장음표시 사용
661쪽
ρ μητρος επωνυμον EU ἡλιν ἀπιδειξεν Κατάματ. Inde cum transerulisset homines Antiochus Soter in eam quae nune Apamia dicitur , urbem Apameae matri cognominem constituit. Livius lib. XXXVIII. vel secundum alios Dec. IV. lib. VIII. p. 98o. Celaenae urbs caput quorim Phrniae fuit: Migratum inde haud procul veteribus Celaenis et novaeque urbi Apameae nomen inditum ab Apamea sorore Seleuci regis. Et Mases as amnis haud procul a Maeandri fontibus oriens , in Misandrum ca dit. Plinius lib. U. cap. XXIX. Tenius Apamiam vadit, ante appellatam Celaenar. Solinus Cap. XL. Asiam excipit Phrygia, in qua Olmne, quae antiquato priori nomine in Apamiam transiit. Marcianus lib. VI. In Psenia Celaene antea, in Apamiam commutata. Huic porro Apamiae cognomen erat Κισωπς, id est, Arca. Strabo Α-μεια Κια- τος λεγο η. Apamia qua Cibotos dicitur. Idem μέχυ A'mλλο- νιαδ - πυς Α'παμέα τῆ Κιζωτου. Ptolomaeus: A'-μεια Κι-cωἀ . Tabula Peutingeri : Apamia Cilato. Plinius ibi supra : Tertius Apameam vadit, ante appellatam Celaenas, deinde Cibotom.Itaque aut vehementer fallor, aut Κιχsπν, id est, arcam ubi locorum suta
sitisse , ex hoc cognomine collegit, atque aliis persuaderi voluit spurius scriptor, cujus verba sunt: Euθα φλεcες μεγαλου mG μοῦ Μαρσου πέφυκαν ι τοῦ ο κ ic Dς ἔμεινεν ον ζψ ηλοῖο καρία P. . . Maia Magno ubi se prodis origine prima, Montis in excelsi summo capite arca resedit. Sed fallacia haec fuit a non causa ut causa: neque enim, inquit Bochartus, necesse est ideo dictam g ιζωπν, quia ibi resedit arca. Aliae potuerunt subesse causae. Claudebatur in arcae modum a tribus fluviis illam ambientibus. Plinius t Sisa est in radice Montis Signia circum usia Masa, Obrima, Orga fluminibus in Mae drum caden tibus. Sic Alexandriae portus ab ambiente sinu dicebatur xιζωnc. Aliud anseri Vir Magnus Salmasius in Solinum, dictam fuisse Ciboton, quia Strabone teste , emporium erat proximae post Ephesum dignitatis,& commune Italiae & Graeciae Quod porro D. Vossuis argumentatur ex voce Bαυς, quia nempe significat magnam δε-
662쪽
mum vel minum navigium, illud nihil probare posse existimamus. Polito enim montem illum tali insignitum suisse nomine , an igitur inde sequitur, ergo arca Noae in illo Phrygiae monte quievit ' Certe illud nos non credimus. Possent alia elle rationes , cur illo designatus fuerit nomine. D. Bochartus fatetur ingenue, se ignorare rationes, cur mons ille Baris vocetur: an a Graecis, inquit, nomen illud inditum fuit, apud quos Βαος significat Barbari navigii g
nuss' vel an ab Armeniis , apud quos Dea huius nominis culta fuit, teste Strabone lib. II. in Armeniae dc scriptione : o' A'ce ἰγγύς ἐς:ν όδου E 'κα-νοι φερου 'ς , Βοιοῖος νέων, Abus , mons est prope viam qua itur Ecbarana, pram Batridis Deae templum. An denique Baris dictus est ab Hebraeo deflexa vocet quia in illo ipso monte ina Arith, id in,'diu contraxit' non tam cum Noa, quam cum hominum genere universo, iride data in signum foederis; unde est quod ita historia exitus Nore ex arca vox berio seu foederis septies r petitur. Est & quarta conjectura his fortasse vero propior: Amcατ -υον, inquit Josephus, τ τόπιν τοῦτὸν Α 'tu, ιοι καλ- , & Eustath. Antiochenus: s P ροπιν ἔπι s ν- ωαεινον, Soracατρυον οὶδ χο γοι προσαγρεύουσ1. Idem fere legitur in Eusebio de locis; quod Hieronymus ita transtulit e hune locum Armenii exitum vel egressum vocam : nempe ex arca vel nave in qua Noe cum suis suerat inclusus, quandiu duravit Diluvium. Id enim proprie Graecis Quam vocem esse Armeniam viri docti qui hoc scribunt, toto coelo aberrant: neque illud voluit Josephus, sed Armenios sua lingua vocasse locum eo nomine quod Graech transatum Dracα-ργον sonat. Armenium porro illud nomen videtur suisse bari, vel baret, id est, exitus, sic ex Arabica lingua interpretor, quia ma rara est exire seras & ma barus vel Pra bariZ exitus. Nihil frequentius in Avicenna; occurrit & in Alcoramo passim : &c. ex his quae ex Bocharto produximus, constare existimamus eodem iundamento& quidem meliore sustineri posse judicamus, arcam in Armenia potiusquam in Phrygia substitisse. Hoc etiam Patrum S S. suffragiis sulcire necessum duximus, ne Crassetus aliique illius pretii homines nobis litem moveant, nos absque testibus suisse locutos. Chrysostomus
in Orat. de persecta Charitate hoc modo loquitur:-ῆ - δεη
663쪽
: m me Diluvio) mouita Armeniae testantur ubι emptitit arca,
Armeniae ceps instabat montibus arca. .
Nicolaum Damascenum ex osephi lib. I. cap. Iv. citat D. I . nuta que ex eo probari posse Sibyllinorum scribtorem vere scripsisse L Plirygia substitiise arcam : locum hunc Mic adponamus secundum D. Vita citationem, aliter enimcillum legit ac in vulPtis exem-
N MIεν ὀτ cia in ναμ λ . Vulgo leg tur, inquit Vossius, zata quod multum torsit virum doctum et nescio utrum D - D. S. Chartum
, , ,b T& quia Milyu, . inquit , Pamphyliae Pisidiaeque
Cerior tractus'Apameae huic vicinus & pene contiguus est , &quoniam Nic. Datnascenus 'sistimavit eam-- Apamea fuit, olim suisse attributam Armeniae, deo recte se e Si
huiuς Doctissi dixerimus hoc , nos potius retin m . AE tam , ac praeserimus Bocharti lectionem Mινυαδά. Minyas en Droculdubio Hebraeorum m Mini vel Minni regio, quam ut do-
ςαΣ , cum Ararat, id est Corduene , nomin t JoremGS ,
O ser XXVII. ubi de Babylone, convocara contra eam regna
664쪽
niam. Videtur etiam Armeniae vox conflata esse ex uron Har-mini,
id est di mons Mini sive Montana Minyadis. Plurima alia, quibus constaret non fuisse Divinitus inspiratas Sibyllas , ad serre possemus, verum haec quae allegavimus, sussicere existimamus. Alias plural indicabimus , praesertim num illa Spiritu Dei acta dici possit quae Deum ter plus poenarum inflicturum hominibus quam illi secere malorum assirmat. Sic enim loquitur Sibylla lib. II. p. m. rvi.
- - - - --ἰσίοιοπ ο χώρViς τί seri τυς τοω ον , οπι κα- ηλιτην ἔργον. Hoc est: - - - - Atque in regione profana Ner ramum solvent, quantum Iecere malorum.
Haec blasphemia recte Divinitus inspiratae utrum assignari possit, Lectori iudicandum relinquimus. Johannem Baptistam olim baptis suercsert, ne renati ruisus unquam peccarent: haec certe lententia plane est άν καφα, quis enim hominum non peccat φ In mustu impingimus omnes , inquit Jacobus cap. III. vers. II. & S. Johannes I Epist. cap. I. vers. VIII. Si dixerimus, nos peccatum non habere, nos ipsos D imus , ct veritas in nobis non est. Baptizati & renati saepius post Baptismum & regenerationem in peccata prolabuntur, uti ex multis S. Scripturae locis clarissime demonstrari posset, hoc si instituti nostri nunc effet. Si liam autem olim sic suisse locutam, patet ex libro primo p. m. I 37.
Μηκέτi μηδεν ὀλως γε παρεκemνωα δικαιων. Hoc est:
-- . . - quae clamet ad sim ς γ . Ut rectos faciant eades, animosque repurgent
A vitiis, ct aqua Lobentur eo ora cuncta, Ut nunquam deinceps peccent in ju
665쪽
Haec Novatianorum errores sapere videntur. Possemus & plura his addere, nompe quando Jesum Christum Servatorem venturum esse scribit, post taluvium. p. 184. quando se Udu serorem vocat, p. 3o . quando dicit bellum non esse licitum , etiamsi namque hostem occideris, manum tamen polluis : p. qo8. multaque alia observatu dignissima, ad aliam occasionem, tractanda reservamus; nunc nos, ut Dissertationibus nostris tandem finem imponamus, ad resutationem observationum Johannis Crasseti Jesultae, quas contra Doctissimum D. Marchium apud Groeninganos S S. Theologiae Doctorem & Prosessorem in chartam conjecit, accingimus.
Apud Groeninganos S S. Theologiae Doctoris & Pro-ftabris, conscriptas respondetur.
BREVIARIUM. Asidis AonisA friptum de Sibilis quando lucem constexit. Laudarin etiam 4 Ponti iis. Crasseti ignorantia notata. Crassetus vi conscientiae adactus, debitam Aoniasio laudem refert. Cresa
666쪽
δ σαω non plus lauta Sibyllis tribuit quam ipse Crassius, uti fatisjactitat. Crassetis refellitur. M Maria quam plurima, ut 9 DPbelia multae quae libris A cIphis reminentur , seniantur. inam errores, quaenam mendacia aut fabulae in libro Iribiti , Ddriae, Sapiemiae, Gel astici. In advectionibus ad librum E erae. ad Lib. Susian- , Baruci , ae Macabaeorum. De Bibliis Belgicis Antisν-pianis quaedam notatu dena. De Psasterio Bonaventurae. De Historia
Christi ct Petri Persice , a Xavierio Jesulta conscripta, quintam. Crassii crassum delirium. Emo est qui non sciat , clarissimum ac Doctissimum D. Davidem Blondellum olim apud Parisienses in Ecclesia Resormata Pastorem meritissimum& postea in Schola Illustri apud Amstelodamenses Prosessorem dignissimum , anno M DC XXXIX. in lucem emisisse librum suum de Sibyllis in quo
summam in antiquitatibus suam eruditionem ostendit, adeo ut omnium virorum doctorum approbationem sit meritus: ac sibi conciliaverit, non solum inter Resermatae, verum etiam Pontificiar religioni addictos , teste Pontificio ipso Huetior at vero sagacissimus noster Crassetus repperit in Doctissimo hoe scripto quam plurima quae resutatione sua, digna judicaret, cum tamen dissertatione sua nihil aliud ostenderit quam se cavillatoris vasti partes implevisse t si Doctiismum Blandellum consulare ii tendit , cur non πίδας illum sequutus , ad solidas ejus observationes, non de Sibyllis solum , verum etiam de animarum statu post mortem , aliisque rebus maximam ejus doctrinam redolentibus, ex antiquitate petitis argumentis, respondit i sed Jesuitae haesit aqua, quamvis maximo cum contemptu de Blondelliano scripto scribat in sua dissertatione , veteri 9 eo usa bteratura , scilicet, ae intolerandis digressumi ι, &c. esse plenum : plus laudis sibi acquisivisset Crassetus si tam doctas digressiones, si talem literaturam conscribere potuisset, sorte commiseratione dignus Jesulta , ab Arnal Pontificio , uti superius annotavimus , non vocaretur; Haec solum in Crasseti dissertatione maxime notatu digna invenimus, summam nempe ejus maledicentiam , non solum contra Blondellum,
667쪽
verum etiam in genere contra Protestantes quos mereticorum titulo ornat, & cavillationcs frequentes quibus adversarii argumenta evertere conatur frustra . indoctus Jesu ita , qui ipse postea conscientiae vi adactus , Blondello debitam retulit laudem , illum nempe, sino tradictione fuse hominem sui seculi Doctissimum , & tamen ipse Crassetus illi contradicit, modo plane inhumano , Jesulta digno rsi talem sortunam nactus suit Doct. Blondellus , melior certe non fuit exspectanda Doctissimo D. Johanni Marchio nuper Franeque- e, nunc Groningae S S. Theol. Doctori & Prosesibri Primario. Hic cum post absolutas de Sibyllis disputationes incidisset in Crasseti dissertationem de Sibyllis, lingua Gallica exaratam , indigne serens Jesultae audaciam , quod tam incivili & inhumano modo
tanto Heroi allatraverit, mortuo leoni insultans , nonnullas observationes contra Jesultae cavillationes conscripsit , quas adeo sibi
molestis deprehendit Loyolita , ut omni humanitate seposita consultum judicaverit, atrocibus convitiis & insulsis cavillationibus potius , quam validis rationibus adverstrio respondere , quo facto non nisi animi sui impotentiam ac maledicendi pruriginem ostendit Jesulta: nullus dubito quin prima data occasione Doctiss. Marchius Crassetum pro meritis sit excepturus : linquentes autem caninam illam eloquentiam Loyolitae ejusque sociis, videamus nunc quo pacto respondeat Crassetus ad Doct. D. Marchii objectiones: certe in omnibus, deprehendimus illum ostendisse, se esse socium Societatis Jesu, hoc est, maledicum in superlativo gradu, uti se talem ostendit in brevi sua adversus D. Marchii observationes responsione praesertim p. et is . ubi se omnem humanitatem deposuille publice notum facit, ideoque illum Gallorum Scriptoribus non essa accensendum , de quibus testatur Crassetus, illos honesto & polito modo, honore assicere & prosequi suos adversarios contra quos calamum strinxerunt, quod certe ipsa non praestitit contra D. Marc-Lium scribens. De illo enim innuit hoc modo, loco citato , quaerens causam maligni si ius humoris Marchiani , inveni non fuisse doctrinam meam, loquitur enim summa eum laude de Castalione, Opsipaeo , Smi chio, Schmidio dicere debebat , aliisque Protestantibus qui de Sibi siripserunt, in plus authoritatis quam ego illis dederunt: Respondemus , ne pater , te quam maxime oscitanter de scriptoribus testimo-
668쪽
nium ferre. Quomodo enim recte illorum mentem percepisses qui nequidem nomina illorum recte tenes ' Inter Protestantes qui de Sibyllis scripserunt nominas Samnilium, at vero tale scriptoris de Sibyllis nomen nullibi exstare putamus nisi in Crasseti cerebello. Existimamus ilia Ium voluisse mentionem injicere de Erasmo Schmidio Graecae linguae N Mathem: professore, qui quidem plus aequo Sibyllis tribuit, sed hoc Crasseto innotuisse non ex lectione illius scriptoris, veru in ex aliorum relatu, valde probabiliter concludere nos posse nostra est sententia. Quod vero de scriptoribus illis a firmat crassetus, illos plus auctoritatis Sibyllis quam ipse Jciuita attribuere, hoc saltem de Opsopaeo nullo modo verum esse potest. Si enim Crassetus Scriptoris illius saltem praesitionem ad oracula Sibyllina legisset, certi sumus illum haec de illo Scriptore non assarmaturum, plus auctoritatis Opis parum Sibyllis concessisse quam ipse Jesu ita dedit: plane contrarium d prehendet, hanc si opsopaei ad oracula Sibyllina praefationis partem legere dignetur. Novi equidem, inquit
Opsopeus, me in multorum reprehensionem incursurum,quod rem ceriatam & omnibus consessam convellere, & incertam facere ausim. Sed ij
mihi, ut spero,aequiores erunt, ubi quas habeam dubitandi causas perspexerint. Hactenus libri isti de quibus quaestioncm institui, communi sere omnium hominum consensu Sibyllis adscripti, & pro veris Sibyllarum oraculis habiti sunt, propter crebra testimonia, quae passim ex illis apud antiquos Ecclesiae scriptores , Justinum Martyrem , Theophilum
Antiochenum, Athenagoram, Clementem Alexandrinum, Firmianum Lactantium , & alios contra gentiles citata leguntur. A quo co sensu recedere nefas duxissem, ni a tempus, ordo, dictio, & res ipsa
horum oraculorum auctoritatem elevare viderentur. Nam si aetatem
Sibyllarum qua vixerunt, consideremus, &Justino Martyri, Tatiano, Clementi Alexand. Eusebio, coeteris denique ecclesiasticis scripto ribus credimus, nulla Sibylla Mose prior fuit. Quomodo ergo nostra Sibylla lib. s. pagin. 2;6. de Mose Vaticinari, quomodo diluvium prae dicere, quomodo pag. 1 Sue. una cum Noe in arca esse potuit ait enim se cum suo marito, cum socero & socru, cum leviris & gloribus in undis tempore diluvii fuisse jactatam : quod ipsum auditu insolens, &a nemine hactenus proditum est. Sin Sibyllae plus quam illis credimus, oracula haec conscripta sunt mille quingentis annis post Graecorum imperium, ut patet ex pag. 26 I. Incertum quidem est, quodnam Craeci
669쪽
coo - DE SIBYLLIS, &e. imperii initium statuat Sibylla : sed undecunque illud Rimatur, sive
ab Argivorum, sive a Sicyoniorum, sive ab Atheniensium regno; de Mose 'de regno Solomonis, de imperio Macedonico, de quatuor monarchiis vana Sibyllae vaticinia crunt, utpote post res gestas prolata. Quod si post Mosem demum Graecorum regnum coepit, versibus istis multo minus auctoritas sua constabit. Nam ab exitu Mosis ex AEgypto usque ad ultimam politiae Iudaicae destructionem sub Vespasiano, numerantur mille quingenti octuaginta duo anni. Et certe ut plurima existis oraculis post Christum conscripta esse credam,triplici causa moveor. Una , quia lib. s. pagin. 332. asserit Sibylla, se alterum incendium aedis Vestalis vidisse. Hoc autem, teste Eusebio in Chronicis, contigit anno Dom. CXC ix. sub Imperatore Commodor quo non modo ipsa Ussae aedes, sed etiam palatium & plurima urbis pars solo coaequata sunt. Nam primum incendium fuit Olympiad. Cxxxiv. Altera, quia circa Antonini Pii & Commodi tempora innotescere, in vulgus efferri, &λscriptoribus eius aetatis citari coeperunt ista vaticinia Sibyllina antea ignota,nec ab ullo quem sciam adducta. Eo autem magis in hac opini ne confirmor, quod ultra Commodum non extendatur, quippe post. Adrianum tres Imperatores id est, Antoninum Pium, Anton. Phialosophum, & Commodum regnaturos lib. s. pagin. 3oq. & libr. 8. p gin. 367. & tunc tempora finem habitura esse scribitur. Tertia, quia video opiniones nonnullas post Christum demum a Christianis excogia tatas , hisce libris insertas esse. Impios post aliquot secula ex aeterno supinplicio liberatum iri, sententia est Origenis, ut docet Augustin. lib. 1 r. de civit. Dei cap. I7. & Neronem in vigore aetatis subtractum & occultatum suo tempore revelatum iri & Antichristum sore, suspicio fuit nonnullorum orta ex dicto Pauli ad Thessal. Mysterium iniquitatis jam operatur, ut idem Augustin. tradit lib. ro. de civitat. Dei capit. 2 q. Atqui prior exstat pag. r tr. & reprehenditur in Graeco quodam scholio orae vet. codicis apposito, quod infra in notis retuli: posterior passim inculcatur, ubi de Nerone mentio fit, quemadmodum notatum est ad pagin. 368. Unde non levis suspicio me tenet, oracula ista a quodam opinionibus illis imbuto potius quam a Sibylla concinnata fuisse. Haec de tempore. Sed & ordo ipse multum Sibyllinis libris detrahere videtur. Sibyllae carmina, ut Justinus refert, sun inconcinna, obscura, mutila, ne ab ipsa quidem intellecta, quia cum iurore quodam effusa: ita
670쪽
ut proverbio locum dederint, quo rem perplexam, soliis Sibyllae obscuriorem esse dicimus. At nostri libri Sibyllini, etsi metri ratio interiadum claudicet, sere perpetuum rerum ordinem servant; in primo de mundi creatione & aetatibus,de Noe,de diluvio, ea serie qua in Genesi in tertio de Saturno&Titanibus, de Mose, de lege, de Babylonica captivitate: in quarto de quatuor monarchiis: in quinto de rebus gestis XV. Imperatorum integrae historiae contexuntur: ita concinne denique de perspicue omnia reseruntur, ut historiae potius qu m or culi, animi sedati potius quam furoris, perspicuitatis potius quam o,scuritatis indicia de se praebeant. His consentit dictio ipsa, sive voces, sive phrases spectemus. Voces partim insolentes & novae sunt, partim h sacris litteris & scriptoribus desumptae, partim ineptis etymologiis onfusae. Insolentes, ut o δω in audiendi significatione pag. I 88. s. τυ - χὐι in genere sceminino pagin. 279.2o. NOVae, ut ολου ιυς 19S. 2s.
set san aliquis surori divino adscribendas dixerit: sed an quoque nominum rationes & derivationes eidem tribuentur, qualis est αλφωρον ID. 224. 3. Διρς 227. I . ΔΠα, inquit Jovem nominarunt, oetu οἴ-, quia illuc missus est. O bellum etymum Graecis auribus dignum, illi plane simile, quo Δευκαλίων deducitur ἐφευρο κα- λειν l O praeclarum inventum , quo ππακαμματ γ Aδαμ pagiΠ. 2 6.
quatuor mundi plagas designare dicituri Quas vero istud furoris sit,& non potius otiosi ingenii: quemadmodum S illud quod legitur pa-gin. 388. de quatuor vestigiis clavorum. Phrases vero, ibius, tota denique lectio, paucis exceptis, nihil animi numine assiati spirant, nihil impetus & stimuli Divini prae se serunt: imo ne quidem Homericam majestatem attingunt, quod magno indicio est, nos veris Sibyllinis carere . illorum siquidem tanta fuerat gravitas, tanta excellentia, tanta Venustas, ut Homerus, Diodoro teste, plurimos versus ex Sibyllae oraculis in sua opera transtuler . At in nostris hodie vix sex vel septem hemistichia Homericis similia reperias. Carmina nostra Sibyllina, si Verum fateri volumus, maxima ex parte sibi multum dissimilia, dura, coacta , & ex sacris literis, Orpheo, Hesiodo, oraculis Apollinis, Pli cylide de caeteris gnomicis poetis consarcinata sunt, ut passim in notis observavi.