장음표시 사용
621쪽
. Hae semel atque iteram lectionem dedimus 3 aut modo eum Presbyteris Doctoribus Lectores diligenter probaremus . Duo hinc doc mur, primum ordinationem Saturi in Lectorem, ejusque gradus exercitium in Ecclesia praecessisset alterum, Lcctorem jam
constitu tum denuo ad accuratum examen venisse. Quorsum
haec, amabo, nova & solers inquisitio , novum in hoc mini. sterio examen ' Annon ante ordinationem jam illi probati fumrant, dc communi suffragio commendatis' Pellucide id assi atia verbis illis Cyprianus: quos jam pridem commani consilio Clero proximos feceramus . Non aliud igitur post ordinationem ex men intelligendum est, quam quod ad ministerium Scri' toris Sacrorum Librorum ob rei gravitatem praemitti co silevit. U. Imo Primicerium Lechorum electum fuisse Saturum, qu tenus Leistoribus Librariis praeesset, conjicere possumus . Nam quum scribat, se post ordinationem Saturi accersivisse Doctores Presbyteros, diligenter Lectores singulos probasse, solum autem nominet Saturum , non obscure docet, hunc ceteris fuisse praepositum , ut pro ea quae summi ponderis erat, nitida Chariatarum Ecclesiasticarum scriptione Lectoribus librariis praeesset.
Quod ex Epist. 31. potest confirmari, in qua de Encyclicis in
causa Lapserum , Libellaticorum & similium per ea tempora disceptationum emanatis . Eas se in Archivo Ecclesiae Carin ginensis recondidisse Saturi diligentia custodiendas, ait, eidemque mandat ut exemplaria, a Lectoribus equidem sub ipso constitutis describenda, cupientibus & postulantibus traderet. Et
si exempla , inquit S. Praesul , Epipolarum transeribere . ct ad
se os perferre voluerint, saeuitatem transcriptionis accipiant. Quamvis se Saturo Lectori Fratri nostro mandaverim, ut singulis desiderantibus describendi faciat facultatem . Lectores igitur fuerint oportet sub Saturo, ad quem pertinebat exemplaria pinstulantibus tradere , eademque cum autographis Archiv rum Carthaginensis Ecclesiae collata propria subscriptione com
VI. Indubia sere sunt Veterum de Primiceriis Lectorum te-OO a stimonia
622쪽
stimonia . occurrit in Actis Martyrum Cibal litanorum apud Petrum de Natalibus, Prior & Primicerius Lectorum . Praeses Hrit: quod otium geris p Pullio respondite Primiserius Lectorum. Probus Praestes dixit: Quorum Lectorum e Pullio respondit: qui eloquentiam divinam Populis legere consueverunt. Mentio quoque Primicerit Lectorum fit in Concilio Chalced. , Tom. II. Hard. Act. XIV. pag. 179. ubi sic . Primicerius Lectorum qui vocatus legit Libellos Ecclesiasticos quos attulerat. Et S. Remigius Episco pus Remensis in Epist. ad Fulconem Tungrensem Episcopum scribit. Primiserius Scholae elari mae militiae Lecforum . Gradum hunc diu servavit Ecclesia Orientalis: quippe apud Co- dinum de ossiciis Ecclesiae CPnae pag. 6. inter dignitates illius Ecclesiae annumeratur Primicerius Lechorum . Sic Sc apud Latinos gradus crat, Lectoria dignitas appellabatur . Inter alia monumenta id prodit Historia Episcop. Antist orcnsium
p. I s. In majori, si licet Cathedrali , Ecclesia , praeter alia quae ibi provide fecis, vel liberaliter contulit, Lectoriam se Succentoriam per quas totum in legendo eantandome stertatium disponatur . . . . redditibus ampliatur. Et in Tabulario Episcoporum eorumdem Charta exstat anni 1 1 13. quae sic habet. Hugo Auisodorensi Archidiaconus P. L. I. salutem . Noveritis universi qμοῶ cum ad octam Archidiaeonalis sipectaret Ecelsi e nostrae provi/ere Lectorem , qui totum legendi osseium ordinaret, nec inveniretur propter reddituum paucitatem , qui onus velles subire Lectoris , quoniμmt borem si pendia non sequebantur eondigna ; unde Ecclesiae, fervisium non modicum turbabatών. Neque enim leve onus erat praeter lectionum ordinem in Ecclesia recitandarum , ceteris etiam Lectoribus imminere, qui Codiccs Sacros pro Ecclesiae usibus oppor- tunos doscriberent.
VII. Atque hoc multiplex Lectoris ossicium in caussa fuitui. in majoribus Ecclesiis ex inseriori Clero plurimi cligerentur Lectores, quorum alii publice in Ecclesiis legerent, alii res Ecclesiasticas deseriberent, & ab Epistolis Antistiti client. Cornelius Pontifex in Encyclica ad Fabium Antiochenum, de qua in superioribus occasione Novatianorum actum est, quum R.
623쪽
manae Ecclesiae Clericos censet, plures fuisse scribit Lectores, apud Euscbium H. E. lib. 6. cap. 43. Noque id immerito, quum Pontifex totius pene Orbis Episcoporum rescriptis satisfacere deberet. Perduravit deinceps apud utramque Ecclesiam major iactorum numerus, de quo Juilinianus Imp. Novel. 3. scripsit. Samimus ne quando in Sacrosancta majori Ecclesia ultra
. Presbyteros, Diaconos vero centum , Subdiaconos XC., Lectores
autem ultra CX. In Diplomate etiam Heraclii Imperatoris decerto quodam ac definito numero Clericorum magnae Ecclesiae , quod exstat Tom. i. juris GraccωRomani, haec leguntur . Religiosorum Presbyterorum Catalogus ad LXXX. , Diaconorum ad CL Subdiaconorum ad LXX. . . . . . Lecyorum ad L. Frequentior autem hic numerus &. crebra mentio Lect
rum iis qui sacram eruditionem primis labiis attigere , ansam quidem praebuit assirmandi ex inferiori Clem olim fuisse tam tum modo Lectores BI Acolythos, quod minime advertant, in omnibus plane Ecclcsiis necessarios fuisse Loctores, secus ceteros Clericos: ut propterea illorum assidua mentio non id innuat, eos fuisse tantum in Clero minori, & non alios : sed hos ob pr vidam Sacrorum Librorum curam dc scriptionem in omni penitus Ecclesia esse debuisse. VIII. Itaque quum tanti momenti apud Episcopos dc Ecclesias esset gradus Lechorum , inde consecutum est, ut hic Clericalis ordo quoddam velut primum tyrocinium illorum esset, qui ad Archidiaconi dignitatem erant eligendi. Athanasius Ct ricatum suum ab ordinatione Lectoris exorsus est, suoque Alexandrino Episcopo velut Notarius ic Scriptor inseruiit. Narrat id Sozomenus lib. 2. Hist. cap. a1., ubi & ludum prodit ab 'Athanasio puero cum aliis coaetaneis institutum , in quo i e personam gerens Episcopi, ceterisque mandans, ut vel Presbyterorum vel Diaconorum vices adimplerent, sollennem baptis. mi ritum exercebat, ipso spectante Alexandro Episcopo , qui& ludentes pueros accersivit, atque ut parentibus Ecclesiae ministerio addicerentur , ac imprimis Athanasius, curavit. Haec Sozomenus, qui ad rem nostram subjungit. Nec multo post Atha-
624쪽
masiam in Contubernium suam a civit, eumque Notarium deinceps habuit. Inter S. Athanasii opera vita ejus ex monumentis Ecclesiasticis concinnata legitur, cujus Autor similiter scribit. Ath nasium Episcopum iliam sir reliquos pueros qui in luάo Presbteri fuerant se Diaconi, ad Eeclesiae usim educari or in literarum ac pi tatis studiis recte institui praecepit . Quod ne parentes negligerent ,
nccersitos eos ad se , juramento ad eam rem obstrinxit. Imprimis et Oro delectatus Athanasii λάου, probitatem quandam ae gravitatem' est ferente posquam brevi tempore praeclares in sudiis progressus ille fecisset, ad interiorem sei conversationem se convictum domesLcum e m iamisit. Quae porro esset interior illa convcratio &Athanasii cum Alexandro contubernium , idem autor hisce verbis exponit. Usus es autem initio ejus opera in sicribendo CT pe legendo . Addit etiam gradus hujus 8c ministerii dignitatem . Quod munus Lecyorum sir Amanuensium esse flet. Habent id ipsum excerpta Photiana Cod. 1 1 8. , & Lippomanus in vita S. Athanasii.
IX. Observare subit in verbis Anonymi illius Scriptoris, qui Athanalii prima sub Alexandro tyrocinia in scribendo dc perlegendo mille ait, Priscorum Antistitum diligentiam dc solicitudinem, qua ne Codices vitio aut incuria Amanuensium foedarentur erroribus , vel ipsi post scriptionem rele bant, Vel Primicerio Lectorum tradebant relegenda ι quod Alexander Alexandrinus cum Athanasio suo praestare voluit. Iccirco meliores notae Codices vel ad calccm vel ad marginem operis habcnt seruannotatum: Recognovi , Relegi , uni cum nomine adscripto ei qui relegerat. De hac pcrscctiore & ab omni labe expurgatorum odicum nota disserit Johannes Goodvulnus in Praefat. ad Editionem Caesaris ad usum Delphini, additque in Thuano quodam MS.Codice operum Caesaris ad marginem lib. 1. de Bello Gallico haec verba exstare . Iulias Celsius Consummus V.C. legi. Et ad librum 3 .Flavius Litorius Firminus Lupi einus Dei. Codex non absimilis exstat in Bibl. nostra Tauri n. Hi siquidem scriptioncm suam cum aliis optimae notae Codicibus contulerant, Gusque rei annotatim ne curtum reddcbant integri atque incorrupti opcris documen
625쪽
tum. Equidem Iulius Celsus quingentos circiter annos post
Christum natum scripta Caesaris recensuerat, quorum approbationem adjunxit. Hoc in argumento pari eruditione ac labore versatus est Frid. Lindenbrogius ad celebrem editionem operum Terentii Paris Isox. in . cujus in Praefatione obse var, hasce notas occurrere in melioribus MM. Codd. qui R mae , Florentiae aliisque in Bibliothecis asservantur . Inter alia observat in Terentio Vaticano hanc legi notam. Hordogarias stri ι, o Calliopus ScholaBieus recensuit. Quod quidem ad singulas fere Comocdias repetitum est. Codex autem ab hujus rei antiquariae peritis aevo Caroli Magni exaratus censetur . Alium quoque Horatii Codiccm observat sic annotatum . Vestius Agenius Basilius Mauratius V. C. O ini. ex commendatione Dom. Exisrons Ord. legit, se emendavit Horatium . Similiter Nicomachus Dexter se metirianus m. m. recognoverunt Titi Livii opera. Et ad Prisciani Codicem . Flaccus Theodorus memorialis Saeri Senianti Epipolarum , ων adjutor viri magni Quaestoris S. Palatii, Pri .
scianum legi. Huic gemina est alterius Codicis annotatio. Crispus Sallustius Milesarum libros se Apologeticum Apulei legi, rece-gnovi , is emendavi. Sed de his hactenus . Sat enim percipi potest , quae fuerint Athanasii prima sub Alexandro tyrocinia in scribendo, & in iis quae scripserat, coram Episcopo r legendis . X. Quod si ea fuit in secularis Literaturae scriptis impensa solicitudo, quanto magis in Ecclesiasticis Chartis describem dis , ubi quaecumque fraus, adulteratio, & labes non sine gravissimo rei Christianae incommodo admitti poterat. Qua in re laudandus hoc loco vcnit antiquissinus Codex Basilicae Vati-
Canae Seculo V. aut ineunte aut desinente exaratus . in quo opuscula seu libri S. Hilarii de Trinitate leguntur, & hac clausula notantur . Contuli in nomine D. N. I C. apud rasilis eomsitutus , anno quartodecimo Trasimandi Regis r qui erat DX. Christi annus. Quo scilicet tempore imprimis collatio haec necessaria erat . imperitantibus tum per Italiam Gothorum Regibus
Ariana impietate insectis, quam libri illi validissime oppugna- Ο Ο hant .
626쪽
bant. In Bibliotheca pariter S. Emmerami Monasterii Rati sponensis Codex asservatur S. Augustini, continens tractatum in Epistol. S. Johannis , dc sub finem sic annotatus . Liseum hune
pro remedio animae meae ego in Dei nomine Baturicus Episcopus Franxhonfurth scribere praecepi . Scriptus es autem diebus Ieptem ,σ in octavo eorrectus in eodem loco , anno VLI. regiminis Episcopatus mei, G octingentesimo vigesimo tertio Dominicae Incarnationis per Hellenhardum cr Dignum, HALino oriographiam praestante. Iccirco in
Chartis Diplomatum , Donationum dc similium documentorum fere temper adjunctum citi Recognovi. XI. Sed in suscepto argumento pressus disserentes, exempla primi Cloricalis tyrocinii proferamus alia , cx quibus hoc Lectorum munus in Chartis Ecclesiasticis describendis quoddam primum corum rudimentum fuille evincamus, qui ad altiora Crant prouchcndi . Paulus qui possca de Presbyter CPnus , dc dein ejusdem Urbis Episcopus, ac tandcm Martyr fuit, quum adhuc in adolescentia ageret, ordinatus Lector sub Episcopo Alexandro , dc Scriptor ec Notarius fuit. Ideoque Nicaena Synodus inter alios Episcopos, quos ad Conciliaria decreta apud Ecclesias Orbis promulganda destinavit, Alexandrum quoque delegit, cique ut a uiciatica exemplaria di1pergerentur, Paulum Lectorem dc Notarium adjunxit. Quod habent Photiana cxcerpta Vitarum Metrophanis, Alexandri, dc Pauli, Cod. 1 F6. Alexander vero Thracibus simul or Illyricis communionis pacissue E clesiarum mincium, ut praescriptum erat, tulit, socium itineris halens Bearisimum Paulum tune Leetiris cir fiscriptoris CPnae Ecclesiae fungentem omium. Neque vero ab Epistolis tantum Alexandro Paulus fuit, scd de Lectorum scribentium Praesus de Primicerius , cujus erat Codicum integritatem cognosccre dc at- tellari. Unda Nicaenorum decretorum excalptaria, quae ab Alcxandro in Provinciis de Ecelestiis relinquebantur, Paulus sub-sgnabat. Ex quo more illud fine profluxit, ut in vetustissimis codicibus MSS. sacpius annotationes, vel emendationCS Occur xant alia manu exaratae . Quod procul dubio a Lectorum Primicerita factum cst, ad quos de recognoscere dc si opus serct,
627쪽
emendare Codices ipsos pertinuit. Qua in re omnium loco esse potest insigne testimonium S. Gregorii Nysicni in cpist. I 1. ex his quas ope MSS. Codd. imprimis Bibliothecae Vaticanae, Vir praestantissimus mihique amicissimus Laurcntius Zachagnius
Romac anno I 697. in TOm. I. Collcctaneorum Sacrorum me potissimum & suadente & probante vulgavit. Verba S. Doctoris pag. 38 a. sunt Huscemodi . cuum rerum fere omnium , quae Eossessores suos felices faciunt, pauperes nos Cappadoces smus, prne ceteris tamen eorum penuria laboramus , qui describendis libris operam navant; idque sane caussa fuit cur tam fero te literis at quar. Nam cum ante multum temporis haereseos confutationem elucubrassim , h Minis , qui illam transcriberet, evia non erat; f tanta J Librario-ram penuria nobis es, quae sane in eam opinionem nos haud immerita, potes s abducere 4 ut Sacerdotes vel ad fribendum infirmi atque imbecilles esse videamur. Quoniam vero nunc Dei munere nolisads es qui describat, o qui ab aliis deseripta corrigat . mis --
Lis non muneris loco, quemadmodum Isocrates ait, tractatum istum.
Ex quibus duo facile colligas, alteriam usque adeo ad scriptOrum Ecclesiasticorum disciplinam necessarios fuisse Exceptores librarios Notariosque , ut Gregorius ob illorum de clum vcl allicris ad Collcgas suos conscribendis sibi lcmperandum csse du-Σcriti alterum vero misso ex eo Notariorum ordine & qui descri-bcrunt, de qui ab aliis .ctscripta pro muncro suo recognoscerent
XII. Eadem fuerunt prima Chrysostomi rudimcnta sub Melctio, cujus Discipulus , Lector, de Notarius erat. Dc quo Mar-ccllinus Coincs . Johannes Antiochiae natus . ibiane a Meletis ejusdem Civitatis Di copo eodemque Confessore Lector Ecclesiae ordinatus es, per singulos Us ii gradus afendit. Similiter Palladius in Historia Lausiaca prodit Evagrium Ponticum, de quo infra, inco Clcricalis tyrocinii curriculum explevisse , ut Caesarectas Ecclesiae Lector ordinatus pro Notarii munere Magno Basilio inserviret . Hac reseras quod in martyrio S. Genesii Arelatensis, apud SMiu n 11. Augusti lcgitur . Sanctus itaque Gensus in juvent iii flore primaevo provincialis militiae tyraciniam Auscepit,
628쪽
eam osseu partem sudio se arte eomplexus , quae Patronorum versa, vel nova Agnorum velocitate vel dexterae , sonum vocis aequaret. spiritalem Dorae gloriae imaginem pr-figurans , ct qui praecepta divina celeritate audiret, ea Melibus notis piae mentis exciperet.
Et Ennodius quoque in vita S. Epiphanii Ticinensis Epitcopi.
Notaram in scribendo eompendia se Aguras vario verborum multum dinem comprehendentes brevi assecutus, in Exceptorum numero dedicatus enituit.
XIII. Jam vero ad ministeria Lechorum progrediamur. Et ex his quidem Primiccrius acta omnia Ecclesiastica colligere, relegere, atque in Scriniis recondere debuit. Quae munera fuerunt Saturi Carthaginensis Ecclesiae Lectoris & Primicerii. Eam ob rem in Vita Julii I. Pont. apud Anastasium legimus. His conI Butum feeit, ut nullas Clericus eaussam quamlibet in publico ageret, nisi in Ecclesia , ct notitin quae omnibus pro fide Melesia.
sica est, per Notarios colligeretur, se omnia monumenta in Eul Aa per Primicerium Notariorum consecra relebrarentur . Idcst ceriata , emcndata, ac sincera declararentur Primicerii subnotatio. ne . Atque indidem profluxit, ut ex eorumdem Lectorum ordine constitvcrcntur Scriniarii, qui publica Ecclcsastica scripta curarent , atquc instrumenta, donationes & si quae erant id genus alia describerent. Lectores autem fuisse qui ab Epistolis praesertim adstarent Episcopo, ex Nicolai I. Epistola 27. certo colligimus . Hane autem Epistolam, ait Pontifex , ideo more se lito scribi non fecimus, quia is legatus vester se inere non poterat, se ob Hsa Paschalia Scriniarios nonros, eo quod debitis vacasane occupationibus, habere ut debuimus, non valuimus . De quibus d Isidorus lib. 1 o. Orig. cap. 9. Apud Romanos illi qui libros sacros se
mant , Scriniarii nuncupantur.
XIV. Conscribendarum vero publicarum Epistolarum munus pertinebat ad I cetores, inter quos Scriptores erant majores reminores: quemadmodum discimus ex Charta Ariberti Archi piscopi Mediolanensis apud Puricellum in monument. Basilicae Ambrosianae , in qua scilicet numerantur stipendia Clericis a tributa , quorum aliqui Scriptores majores, minores alii dicun
629쪽
tur. Minores erant quicumque in ossicii hujus tyrociniis sese exercebant. De quibus Severus Sulpicius in vita S. Martini cap.
. Ars ibi, exceptis Scriptoribus, nulla habebatur , cui ramen operi
minor aetas deparabatur . Iis Episcopi praeficiebant alios , qui ut nitide atque emendate scriberetur, solicite advigilabant. In Aquisgranensi enim Concilio Can. 7o. 6c lib. r. Capitular. cap. 68. legitur. Et pueros vestros non sinite eos vel legenda vel friabendo corrumpere . Et odericus Vitalis lib. 3. pag. 48 s. si propriis manibus friptoria pueris se indoctis fabricabat . modum . . . . ab eis quotidie exigebat. De subnotatione propriorum nominumquam literis suorum Episcoporum Clerici lii Notarii adjungebant , in Pontificum Decretalibus aliorumque Pracsulum scriptis exempla occurrunt innumera. Iidem Encyclicas aliasvc id genus Epistolas ad publicam rem Ecclesiasticam pertinentes plerumque in Provincias deserebant: ut propterea summa fides , diligentia , dc intcgritiis in Primi ccriis requirerentur . De his apposito Gregorius M. lib. 2. Epist. 2 2. De rebus vero vel erisnamento ejusdem Ecelsae , Deliter rerum inventarium facito te praesente conserui . Et ne de rebus uses possit aliquid deperire , Respectum Diaeonum. atque Stephanum Primiserium Notariorum, ut ipserum rerum omnino gerant custodiam , admoneto: interminans eis, de
propria eos satis euros esse se santia, si quidquam exinde eorum negligentia fuerit imminustum . Lectores etiam Notarii adstabant Pontifici, dicti iccirco a latere, quos δc ipsis Dominisiis Cur . soribus adsectabant singula diligenter excepturos , quae illis mandabantur. Bonifacius Pontifex quum ad Rufum Thcssaloniccnsem scribit, ut Apostolica decreta vulgaret per Provincias , Tuae, ait , Carisatis es Severum Apsolieae Sedii Notarium animis aeceptissimum nostris, de nostro proprio latere des inatum .
peractis omnibus tota celebritate dimittere , ut sesarum ordinem rerum
eodem finius revertente noscamus . Haud aliter Pelagius quum ad Anilianum Comitem dimitteret Petrum Presbyterum,ut nonnulla prout res serebant, emcndaret, ad rem scribit. Huic autem ut possint ea quae sessa sunt facilius Domino adiuvante compleri , Projectum Notarium Sedis nostrae adjungendum esse creἀidimus . ut participa -
630쪽
to eonsilio quae rationabilia sunt , exequi non morentur. Utrumque locum habes in Collectione Romana Holstenti pagg. 6 .ec a 39 XV. Porro Lectores duo plerumque authentica Literarum exemplaria conficere debuerunt , alterum quod in Provincias mittebatur, quod in Ecclesiae Scrinio asservabatur, alterum . Sic Cyprianus, qui Encyclicas jam in Orbem emiserat, eas tamen in Archivis Ecclesiae Carthagincnsis Saturo mandat asser-Vare . Quam veterem consuetudinem testatur Nicolaus I. in Epist. ad Michaelem Imperatorem . Tom. V. Concilior. Hard. pag. I 68. Ouum autem Legati vestri venerru, mittite . quas mus, ct Epipolas authenticas , quas per Rhodoaldum GT Zachariamdudum Disopos misimus, vestrae sicilicet Eminentiae atque S nodo, quae tune pro sacris Imaginibus esse colligenda putabatur : quatenus si tales permaneant apud vos, investigentur: sicque de cetero false dicentium , alia nos fri praeter quae misimus , labia contieesant. Si vero quaedam in eis habentur incerta, qxae nos scribi non jussimus , nee mitti voluimus, diligenter scrutemur , cr cujus eulpa sis actam , reperiamus . DF enim Apud vos socia illarxm duarum, quam apud nos . . . . retinuimus pro futuro scilicet resimonis , uno tenore
cum 'sis duabus exposita, ct iisdem dilabis contexta per omnia . Publicorum quoque instrumentorum bina ficbant authentica exemplaria , scuti Anastasius innuit in Hadriano I. ubi agit de donatione Spoletini Ducatus facta Romanae Ecclesiae a Carolo M. Priῖs sper Altare B. Petri, ct postmodum intus in ejus Co Ilione posuist inde apparem Vsius donationis per eundem Etheriam adsertia facie is, intus supra corpus B. Petri posuis, aliaque ejus donationis exemplo si cum deportavit. XVI. Conciliorum quoque & Canonum duplicia erant a tographa scripta a tactoribus etiam subscripta. Quod in fine Ach rum Synodi VI. abunde perspicitur . Cautum in consuetudinibus Africanae Ecclesiae fuit, ut haec publica Ecclesiastica scripta tum apud Metropolitanum , tum apud Episcopum primae Sedis , qui scilicet ordinatione erat antiquior, alicrvarentur velut in Canone vulgo Mileuitano 86. praescriptum legimus. De Archim