장음표시 사용
101쪽
Ciunt. maxime autem Cichron lacum, quo mori etiamnum, is qui se laucrint,scribunt. Sed neque etiam quae de priuatis in priuatas corporis partes cilectibus proponuntur, aliam habet Causam, quam materiae cum aqua variae mistionbin. De iis in primis, quas capiti noxias aiunt, illud quid ein quotidiana Obseruatione constat, aquas, quaecumque vel sulphuris vel bituminis vel co creti alterius calidi succi quid habent,ob eo. rum succorum caliditatem qui in superiora hutnidiores haliotus cumulatissime excitant, tentare corum, qui sumpsere, ca- .ptat; ita ut somnolentos faciant. ab ijs vero maxime aquis va. dporcs in caput ruunt, in quibus bitum c igneς naturae succus exuberat. Sic bituminosas Galenus calido capiti esse ait inimicillimas. scilicet quod in his adiuta bituminis effumation a capitis caliditate, vapores non admittuntur modo facilius, sed etiam trahutur.5 Actius quoq; eas ait caput replCre,scnsuuinq; lcedere instrumenta. Huius igitur generis esse aquas, quas sensus hebetes facere notarunt ucteres, probabile est. nisi illae etiam nacta Iicae sint, hydrargyri participes. nempe Choc metalli genus si quid aliud,capiti uniuersim aduersum esse, satis docet vel id experimentum, quod, qui id frequenter
tractant, non raro a poplexia, paralysiae corripiuntur,& eo ad Venereae luis curationem illitis cruribus, destillationes in os, fauces,gingiuasque immoderatas excitari, quotidie obseruatur. Vt ne id quoque praetereamus, quod ipsi vidimus. qui cephalcς gratia lini mento cx hydrargyro frontem male consultus sibi illiuerat, praeter aliorum sensuum,quae sequuta est, imbecillitatem, ita aurium sensum amisisse, ut ne tormenti qui- Ddem bellici bombum vicinus perciperet. tantae sunt Hydra syro cum capite inimicitiae. Verum, nequo id etiam quod aiunt, aquas alias sensus reddere acriores, sua Carct ratione.
Illud apertum est: non unum esse aquς genus,quod aluum i signiter
102쪽
signiter purget: purgatione autem inutiles &succos &hali tus a capite detrahi: quod sentuum alacritatem parit. tales sunt maxime nitrosae, M salsae. ut propterea eas Actius non temere scribat capiti conuenire. quamquam huius generis quae alio etiamnum nomine possunt conferre, quo insigni, qua pollent, vi exsiccandi, possunt excrementitium hum rem absumere, qui retundit sensus. Sed εἴ illud constat, oculis aes priuatim Conferre: huiusque participes esse,quae ad Leucogeos tontes, ut etiam Ciceronianas. Quae vero obtus uionem, aut temulentiam faciunt, suadere quidem ratio videtur non diuersas ab ijs esse, quas sensus diximus perturbare, nempe esse vel bituminosas, vel sulphureas, vel etiam hydrargyri participes. At contra, ne id plane statuatur, obstat aqua Lyncestis, quam eandem, &esse acidam, M. temulentiam parere testantur. Aquarum autem acidus sapor non abitumine, aut sulphure, authydrargyro est, sed vel ab alumine,c M hae magis astringenti quam acido sunt sapore) vel ab aere,
- alijsque cum illo repertis succis atq; excrementis: quae acria omnia quum sint,quae illius acrimoniς leuiter participes aque sunt, acidum referunt saporem. Quae vero acidae sunt, quia Vapores, & frigiditate sua a capite reprimunt, & siccitate a
sumunt, temulentiam quoque arcent. Verum inter ea, quae
- acida sunt, aliquid csse quod ebrietatem non Coerceat, sed excitet, argumento cst ceruisia: S quod Lyncestis aquam non plane acidam, sed, quasi acoris leuiter participem, ac dulam vocant.nihil vero etia impcdit,quin illi, ut alijs quoq; in aquis sere omnibus, alterius ex ea quae temulentiam parte, materiae, aliquid accedat. Cuius obseruatio non est vulgi, effectus tantum, atque ea quae sensui obuiam fiunt, spectatis. Quae de ebrietate ex sentibus reliquis sequebantur, eandem habent rationem. De Sinuessanis uero aquis, quas abolere. E L ius
103쪽
insaniam scribunt,idem quod de sensuum hebetudinem cor. . rigentibus, est iudicium. An uero quae dentes excutiunt, id nimia frigiditate agant, dentibus inimica; an quod acres in
Caput uapores excitent, a quibus laxatis uitiatisque gingiuis dentes cadant; nulli statuere licet, quem priuata eius aquae saporis naturaeque latet cognitio. De gutturis 'uitio Alpinis gentibus tam frequenti, ut illud inter medicos Constat,ortum habere id ex crasta ac lenta pituita terrestris sordis non parum participe; ita eius humoris causam illis gentibus communem etiam essc certum cst, Ncgare autem non licet Am B peninum gypso totum scatere; unde & ex eo lambere erade.
reque gypseae materiae aliquid pluuias quae illic decidunt, necesse sit: quod dehinc in flumina toto eo tractu frequentlo , excipiatur non illud etiam a ratione dissentaneum est, sontes qui ijsdem locis nascuntur, gypsei succi aliquid retinere. v rum Bononiae quoque putei gypsi participes existimantur, quum hic tamen nullum minus frequens uitium sit gutturis tumore.communis igitur eius causa alia est, quam gypsi. ea Cuero non alia, quam aquae ex nivibus & glacie dissolutis. quς ubi frequentes sunt, illic hoc quoque gutturis uitium frequens. non quod eius potu gutturis mulculi ac glandes sensim imbuantur; quod aliqui censent: non enim ad interiores - fauces tumor spectatur: sed, quod cruda crassaque, ac lenta
Pituita terrenae sordis non experte ex Continuo parum aqua
rum usu uberius gignitur: quae, ut in corpus reliquum, ita in Caput recepta, ab eius interioribus partibus in exteriores, Mabhs secundum aures delapsa inter cutem 5c arteriam repo- Dnitur: quod, dissectio comprobat. cuti enim proxime tumor ille subest. Quod sequitur de aquis canoram uocem reddeti bus, subit nos certe admiratio, aliquos doctrina insignes uiros
eiulcemodi aquas sandaracς participes existimasse, ppeaqirca Dioscorides purgarc uoce scripserit. Illud.αcos caneum
104쪽
1 est,quu sandaracae,& auripigmeti illi cogeneris vis sit acerrima ,ob qua,& pilos aspersa detrahunt,& cute erodunt: fiore, ut aquarum, quae huius sint aliquo modo participes', tanquaacris lixivit usu diutumo,& fauces,& gula, & vetriculus erodantur . Neq; etsi id m edicamenti genus veteribus usurpatum est cum melle lingendum,caretia tamen veneni suspicione, praesertim largius, aut frequentius sumptum. Tales ergo ego quidem aquas expedire vocem dixerim, quales ad caput sensuumq; instrumenta expurganda conueniunt, de B quibus supra quum illud certum sit, vocem a destillante a capite in fauces, arteriam pituita frequentissime vitigri. Α-
quarum autem calculos gignentium naturam cum ea, quae gutturosos essicit,eandem recte statuunt,quum crassam te tamq; pituitam calculorum esse materiam, quae, & gutturis tumorum, certum se . At neque gutturis tumor ex pituita est terreni experte,neq; dubium cst calculos ex caenosis tu
bidisq; ac terrae gypsiq; sordibus insectis aquis gigni, id quod
quidem duplici fit nomine: quo aquam ipsam terrena ac non C ab ea facile separabili materia sordidam reddunt i AO quo O structus meatibus emciunt,ne liber sold do humori se transitus. Neq; illud impedis, q-d angustiora sint metaraicatu
venarum Oscula, ita ut terrenum aquae taedimentum pereas ad iecur,& ab eo in renes ferri non possit, non enim ea est in Vivente corpore osculorum angustia,quae terrenae substantis tenues sordes non admittat,& terreum tenue aquae substantiae tali lentore saepissime est admistum,ut separati ab ea non D possit,nisi seruore ignis,quo facta dissimilium partium separa. tion terrea lentaq; substantia ab aquea seiuncta;ollat in qua ferbuit, parietibus spectatur agglutinata. Sed talis seruor non , est in ventriculo,aut parte corporis alia. Ita quidem,quum Calculos eae aquae gignant,quarum vis tum pituitam crassam gignendi terra sordidam, tum meatus obstruendi; ntra quais E et cilcm
105쪽
calculosis prodesse debent,attenuandi, detergendi, aperien- .diq; vi praeditas esse oporteat;non immerito acidas aquas ad
hoc vitium veteres commendarunt,quae,& attenuant,& d
ter gunt,& aperiunt. Sed hae quid cm,ne gignantur calculi, possunt officere,qui autem geniti sunt,comminuendi sunt,ue educi possint,ancrgoad caedem aquae possint, dubitatio est,
quum C renibus extractos calculos non ciuscemodi modo aquis, sed ne ijs quidem, quibus arte aurum ab argento separatur, comminui,quotidiana sit obseruatio. At comminui ta- men acidis aquis cos Vcteres credidere,quod non stiuolis a
gumcntis contendit Vitruvius lib. 8. cap. 3. non illae quidem medicus,sed ex medicis tamen squod par est credere) mutuatus . In aceto enim si diutius oui Cortex maneat, moli scite plumbum distatuitur, S fit cerussa:ex aere aerugo fit, &margaritae quoque imo,& si liceasaxa aceto ditatuuntur, ut Propterea mirum non sit ex acidarum aquarum usu id ipsum fieri in calculis. Caeterum,etsi in sticabiles nondumve com- Pactos calculos acidas aquas,& medicatas alias, praestare ali- equid posse negandum non est; ubi illi tamen duriori materia fuerint,atq; ubi constiterint, satis iam medicina obseruauit, Cos nullo vel aquarum,uel alterius rei usu dissolui, licet infinita veteres ad hoc, S proponant, S commendent. Quae sequebantur de mulierum sterilitate,& faecunditate, habent ipsa quoque suas euidentes causas. Utcnim faecunditas ex bene sano utero est,ita sterilitas ex non sano. Et pendet quidem sterilitas Ilijs etiam ex causis sed maxime cx uteri stigiditate atq; humiditate,ob quas ille vcl nullo modo,vel parce Daut cum labore purgatur, adde etiam,ob eas semen in utero extingui,atq; clabi. Hanc vero uteri intemperiem maxime Pariunt aquae durae,crudae, &fiigidae, quas propterea mala: teri purgationis causas Hippocrates statuit lib. de aer. aquis
106쪽
De potu in morbis. Lib. I., partum lamineum facere asserit. Tales ergo Aphrodisii flu
minis aquas esse verisimila est. Quod autem Sinuessanae deontrario faciant secunditatem,consentit rationi,sunt enim eae sulphureae,& temperatae, ad uteri frigiditatem atq; humiditatem Corrigendam aptae. At vero, quae cauta sunt sterilitatis, eae quoq; abortus causae esse possunt, laxatis prosecto intempestiue uteri praegnantis ligamentis,fit abortus,laxa tur vero superflua uteri humiditate; quam crudae frigidaeqi3 atq; incoctiles aquae accumulant longo usu, quanqnam ab alijs etiamnum aquis esse abortus potest, quibus acrior vis inest; quales sunt quae nitri, aut calcanthi multi sunt partic, pes . Quae vero de vulnera,& vitiliginem curantibus proxima erant,cur Albulς quidem illis conserant,apertum est, sunt enim ob aluminis copiam insigniter,& astringentes, & exsiccantes: De Cutilijs, quas Plinius nitrosas esse ait, paulo o scurior est ratio,quod irritantibus,vulnera non curantur. Uerum, quum has ipsas aquas idem author scribat suctu quodaC inuadere corpora, ut prope morsus vidcri possint; suctus ille, qui rei insigniter astringentis alicuius permistionem sequitur
multam aluminis copiam nitro in hisce aquis commistam esse suadet. ut propterea in ijs astrictio fit acrimonia longe s perior. Cuius autem naturae Alphion fuerit, non constat; rationi tamen consentaneum est, vel sulphur, vel nitrum, vel utrumquc in eo exuberare ; quibus maxime omnis cutisiaditas aboletur. Quod de aquis pilos gignentibus sequebatur, obscuram habet causam. Quum cnim pilorum ortu D adiuuent, quae cutem laxant, in eamque fuliginem, pilorum
materiam, trahunt, & retinent, in aquarum censu, quaecu-que vel concreti succi alicuius, seu aqua, seu igne liquabilis, . vel metalli participes sunt, nulla ad haec apta videtur,quam quae bituminis aliquid habeat, quum hoc S calidum sit, Mglutinosum; proptereaque materiam, quam ob calorem iu E 4 cutem
107쪽
cutem trahit, retinere ob glutinum possit. An autem eiust Amodi sit Erythris,non conitat. Tungri autem sontem in Gallia, quem notarunt Veteres purgare,tertianis febribus conseris
re, Mexterere calculos; ad haec ipsa,nunc quoq; in usu esse fide digni sunt testes. Tungri crum oppidulum este in Belgio non longe a Leodio, S eius loci incolas no alio fere quam his aquis sibi consulere . Addunt etiam hydropicorum aquas his aquis educi. Participes vero cise serri, saliiq; , aut etiam alu . minis. Habent haec tamen aliquid dubitationis. Quomodo senim purgant, quum & ferrum, & alumen, imo etiam salastringentis stini facultatist aut quomodo tertianis febribus
conserunt, quae, ut subres, madcfacientibus; Vt putres, perientibus cgent exsiccant autem ea S obstruunt ferrum, alume,& sal non imbecilliter . Ucrum qui ex sapore de harum aquarum materia iudicium secere, non plane alumen misceri statuunt, sed aut ipsum, aut salem: scilicet astinis primo occiaria horum succorum est sapor. At vere tamen abesse alumen,
salemq; cius facultatis esse causam, qua eae detergendo pur- Cgant, doceri possumus ex effectibus. Ut igitur purgant,conferre tertianis febribus possunt, subtractis inutilibus succis, tenuibus scilicet,ex quibus illae fiunt; S parato perspiratu per euacuationem. possunt S hydropi, eode nomine, quo aquas
tenueS Cducunt; praeterea vero etiam ut adstrictione aliqua
robur asserunt iccinori. prosunt ad calculi quoque vitium detegendo. ita ut earum vires quibus detergui, longi sint quam quibus adstringunt, maiores. proptereaque ab obstructionis periculo absint. Et negare quidem non licet, ex eorum suc- Dcorum mistura, cxsiccandi quoque vim illis inesse aliquam: sed aduentitia illa facultas retunditur, propria Congenitaque aqui natura; ut mOdcrato usu non sint aquae illae febribus inutiles aut aduersL
108쪽
De aquarum essectibus admirandis extra sominem. C A P. XXII.
Nunc autem . si adesscctus transeamus,quos admirandos extra hominem aquae pariunt, id primum occurrit, tarum, quod in nitrosa, idest, amari simul & acris saporis cum salso commisti, aqua, qualis est Arethusi lacus; aut etiam in v mortifera Styge, atq: alibi in venenatis siue sontibus siue st gnis aut fluminibus pisces vivant. Sed quibus in eiuscemodi
aquis apta fuit materia ex qua; Messicax vis per quam nascerentur; nihil praeter naturae ordinem est, in ipsis etiam viuere. nam in oliva quoq; amara, Vivunt qui in ipsa nascuntur vermes : de cauernae in quibus venenatis animalibus ortus est, iulis salubres sunt, qui essent homini perniciosissimae. Referunt autem omnia suorum principiorum naturam; ita ut, si pisces C qui in illis nascuntur,homini sint lethales, minus quam si non' essent, sit admirandum. Quod vero in calidis aquis vel ani- . malia vel plantas aiunt vivere de actu calentibus non respondet, vel sensui qui nihil tale obseruat: vel rationi, qui eorum qui vivunt omnium, Calorem, ut seruetur, refrigerio habere opus docet id vero habere ruin possitne nisi ex frigido ambie. te.quanquam, ubi illi refrixere, si minus acris naturae sinr, aliquid in ipsis vivere, nihil cst a ratione discntaneum. quti cui queaque gcneri dulcis plurimum insit, quod allicere sibi in D alimetum a natura pl. ne edoctae sunt So plant Manimalia,Meoru partes qua cunq: vivunt. Quod si et sint acriores, ubi in ipsis vivere aliquid obiei uatur, illis si non dulcibus vllis, avsaltem pluu's rcmperantur. Ita quide m pii radio. m Pismi montis cui a D. Iuli no cst nomen , , bi ii di nis cy l daeaquae scuturigo, via esl, Quae tota is da ill tabluitur. ιn Ca
109쪽
& lusitantes pisces lucios,& plantas non Unius generis virenis ..tes aliquando conspeximus, sed in ipsam refunditur dulci, fiigidae aquae aliquid ex aduersoriuo, in quem pluuiae excipiuntur. Quod proximum erat de coloris in animalibus mutatione ex aquarum varietate, apparentem quidem causam habenr,alimenti varietatem,cuius quum ea sit non raro' vis, ut corporis in cuius nutrimentum caedit, qualitates primas
immutet, mutari ei reliquas posse probabile est. At,quum i 'summet corpus alimentorum substantiam in sui ipsius substatiam vertat,non minus Verisimile est, posse hos illorum qum dque qualitates sui ipsius qualitatibus similes reddere, atq: immutare. Ita, cuiuscunq; sint coloris cibi,in album chylum ventriculus: SI sanguinem solidi partes aliae in album succum sibismilem,quo alantur, conuertunt. An ergo, quum pilorum materia sit fuligo caloris actione ex alimetis excitata, ut aquς variae calorem in concoquendis alimctis non uno modo exercent; ita qualitates quoq; & colores varios pilis imprimunt Sic quidem albus color alijs in rebus multis imminutam co- ctionem calorisq; imbecillitatem, rusus Vero; S niger maiorem a robustiori calore concoctioncm segni existimatur. Sed huc ambientis quoq; aeris accedit varietas. Nam, Sc flores, qui stigidis atq: opacis locis nascuntur,dilutiore sunt colore,& in armentis,quae in campis die nocteq; versantur,pili rufiores sunt,& mulieribus qui in agris ac Sole agunt,flauiores crines,& Vulpes, lepores, perdices,srigidioribus,at nivosis locis, non raro albus esse obseruatio est. Quae autem sequebantur de Nilo et sontibus varijs uberem aut parcum auen ς prouen- Dium indicantibus, non sunt fabulae, &euidentem rationem Fcecunditatis quidem aut sterilitatis a Nilo indicari aperta est causa. Nempe aquae supra sexdecim cubitos crescentes, tardius recedunr. quare madente diutius solo, serendi tempus eripitur . si incrcmentum quatuordecim cubitis sit mu
110쪽
A nus,non parua Aegypti pars non irrigatur,qui sterilis relinquitur. Quod vero de Memmiae fonte Plinius,ω de sontibus alijs
recentiores; ad terrae statum pertinetiqui quum,si vel aridior vel madidior sit,soecunda esse non possitunsum quidem somtium in arido solo eruptio sterilitatem, eo nomine indicare
potest,quo aquarum seu humidiorum Vaporum copia,quibus per subterraneos meatus quoquoversum dissusis irrigari te ra consueuerat,ab Interioribus ad exteriora,atq; in apertum, Munum locum coacta, destitutas alimento frugum radices v foris ostenditur. Contra etiam si natura humidius sit solum , eruptio sontis,interioris terrae partes consueto madidiores Ggnificat,quum illud certum sit, ab interiorum vaporum c pia fontium esse originem ac progressum, a nimio autem madore corrumpuntur fiugum radices. Cur autem in arido s lasons praeter consuetum emergat, causa esse potest insueta interiorum terrae partium densitas: ob quam fiat humoris iulius, qui in subterraneas partes Vagabatur, in Unum extinc riorem locum quidam veluti expressio. eius vero densitatis caussa esse potest insueta aeris frigiditas , aut etiam siccitas immoderatior. Nouar autem sentis humedo in solo erupti nis causa facile est pluuiarum hybemarum copia senti uberiorem maceriam suggerens , aut etiam immoderatum fi
gus, ut enim humoris consumptio fit a calore, ita expressio afrigore. Sed age nunc , qui reliqui sunt aquae in inaminatis rebus, essectus prosequamur. Scribunt gelidum esse sente,
cui immerse faces extinguantur, extincte accendantur. Est
D hic aliquid rationi consentaneum. Sunt sontes non pauci, qui sulphuris, bituminisue paulum habent. atque hi, si a prima sui staturigine multum absint, dum per frigida loca saepe seruntur, stigent. Ipsis autem frequenter pinguis ille, quo scatent, succus, superficiei innatat. Fax igitur accensa,
sicuti extingui non potest, nisi altius sub huiusinodi sontis