장음표시 사용
71쪽
DVlcem igitur aquam negare quidem non licet,non ho
mini modo,sed animalium generi sere uniuerso ad sedandam sitim, homini vero etiam ad praeparandos cibos in quotidianum esse usum. Quod tamen vere non alat; ita ut in partium quae nutriuntur ubstantiam,quae vera nutritio est nuertaturiargumenta sunt non leuia. Namque quomin ado sat si coqui non potest Non posse autem coqui, docet ratio non una. Coctionis enim subiectum humidum est si m permistum ,talis autem aqua non est. Et quicquid c qui tur coquenti fit simile, aqua autem igni admota essicarissimo , illi non fit similis , imo vero ab eo vel dissipatur, vel Γ non dissipetur, tum humida non secus atque antea resin quitur , tum etiam frigida; nempe, quae ubi ab co remota est, ad frigiditatem redit, tanto minus igitur a naturali animalium calore longe quam ignis imbecilliore, ita immutari et poterit, ut illi fiat similis,coquiergo non potest. Add quod crassescere non poto ut Aristoteles meteor. rex. 2 I. alicuhi eo demonstrat Fod crassescere illa non possimi, quibus vel caloris exiguum, vel humoris insit multum, aquae amem 'trunque inest, Crassescere ergo si non potest, neque etiam . qui. Ex his, quum aquam coqui non poste appareat, fit etiam ut alere non possit, quum nihil nisi coctum n triat . Sed aquam non nutrire Galenus Capit. i F, non obstu re statuit 4.de via partium, & Com. in lib. Hippoc. m. . I 17. de Victus ratiine in acutis, illic quidem scribens,aqua nullam nutriri posse corporis particulam, hic vero , eam nullo pacto nutrire . Atque hoc ratio quoque demonstrat. Quae enim simplex est , naturaque P atque esse Lia non aliud quam frigidum , & humidum corpus , quin
72쪽
4 modo id corpus possit alere, cui caliditas quoq; ac frigiditas inest Sic libro de sensu,& sensilibus Aristoteles alimentum
esse ait compositum Oportere, quia quae alimento sustentantur, simplicia non sunt. Accedat his etiam, quod, quu ii is sit omnium consensus, aquam Camesse optimam, quae omnis expers est saporis: S Aristoteles nihil nisi quod dulce est, nos alere alicubi statuar,quia sanguineum nobis est corpus, quod non alia re quam sanguine,& i s quae sanguinem gignunt,nu' triri potest: quae igitur aqua optima est, apta no est ut nutria 'd quod si non haec: nutriendi autem vim ascribrie illi quae tanon optima, absurdiisimum est; nullius aquae munus esse poterit ut nutriat. Potuere hae, similesve rationes doctissimri viris persuadere, aquam vere non alere, alium ergo eius esse usum:& eum distributionis alimentorum promouedae, quod
sensisse Hippocrates lib. de alim. quoque videtur, ipsam emdicens vehiculum alimenti: quod Galenus passim, & post euplcriq; probant. A quorum iudicio,etsi periculum est disce-c dere; non pauca tamen sunt quae nos retrahant. Eorum proinsecto,quae vivunt virae,ium calore, ut proximo animae instrumento, tum humore, Vt Caloris pabulo, seruatur, ita ut eo a sumpto,calor quoq; & cum ipso vita extinguatur, vita ergo ab humore est, humor vero est aqua. Nutriri etiam quum haec corpora necesse siti. nutritio autem ex i1s sit, ex quibus costamus; nostra autem corpora constituat, non terrenum tam
tum, ted simul etiam aqueum; quomodo fine aquei repositione nutriri possit reponitur autem aqueum non nisi ab aqua D Huc vero id pertinet quod alicubi Galenus I. de tucd. vata.' ait, Cibo sicquid siccioris substatic, effluxit,restitui, potu quio quid humidioris: atq; ita ad pristinam symmetriam ambor . duci,& quod Aristotcles 3. de pari. 8. quia aqua in Omniabus etiam siccis alimentum cst,ob id aquas crudas,& frigidas
vel sterilitatem yel loemineum partum facere, & quod alibi,
73쪽
Pisces omnino potum assumere non potus, sed cibi gratia. Adde,& quod in primo de dieta Hippocrates, constitui quidem tum animalia reliqua, tum hominem ex igne, & aqua ised nutriri aqua,moueri igne,cum aqua quidem terram quoque cum qua globum unum facit,intelligens,sicuti cum igne
aerem; nutritionem tamen aquae praecipue tribuens:quod,&
commune philosophorum, & medicorum placitum docet,
quo, quum calore,& humore constet vita,nutriri calorem humore consensus est omnium, ita ut nutritio uniuersim recidat in humorem,atque ideo in aquam. Verum aquam ver alere, obseruatio illa plane docet, quam pluribus explicat amahor librorum de morbis,lib. si quis alimentis,quae quotidie
sumuntur,excrementa quae aluo excernuntur,comparet,ii
dςpraehendet illis ad Nuilibrium respondere. Quid igitur
illud est,quo alimur, si quod solistum in alimentis crat,ex μmturthumida profecto pars eorum quae sumimus, atq; adeon amet aqua . Confirmant hoc etiam planzae,quas vel Cras-ίuimas,& quam maximas, ut sine aquae irroratione irrigationeque no vivere,ita sine terrae imminutione,& augeri,& di Lillime persistere, apertum est, ut propterea non maioris admirationis esse debear, aquam in verum, dc hominis, & ali Tum animalium recipi alimentum. Quid Haec si quem non moueant; at illud certe debet persuadere, quod Ferdinandi Imperatoris iussu aetate nostra in puella Germanica lSpirae a grauissimis viris,& obseruatum, & memoriae Commedatum est,cui P annos aliquot ex sola aqua viae fuit. Hactcnus,quuduo,& illa quidem praecipua. aquae munera appareant; primum solidorum corporum consistentia, de qua in superior,bus,alrei um vera ni fallimurὶ eorum quae vivunt nutritios quod illi distributionem quoqi alimenti ascribunt,recte. At illis praeter hanc, alia erant eius ad nutritionem non minus
Ucuaria ossicia,non pretiereunda,de quibus in superioribus. Haec
74쪽
ΗΣe omnia obseruasse Aristotelem 1. probi. r s arbitrandum quum alimentum nullum alere nisi dilutum pronunciauit. Ita ut ex his constet, aquam principium esse consistendi,& vivendi, praetereaq; nucritionis materiam,& ducem. At obsta bant varia primumque quod aqua coqui non potest. Verum fallaces illae sunt rationes quibus hoc contenditur. Ut enim quod coctionis subiectum ei se humidum sicco permistu pr ponitur, verum emita sicci nihil aquae permistum esse, philosophorum consensu talsum; qui nullum hic simplex elemeniatum reperiri,S vulgari aquae terreni aliquid inessis annuunt. Sed etiam calor, ut in rebus reliquis, in id, in quod agit, coquodo suam infert naturam, ita hoc ipsum facit in aqua. Quid enim est aquam ab igne diispari, nisi in aeris primum, mox vero in igneae naturae corpus verti Sit etiam ut non dissip tur, sed calescat tantu, negare tamen non licet, illi, & aliquid lintra iditatis detractum,& aliquid inductu caliditatis, aliquid dicimus quia, si vel frigiditas, vel humiditas,quam actu,& poc testate habet, prorsum detraheretur, non esset aqua. Ab ign ergo ignis qualitates aquam suscipere,negare non licet. Sed hoc ipsum etiam fit, ubi assumitur, eam enim partes, in quas recipitur,caloris naturalis vi, sibi similem facere non desinu frigiditatem humiditatemque corrigedo, ut propterea id fausum sit, quod aquam calori concoquenti similem non reddi in animalis corpore disserebatur. Recte autem Aristoteles crassescere ipsam,non posse,eo probat,quia caloris parum,dchumid1 plurimum habet; quare si sola igni admoueatur, dissi- D pari eam potius longa coctione,quam crastescere videmus ill cconsumptione humidarum partium multarum terrenisq; superstitibus, aliquo modo fiat densior, vita me, si carnes vel quid simile aliud cnm ea,igne coquatur, apertissime Crass scit: ita ab animali asIumptam, dum ex cibis, & humoribus . quibus sommiscetur, aliquid detrahit, crassescere certum est,
75쪽
erigo etiam coqui,alioqui enim,si quia seorsum non erassescit Vere coqui Mys: Vt carum quoque, dc quicquid in cibum vente, qui non polis affirmes, necesse estiquum cibus omnis, sicuti sine humore aliquo siue proprio siue alieno, id est sine aqua non consistitata etiam scorsum non coquatur. De Galani sententia,quae proxime sequebatur; mox dicemus. Quod aurem dehinc afferebatur,quia aqua simplex sit, duabus tam tum praedita qualitatibus,propterea non posse corpus alere, cui illae insunt quattuor: hoc inquam veritati non consentit. Nempe aquae vulgari caloris quoque aliquid inesse certo id dest argumento,quod non percipitur extreme seigidar neque epota veneno est,ut sunt frigida in summo:remissio enim sese giditaris non nisi a contraria est caliditate. Sic Aristoteles in -Paulo ante proposita sententia, aquam dicens exiguum habero calorem,illum ab ea prorsus non excludit. Sed neque illi deesse siccitatis aliquid,illud docet, quod in aqua omni aliquid tandem residet terrenum. Non sola igitur frigiditas,&humiditas inest aquae, sed praeterea caliditas,& siccitas, ita ut ex Aristotelis quoque sententia, qui alimentum lib.de sens &sens ait osse: oportere compositum,aqua verum praebere alimentum posse. Sic ille, quum pisces aliquos ex sola aqua nutriri alicubi scribit,non de simplici,sed, ut explicuimus, commmista intelligit. Sic Teophrastus olitoribus ad irrigandos hortos eam Curam esse ait, ut fimo aquam commiscear, quod non simplex sed terrenae substantiae naturaeque particeps ad alimentum venit. Proxima erat ratio, aquam quae optima est nsipida esse oportere:quae vero alunt, esse dulcia. Sed Dhanc quoque facile est refellere. Dulcibus enim tantum nos non ali,ipsemet prodit sanguis,qui licet dulcis,commistos ramen habet sapores alios, pituitae,bilis atque atri humoris. Id, ipsum docent olera, fiuges, semina,fructusque varij omni genere saporum pretesti,& animalia itidem, quae ex rebus Om-
76쪽
participibus enutrita, in cibum nobis sunt quoti Non igitur quicquid alere nos debet, ut plane dulce sit,ncceste est,neque id volle Aristotelem arbitrandum,sed sat est, si aliorum quidem saporum particeps sit v t praeualeat tamen dulcis, vel si etiam alieno sapore insigniter sit praedi
tum, coctione tamen ut dulcem acquirat saporem, non e
quisite quidem, sed aliquo tamen modo dulcem mon dissim ii earum partium sapore,quae illo sunt alendς. Id quod,quum: naturalis caloris opera fiat, in frigidis quidem, astringente, cerbo,acido, austero, longe fit facilius,quam in ijs quae moderatum calorem excedunt, salso inquam, amaro, & acri, nempe, quae frigido sunt sapore, quemadmodum etiam in plantaria seuctibus, quasi sola coctione sit opus, sensim dulcia fiuntat quae temperati caloris terminos iam excessere, ad tempe riem caloris vi retrahi quomodo possint Ab ipso tamen inutiles partes ab utilibus separante reddi possunt aptς, utcunq; ut alant: Quando igitur id verum non est, dulcibus tantum C nos ali, de aqua quidem omnium est consensus, expertcm euse saporum omnium oportere, ut idonea sit ad alendum. Cuius pronunciati ea ratio est; quod quicunq; illi saporcs in sinu,
ex mistione sunt alienae rci,terrae,lapides, metalli, Vel concreti succi alicuius: aut etiam ab halitu ex terra ubi oriuntur, aut per quam transeunt; aliquo, unde,& odorem quoque, & colorem varium , ac praeterea minus sinceram subilantiam conquirant. Ita quidem dulces facit plumbum, astringenti pa tum sapore serrum,acido bituinen,acidae simul,& acri calcanD thuin, acri,& amaro sulphur atq; aes, salso sal, salso simul, Mamaro nitrum. Impurae igitur sunt eiusmodi aquae omnes vel sapore, vel odore, vel colore, vel substantia, quarc in alimenti usum sola insipida probatur, ut quae simplicis elementionaturam magis rcfert, &quae alimentorum aliorum sapores' excipiens,cum eorum distributionem adiuuat; cum Vna Cumnis saporis
77쪽
ipsis, partibus, quae alendae sunt, agglutinata eas simul cum . terrena substantia reficit. Reliqua erat Hippocratis sentem tia,qua aquam alimenti vehiculum vocat,& Galent authoriatas,qui passim illi nutriendi vim adimit, solam distributione tribuit. Caeterum Galenum quidem in re,quae siue assirmessue neges nulli est medicae facultati dctrimeto, communem illam sententia sequutum esse nihil intcrcst,nos, si,quae de illa
dubitationem faci an i, doctis viris proponimus, a nostro munere perquirendae veritatis discedcrc non arbitramur. Illud tamen de Hippocrate certum est, quum humiditatem ali menti vehiculum esse ait,necessario non deduci, detrahere illum aquae vim nutriendi, licet facultatem illi ascribat: d i stribuendi, imo qui expenderit,eius sententiae potius consirmationem esse intelliget,quam paulo antea scripserat, ad vires celeriter reficiendas humidum alimentum esse optimum; sicuti, ubi tardiori nutritione opus est, solidum. ratio est, quia humidum,non modo,ut ibidem dixit, facile transmutatur ised etiam distributionem alimentorum accelerat. Sed ipsum Cetiam Hippocratem vim vere nutriendi aquae non detraxi sic, si quis Galent authoritatem veritati non praeseratὶ aperte . docemur in libro de ratione victus in acutis , ubi do mulsa agens ait solam epotam multo potentiorem esse aqua,nis aluum perturber, quae verba quum de vera per mulsam nutritione dici GaIcnus non neget ;quod tamen aqua a liquam nu-xriendi vim habear,eo euenirc ait, quod corporis ventriculi. ariditas irrigatur: ut diu qui aquam bibunt magis durent,qua qui nihil assu nuint. Dequp intcipretatione mirari prosecto . D licet. Si enim in comparation quam auissior illa muliae, & aquae facit, facultatem multae ad veram nutritiorum, aquae vero ad corporis ventriculi irrigationem rcscras; qucmodo altera alteram stac homonymiae fallacia supel iorem digeri issu Vtranq; ad unam irrigationem conteras; a veritate abest,
78쪽
mulsam,quq dessiccantis ob mel facultatis est, praeserre aquς. Quod si ad unam nutritionem, fateberis ctiam aquam vero nutrire,ut vere nutrit mulsa, licet ea minis. Sed iam ad ro. Iiquos dulcium aquarum essectus franseamus. eam aquis si tiribin communes, vi habent rationem medicamenti. I Cap. XU L
N Vne, si quomodo dulces aquae medicamenti quoq; viis
res aliquando in nos habeant, perquiramus id earum natura plane docet. Quae quum illis trig ida, & humida sit . potest quidem trigiditatis nomine primum omnium refrag randi alienum Calorem temperare,tum vero partem cui ad mouetur soris densando, M humores qui in illa sunt, si nondufixi fuerint,in ro repellerς; quari i dc inflammationes prohibere: sin fixi,incrassare. Ut autem humida est, potest primum prosunde madefacere, tenuissima sui substantia, in corpora
C modo hon siit densibribus meitibus constructa se te altia
inserendo, tum AE quid soris est, abluere, praete eaq; humores excrementaq: intra tarpus vel si crassa sint,se illis commiseει do attenuare; vel si alicubi haereant, fluxa facere Psitie Eodem modo seolis permiscendo,siue etiam inter sinus continentes& excrementum contentum se inte ponend illosque leues reddendo. Et hi quidem effectus sunt per se. Per accidens vero a frigida aqua frigida intemperies etiamnum aliquaudo curatur,caloris ad interiora obstigidae persulionem reuoca- D tione, atq; incremcnto, ut de tetano scribit Hippocrates s. aph. 2 et . de norans quam, bilis, cuius natura ipsa aduersa est, eius ramen ipsius potu augetur, per se quidem inducta visi ribus frigiditate, unde in angustis meatibus obstructio: pcr accidens autem, quia prohibito ibobstructione p.rspiram, inhilioso corpore calor magis incenditur, tacinc in hum
79쪽
res in bilem eomutat. sic Hippocrates 3 .de rati me 3 In ae. ηotalitas biliosam esse aquam pronuciat. Est autem, & illud per accidens,quod aqua dulci frigida vulnera curentur, quae
exsiccatione maxime curanda sunt,curatur enim, quia aqua sui frigiditate a vulnerato loco humores repellit,& ne inflammentur facit;humiditate vero sordes abluit, quae efficere solent,ne vulneris labiae uniantur. Proximum est, ut de effe-etibus dulcis aquae homini maleficis dicamus. Verum, uno verbo,effectus ab ea mali sunt,uel quia ipsa expers non si vi-th,aut in substantia, aut in qualitatibus; vel quia,quod reliquis quoq: accidit causis in genere omni rerum quae nobis vel ne. cessario, vel non uecessario occurrunt; in eius usu delinquitur de qua re suo postea loco.
DE aquarum starnm essectibus nunc agendum. Quς
quum medicamenti rationem habeant, utiles earum essectus sunt in aduentilijs malis corrigendis, tum in intemperi tum incomposition tum in solutione continui. Sunt a. tem hi quammaxime Varij, quia harum aquarum species longe quam dulces dissimilioris sunt naturae, quae illis pro fota Eum rerum varietate Comparatur, 'uarum si ne participsis. Qivm enim quae sodiendo inueniuntur,trium primum, sint generum,alia ex sicciori materia consistentium, quae absol te generis nomine fossilia dici solent, alia ex humidiori quae metallica,& alia ex utrisque illis commista:habent haec quidem singula species admodum diuςrsas. Fossilium enim alia liquabilia, tum aqua,& sunt concreti succi,salis scilicet, nitri, α aluminis species variae; praetereaq; calcanthvin quae citeo reperiuntur mysi. J,calcithes; lupa igne, sulphus.. aur, pigmen
80쪽
is pigmentum; sandaraca, bitumen Varium, alia non liquabilia& haec tum humore solubilia,suntq; terrarum species variae: tum non solubilia,id est, lapides, tum parui,tum magni. Sed. ω metallica varia sun aurum,argentum, aes, serrum, pin-bum,praetereaq; hydrargyrum, S quae cum ijs reperiuntur Similiter, & tertis generis lapides quibus metallicae materiae aliquid coniunctum est, Varii sunt,caeruleus quem auro, pyrutes aeri,magnes serro, moroclitus plum inique item testari quod argento Commistum esse,opinio est. Tot igitur quum ea sint, ex quibus mistae aquae consistunt, sunt quidem ex Vat. ria earum rerum mistione species, illarum plures de quibus hic susius agendum non est,ubi de ijs tantum instituta disputatio est,quae in potum veniunt,non praetereundum tamen,
ad loci huius explicationem quod si capita quae proposuimus, breuiter percurramus,quae liquaru siue aqua,sive ignoliquentur,calidi sunt,& sicci temperamenti: non pari tamen gradu omnia,effectus igitur abhs omnes erunt caliditatis, Msiccitatis:hominibus quidem, & eius partibus stigido atque
humido malo aliquo laborantibus, villas, temperatis tamen.& sanis non ita. Quδ autem non liquantur, sue soluantur humore,quae sunt terrae variorum mperum,sue non soluantur,& sunt lapides tum magni, tum parui; omnia sunt frigidae,& siccae naturae; ita ut effectus ab ijs perpetuo sint frigidiatatis ac siccitatis, ab his igitur, aequae, siccitas aliqua comparatur frigidiras vero potius remittitur, quum haec illis natura sit frigidior. Sed ex illis praeter temperiem aliud aquae accedit, quod,quum ex earum substatia aliquid,& saepe multum cor radat; sibiq; adnectataid etiam sibi comparat, yt in meatibus per quos sertur, pariat obstructiones . Metallicorum autem ratio est non dissimilis. Quum enim eorum frigida, & siccast generatim natura; ab ijs quoq: siccitas aquae comparatur;