De servi persona apud Menandrum

61쪽

Neque iners alit illas, solus omnem familiam Sustentat hunc biluste, in ei, unere rem.'Itaque et Sostratae et Plangonis valde eum miseret idem valde irritatur et illum, qui sustinus ommisit, vult ulcis ei. Oetae in motibus descriptis Terentium Menandrum imitatum

esse et expressisse nobis Constrinandum St. nam mores eius eum moribus niterius servi, Parmenonis fabula II ORio inrumseriptae, optini Pongrulant. Unius fabulae afferendum est fragmentia iii Clarum ab A.

Gellio traditum II 3, A qq. Parmeno, uin partes ne in fabula sunt servus bonae si isti in grammati eo appellatur. Quantopere alamitate moventur erilis itine, Gellius nobis deseribit; gemitu enim et ploratu puellae in puerperio enitentis audito timet, ira se itur, suspieatur, miseretur, dolet'. ut grammati ei verbis rutar Mnestum alius, ortasse dominus ipse - consolatur fr. do , Κ II sis Quamquam ex iis, quae Gellius nobis de argumento fabulae tradidit, ainrtes Servi non magni duisse momenti id a sitionem ipsani apparere Videtur, tamen mores eius diligenter hae senena deseriptos esse idemn s. Omnes AEnim motus timoris, serturbationis, Indignationi S terroris in se aena illa sine dubio clarissima verbis exsecutus erat et vultu et motu eorporis expresserati . - Sententiis Voeibu S-que eommunibus libenter eum ruti apparet ex fragmentis dori

Itaque hae quoque in fabula Menander diligenter et eum studio servi deseripsit more abhorrentis a plerisque aliis.

I cf. Denis, La eo medie grecque, Paris. I 886, IV 63.

62쪽

Dii, servi dies initio Merois Menandreb in se aenam

prodeunt Alter, Geta, alterum. Da V una interrogat. Cur tam tristis sit et perturbatus ne sistasione data Davus se Plangonem eonservam deperire narrat Postea autem Davus propter liberalitatem et magnitudinem animi suam Plangonem, ut ab infamia defendat, a se vitiatam esse intulat. Talem servum innodentem ne in Suo dona modo servientem antea non invenimus Servorum Diui prima lex est omnia nil nam utilitatem referre. Contra Davus, quamquam instili est, ne inus e Commisisse si mulat Quem cum tale. deseribantur Mores eius, familiaritate cum domino eoni unetum esse non miramur Nam reliqui servi, etiamsi ostii atque ministi sunt consiliorum dominorum, tamen eos timent animisque mutabilibus et iracundis diffidunt eorum. quo S. velut quod afferre non audent nuntios

quo Clani morem Communieavit et a quo petit ut pro se de- preee tur Gorgiam, dominum puellae illius. - Etiam personam novimus huius servi et nomen ei dare possumus ex ea talogo Pollueis supra allato. Nam Getae ex verbis A :Ti sitsi pixta Ti Dei erit GToc eum Roberto' i personam eius fuisSe eam quae appellatur il se-μus eniciei GTot eo Deludendum nobis est. Servio qui Davi fortasse similis erat. verba nobi QOD-

Servos di de lex dominis magno usui esse monfirmatur verbiS

63쪽

A servis illis probis et dominis fidelibus niti quam maxime dissentiunt. Alter servus aesthidum Chrysalus est, qui plurimum valet ad argumentum fabulae et insidias parandas j. Adu lege entem amantem adiuvat et argentum ne delistia ei omparare Studet Naturam quoque et artes, quibus ad hanc rem OPUS St, apud Chrysalum invenimus, nam sollers est et ingeniosus et allidus. In fabula ipsa se non perturbari sed Celeriter eon Silia apere posse demonstrat, eum adventu militis dolus deleri videatur 8a sqq.). Omnibus modis id, quod expetiverat, eonsequi studet et euiuslibet rei simulator est et diSSimulator. Cum senex si audes eius detexerit, Chrysalu ad eum adit i 2 et se se elestum esse confitetur 83 sqq.); eum

Sene eum vineiri iusserit satis arrogantem Se praebet, eum

O stulte, stulte, nescis nune Venire te: Atque in eopse adstas lapide, ut praee praedicat.(Ni. Responde quis me vendit Ch. Quem di diligunt,

Aduleseens moritur, dum valet sentit sapit. Ilunc si ullus deus amaret, plus anni deeem, Plus iam viginti mortuom esse oportuit.' Terrae odium ambulat iam nihil sapit Nee sentit tantist qua utis fungus putidus. 'Magna eum eonfidentia senem ipsum pecuniam daturum atque etiam eo ut tu ferat, oratur uni esse contendit 82 Sqq. et eum Seni filium cum nee hi de aestubantem ilion StraViSSet, mr roganter eum in verum auditurum esse megat Militem Baeehidi maritum esse exponit et, uti pater perturbatu Sit,

triumphatur et se insontem et drugi issae simulat 8b Sqq.): Quid nune se elestus tibi videtur Chrysalus Age nune vincito me, auscultato filio. Dixin tibi ego illum inventurum te qualis sit '

64쪽

Deinde se senem adiuturum esse pollicetur et eum milite agit, qua in re ne maximum quidem periurium repudiat 8s 8qq.):

Cli. Ita me Iuppiter Iuno Ceres Minerva Lato na Spes Opis Virtus Venus

Castor Polluces Mars Mercurius ereules Summanus Sol Saturnu dique omDeg ment, Ut ille eum illa neque ubat neque ambulat Neque auscul t atur neque illud quod diei solet. Ni . Ut iurat servat me ille suis periuriis.'Cum Nicobulum sibi confidere putet, etiam filium ad rectam rationem vitae e perdueere velle simulat sol sqq.):

(Ni. Quid eo introibis Ch. ut eum dietis pilurumis

Castigem, quom hae si faeta ad hune saeiat modum.'IIo se feciSse postea gloriatur s8 sqq. lon 2 tDI 8 Alteram epiStulam eum attulisset, Se abire velle sed iu8su seni manere simulat s 88 sqq., ef Osd: iustumst, ut tuos tibi servos tito arbitratu serviat. Summa autem ars simulandi inest verbis quibus dolum struit seni lo2 sqq.) eui primum Suadet, me filio argentum det, deinde sibi a patre qui ilium amet neque eum corrumpi velit, dili argentum dandum esse persuaderi fingit et sostremo a ene exoratur, ut ei apportet. mae ex Scaena etiam magna Seientia animi hominum quam habuit Menander apparet, quod ChrySalu doete utitur ani ore patri8, qui filium eorrumpi nolit ef. v. logo Iod sqq.) Iam antequam dolum struxit et re bene gesta est, magna confidentix eius est et se senem dolis suis capturum esse gloriatur 23 Sqq., ol, 6 sqq.) Si rem suam salvam esse putat, superbus sit et petulans velut in verSibus, quibus Nie obulum, quem de stipit,

ludibrio insuper habet syl Sq. : (Ni. Euge, litteras minutas. Cli. Qui quidem videat parum:

Verum qui Satis videat, grande Sati Sunt.'Exsultat et triumphat, si dolum Suum prospere Veni8se videt, velut in soli loquio illo clarissimoris 2b sqq. Superbiam quandam atque arrogantiam Saepe in eo videmus et optime quidem

in verbis ibi)

ids Mn. 'o bseero, quid istis ad istune usust conseripti modum, L t tibi nequid eredat atque ut vinctum te adservet domi (Ch. Quia ni ita lubet potin ut eures te atque iat ne paren Smihi '

65쪽

Sisint multi servi Menandrei sententias saepe affert praeel aras plerumque o et ansa et ad risum ni ovendum iis usus velut inversibus 8l6 sqq. supra ollatis AduleSeentem autem mervis, qui eo tantopere adiuvant, gratias agunt ef b2I Sqq. 68 sqq. . Itaque in Chrysalo novas invenimus et V partes, qui maximi momenti est ad argumentum totius sabulae et Semper princeps et auctor est in rebus omnibus, quod tonsilio, auxilio, dolis instituendis adulescentes adiuvat luxurioso et ad pecuniam iis eomparandam sat rex decipit lac ludibri, habet. Iam supra, quantum fieri potest, intelleximus, quanta fide poeta Romanus comoediam Grae eam imitatus Sit et expreSSerit. Ipso ex argumento Atti eam Iaseivam artem venustatem Nognoseere po8sumus et ex permulti rebus Grae eis, imprimis mythologi eis Plautum exemplum Graecum Satis nec urate X preSSisSe apparet, veluti Chrysali canticum, quo senis ludi sistatio cum expugna tione Troiae eomparaturo ad exemplum Graeeum revocandum esse demonstravit,iess lingius Contra deos Romanos enumerat Chrysalus in lepidissimis illis verbis iuris iurandi 8s2 sqq. . Itaque morum ires deseriptione eum non est essisse verisimile est a poeta Graeeo. Chrysali autem in partibus servus nobis depictus est proprie Menandreu8, qui quaSi prine eps est fabulae, 8eptinus hierumus qui nominatur a Polluee l. s. s. Tales erant

partes servi Senandreb in iis ieeipiente III p. 3 sq. . Persona quoque et figura huius servi nobis deseribitur Pseud. i 218 sqq.

Rufus quidam, Ventri OSUS erasSi SuriS, Subniger, Magno apite, neutis oeulis, ore rubi eundo, admodum Magnis pedibus.'Nam quod Pseudolus servus fallax est et propter magnam similitudinem personarum actorum, quor iam parte eaedem erant, hi versus ad Chrysaluti quoque ne ferendi sunt Robertus , Chrysalo aec in die Pollustis monten dat atque eius et Lydi, paedagogorum a tuleSeentis, personam fuiSSe putat eam, quae appellatur a Polluee l. s. s. Peptirtus ortiiretro c. Mihi quidem minime persuasit eandem fuisse personam Chrysali, servi astutiet mallidi Atque Lydi servi tonae frugi et magistri severi

66쪽

Servi callidi partes multis in eo moediis fuisse poetarum stomi eorum ipsis efficitur versibus his es Plauti Most Ild sqq. (Tranio Si amicus Deci philo aut Philemoni 's, Dicit Oi is, quo pacto tuos te servos ludificaverit: O plumas frustrationes dederis in com mio e diis.'Caecilii Syneph. r. L C. R. F. Ribb. p. is :

In amore suave est Summo Summaque inopia

Parentem habere avarum inlepidum, in liberos Diffieilem, qui te ne amet nec Studeat tui. Aut tu illum furto saltas aut per litteras Avertas aliquod nomen aut per servolum Percutias pavidum, OStremo a pare patre Quod sumas quanto dissipes libentius l ex ine fab. r. 3 ib. p. 8b : Ut me hodie ante omnes comicos Stulto SeneSVersaris atque inlusseris lautissime 'Apud scriptores autem sosteriores servus fallax aera servus eo mistus et Menandreus, ut ita di eam cir EEoxnu, quod multis colligitur ex locis: Ovidii, m. Iraboli Sq. Dum fallax servus, durus pater, inproba lena Vivent et meretrix blanda, Menandros erit. Iloratii, sermon. Ino, do Sqq. Arguta meretrice potes Davoque Chremeta Eludente senem eoniis garrire libellos Unus vivorum, Fundani.'

Ardentis iuvenis raptasque in amore puella SElusosque senes agileSque per omnia SerVOS, Quis in euneta suam produxit ne eula vitam Doetior urbe sua linguae sub ore Menander, Qui vitae ostendit vitam hartisque aeraVit.'Apulei. or. 6 6d: . . . Et leno perfidus et amator fervidus et servulus allidus.' Galenus medico quosdam momparat tum Mavis et Getis,gervi Comi eis, et dieit de nat sae Ili, r. III

67쪽

Cinysali neelii dum similis est Davus Andriae Terentiniane. Familiaris est Pamphili, quem Simo matrimonio coniungere vult eum filia Chremetis. Quod eum eventurum non esse Ser Vias intellexerit, adules stenti consilium dat, ut se eon Sentire simul et Sed praeter opinionem matrimonium iungi posse videtur et ideo consilio Davi rei adules stentis detrimentum affertur maximum. Itaque consilium senis irritum reddendum egi. Quod eum exsequi studeat, Simo in eum, quem eonsilio suo impedimento esse videt, magnopere indignatur. Denique res diffistillimae agnitione explieantur et duo matrimonia eo n- iunguntur j. Itaque Davum quoque servum allidum esse Videmus, qualem uni deseribunt Donatus ad . 3 3 382, bli, b28 et Engraphius ad v. 338, d 2, s 8 . ominum naturam et more eunt perspexisse ex ea ratione intellegitur, qua de Simone existimat 3s sqq.): Tatri die velle, ut, quom velit, tibi iure rasei non queat. Nam quod tu speres propulsabo pelle uxorem his moribus; Dabit terno inveniet inopem totius quam te eorrumpIsinat est Paeeli. Iodo . Sed si te aequo animo ferre neeipiet, neelegentem sederis; Aliam otiosus quaeret interea aliquid ne ei derit boni.'Magna eonfidentix eius aes relius in dubiis Gli sq. et celeriter consilium reapit e f. GA-6 tW ut Chrysalus Davus quoque Andriae simulator est et ei pinv ruique eonsilium allidum senis admirari se dicit haud sine irrisione b8 sqq.):ISi. Non fuerant nuptiae futurae. Da. quid non Si. sed ea gratia Simulavi, vo ut per templarem Da. quid ais Si siere egi. Da. viile: Numquam siue quivi ego intellegere bali consilium P Allidum ipMendax et periurus est, quod e teri haud ignorant, sed idem, quod siue dubio risum movit speetatoribus, periurium evitare studet i 26 sqq.):

I cf. Ribbeel. l. S. S. p. 82 Sqq. G. Vnlint, . . . p. 23 Sq., SieSS l. S. S. XXVIII p. 23 sqq.

68쪽

(Da. Ex ara hine sume verbenas tibi Atque eas Substerne. M v. quam ob rem id tute non faeis (Da. Quia, si forte opus sit Ad erum iurato mihi Non adposisse, ut liquid possim My. intellego: Nova nune religio in te istae ineessit e edol' In alios contumax est et arrogan o Sqq. : Da. Consilium quaero. Pa. sortis lSeio quod onere . . . Da. hoe ego tibi profecto effeetum

reddam.(Pa. Iam ho opus est. AED n. quin iam habet . Cli. quid est

ut satis sit vereor Ad agendum ne voeivom esse me nune ad narrandum credas: Proinde in vos amolimini, nam mi inpedimento estis.'imprimis in eos, qui re vera Consiliis eius impedimento sunt,

veluti contra Simonem in colloquio eum eo habito I 8 sqq. . Si considens est, facetiis quoque utitur et ambigue loquitur

quidem.(Da. Praeter spem evenit, sentio: hoe male habet virum.(Si. x Potin es mihi verum distere 'Da. ni fastilius(Si. Num illi molestae quidpiam hae sunt nuptiae Eius propter consuetudinem huius ste hospitae (Da. Nil hercle aut, si adeo, biduis aut triduitiae sollieitudo nosti P deinde desinet. Etenim ipsus se eum id reeta reputavit via.' Sed idem, qui triumphatur res Salva est rebuS ad Vei Sisperturbatur et pellerretur As sqq.): (Da. nullia Sum. Quid ausa est quin hinc in pistrinum re et pro fiet seni via Nil est pree loe relietum iam perturbavi omnia: Erum fefelli in nuptias eo rite ei erilem filium; Feci hodie ut sierent, insperante hoe atque invito Pamphilo. Em astutias quod si quiessem, nil evenisset mali. Sed eccum video ipSum Oeeidi.

69쪽

V linam nil esset Aliquid hie quo nune me praeeipitem daremi' Et in se aena 2 eius V adventu senis ita perturbatur, ut dolum suum et Pamphilum ipsum prodat Sas sq.):

quasi ego quam dudum rogem.

Quos ad versus Donatus adnotat I p. 23i, Apparet ita turbari Davum modo onsilio poetae, ut omnes amittat fallaeias et oppressus prodat Pamphilum, dum malum Comminus perhorreseit totumque hoe ex argumento est: Vult enim poeta iam catastropham patefieri .' ad v. bl l. 2. b. Servi exeusatio filii aeeusatio est. Et ho quasi a perturbato dicitur servo, sed onsilio poetae ad exitum festinantis et resolutionem fabulae . - Neque Vero avii perturbatus a Comoedia abhorret, quod oratii apparet e X V. Servi II b, o Sqq.: Dissi ei lem et morosum offendet garrulus ultra Non' etiam sileas; Davos is eo mi eu atque Stes apite obstipo, multum Similis metuenti. 'Itaque hae servi partes Chrysali a partibus satis diserepant neque tantopere ad fabulam valent quantopere illius, quod ex eo apparet, quod Davit ip8 spe de stipitur. Sed servi mores sibi constant Ilune quoque ger illi sient alio Servos Menandi eos philosophantem videmus is sq.):

Taulum interesse cenSe S, X animo omnia,

Ut fert natura, aetas an de industria 'Denique aliquot verba distenda sunt de ratione, quae ei intere edit eum Pamphilo, erili filio Simo Davo diffidit et iam omnia sui detrimenti causa ne ere putat Ib sqq. . Coiitra erilis filius ei gratus est et pro eo de preeatur sbb et Davi ipsius ex verbis eum amare intellegimus adulescentem 2os sis. : Ne di quid igni, certumst Pamphilumne id tute, annus stultem Seni. Si illum relinquo, eius vitae timeo; - - - .'Nobis quidem in mores Pamphili tommotum seni dolos reum Stru XisSe persuasum est, quod ip8 diei verbis 6 b sqq.): Ego, Pamphile, hoc tibi pro servitio debeo,

70쪽

Tuomst si quid praeter spem evenit, mi ignos dere. Parum suste edit quod ago; at fastio sedulo. Vel melius tute reperi, me missum nee 'Itaque Davum Servum AESse videmus eallidum sed a reliquis paulo disparem, meque enim uam eonfiden neque uam spe victoriae elatus est quam plerique vel ut Chrysalus, Sed nonnunquam magnopere perturbatur. Duo ingenio effieitur partes eius ut neque in dolis struendis neque in rebus agendis neque in exitu fabulae tanti sint momenti quanti sunt Chrysali. AideamUS nune, quantum Terentius Davi in moribus deseriptis Menandrum estutus Sit atque expresserit. Terentium hae in sabula semper Menandri Andriam rebus exoeptis singuli S, qua Sex Perinthia, antiquiore Menandri fabula sumpsit, Seeutum eSSeeonstat. Ilio in annotatione didas eat ista verbis confirmatur: tota Graeea Menandria, re poeta ipse nobis i iei prologiv s Sqq.: Menander feeit Andriam et Perinthiam

Qui utramvis re et ni rit ambas noverit: Ita non sunt dissimili argumento sed tamen Dissimili ratione sunt saetae ac Stilo. Quae convenere in A ndriam ex Perinthia Fatetur transtulisse atque Stam pro ui S.'Ex paucis Andriae Menandrea, fragmentis non multum Con- eludi potest Sed duo fragmenta commemoranda Sunt, quae

Donatus adnotavit ad tersus o et i Ex fragmento S( III lae v. od Davum fingere atque simulare et e fragmento d3 IIII m v. 6ll eum pertiti batum esse similiter atque Davus Terentianus perturbatur verbis Simonis As Sqq. ,

ita ut Terentius inlis me curate Menandri verba expreSSerit, apparere Videtur. - Maiorem autem fruetum Papere poSSum USex adnotationibus Donati, qui Terentium a fabula Graeea abhorrere Saepius adfirmat versum si I p. 226 sq. seripsit Et haedi sententia a Terenti, Epus Tri suciTtRLuc prolataeSt, quam Menander em dei Ti Rinc posuit. Sed quod Donatus discrepantiam tam parvam memoria dignum esse putabat, Verba Grae en ip Sa paulum apud Terentium variata esse bidentur. Neque digere paulias maiores iis, quas adnotavit Donatu eX-