vincat: ita aduersus ea q iam tepetia sunt quedam inuestigare A lubtiliter machinari eos qui defendunt oportet nam a Principio no aggrediuntur eos expugnare:quos se bene premuniuisse intellexerint.
-- --- auarum autem se stagnorum. narum re salubriu aquarum Pprietates ti phationes
s u in octauo Vitruvii pollionis. qui libet cu ad manus trabeal ec sit ubiq; frequens satis est υ, . En locu admonuisse.quanq 8c de eadem re medici S alii miliores complures. Priuatai. Vi m. M 3 aut domotu forma: gratiot in k comodiori se recensore S Hippodamin more. Qui cupit edita
ιι ciorum nec isomia utilitat inesse:legat nonu P sexti Vitruvii de edificiis grecorum. CPto ri . sertim hoc te pote in quo torvita ξc machine ad obsidi Mesurbium re omni lubtilitate sunt adinvA Me maci t ara. Hemachine erant.Scorpines. tapulte.Baliste.Arietes.Τestudines. Arpagones. Obambulatorie turres Heliopoles.& id genus machina .Nanemo putet illa tormeta quibus ut ait quidam. Non tanto fertur Nili rataracta fragore Irminre etherea tam strepit arce deus; mei iImbrisere gestam cum sola tonit a nubes , --. Aut cum de cela fulministratuit. .
Tormenta inqua tonitruaria: mo putet temporibus Aristotelis fuisse reperta. quandoqusde haud admodum multos filma annos ioo taxisse existimant ab huiuimodi inrausta tartareaν machin tu inventione.quam siue gasiue leuto repertor fuerit ceu dicunt du tentat corum in unum mulotis venenis Astygiis pulveribus metalla comutare omnibus in olla gradi coiecti si clitis fortiter ore M incense fornaci summosita dum putat medicina conficeret que viles materias in fiam transmutet
metalla protinus horredo tonitru feruefacta olla disrumpit dissilitq; quasi manibus excussa clopsi
192쪽
dissiman; aenefandissima reperta est. si Busirim aut Phalarim adiisset squos antiatas citinxit cividelissimos inuenti crudelitatem exhorruissenti dedisseti prim lmale concepte am, Penasi di cum
eludesi alte vi par fuerat crudelissime penissς vi rgin edibus sacris raris di locis comessationum. p. MI. IVm vero multinido ciuium in comessationes distributa esse debeat: menia veto
sint presidiss quibusdam ec nitribus t oroitima loca irater ositis naulai et dactarum est res exuit aliquas comes latior uni in illis ipsis presidiis collocari. Et hec quidem pei hanc modum itam videntur constituenda.CEdes verodeonini: ac princi. ετ palissime magisti auu comessationes idolacii ni locum habet e de i ta eundem facta quoticum lex non separat: aut responsum oraculi. esset autem talis locus quisquis supereminen . tiam haberet ad vii tuiss positionem sufficienter: S ad vicinas ra civitatis excellenter. decet autem sub hoc loco constructionem mri esse talem ualis est in Thessalia eius: quod liberum vocant. id est Q dctat esse purum ab omni mercam: S lacinop lac mein agricolas: nem alios ullos tales illi appropinquaremisi a magistratibus vocarenturni erit vero nicta. cus gratior: si gymnasia seniorum sint in eo coustituta. decet cnim se dum ciates clinti. i Euc ornatum:& in iunioribus magistratus quosdam versari. seniores autem magi Iratibus assisterePresentia enim magistratuu ante oculos solita: gignit veram reuerentiam liberalemm pudorem.CVmalium aute rerum aliud forum esse debet ci alio loco litum co sgressu facile quo Li terra S a mari facilis sit inarortatio Oim. CCu vero multitudo cium Φ9 diuisa sit in sacerdotes S magist ratus :dccens est sacerdotibus circa ccis sacras esse comessariones institutas. M agistantum aut quicum de coli actibus ius dicunt α qui de accusatio. nibus cognosciit:&qui circa vocationes in sus: S aliam limoi adminin ratiotaena intendiatti insurer qm edilitaris S ur in rely curam perunt auxi solum in loco celebi conmnis stra comessationes stamen M.talis est locus illius larum quo necessaria venundavf.na alterim illud forum superiori loco simili debere esse diximus ociosui noc autem ad Legicia rerum necessarium putara IHunc exmdem ordine in regione irandu esse dicimus. surat enim magistratus quidam nud mmcos quos alii siluaν custodes alii agrimesores ad Pellantaeuibus S loca ad cus odia i egionis comessationes sunt iidern in locis conlii tu deaeila cuom rer legionem disti ibuta esse de it Partim Ossariun heroibus . ore ini. morari circa ista superfluum est clim sint illa non dissicilia cognitu sed magis factu. dicerpent voti est euenit e aut mmme.O uapro re Oica talia insistere aia stis omittamus.
3 comessationuvsus oma sq: ciuitatis erunt adiunctat tacelebrandas. Edessa cras di scoricula pro precipuis coin flationibus magistratuit m emineti loco cuti. st ratis esse locanda qtu quidem locus positione ad virtutem emineatidi ad reliquas ciuitatis partes excellentia greatlsub quo platea sit latoq; libet uni εἰ ab omni met Gltu N. ineq; pifices ne agricolastneq; alios hirros liceat apprcpinquare: nisi a magistratibus vocatos. Et hic locus natior fuerit:s ornet semi v gymnasis. atq; hic gymnasioru omarusHebetetatibus accomodari.& inter iuniores mapstratus quoidam vero sui. quibus seniores assistant.na pinscruta magistramu ante oculos iuuenu post larga it vera reuereotiam liberalemq; pudore. I De sototcνvenalium C Loca comcssationusacerdoisiaeircaedes saetas: se stitueta.&magistratuu qui summino sunt:iuxta fovi test venalisi. Perlegionem situli propcr Φ9none: mapistratibus A comessationes & loea ad eomessandum ti templa sunt ordinanda. Q
a Verit vera hie loeus gratior si symnasia seniorum sint in eo eonstituta. Gymnasia publica 'locata quibus variarum disciplinarum N artium di studioso tum officiorum exercitamenta fiat.qualia valebat Soetates senibus esse ordinata in si summo mane eo niteti R docturi
laeuastatariea cladoptima vivendidisti pluam peninerentiqualia dicit Xenophoniin,
193쪽
so tutione Cyri fuisse apud Persas. eda quoq; pri redonem distabota esse debentipartim diis matim lae bus.Hic titu gentium de sacris loquitur Aristoteles.sed quasi non multum illa ubi rure sint addit immorati circa illa superfluum esse. 8c reuera nec solum superfluum sed &stultum divanu omni est illis presentiniqui deum pacis 5c totius bonitatis dominum agnouerunt.
IDe recta inretione finis S mediis de Diicitate: S actibus virtutis de extemis: de iis quibus homines fiunt studiosi: S qualitate ciuitiin. Cap. XIII. a E re autem publica ipsa rex quibus costare debet ciuitas: que beatali initii' in-di recte gubemari:dicendum est .mo sunt in quibus omnis cominatiol bene agendi γconsislsi. Vnuna: ut propositum ac finis agendi recte subi l ceat. Aliud ut eas que ad illuna finem ferat actiones inueniamus. 'eri enil potest vidi concordent hec inter se S discordent.na quandocvid ad quodia asin, intenditur: recte se habet. sed in actionibus per quas illo portiri credimus: aberras. quando ar aute omnia ad finem diliguntur: sed finis ipse est praue politus.quadometiam in utrocri est error: veluti circa medicinain.nem enim quale aliquid esse oportet Janu esse corpus recte sudicant interdumem ad sus positum sibi senem opera diriguntur.o oetet autem in altibus di scientiis hec utram obtineri .finem ci eas me sunt ad nnem actiones. a Cin igitur bene vivere ac felices esse omnes cur uni manifestum est. sed alias I otestas en adipiscendi aliis non propter fortunani aliqua vel naturam.Opus est enim adiumentis.γυisdam ad bene vivendunt: minoribus quidem illis qui melius dispositi sunt niaioribus
autem qui peius. alii vero statim non recte querunt fi licitatim cum possint. I una autem V propolirum nostium sit optimam tempublicam videre ea vero emper qua ciuitas optime gubernetur optime autem gubematur, i felicitatem maxime recipiat: naaniaestum est: Quusd sit felicitas latere non debet. CDiximus autem in Ethicis si modo illorum librorum Hilitas ulla est Dperationem essedi usum,irtutis perfectumo hunc non ex suppositione: sed simpliciter dico autem ex suptositione que necessarsa sunt. simpliciter autem: quod in seipso comendationem habet.veluti circa res iustas sudicare punite: supplicio afficere a virtute quidem est: sed necessaria: di necessitate: ne se habent.cligibilius narram foret nullo tali indigere nec hominem nec ciuitatem.At velo ad honores de opes simpliciter sunt optime actiones. nam alte rum quidem mali alicuius gratia electi Oen. hec autem contra. Πειss paramenta enim bonosv sunt S gerierationes. IStudiosus enim virici paupertate dimor S aliis fortune aduersi talibus laudabiliter utetur verumtame felicitas in contrariiseri stit.nam S hoc determinatum mit in Ethicorum libris et talis est nudiosus cui per virtute sunt simpliciter bona. patet autem o di usus istos necessariu est studiosos ta bonos esse umes cilcitet.Cαuapropter existimant homines exta bona causam esse felicitaris.ceu si qu ne pulsandi causam putet esse lyram magis q artem. necessarium est aurem ex is s qtie dis ta sunt alia subesse:alia parare legis positore. ex quo m votu optamus ciuitatis coniti tutionem in iis quonam domina est fortuna.doininam enim illam posuimus. sed studiosam este ciuitatem non es mi tune opus sed scietatie ac electionis. atqui studiosam effeci uitatem est ciues illos qui in republica versantur esse studiosos.Nobis autem omnes participes linat rei inibis .hoc igitur consideiadum cst quomodo vir fiat studiosus. Nam si contingit omnes esse Rudiosos: non autem iccirco oporteat singulos civium. quo pacto mini optabilius. se,' quitiar enim ad singulos:&omnes esse. I Atqui boni quidem ci studiosi fiunt per in a. sunt
mitriat.bc sic qualem aliquem lacudunt con iis e
litas est.morus enim mutari facilit.nam aliqua per nazaram a A . - - -
sus vel ad melius conuertuntur.cetera igitur animalia maxime vivunt secundum naturam parum vero aliquid ut secundum mores homo autem di secutam rationem .solus enim rationem habet.Itam oportet simul concordare hec.multa caram preter mores etiam preter nascq turam agunt homines propter rationem: si persuadeamr melius esse aliter agere Ediatu. ra igitur quales esse oportet eos qui legum positori sint Datim determinatum est mus.
194쪽
ῆ Educit duo hecscistam de fine conceptionem rectumq; intentum finem l& in es Di mediorum recte assecutas sutrinam bene agendi continere. N esse quosdam qui Utica ipsus mediolum actiones enent.quosdam citra fine.& alios:circa utram Om st rebus ind: im esse bene vivendi desiderium: sed n5 omnibus assequendi adesula i cultatem. cI aliquiuinpedimento nature hae potestate prohibiti sint.alii vero obsor 'tunam aut aliquid aliud leorum mentes ad deterioraincuruans. Cives eatrici; ciui F3tatein que optime gubernanda sit:minime latere debere quid sit felicitas.Littera perspicia a. PActvi s virtutem in iis qui simpliciter perfecti sunt consistere. 8c actus virtutum ex suppositione perfectos appellat: qui ne uarii lunt ut e denare punire supplicio afficereidi limoi. simpliciter autem pse in qui ex teipsista se habeti ut liberalitatis ta magnifice eometa circa opes magnitudo animi tannodestia circa honores.ia prestaret ciuitatem n6 indigere actibus necessariis:sed solis absolute simplicitercu plactis illi opus esse.nam actus necessarii quotudam maiora electiones. liquide pene fc cimi tus mala. at perfecti simpliciter electkmes sunt preparatio lacquisitionumq; honoν. diosus vir re paupertatet M mothoi 8c aliis festune pressuris laudabilitet utaturM m in usu talium comit felicitas ted magis in usu contrariotu diuiuaru inquas incolumiu vitiuml ia prosperitatu fortune secundu virtutem.na usus vinulis circa illa necessarii sunt:circa ista autem simpliciter studiosi at pinfecti.atqui studiosus:felix est cui secudu virtutem insunt simplicitet bona ut in ethicis divi est. a. te Ee actus hos secundu quos inicitas inest simpliciter studiosos: nos prefectosq; esse necessarium est.non igitur sunt m usu paupertatis morbi laduersitarum festune secundu virtutem: sed potius i usu oppositorum. IAQuit eost qui quia felicitas consistit in usu fortunatu secundu vimitem: iccirco m. tant fortunas exteriam; bona precipuam essetaiestatis causam.quia id putare simile est: ac siquis ne pulsandi causam putet esse lyrami potius u artem .necesse itaq; esti ex iis que numero precedetio. sunt:alia bona subesse di alia legissatorem parate ob id quod secudum votum optamus cauetatis
constitutionem cum ea assint quorum fortuna domina est.dominam enim aliquorum .Platri esse ponimus. at studiosam esse ciuitate non amplius latiune est opus sed id legissatoris icietia & intutis in me conparatur.quinimmo ciuitas hoc ipso studiosa est quo cives qui in ea republica versanna sunt studiosi omnes autem ciues reipubluae volumus ese partii me id igit macedumquomodo iis quisq; vir euadat studiosus .nam si eo vitormes simul esse studinius 8c si non singuli qui povium sint studiosi: sic autem ut singuli quim essent studiosi esset Eligibilius. nam sequitur ad singulos mori esse mimo :simul omnes egestuvios .e Tria per que homines di boni & ltiadiosi fiuim STtura. consuetudoratio. natura quidem: quia nasci primum oporteti ceu hominem non aliud animal Quodcu*.8c ita secundu corpus ec animam affectum:vt bonitatis vi mitisq; capax existat. colis mocio quia quosdam ita nasci nulla est utilitas:nam mores ad deterima mutari facturnis dexteritati motura conseruanti assint .aliqui enim per naturam apti: per mores aut ad melius aut ad deterius co trunm .Ratio vero:quia cetera animalia maxime natura vivunt pauca autem quedam ceu manium canes consiletudini si homo autem ratione. animalium enim homo tolus: rationem habet. quareo mi hec rationi parere tam consentire. multa enim patrant hominest repteter mores Ec pretet id ad quod natura trahit propter rationemi si illis persuasum sit motus esse aliter u id sit ad quod comsuetudo seu natura tranulagere. CReuocat ad memoria quod numero 23 huius dumim est quales Gnatura esse oporteat ciues qui bene a legistatote instituendi sint.reliquum autem est disciplineos crata eorum que sunt discipline:quedam ciues consuetudine viam 8c exercitatione discunt quedam vem auditu allo quodam profitente.
Vid sit felicitas latere non debere. Et hoc notaeu vitae est 5c necessarium ciues fiammam a rasummoq; studio morales disciplinas itelligeret Ec in illis sua excolere ingenia. EMidio πsus autem vi aupertate R morbo cap.demnim primi ethicorum facit ad eorum quem
e rapite dicuntur intelligentiam.&contra: hee ad perfectius illud intelligendum.
CDe identitate imperantium di parent sumS different sara de disciplina virtute Paniabus anime errore circa fines di de dominatione. Cap. XIIII. GVm vero omnis societas classis costet ex imperatibus N parentibus hoc sani coo sysiderandu est utrum alios esse oportet qui imperit=S alios qui rarent an eos P vitam.Patet iniq& disciplina secinadu hac diuisione sequi debebit. CSi ergo i tum disserent alteri Galliis-qtum dis di heroes ab hoibus differre putantur/ripiamum sta um corpore ac postea animo longe antecelleten c manifeste nimbuatem apparciri emu
195쪽
sineremiuentia claruni est senarer eosde istos melius laret Imperare alios parcae. sed cu Indi.
Ino sit hoe feretire em,t apud Indos Scylax esse ait eges tantia a POp s dister Scylax.
reurrani femini est a trier multas causas necessanu est Vroo sinas liter panicipes sintv1.
Eim iidi S parendi equit enim idem difficile est stare rempublicain T
ecmstituta sit Preter iustitia .cu illis enim qui ab imperando excluderent cocuricrent oes qussimi in remone statum mutate cupientes: di tanta esse multitudine in reipublice gubem Gi tione ut sit potior isti sonum aliquid impossibilium est.CAt enini et oporteat eos qui minuet stratu sunt disserie a subditis indubitabile est. quomodo ei hcc futura sui in quo PK .m o participant considerare debet legi stator ut prius de hac re diximus.natura enim oste sadit hecrauemadmodum distinguenda sunt. lacit enim eosdem genere: alios iuniores: alios laniores. Moriam alteri parere dc ut gubernantibus: alteri gubernare. indifflatui' autemneno propter cratem maiori concedc re nec putat illum qui cedit potiorem siccis e/ eser tim cum S ipse quando ad id clatis puenerit eunde honore sit recepturus.cst ergo ut eosdec 1 esse dicer cos qui parent N im rant est cita ut diuel aes. Itam di disciplina ut eande di
e es ta ut diuersa. quicni imperare velit recte oponere aliatapna prius sit biperio Primi &temitata ii vero: ut primis libris dictum fuit: aut gratia uirini Dis est aut gratia subiccto cap.
rum horum alterum rei u t esse diximus: alterii liberorum.CMandato vero queda inter Φ' se diffemnimo in agendo sed in cuius gratia.Q uapropter murique videns esse ministro. Appetitus senium opera dc adoletaetu liberis hominibus pulchrum est ininistrare. ad pulchrum em S nolisA mPl in disserunt actiones Propter seipsas quantu in fine di gratia cuius. CCu tes itide Ec aposi ' .dio II S illa o istiui gerentis eandem virtute esse dicimus: que est optimi virili cura.demn Dreae . Ustea inatarare hocutique crit legum positori intuendum S labora ted excelleti
d movi viri boni essiciantur S per que exercitia- S cIuas finis vite optime. CDiui se autesum due partes anime:γ altera P se ratione habet alterano i et quide pse. verum totis Ob t erare potest quaru diximus esse virtutes illas per quas vir bonus dicitur quoda modo. Sed in utra mahi magis est finis iis qui ita diuidiit ut nos fecimus ambiguia no est quomostdicedum. semper enim deterius gra melioris est, patet hoc in ii et prunisςcundu mςm c,ν di siti, di in si, que sunt secundum n arura.melius autem id quod rationcm ha t CDividit RuNm se ii Biles . . Dupliciter Cnos consuetiimus diuidere.cst eni ratio illa activaealia conreptativa.Sic imit necesse est di hanc partem diuidere: S ci aium cst et actiones mi res radent se habere dice. mus .d oportet eas a tiones que sunt meliores sectandum natura: magis exsciendas esse absis cui consequi possunt aut omnes aut duas. semper enim aut id est maxime ex tedum: ε- ouod consequi est summu. CDiuisa est autem vita tota in are cium Noem belli:* S pa, 7 eem. Et inibiliti queda sunt necessaria di utilia:quem honesta.in quibus necesse est eandem
Pad'i aliun actiones magis vero ad ea que meliora sunt di fines: 'em modo ex citca vitas S rerum diuisiones .posse enirn oportet S in negocioversari disia Delion referenda tamen est pax di ochun.nccessaria S utilia agere posse pic&renda tamerisu holiesta.Itaq; ad hec tanq-si intra N adhuc existctes & alie etates que indiget disciplinam sunt dirigende.
sunt honesta.Itam ad hec tanq ad signum S pueri adhuc existctos S alie etates que indiget mer disciplinam sunt dirigende. Nam cui nunc grecorum recte gubernari vident. S lepuinores:qus eas respublicas institueremem ad optimum finem videntur aspexime cu re spublicis instituerent.nem ad omnes virtutes disciplinam : S leges direxisse.sed onerose deest.
sterioru quidam scriptores opinionem sua ostendentiat. laudantes mini Lacedemonioν in milicam: admirans S comendant legislatoris propositum et omnia ad intcntia di ad belludirexerit.que di per rationem refelli possunt:S per facta ipsa nunc reprobata sunt.ut cari plurimi hominum dominari late inpiunt quoniam exinde multa prolieniunt fortunc coninvilni Anirem videtur Lacedem totum lessulatorena S qilicum alter
196쪽
Poli. to suscipiuntietiem de dominatione ad qua sntendit se legissatorem ostendunt.nam imperiuin liberorum melius est ac magis ex virilite q dominati ut seruis . Poetei ea non propter hoc citatas est Mix existimanda nem legislator laudandus et vincere docueritio finitimis do.
minari .hoc enim magnil continet nocumentum. nam naana aestum Q aduersus ciues stro
Pausani , retiod aget. dc ciuitati sue queret dominari. de quo accusant Lacedemonii Pausaniam ros gem licet in lata dignitate constitutum. Nec sane aliqua huiusmodi ratio aut lex ciuilia nec utilis Nec vera.eadem milia optima priuatim S publice: legumlatorem iducercoportet in animos hominum. Nec exercitatio rerum bellicarum ob id est meditanda: vi in seruitutem adigant immerentes sed primum ne ipsi seruire aliis compcllantur .deinde ut imperiuquerant gratia utilitatis subiectorum non autem omnium dominationc.Tertio ut cis do G ininentunqui seruire sunt digni. autem oporteat legistatorem studere magis ut ordinatio silain circa res bellicas ct circa aliam institutioncni ad ocium ti ad pacem referaturi ficta certe sermonibus attestant .n1 pleram talium ciuitatum bellu gerentes construantur sed in dominationem adepte sunt .stiuune .spladorem criti cluti ferrum per pace amittunt.causa huius est legum positoinqui non ita institust ut in ocio stare possint.
Vestio utrum alios esseoportet eos qui imperat Ec eos qui parentire an oponet eos o qui imperant per vitam imperat eleos vero qui parent idtie continuo per vita par tere. 8c simillmodo de disciplina inquitendu et it.nam hae di sionem sequet. sieni eosdem semper imperare di alios semper parere oportet:alia & hom 8c illorum erit disciplina.si vero eosdem vicissim imperate 8c parere:eandem sortiti erunt 8c qui p. sunt 8c qui subsunt. CDiluit colantanee iis cite dicta sunt numero 3 6 tertii. LIn ea - , dem sunt qui per vices parem Ec presunt magistratus: a subditis odiu magistratu fum' guntur differre debentire quomodo id fiat: legissatoris cute est ruidere1 8c uti sensores iunioribus p. sint quemadmodu natura prescripsisse videtur inter eos qui genere sunt equales.quare sunt ut ide: desiim ut diuersit qui imperant Ec parent na iuuenes paret: 8 iidem senes imperant. Diluitquestione cique de disciplina imperantiu ec parentiu consimilis fiebati quia quam discum iuniores sub alio i ii
perio postea maturiore etate illa utuntur aliis imperando.imperando dico n5 sui ipsorum gratia sed gratia subditorum.nam imperium illud seruorum est:hoe autem liber miri alias dictuni est. Eri σι imperiat ne di mandatorum queda inter se dii seruia non actu ipso sed sine. quare multa que videtur ministrorum 8c iuuenum opera honestum est liberisivi ministrent.nam ad honestum & no honestuno tantum differunt actiones ex se quantum ipso fine i ta causa cuius gratia. I Eandem esse virtutem σε ciuis N imperantist 5c optimi viti 8c officium boni eluis esse prius pareret 8c imperare atq; preesse m sterius ex numeris i 7 8c ra tensi notum est.quare legissatori operam dare incumbitivi ciues boni essiciantur.& videre per que exercitia.& quis vite optime finis. ad hic dicit de duabus anime parti. esbus respondet iis que determinauit in primo ethicorum cap.vltimo. 8c utriusq; partis ponit virtutes: sed precipuas pari rationali attribuit: lectando autem loco sensualit atq; brute. 8c hec illius gratia esti vita huius vi testillius vinutum gratia. De vi rationali activa 8c contemplativa: sufficient et ex sex. in Ethicorum ea . primo cognitum est. in quas: partem rationalem diuidi necesse est. 8c actionestillis simili rportione respondere direndum esse respicta est.ut huius actiones cotemplationes sint
illius vero actiones duntaxat. 8c omitet eas actiones que sunt suapte natura meliores: magis esse ex.
tendas ab iis qui aut omnes 1 aut de duabus aliquas assequi possi intinam semper id cuiq; maxime est expetendum:quod assequi summum est.CHumana vita diducitur hec quidem in ocio que contemplativa est sua vero in negocio que dicitur activa. 8c negocium diducitur in bellum N pace fc agibilia queda sunt necessaria Ec utilitatis habentia rati Calia vero honesta.& in his:vt in partibus anime suisq; amonibus eandem electionem esse necesse est.nam bellum gratia pacis eligendit: ec nego. cium ocii gratie.necessaria vero ec utilia: gratia honestos . e Legissatoris esse ad omnia supradicta Gs respicere:vt ad partes anime activam scilicet Ec contemplativami ad actiones 8c contemplatione; scamones ad coni lationes ut ad fines dirigere bellum ad pace negocium ad oesu necessaria ad ho. nesta ec semper ad ea que meliora lunt 8c fines.quate ad ea que meliora suntlfc que sunt illossi finesct qui adhue dicti sunt & qui etate sunt prouectiores1 8c hac quidem cognitione egenti pet discipli. nam dirigendi sunt. Et ciuitates Grecip& legislatores in hoc vel maxime erravit: in suas institutio elanes ad fines 8c optima non direxerunti sed quidem ad diuitias. alii ad bellica virtutem 5c dominadipotenta ec id genusata. arunt ec posteris plores:vt Thibrum& alii illas respublicas pconio esse
197쪽
tentes ut optimas M cp Thibeon non recte admiratus sit Lacedemonio' leg satorem ξί eorum iapublica:ob idipsum in preter exercitatione eorum ad pericula multorii dominatione sibi compara, tui sex rationibus ostedit. Primo quia si optimu esset dominari: Lacedemonii non amplius do minen neq; eorum legulatori sequit igitur Lacedemonios non amplius esse felicesinem eorum legislatot bonus. CSecudo. si tu est 1i legissatoris leges optime di Lacedem is in illis legibus per. stiterint nullu* quo minus uteretur intercesserit impedimetu. si omiserui bene vivere. Iemo quia non rem habent iudiciu:de ea dominauM ad quam intendisse legi statore volunt. quia impertu libetotu melius est 8c magis ex virtute udomimu imperiitq; semotu . ad illud igitur potius si ad hoc in tendisse debuisset legislator. Quarto.quia non propter hoc crisitas est felix existimada neq; legissa tot laudadus quod pualere posse docueritidi finitimis domina d enim magnu continet notume tum .na manifestu est aduersus enies si quis valebit id aget 8c ciuitati sue queret dominat, de qua te accusant Lacedemonii Pausaniam regem.licet rata dignitate esset resipimus. C Quinto quo nulla huiusmodi rationa aut legum ciuilis est:neq; proficua neq; verasque mandet dominarii & alios inseruitute redigere. que enim optima & priuatim & publice:eadem legulatore inducere in animos hominu oportet qualis profecto bellica exercitatio non est. Et rerum bellicam exercitatio: no eius νυ tia est meditanda ut in seruitute redigantur immercies.sed ob hec tria potius. Primo ne ipsi Putre a liis cogantur.Secudo: ut imperi u querat utilitatis subditor u gratia. Tertio loco. ut eis dominentiqui seruite sunt digni.CSexto:legislator negoctu ad ocium & bellum ad pacem potius ordinate debuit: quod factat rerumq; monstrant euentus.quia plerem ita institutam ciuitatum dum bella petunt construant cum vero enatione adepte sunt demutitur. splendore enim veluti ferrum per pace amittunt.
atqui causa huius rei est legislatoriqui non ciuitate instituit ut in pace re ocio degere possit.
63 P Andatoru vero quedam inter se differut non in agendo. Eadem plerumq; iubent rex Πη-Πrannus optimates re paucipotentes:et consimilia opa pleram faciunt que exequutur mas m ydante rege fc mandate tyranno.at imperia illati mandata fine differuntiu= rex ea impe uiarat ac mandanad subdit orsi utilitatem. tanus autem contra ad proprium comodum iapropria pro animi libidine voluptate sic animi nequitia adinvenit bona poema malassi facete instrus5 menta. Sic igitur necesse est 5c laanc partem diuidere dc actiones.ut numero t2 8ct in huius:eonte
plation lactiones vocatiavi greco utar vocabulo τατ πραb ur. nunc aute conleplative mentis operationes cotemplationes vocemus prudeli e vero et virtutum moris oPatiora peculiariter vocemus actiones exploratu est ex eap.s.decimi ethicoru coni lationes potiores melioresin esse etiam optimis actioibus presertim re que ad sapientia tendut quare que ad eam pducunt:meliores sunt actio nibus que perducut ad summu agendos bonum.&instrumenta cotemplationuIut rationales discis indimeliora instrumentis actionum qualia sunt opes diuitie 8c reliqua fortiine adminicula.rationalas rame disciplinas non absurde quispia ad utramq; vitam fecerit instrumeta quomodo enim quisu prudens re virtutu cognitor qui litteras quas graenatica donat sprorsus ignorabit quomodo recte ecaccomodate consultabit quomo ad virtutem re virtutu officia persuadebitisi nichil discipline rethotlce delibauerit quomodo in conmersis falsum effugiet quomo verum ratiocinati M in agendis colligetIquom ratione subducendo vem attinget :nisi illi assit disserendi presidiu quod a logica vendicetur oportet.sed hec eadem instrumeta in cosequenda cotemplatiornobiliorem sortitatur assequuturq; finem.Vem nostra tepestate 8c ante per plurimos annos .lonae aliter euenit ut hom instrumentortita medio si ad sapientia que sunt naturales 8c mathematice disci ne: serui tur dignitas. ς, ad suos fines eas no dirigunt:sed circa superflua occupati sterilescunt. necessiria nunu assequetes: futilia sectantes l&propemodu puerost more qui vesica vento pretumida immissis pilis tinnabulu strepistumq; facietibus imaxime omni u gaudent ita inani sophismatu strepitu fc multiplici ex phalasie de prompta pharetra opinie modo assint qui clamosioribus applaudant:plutinat abeunt cotenti. quos in sapientia fugiat necesse est que nisi legitime traditis instrumetis A mediis assequitur nunq. lunt tamen in omni studio 8c Itali ta Germani & Galli et Hispani i& Britanni qui ad meliora diuino indubtu est hi nitutur generose e tantis erroru caliginibus emergere. nam quana cotemplativa Utas tam
parum nostro euo cognita sitinon id eius iniuria fit est enim dignitate primat iubare solis splendi clim sed oculom: qui ad eam eotuenda aspirant male purgatorii vitio id obtigit praue enim disposi.tiones & vetus octingentis ta amplius iam annis cotractu sermentsi:pugnandu esset S a veterno qd tam diu mentes occupauit tande resipiscedum. CDiuisa autem vita tora in negocili ta ocium. per um cotemplativa philosephica litterariamq; vitam ex numem τι huius intestigit.et per negociu: 69 activam administratonam vitam. Sirniliter quoq; posteroru quidam scriptores .ut Xenophon qui
198쪽
i putata Laeedemon' I scripsitarum mirifice predicati& laudabilius effert lx Thybron de quo
V irtutem contemplativa ad optimam rempublica rettinet de usitatibus pacis S belliati a quo primi 4 insti ratio facienda.Cap. XVVin ergo idem finis videatur publice S priuatim hominibus S cudent m monem necesse esse sit vito optimo S optime reipublici manifestu est oporatere virtutes eas que ad ocium spectant/illi inexistere. finis est enirn visope iam diximus belli pax negocii ocium. CSunt autem utiles ad ocium τια quietem virtutes quarti opus est in octo S quarum in negocio. oporteti enim multa necessa iii nobis adesse/ ut liceat in octo esse. CLua o temperatfi ciuitatem esse oportet ac mrtem dc patiente. nam ut est in xuerbiomulluin ocium est seruis qui vero non possunt fortiter pericula subire serui sunt inuadetium. fortitudine igitui de constantia.Opus est ad ne cium.philosophia vero ad ocium tore. alia di iusticia in utrocu tepore-sed magis in pace Socio.nam bellii quide ipsum cogit nomines eme iustos di toperatos fortune aute prospere fruitio Socium cum pace petulantes magis ficu.m aera iginae iusticia mullial teperantia indigent is qui in optimo statu costituis videtur infuitione omniturenim que atos facere putans.vellati si qui sunt ut poete tradunt in beatoria insulis. maxime enim si qui philosophia et teperantia S itisticia indigerent:quato magis ociosi sunt in abundatia talium bonorii.Q ua igitur de causa beatam de studiosam 'ituram ciuitate his oporteat predita esse virtutibus. manifestu est. turpe enim est:non posse fui boni .sed in negociis quide S bello viros probos videri: in ocio autem Sc pace sciuiles. Luaobiem oporte inon quemadmodii Laced otiioitu ciuitas vir. tutem exercere.illi enim iro eo ab aliis diflarunis non putent eade maxime bona que coleri: sed eo et prouenire illa existimant magis per aliquam virtutem Q uonia vero maiora
sunt hec bona q ea que belli Sia uitio colum q virtutu S quia illius gratia ni altilastu est ex his. CO uomodo autem S per que id erit. vum considerandii dixitnus utim supradi. τι
uidetvcs Q natura more S ratione indigemus: ex his autem quales aliquos natura essemusu. oportu determinavimus.Restat videte: utrum ratioe prius an moribus sit ditio facie. 3 da hec enim simul cocordare debet optina a cocordatione. coringit enim ratione aberrare
ab optima suppositioe sintiles rei inores duci. CGlarum est ho primum quide quead. 73 modum in alii su generario est a principio et finis at incipio aliquo alterius finis.ratio autem nobis S mens nature finis quare ad hec: generationeta moni istitutione parare oportet. CDeinde ut anima S corpus duo sunt ita quoq; duas esse videmus anime partes una Adipetitu sen irrationale alteram que habet rationem thabitus quo v earii duos quaru altera est appetis sititii ta tonalis tus Waltera mens Vt autem corpus in generatione antecedit anima: sic pars irrationalis armee virtutes mo te dircam partem ire ratione habet. Patet id in pueris :quibus statim fra & volunta, derari. corici scentia existit. at ratio S mens edente etate in illis fieri nate sunt. Q uapropter coloris curam necesse est pilus suscipei e/q anime deinde appetitus.curam tamen appeti, tus /gratia mentis aevi ana vero corporis anime gratia. CSi ergo ab initio prouidenati est et . a legis positore ut optima sint corrora comm qui educan p imo quidem circa coniugia Puidete debet qua etate S cuuismodi existentes sunt in matrimoniu copulandi.
Pume reipublicem, tre virtutes que ad ocium spectant isint necesse est. nam idem finiso optimus iaculusq; pini in Ec publice ciuitatibus:& qui finis viro optimoade est opti, me reipubliceat qui ut etiam numero 67 re sequetibus dictum est finis belli pax est Ecnegocii octii ut igitur virtutes que ad ocium spectantioptime ciuitati meiq; publice insint oportet. Quibus virtutibus et ad negocium 8c in bellat& in pace R ad ocium opus est.ad negoctu tempore belli sortitudine fc constantia. quia qui fortiter tunc pericula subire nequeut inuadentiu efficilitur serui tepore vero pacis: maxime iusticia & t era tia. quia prospere fortune stultio 8c oeiositas cu pat est homines si sine iusticia teperantiai sintili tolere, faciunt 8c inteperatos.ad ocium vero: maxime opus est philosophia. Et his virtutibus predita esse oportere ciuitate patet. quia turpe est non posse fit ut bonissed in negociis quide ae bellis viros probos videmin pace aute Ec ocio seruiles.quare oportet non quemadinodu Lacedemonios ciuitas virtutem exercae.illi enim no a celetis differunt το
199쪽
non nutent eade maxima bona oueeeteri: d hoe differunt et, instimant illa Puentre magis per in , tute hellicam. P aut e maiora illa bona sint ilea que bellil sc meliorE eorum que ad ovi sunt fruiti, γα nem et virtute eorum que sunt ad negociu:ex dictis est manifestu. Numero si dictum est per trivinatura morem et ratione fieri studiolos an mimu igitur a ratione an a moribus sit eruditio facieta nam hec simul eonspirare debent optima concordia. ptima dico.nani contingit ratione aberrare ab
τι optima suppositione finis:et per similes mores ad huiusmodi enote duci. E Res sio. Primo id manifestum esse debet ut in aliis natura a principio esset& finem a principio aliquo alterius finis.nam tatio ec mens sunt a natura:que ut moribus instituat indita est. est enim nobis ratio 8c mens:nature fi nis quare primu a natura & motibus institutio facteda lia generatioripsam natura di motu institutio ad ratione mentet dirigenda. Secudo. quia ut anima di corpus duo sunt ita quoq; duas esse videmus anime partes unam irrationale di alteram rati male.& duos earum habitus.quaru quidem patuu illa appetitus thec vero mens.atqui ut corpus antecedit anima.sic pars irrationalis antecedit eamque tatione habet.quod in pueris licet intueri: statim enim ut nati sunt: θc ita di appetitio et concupiis, scinant eo latio ec intelligentia: procedete etate fieri nate sunt.Quare prius corporis v animeaeura suscipieda est quapropter ec prius corporis:deinde appetitus. atrii appetitus cura suscipi eda est mestis gratia:cura vero corporis gratia anime. Ptimsi igitur institutio de iis que ad naturam ptinentisisses Α- pienda est. Quia primum de natura ut de corpore a de appetitu ad quem colaetudo dc de mente. - ad quam ratio ptinet discutiendu:legissatoris omium est prima institutionis cura circa eoiugia adlis helelec qua etate esse debeant qui matrimonio copulant quo eoru qui educabuli cotva sint optima.
titudine igitur sc constantia opus est.constatia .patientia tolerantia magnantastatis species. qua aduersis non tangimur:sed ea toleramus, in nullo contra decorii cedentes. EDeniq; ut anima & corpus i duo: ita quoq; duas esse videmus anime patres. An appetitus sem sualis irrationalis atq; brutus & ratio ipsaeuo sint reipsa Si appetitus irratioalis pro vi ipsa a ce sumal appetitus uronalis N ratisiparsq; anime ronalis reipsa idem sutiatqui ut appetitus senostialis totu nominat ceu oculus ceu imaginatio:ronalis appetitus et appetitus sensualis teipsa duo Ti. sed hec:a plenti philosophia sunt aliena. Patet id in pueris qbus statim ita 8c voluntas 3c eo piscesti inexistit note volutatis:pro sensuali appetitu hoc in loco abutis Aristoteles. quod em in nobis iam Aristotelas. ratioe mentibus volutas est: id in brutis Ec infatibus sensualis appetitus.et quod in nobis aduris intellectus estud in brutis N infantibus imaginatio. quare interdu nomina intel ectus et vo tis: trassaticia sunt ad imaginatione Ec appetitum sensuale idicimus transsalica us locutioe canem aut mutem animaliu quodvis aliud velle comedere aut venari intelligere vocantem.
CDe natura S generationesemate liberorum ad parentes tempore nubendi tempore proo
me probato procleadi tepore creandi Torporis habitudine: egnatibus orbis retibus: procinandoria multitudine: mari e S alieno concubitu interdicendo.Cap. XVIOd autem instituere oportet-hanc societate S legis rosit sonem Inspsesedo ad iH ipsos S ad vite tempus ut etatibus sta idem te ius cocurrant nec discrepet gs Precepta natu mendi potentia. viro autem generare adhuc potente si mulier ipsa concipere late tactu. non possit, vel muliere quidem ad concipiendu apta si vir ipse non possiniste ac discordae dic inter ipsos oriuntur. CAd filioru quo usceptionem est inspicsendui.oportetenim nens. Σ a Mentabetate parentu.quoniam nec ipsi senioribus gratia referre vll am possunt: nec j- parentes filiis alimenta prestare. C Nec etiam nimis proxims accedere debent filii. habet 3 enim hoc turbatione non paruimam minor futura est reuerctia huiusmodi filioru et2 ge τ' dum legis positoris voluntate. fere quidem hec omia prouenitit per unam diligentia. nam Anta medi, cum sit finis gignendi: ut plurimu viris quidem septuagesimus anni in mulseribus autem - A quinquagesimus ita coiugandi ab instio sunt ut etatibus ad hunc Anem cocurrat. EEst au tem adolescetiti conitimo improba ad filioru procreatione. in cunctis enim animalibus su sueniles partus imperfecti sun et femine crebius unaates di parua corporis formae ramuis tur.quo circa necesse est hoc idem in hominibus pro aere.Husus autem coniectura fuerit: Q sn quibuscum ciuitatibus consuetudo est adolescetes mares Puellas p coniugatiun eisdein ilia dc pusilla inu corpora existimi interea in patrui adorat magis puelle ac percut
200쪽
et teranti. plures.Eκ quo resposim oramis Tretensis datum qusdam exsstimat/ob hanc causam. quasi multis percutibus propter immaturitate nuptiar at non ad mimum collectione. CAd continentia quom utile est nuptias fieri seriores intemPantiores enim esse videntur m miselle veneri assuescunt. ac masculotu cor ra crescere impedititur: si adhuc augente corpore veneree res inrcdant.nam cius rei quodda est determinam tempus quodno multo ampli 6 us excedit. O uampter puellas quide circa etatem decem dcocto annorii nuptui tradere so Anni nubtai. congiuistin astulos vero circa etatem annoru scptem dc triginta aut paulo circa in hoc m 3 tempore: dc vigetibus corporibus considentur ac Psedente tepore simul apte desinent pru P creare posse.&filiolii successso partim restabinitio eis clare vigetibus in rectercedat statim generalso.partim vero dum iam etas vergit ad annum septuagesimu . inuibus igitur V etatibus coniussa sintncienda dignum sit. oeninus em anni ut nunc obseruant multi: si recte rer hyeme aptius ad nuptias esse.sed cosideranda sunt in Ocreatioe liberoru . que a me medioe isela di que a Physicis tradutur.Medici enim tepora oportuna corporibus suffici ter osten
luci dunt i hysici autem de spiritibus boreales magis si australes laudant. CCL aute quibus Si. coloribus natorii maxime esset utilitas magis dicendii esset ubi de disciplina puerorum P. tractamr:stimatim vem sat fuerit nunc dixisse. nem enim Athletam harumdo utilis fuerit Φ ad ciuilem habitu: net ad sarastatem di si mauone liberoν. nec rursus humilis di imbe, cillanimiti sed media istarn .laboriosam enim habitudine habere oportet excrcitatam utato laboribus non violentis nec ad unum laborem solii ut Athletam habitudo. ed ad libebs liberalia opera.hec autem sinas liter viris mulieribustu existere debent. Pregnantes quom s3 mulieres curam habere corporii oportet: non pigrescentes Irem subtili viciates alimonizhoc autem facile est legum insitori Hiidere. si iubeat singulis ciebus iter quoddam Dcere
debere ad deoru sacra mulieres que sortire sint cocipiendi honOi .mens tamῆ contra dcorpus in tranquillitate in traduceda.O ue enim suant ab ea que contincti capere viderunio quemadmoduilla que nastatur a terra. I Circa ex Ositione autem vel educanonem filio. sa..i in lex simichil oibatum natura minediicadum. C Sivom mores institutam ciuitatis pro. sue hibeant natos exponere: determinada profecto crit Pt Ocreando' multi mdo.ipsi L uibusdaad reandum comtatis preter hec euenerit ante venare Oroi tet ne feriis cocipians. nam in postq concesti sunt S sensum aut vitam conceperint.mefas est eos attingere. CCum velo saeeterminatu sit qua clare vir SVxor sint ab initio coniugandi quato tenu ole liberis ore ram dare coveniat determinemus Senim enim fetus quemadmodiu iunioni imperium
sunt Scorporibus Sintellestitas in eorum in1 senuertit iri obus i. apropter S sectidum intellectus vigorem: quapropter S illud maxime tempus probandu cst in quo maxime nistelligentia viget in nobis. id aute esset in plurimis/circitet annum quinquagesimu: ut poetarii quidam di xerunt eptenario numem etatem dimetieres.Ica qui quattuor aut qua iam annis hinc etatem excesserint reli ucre debent in aperto .pcrean.d. studium in ac de ceterot3 vel sanitatis vel huiusmodi alterius causa combitum facere videri. si Concubitus vero om enis alterius Q coniugis penitus sit interdictus. quadoquide sit Sarpelletur maritus. in si '7 quis deprehendas contra facere per torus meationis: d gnam P delicto sena ioportet.
T Recepta ad generatione N natura pertinetia tredecim. Primsi legislator c5iugale τε
instituendo locietate inspicere de bet se ad imios qui conropulii & ad vite ten pus ut in idem tworis concurranti &vi utriusq; sit huius generandi situ, cocipiendi litabilitas neq; disci et gignendi potetia nil iro generare potente si mulieri pia j fi concipere non possit vel muliere ad concipiendu aptat si vir generare non pcisu lites R discordie inter eos otiumr. Secundu.sic in mam molim cou edum:vt το silis qui suscipiens non nimiu distent ab elate patentsi quondi ne e ipsi parentibus tunc quide senioribus gratia que usui sit referte queunt vitam . e parere, filiis ali 3 menta prestate. Tota u. e nimiu filii elati parentu appropinquet nam id grauem continet mole. TTltiam quia minor furura est reuerentia huiusmodi filiom erga prenitores: utpote quibu, ipsi coeta. nes videant & equales. Reirca domus gubernatione re hac quas equalitate quere te ruenire solent. - auariti. in eo ora natorsi sint insdum legissatoris voluntat si Ec viris ut p uriri si si piutaremus Isamus inadi sit finis mulieribus autem qumquagesimas. ita m