장음표시 사용
131쪽
netur .' more scilicet recepto , ut Clericorum alter , qui scriberet, alter qui descriptum exemplar ad custodiam acciperet, Em cyclicis conficiundis interessent. De quo alibi prolixius. XI. Ultimo demum loco aiunt Smyrnenses , Dominicum Cum rem fuisse electum, qui Encyclicam usquequaque deferret tNos vero, inquiunt, in praesentiarum brevi compendio indicamimas per Fratrem nostrum Marcum. Equidem tanta solicitudo, totque
adhibita instrumenta ad epistolam istiusmodi consignandam , satis manifesto probant, quantopere Ecclesiae prisci Doctores aestimarent id genus scriptorum ad fidem, disciplinamque Christi
De Formula Epistolati Regnante in secula se isto , A Smyrnensi, atque ab aliis Ecclesiis adhibita.
I. Ea FormMIa adhibita ad Neocraticum Gelasiae regimen indicandum. II. Occurrit in Ariis SS. Marorum Oriaci , Largi, ει Sociorum. III. In Actis Tergeminorum , ct Faustini . IV. In Actis Diddimi. V. Aeaeandri Lugdunensis . VI. Alexandri , SAOIoninae, aliorumque. VII. Luperci. VIII. Procrisi, o Martiniani , aliorumque . IX. Universale , aeternumque Regnum C brisi exprimitur in Actis Susannae, Felicis, S Adaucti, Kunciun-Eis , aliorumque. X. Mos idem inυaluit etiam post usum Aerae risianae in Aum. XI. Perduraυit sub Regibus Caroloυingis. XII Seculo undecimo apκd Episcopor plurimos adhuc viguit. XIII. Duplex Christi Regnum , naturale , o personale . XIV.
Horum alterum Regnum in Gelasia exercet . XV. oua ratione iliud ipsum constet . XVI. Locus S. Pauli I. Corimb. I S. v. 24. ab Arianorum cavillationibus expedisur. XVII. Eadem Formu-
Ia , Regnante Christo , in Conciliis adbiblia . XVIII. Exemplis Concilii Braeparensis, s Lucensis id expressitur. XIX. suo jure Diuitiaco by Corale
132쪽
usus fit Martim s Braeeareins in vuliandis me elicis . XX.
Eundem morem sequitur Toletanum tertiam. XXI. Itidem Mismanum sub Gregorio M. XXII. Bareisonense sub ipsum initium . XXIII. Hera ordiense in Anglia . XXIV. Cloυe Giense secundum, in quo de EnocIuis Zachariae Pont. XXV. Forojuliense , ct in Capitularibus. XXVI. Celichthense . XXVII. Seis
qu/orum Concil/orum exempla . XXVIII. -- Pobcarpi quomodo Ecclesaica scripta , quomodo Politica e barcasur.
I. T Ormula haec celeberrima, quae antiquarum scriptionum T character est , ea potissimum mente fuit usurpata , ut intelligeremus , Ecclesiam in statu Thcocratico esse , atque a Christo dirigi, Sanctoque Spiritu animari. Juvat iccirco nonnulla in eam commentari, ut Encyclicae Smyrnensis epistolae Vim, atque pondus aestimemus. Id quod methodice tunc demum consequetur , quum formulam ipsam , ejusque usum , tum qua ratione Christo Regnum conveniat, expenderimus . Praciavit nobis in hoc argumento Stephanus Baluzius , vir ad rem omnem Ecclesiasticam illustrandam natus , multaque in appendice Capitularium Francorum monumenta protulit, in quibus praedicta formula inter notas characheristicas temporum legitur . Post messem tamen, quam M alii attigere, stiperest manipulis i Cus ,-alia atque alia sunt documenta , quorum seriem texemus, ut persuasionis hujus antiquitas, & perpetuus , nec interruptus usus appareat. Acta Martyrum imprimis expendemus , quae vel
apud Bollandianos , vel apud Surium , Mombritium, aliosque collectores prostant . & in quibus sint licet aliqua interpolata ,& posteriori manu aucta , id tamen in numerato est, eos ipsos, qui interpolarunt , formulam hanc non omittendam putasse, quod germanorum Actorum indicem esse viderent. II. Passi sunt Ianuarii I . sub Maxentio Cyriacus, Largus, Smaragdus , Crescentianus , Mamia , Iulianus . De loco autem, quo beata olla tumulata sunt, dicitur in Achis. Sanctorum eor-ρbra sepulta sunt in via Ostiensi ubi Orationes eorum stire, nu- , se stemper , ct quo que Mundus volvitur. Regnante Domino μωμο Iesu Chrisο , cui es honor.
133쪽
III. Acta Τergeminorum sub Marco Imperatore passorum I . Ianuarii, sic habent. Iumentio Sanctorum Corporum Tergeminorum, vel dedic tio Vsius Basilisae es eolenda 14. Kal. Octobris . Regnante minmino Nosero Iesu Christo . Et ad diem i 1. Februarii in actis Faustini, dc aliorum, qui sub Hadriano coronati sunt, formula eadem repetitur.
IV. Didymi Acta sub Diocletiano passi Aprilis 1., habent:
Martyrio functas eis S. Didymus Nonis Aprilis, regnante in Coelis Domino Mino Jesu Chrso . Hasce vero formulas in antiquis, ecnon interpolatis actis exstitisse, vel inde docemur, quod dies in iis annotata,cum Martyrologio plane respondeat: unde collige dum est, actorum siqui fuerunt ennarratores, haud omittendum duxista hanc characteristicam notam , ne interpolationis, aut falsitatis apertae dicam incurrerent. V. Aprilis die et . acta occurrunt Alexandri Lugdunensis sub Marco passi, dc pro more dicitur . Non ambigamus , vem esse , Η σCr audita , se ima semper diximus , ct manifestamus, regnante D
Mino Nostro Jesu Christo. VI. Alexandri, dc Antoninae sub Diocletiano acta ad diem
3. Maii habent e Martyrium compleverunt Sancti Martyres Alexam der , se Antonina, V. Non. Maii hora V., die Sabbati . Regnante
Domino Nostro Jesu Christo . Hinc usus designandae diei , dc hinτae , quod Sc in nostra Encyclica factum est. Similia leguntur ad diem VIII. Maii in Achis Aracii ι ad diem s. Iunii in actis Primi, dc Feliciani, dc in Actis Viti, qui omnes sub Diocletiano passi sunt. VII. Luperci acta ad diem 18. Iunii, sub Diocletiano pariter coronati, exhibent judicii sententiam in hunc modum : Ρ-beo , te exsta Civitatem, Helisnam ab avaritoribus duci , ct capiaralem sebire sententiam: dis 4. Κλ.Jidiarum p Regnante Domino No- Ara Jesu Chrisio una cum Patre . VIII. In Actis pariter Procaei, dc Martiniani , sub Ncrone pastorum , legimus . Plexi sunt C. Non. Julias , via Aurelia , uLietiam praesantur beneficia eorum usique in hodiernum diem. Regnam te Domιno Deo , alcue Salvatore Nostro sese Christio . Ubi animas
134쪽
ertenda sunt verba illa, Dei, & Sa atoris , quibus praeclara Divinitatis Christi confessio continetur . Formula autem Consueta occurrit in actis S. Symphorosae ad 18. Julii; in actis Platonis
ad Q. Julii , in passione Memmii ad 1. Augustis Pauli, dc Julianae ad i . Augustis Firmini ad i. Septembris ι Domini ad
9. Octobris , & plurium aliorum . IX. Multa autem sunt alia acta, in quibus Regnum Christi aut supra Mundum universum extendi, aut perpetuum aeternumque sore exprimitur. Sic in actis Susannae sub Diocletiano passae , Augusti II. legimus: Factam hoc es Romae Sexta apud via cum Mamurri ante Salustii forum: Regnante in universa Mundo D. N. J. C. Et in actis S. Felicis, & Adaucti sub Diocletiano, die 3 o. Augusti. Passi sunt martyres 3. Kal. Septemb. Regnante Domi-m nostro sine flue. Amen . In vita autem Mnegundis . Transiit
anno Dominicae Incarnationis Io o. , IndicI. V. Non. Martii, regnante in aeternum, qui dicitur Corona Virginum , Domino Nostro
sese Christo. Similiter est in actis Sisinnii , 5c Alexandri anno
O2. Maii 1'. pastorum . Acta sunt haec sub dis 4. Kal. Junias . regnante Domino Nosero sese Christo in secula seculorum . Amen. Et in vita Caprasii Lirinensis A. C. 43o. Iun. I. denati. Disepultus eD, regnante D. NI C. in secuta seculorum . Amen Caprasii vitam pro minae modalo minutis imitemur, regnante D.
N. J. C. in secula seculorum. Amen . Paullo aliter in vita Vedasti ad . Augusti: Auxiliante nobis Rege aeterno D. N. I Christo. In vita Winoci : Obiis VIII. Idus Novembris, atque in praedio h matus est, regnante in perperuum D. N. I. Christo . Et in vita Majoli Cluniacensis, anno 99 . defuncti. Dormivit cum Patribus suis R. Iduum M arum , Feria vi. , sepulturique es in Basilica B. Petri . Regnante in perpetuum Domino N. I. C. X. Tantae erat ea nota in publicis scriptis aestimationis ad speciale Christi Regnum in Ecclesia explicandum , ejusdemque perpetuitatem constabiliendam , ut ne adhiberi quidem tunc demum desierit, quum nota anni Incarnationis ustirpata est . Hinc in actis Modoaldi Trcuirensis , qui circa ann. 63O. in Consilio Rhemensi subscriptus reperitur , utramque notam legimus.
135쪽
Acta sunt haec anno Dominicae Incarnationis Ioo7. a Ven. Niet maro , hujus nominis secundo, successione autem sexto ejusdem loci Abbate , anno ordinationis ejus 27. Regnante D.N. I. C. cum Patre ore. Et in vita Bonifacii Moguntini. Pasius eis eum Sociis, Nonis Iunii Anno peregrinationis suae ΑΟ., Incarnationis autem Dominicae 7 1s. Regnante eodem Domino , cui cte. Imo neque omisia tunc fuit
formula illa, quum dominationis Persecutorum tempora signarentur . Ad 3. Januar. Acta Petri Aulonensis sic habent: Martyri tus es apud Aulonem Civitatem III. Nonas Ianuarias sub Max miano Imperatore. Regnante D. N. J. C. , cui es gloria in secula seculorum . Amen . Insuper in laudatis Pionii actis ad I. Februar. notatum est , hanc formulam propriam esIe Christianorum . Haec acta sunt Iulio Asiae Proconsule , Proclo , se Quintilliano M sistratum gerentisas: Consule tertium Messio Quinto Trajano Decio
Augusti , ante iv. Idus Martias, more Romanorum; Asiae autem more , Nonis mensis II., die Sabbati hora I o. r ut nos autem loquimur ,
Regnante D. N. I Christo . Sic asta Sabini ad 1 3. Martii : Mamryrio coronatus es Sabinus LII. Idus Martii, regnante impio Diocletiano . imo vero Domino N. I Chrisso. Et in vita B. Marci Evangelistae. B. Marcus Evangeli , imperante Claudio Nerone Caesare ἡ nobis Chrisianis imperante D. NIC. Acta Leontii ad I 8. Iunii. Mamtyrium complevit Christi Mart Leontius , I 8. mensis Junii sub Imperatore Vespasiano 3 In nobis autem regnante D. N. I Chrso . Acta Athenogenis die i . Iulii. Decertarunt ii Sancti imperante Dioclesiam ι In nos autem regnante D. N. J Christo . Acha Stephani Papae ad diem 1. Augusti . Coadunata Ecclesia Chrisianorum, o Anaverunt in locum Beati Stephani, Sixtum naIione Graecum, patri Atheniensem, Episcopum s. Kal. Septembr. Valeriano IV, 9 G lieno II. Coses. Apud nos autem regnante D. NI Chrso. Eadem
mula utuntur Acta Epulit ad diem II. Augusti. Et Acta Theodori ad diem s. Novembris, &. Anusiae ad 3o. Decembris.
Haec si inuit Sancta , imperante Maximiano , in nos vero regnante
in infinita secula Christo Pse Domino Nostro . Et in passione XI. Martyrum. Pas sint XL Martyres 7. Idus Martii, Licinio Imperatore e imo vero Domino nostro I Chryso regnante . Passio S. Placidi ad
136쪽
ad diem. v. Octobris . Passus est Beatissimus Plaridus subsa vissimo Rege Abdala, est Dure Mamucha. XLLI. Justiniani Imperatoris apud Me nam Siciliae civitatem, In nonas Octobris, regnam te D. N. I Christo. Formulam hanc etiam exhibuit Canisius in Antiq. Lectionibus . Regnante in perpetuum D. N. I. C. In an vero xxii. regni religiosissimi Tasilonis gentis Boiariorum t-que anno ab Incarnatione Dominica 771. Indictione II. XI. Postquam Francorum Regnum in Carolovingis stabilitum est, coeperuntque saepius Ecclesiasticae donationes literarum m numentis consignari, ferme in omnibus publicis scriptionibus formula illa fuit praeposita, aut adjecta . Inter veteres Scriptores Francicos in Tom. III. exstat Codex Carolinus, quem multi ab ipse Carolo M. collectam censuere. In operis autem Epigraphci legimus. Regnante in perpetuum Domino . est Salvarere Nostra sese Christo , anno Inearnationis ejusem Domini Nosri 79 I. Carolus emeellens cte. Id quod ab aliis etiam Regibus eodem tempore usurpatum legimus . Namque exstat etiamnum Ossae Regis Memciorum charta S. Albani Uerolam. , cujus tale est exordium , refinis non absimilis. Regnante D. N. IC. in perpetuum . Dccet Re- g tis . . Scripta est haec charta anno Domini Incarnationis 793. Indictione 3. anno vero ossani Regis Merciorum 3 3. in loco e lebri , qui dicitur Cel th , praesenti synodali conventu , testibusue imfra nominatis confirmata. Data Deo regnante in perpetuum. Paullo aliter alia ejusdem S. Albani donatio. Regnante in perpetuum Deo, o Domiuo Jesu Christo. Licet per totum ubique Persiripta es autem huius donationis chartula anno Domin. Incarnationis 79 I. IndicI. s. o Regni Ossavi 3 1. sub iv. nonas Maias, in loco cte. Abbas quoque Ansegisius in praef. ad Capitularia sua multo luculentius scriptit. Dominante per secula infinita omnium Dominatore, Christo
Salvatore nostro , Creatore universae ereaturae . Anno Incarnat. i us
82 T. India. s. Anno vero II. Imperii gloriosissimi Ludovisi Augusti Christianae Religionis magni propagatoris , ct Lotharii Caesaris filii ipsius. Ansigius eis. Et Theganus de gestis Ludovici sub initium.
Regnante D. N. J. C. anndi Incarnationis ejus 8I3. qui est annus cis.
Neque aliter Engolisincnsis Monachus in vita Caroli M. Regnavit
137쪽
ν1 Gloriosi fimas Damicus pro eo. Regnante D. N. I. C., cui es gloria iasiola ficulorum. Amen. XII. Seculo tandem decimo, tametsi diligentius Chronologicae notae sint adhibitae, imo etiam in publicis instrumentis sint adauctae , formula nihilominus illa, Christo regnante , ubique perseveravit. Etenim Epistopi, & Abbates multis auchi ditionibus, amplitudine dominii locupletati , annos a propria ordinatio
ne consignantes more Principum , non diu praetermiserant amnos Regni Salvatoris. Quod ob1ervare pronum in Regula Ab. Erolfi Moissiacensis, in qua sub finem annotatum est . Circa δε- cimum sculum . Notarii annos Christi in instrumentis, se chartis Llia gentisI, quam antea, adjecerunt. Tune etiam Disivi temporali se
gentes Authoritate, tempora eorum nominibus computari voluerunt; quod
ab itas etiam Uurpatum, qui solo spiritali gladio gaudebant, ut Isi non
dominii J saltem Raeligionis praetextu nomen stentarent a postmodum lis minus superbi, non Vss , sed Christum regnare in instrumentis apponi fecerunt. Sit igitur gloria Christo, non Mando . Exstat eodem de argumento illud pariter S. Harluvici, apud Canisium in antiquis Lectionibus. Migravit S. Hariavicus Salisbur ad Domnum anno Incarnat. Domin. Io 13. Episcopatus Fui 3 . Eurico Imperatore se muri hujus nominis, regnante D. N. I Christo Rege . Destribi quoque hoc loco possunt ad majorem in chronologicis notis accu-rRtioncm deprchendendam, verba, quae in vita Mae Comitis Egberti uxoris , ad 4. Septemb. leguntur. Facta sunt haec anno Dominis. Incarnat. 98o. , α Kal. Decembrium, die feria 4. . Indi- cIιone 8. . imperante Victiriosissimo Caesare otione , ex quo cum felicis memoriae seniore Avigusto Ottone nempe primo nominis hujus 2 enitore so regnare coepit, XX., ex quo Augustalem Monarchiam filus obii is, anno 8 er omnia regnante aeterno Principe D. N. IChristo. Husdem Vneris sunt, quae habet Willelmus Gemeticensis Calculus dichus , lib. 3. cap. I 1. Complevit Sacrarismus Dux Guillelmus vitae fae cursem I 3. Kal. Januarii . Rege Ludoetico Regnum
Francorum tenente, anno Domin. Incarnationis. 9 3. Regnante D. N.
I Christo. Et Chronicon Hildensheimense . Anno Domini ICI s.
privilegia justis inseribere firmata velAgilio se e Gilaritatis , ct ro
138쪽
borata Apostolico iure Romani Pontificis , ut essent illorum auno firmata , regnante Christo Rege Regum in aeternum, se ultra , Anno Domini tori. Hoc fiat verum Chrso regnante per aevum . Sexcenta iis gemina reperiet quisquis silomet otio , nulliusque fastidio in vitis Sanctorum , veterumque monumentorum collectionibus velit inquir maXIII. Iam vero cur formula haec, & quemadmodum Christo applicetur, disquiramus ς praesertim cum Ecclesia omnes fere orationes suas ad eum modum concludate Qui vivit, se regnat &c.
Ac duplex quidem Christi Regnum consideratione distinguimus,
quorum alterum naturale est , seu essentiale, Sc universale , quod una cum Patre , & Spiritu Sancto in omnes exercet creaturas. Unde Gregorius Nazianz. Orat. 13. dixit: Quis pietatis nostraedocrrinam praescribe , se nos instituens, ut Deum unum ingenitum agno mus , hoc est. Patrem : unum item genitum Dominum. Filium videlicet, qui Deus quidem appellatur , cum de eo separatim sermo habetur : Dominus autem , quando cum Patre nominatur 2 illud pro-yter naturam, hoc propter unicum Divinisatis Principatum . Graece r'. διά σψν Alterum vero Regnum porsenale est, quod a Sanctis Patribus Oeconomicum pariter, dc Mediatorium appellatur , secutis videlicci Sancti Pauli doctrinam . scribentis ad Colossi I. v. I 3. Qui eripuit nos de potestate tenebrarum, se transi lis in Regnum Filii dilectionis Fae , in quo habemus r emtionem per
Sanguinem ejus. Consona sunt S. Petri vcrba epist. I. c. I. U. II. Sic enim abundanter ministrabitur vobis introitus in aeternum Regnum
Domini Nostri. se Salvatoris Iesu Christi. Ubi utrumque Christi
Regnum, naturale scilicet, ut Dominus , Oeconomicum , ut Salvator est, distincte proponitur. Quod pariter innuunt illa Ap CalypsCOS F. v. est. Quoniam occises es. is redemisit se feristi nos Deo nostro Regnum, o Sacerdotes, o regnasimus super terram . Imo illemet Archangelus id aporte docuerat, qui M. Virgini Incarnationis Mysterium annuntiavit, Luc. i. Regni ejus non erit finis . Quo etiam respexit iterum Johannes in Apocal. c. I I. V. IS. ubi Angelorum turbam exhibet conclamantem: Factam est RG
Drem hujus Mundi Domini Nostri, cst Christi ejus , ct regnabit in se
139쪽
secula ficulorum . Amen . Et c. I 2. v. roia Num sacra est salus seminus, ct Regnum Dei, se potestas Christi eius. Quapropter Nica num Concilium inter eos , quos de Christo explicuit, fidei asticulos , illum pariter ultimo loco proposuit: Cujus Regni non erit Gnis . Et Patres multis illustrarunt. Chrysostornus equidem Tom. v. Opp. homil. I s. de utroque illo regno Christi: disserens, Duplex est , inquit , Salvatoris Regnum : alterum quidem aeternum, ct
initio carens: alterum vero cum corpore initium ab Oeconomia accepit Et Theodoritus in Psalm. x.. Ut Deus, ait is innatum habet regnum,. ut autem homo . electione delatum accepit ..
XIV. Hinc profluit, in Ecclesia Theocraticum esse regnum ,, dc regimen, quod Christus ipse constituerit, quum Lucae χχω V.. 29. dixit: Et ego dispono vobis , sicut disposuit mihi Pater meus Regnum Hoc autem Christi Regnum dicitur, cujus nullus erit finis, quoniam quum militans Ecclesia in finali judicio consummata fuerit , triumphans Ecclesia perseverabit, &. Christi cumclcctis, Omnibus Regnum ia Duplicem hanc Theocratiae conditionem sub Christo capite ire Ecclesia constabilitae , descripsit
Apostolus in epist. ad Ephesios. Cum; enim enarratis Ecclesiae partibus , docuisset, Christum esse caput, mcmbrorumque osticia proposuisset, poenas ut explicet in mandatorum divinorum refractores statutas , ait C. y- v. s. Non habet haereditatem in Regno Christi, cr Dei ἀ Regnum itaque Ecclesia est se cujus Christus est caput , & director usque ad Mundi consummationem ..e idem vice functurus, quum fideles divis adscripti, aeterna il-Lus fruitione potientur. Quod eleganter disserebat B. Gregorius M. in Synodica ad Felicem Episcopum initanenscim, nonnullis, interrogationibus rescribens lib. 7. epist. 3. Caput nostrum, quod est Christus, ad hoc fa membra nos esse voluit, ut per ejus largam caritatis , ct fidei compagem, unum nos in se corpus liceret cui ita nos adhaerere convenit , ut quia sine ipse nihil esse possumus , per ipsum postimus esse quod dicimur ia Ab arce capitis res nulla nos divLaat , ne ab eo , s membrum ejus esse refugimus , relinquamur : cst v
lut dejecti de fide palmites arsamus . Hinc Apostoli, Pastores Doctoresque simplicos fuerunt in hoc Ecclesiae regno adjutores,
140쪽
ad Colossi . v. o. Hi sti seni adjutores mei in Regno Dei. Idcin Gentium Doctor in utraque Ecclesia , militante , Sc triumphante hoc Christi Rcgnum esse positum, scribit ad Thessalonic..
I. c. 2. U. I 2. Qui vocavit nos in suum Regnum , cr GlorIam . Et
a. ad Timoth. c. 4. v. I 8. Salvum faciet in Regnum suum Coeleste. Hic Coeleste gloriae Regnum ab eo secernitur , quod in terris Theocratica geritur dominatione. Johannes quoque in Apocalypsis c. I. V. F. postquam Incarnationem, &. Redemtionem, exposuit, qua Christus Regum Princeps factus est , continuo adjungit. Et fecit nos Regnum, o Sacerdotes Deo, o Patri seo: iEst gloria , ct imperium. Regnum itaque Ecclesia est , cujus imperium uni Christo, ceu summo Capiti, originaliter competit, Ceteris VCro ratione tantum ministerii , atque officii . Quod ibid. v. s. explicuit etiam Johannes Apostolus, subdens . Ego Iohannes frater vester, o particeps in tribulatione , ω' Regno , is p
tientia in Christo sese . Hoc in regno quisquis fuerit, & bonorum participem fieri, redemtione Salvatoris potiri usque ad ipsam Coelestis Regni possessionem, secure sibi spondet. Icci co B. Polycarpus , quum a Proconsule eo adigi se videret, ut Christum abnegaret, graviter respondit , quia in Smymcnsi Encyclica proditum est pag. I 32. Et quomodo possum impie loqui
adversus Regem meum, auctoremque salutis meae Smymenses ctiam Presbyteri, ubi de Polycarpo in coelis cooptato, prope finem epistolae scribunt. Et hae ratione immortalitatis coronam adeptus . una cum Apostolis , se omnibus sanctis laetus glorificat Deum P trem , o benedicit Dominum nostrum gaernatorem corporum nosr
rum , ct Catholicae per universem Orbem Ecelsae Pa porem. XV. Theocraticum vero istud in icrris Regnum ita Christus ordinavit, ut supremum licet induxerit Hierarchicum Ministrorum ordinem , potestate praeditum , atque jure , sibi tamen rci summam reservarit e & quotquot ad regimen Ordinati sunt. omnino ab ipsi, pendeant, diriganturque . Quippe Verbum susceptae humanitati jus regium contulit ea ratione, ut ipsi humanae naturae insit, eamque quodammodo informet, & afficiat .