장음표시 사용
91쪽
derate crassς sunt,eas non difficile,& incalescere, A ubi inca- luerint refrigescere, proptereaq; incrementum non longius pati quam decremen in m , contra autem quae vel tenuiores sunt, vel crassiores. Nempe ex tenuioribus, quales sunt maritimae illae quibus fluuiales, aut lacustres, palustres, nivales. .vel pluviatiles plurimae commisc tur, vapores minus crassi excitantur,qui S facilius dissoluuntur, dc minus aquas in tumorem attollunt, ita ut aestum nullum patiantur, tales aquae minus etiam sunt inter maritimas salsae,aut amarae,&. tale est a Ligusticum mare. Non secus crassioribus aestus non accidit, sed alia ratione,nempe quia ob insignem crassitudinem in eas Solis lunςq; vis non ita penetrat,Vt vapores excitet ad tum rem atque aestum necessarios. Tale est mare mortuum adeo
Crassiam, ut neque in ipso pisces,neque prope ipsum stirpium aliquid vivat. Talis Indicus quoque seu Acthyopicus est sinus, Crassitudine aquarum praesignis. Cui, quum Persicus Coniungatur, la magna insula inter cos insidente disiunctus mirum quidem illud est,quod praeter quam quod neuter ac- CCessum ac recessum patiatur, quo tempore alter tranquillus,&. nauigabilis est, alter prorsum procellosus est, & nauigantibus periculosistimus. Namq; illud constat, Persicum a tempore, quo Sol Pisces ingreditur, ad id usque quo Virginis signum, tranquillum esse,icontra Indum eodem tempore tCmpestatibus foedissimis turbari ita,& a Virgine ad Pisces Persi- Cum tranquillum,contra Indicum codcin tempore obnoxiuprocellis. Persici autem quies maxima cst ad Sagittarii fines Δί initia Capricorni,contra Indici perturbatio, dc e conuerso' Indici quies Scile fines Sagittarii tenente, quo tempore in Indico vigent tempestates. Ucrum, pendet quidem haec omnis varietas ex aquarum crassitudine ac tenuitate, haec Vero ex Solis naxime opera. Indicum mare Persico magis est me-
iidionale, huius igitur aquae Solis aestu tenuiori ita parrium pluris
92쪽
plurimum absumente, & craiIas terrestrcsq; reIinquete magisq; exurente, fit, ut, quae remanent,sint crassiores, ita ut Sole meridionali Signi seri orbis signa percurrente, crassissimorii dissolutuq: dissicillimorum vaporum copia insignis excit
tur: unde seruor, tumorq; contumacissimus, tandiu constans, mareq; turbulentillimum reddens, quandiu conuertente se
ad borealia signa Sole aquae refrigescatir, id ubi accidit, nulla amplius, aut exigua secta Vaporum in aquis excitatione ita se lautur omnia, i perpetua ad nouum viqi Solis in meridionata signa reditum sit tranquillitas. Pcrsici sinus diuersanat a est,cuius enim minus Crassae sunt aquae, vapores,qui progrediente per meridionalia signa Sole ex iis cientur, etiam dissolatantur, ita ut neque tumeant neq; serueant. tranquillissimum rvio tunc est mare,contra frigescentibus aquis quum in b ealia signa redit, nunquam intermittente vaporum excitatione a Luna, ac Sole,& tumor,& seruor, & mala tempestas sequitur, ad id usque tempus perperua quo meridionalia signa
,ol repetit. Haec igitur varietas Crassitudinem maiorem mi-ioremque, & in summa diuersitatem maritimarum aquam onsequitur. Secundum erat Caput causarum aestus flectes
ium. Inter quas,etsi,quod antea statimnus,praecipua est luia, sui natura ac quadam voluti proprietate qualis inter ma-;netem, Sc serrum est, aquae attractrix atq; excitatrix non ea a incit sine Solc. a quo lumen recipit. Ex varia igitur, non nodo Lunae,& Solis, sed citam ex Solis unius vi, aestus quoq; tarietas pendet, quum illud cor tum sit, sicuti Solis praesentia 1aec omnia calefiunt, ab lentia refiigescunt; ita ex aequali eius er diem notumque in nostro hoc Orbe mora non dissimilcstic nocteque accelliones fieri, ex inaequali inaeqDalra, ita ut, tuum dies nocte longior est, accessio fiat decessione maior, inor autem quum breuior. Et sicuti quum calorem sunditu.dcratum, vapores multos excitat ad maria Incrcmentum
93쪽
necessarios lia quum urge quos excitat etiam dissipat; ita ut x nullus fiat aestus, quod in mari sub aequinoctiali plaga obseruatur .. A lunae autem cum Sole aspectu nihil obscurum est, quo luna plus minuSue a Sole luminis recipit rccepti vim amari communicat, eo etiam maius aquaru fieti incrementu, propterea in plenilunio,quo tempore solis radio, tota lui corporis diaphana parte excipiens eos nobis obiectat, maria calefaciens, maius uniuersim decremento incrementum fieri,reliis
quo tempore minus,qnO,licet sit illa Soli vicinior, nos tamen αopaca parte aspectat. Huc Lunae quoque pertinet aspectus in mare: ut directis obliquisue radiis ipsum serit, quum enunrecti sortius moueant quam obliqui ,rationi cosentaneum est', a rectis ad augeri accessum, ab obliquis recessum. Quod addunt Astrologi nunc viciniorem, nunc remotiorem Clle a terra lunam pro eius orbis eccentricum, epitydum deferuntis motu,nempe esse illam in quadratis aspect bus viciniorem, in novilunio,& plenilunio remotiorem; hoc quidem huius non est loci disquirere ita ne habeat. Sit vero id etiam ,& pluri- cmum possit vicinia; negare tamen non licet, lunam, quum tota illustratur, ut in plenilunio, longe magis quam alio te inpinre calefacere, id quod est ad accessum maris essicacissimum. Verum lunae non parum locus signiferi in quo reperitur, adauget, praetereaqὰ astrorum aliorum tum errantium, tum non
errantium aspectus varii. Nempe id obseruatum est, maius aquae incrementum scri quum in aquaticis signis luna vertatur, maxime quum ad Aquar ij fines, δέ in Piscibus. Non' Cus, quum ex alijs errantibus stellis una, aut plures illi in lit Draudo ligno coniunguntur, vel si eodem tempore aquati corii astrorum , ut Pleiadum, sit exortus. Sed iam accedamus ad locum. Duo hic spectand a, alueus aquas continens, & loca mari confinia. Duo autem in alveo , vadus, quem rundum GCam,S littora. In vado autem tum soliditas aut mollities,
94쪽
um magnitudo in longum latum atq; altum. Sunt qui ex
nolli raroq; alueo fieri aiunt, Vt Vapores in mari non uniamur,quare neque tumor, neque scruor fiat ad incrementum iecessarius. Quod non respondet rationi, quam contra si r iis sit,& mollis alueus ex imis eius partibus longe maior va-wrum copia in mare efferri possit, quam si densus ac durus.
t propterea accedentibus etiamnum vaporibus a lunae So-isq: calore excitatis,maiorem aquarum,& tumorem, dc te
iorem fieri oporteat. De amplitudine in latum ac longum, i caetera consentiant, fatendum cst,vel dissolui vapores prius luam intumescat mare; vel si intumescat, maiori, & impetu , Ic incremento super litora effundi. At prosenditas ad vap um copiam excitandam,cogendamq; plurimum facidita vin ijs quae minus sunt profunda, Vix tanta vaporum vis gignaur cogaturq; , Ut tumorem feruoremque aliquem aqua: sc iant . Est in vado aequalitas quoque,& inaequalitas obseruata. Inaequalem autem eum faciunt scopuli, terrae, arenaeue uinuli sub aquis delitescentes,quibus libera aquarum excurio Cohibetur, undarumq; impetus frangitur, saepe ut accessus et recessus ordo perturbetur, cuius in vado aequali ac Plano ertior est obseruatio. Sunt,& in litore varia obseruanda, ncm,e tum soliditas ac mollities,tum sublimitas ac deprcssio, tui gura. Litora ergo plurimum intcrest arenosa ne aut terrea, axea, argillacea, lura an mollia, quum a durioris corporis oc
ursu maior sit quam a mollis repulsio, id quod decremetumnagis plom et quam incrementum. Non secus, S: subliniora litora aptiora sunt recessui qua accenui, ita ut in aquis luarum illa sublimia snnt, percussio quidem aliqua horis quirasdam percipiatur,sed non tamen accesso, contra depressa, lana, S aperta accessui recessiiiqi sunt aptiora, qualia sunt Mediterraneo, S: Orientali Oceano. Est, & litorum figura ardinis in accessu recessuq; varii causa non tenuis. Figuram
95쪽
intelligimus tum curuam, qua in mare litus extendituri tum Acauam qua Contra mare in litus. Curuis ergo litoribus aquς non minus facile refluunt quam fluant in litora, licet enim undarum cursus continuatio eius litoris Occursu frangatur, non impeditur tamen cursus ad latera, SI a concavo litore, quod fluit quodammodo repellitur,quare quibus talia sunt, minus apta sunt accessui. Sunt ea vero etiam magi S portuosa aC vcntis minus obnoxia,quod eo uentorum impctuq se non inscrt, qua liber non est tran litus. Nunc si ad confinia mari loca accedamus,occurrunt saepe insulae, montes, colles, quibus tan- quam obi jce adeo aquarum tum ciactarum vel accellus vel recessus non retardatur, ut eam quae in aestu accidit, varietatem maxima ex parte ab iis pendere facile suspicari aliquis possc. Expendamus enim aquae naturam, id illi prosecto conatum cst, ut sicuti superiora loco posita ob grauitatem dcomium fluit in plano aut aequali quiescitota siue in cam qui et cc-tem aliquid incidat: siue fluenti aliquid durum occurrat, minueatur in gurum. N imq; quum corpuS aqua grauius in ip usam incidens illam aquae partem, in quam incidit, grauitaIC
sua deprimat, fit quidem primo, ut parti illi de praellae locum
suum relinquenti noua alia pars succedat, ordine qui Crat imter totius partes,pertul bato,tum praetcrca, ut totius 3quς parte primo motae ztq; in pulla vicinCs urgeant, & hae sucC dentes ali-s impellant. Sunt autem aquae partes omneS similes,hinc fit ut quae nequc grauiores, neq; corpulentaOrCS aliae aliis sunt, in pyrum quasi imcae a centro ad circumier mi pinstrantur. Ita etiam si fluenti aquae obcx aliquis Occurrat, sit Din gyrum motuS non cCdcm l .inun ptoriuS modo, quo ubi quicta est . qua, in illa in .na aquali, fit quoquovcrIum icccs
96쪽
Fecupante, quae alterius essent dimidiae gyri partis Consi-nile quid insularum,montium,collium,imo, 6 fluminum, aerentorum occursu,mari accidere verisimile est, quum enim 3bseruatione certa Constet maris uniuersi motum esse ab oriau in occasum,quasi eodem firmamenti tractu commoti, quod aeris superiorem partem,& ignem, & Coelestes orbes alios noueri commune placitum est, nihil a ratione dissentaneum idetur,srangi in eo motu mare,& repulsis in superiora,vicis. im q. refl lentibus in inseriora undis, accessum recellumque diuuari. Sed a ve0torum quoq; qui a convallibus, antris, te moribus, montibusque prope mare non raro oriuntur, & aluminibus quae in ipsum fluunt impetu,non dissimilis est opoa. Vt enim illorum, si a parte,illi, inquam fit maris accessus duersa, steterint, ipsum retardant, recessiam vero adiuuant i a si ex eadem fluane, illum adiuuant, S hunc retardant. His a constitutis, qui maris cuiusq; naturam expenderit, quid niuersalem accessus recessusq; ordinem perturbet, facile imelliget. Sed prosequi singula huius non est loci,in quo ad Muarum essectus in suas Causas uniuersim reserendos haec sa- is superq; esse debeant.
De Nili incrementi causa Cap. XX. unc de Nili incremento, deq; eius causa,ne in veterum recensendis opinionibus diuagemur, quas refert Di orus Siculus diligentissime, id primum statuendum , fluuij licuius incrementum esse no posse, nisi vel ex nouo in ipium
quae influxu, vel ex ipsius a loco, in quem se exonerar, rcput a, vel ex verc qi. Et ubi certo tempore fit incrementum,cer o Etiamnum ICmpore,vel earum causarum alteram, Vel utraue adc sie n cessc est. Influxus autem aquarum nouus esto
u PQtcst, sussi a luperioribus partibus,repulsio vero non nurab
97쪽
ab inserioribus, huius vero causa esse potest quicquid velut
obex fluentibus aquis Occurrit, retrocedere enim coguntur prohibito defluxu. Si Nili igitur, tum superiores alaibus,&per quas fluit, tum inferiores,in quas effunditur regiones, spectemus, illum, nulli coxa trouersum est, in Aethyopia ultra aequinoctialem circulum, australem polum versus oriri, SI in mediterraneum mare citra Cancri tropicum excipi, Cursu a meridie in Boream continuo. Hoc igitur, de quo agimus, incrementum,quum alij ex nouo aquarum a superioribus influxu, alij ex repulsu ab inferioribus esse senserint, utranque opinionem expendamus. Quibus pro Causa est repulsio, aiunt anniuersarios aquilonares ventos, quos Ethesias vocata mediterraneo mari eo tempore, quo ille inundat, perflare, quibus intumescente mari, factoq; fluentibus Nili aquis obij-ce, retrocedere eas in Aegyptum necesse sit. Caeterum hanc qnidem causam non agnoscit sensus, Corum enim ventorum impetus,& maris tumor non lateret Aegypti incolas', ut Austri vis,qua nostra saepe turgent maria, nos non latet. Atques solus maris tumor Nili aquas repelleret, non illas turbulentas luculentasq; redderet,quales illo incrementi tempore co-spiciuntur, quod certissimo argumento est misceri aquas alias Nili aquis,quibus conspurcantur. Adde quod Ethesias, veteres obseruarunt flare progresso ad Cancri finem Sole, diebus postquam inundare caepit Nilus, non paucis. Inundationis ergo causa altera cst, nouus scilicet aquarum influxus.
Esse autem hic potest vel ex nivibus in Acthyopiae superi risq; Aegypti motibus,unde Nili est decursus, liquefactis, vel ex pluuijs. De nivibus, an inter Tropicos fiant,non constat. Si fiant,rationi profecto consentaneum est, eas illo maxime tempore, quo illis aestas,nobis est hyems, dissolui, solutae igitur aduentante nobis vere,& longe prius quam Cancri fgnusbi teneat fluuios augerent,& alios, dc Nilum. Imo vero, si
98쪽
, euti nobis nullum est certum praescriptum dierum tempuς. quo sundantur nives;ita nulla est ratio,ob quam illis tam ceriatis liquescant diebus, vel liquescant, vel fiat quotannis innutidatio. Reliquum est igitur ut non alia,quam pluuiarum materia e superioribus regionibus fluentium Nilo det incrementum . At quid in Caula cst, ut tam certo tempore pluuiae illae gignantur ὶ Qui aetate nostra Acthyopiam lustrarunt, aiunt tempus totum,quod nobis est hyems illi autem aestas, nihil prorsus illic fieri pluuiarum . Amuit autem tota ea regio i
s cubus fluminibusq; maximis, imo, & abluitur ab Oceano Iquibus quum Solis vi immensa vaporum copia extollatur s cuius rei argumento sunt perpetuae ac densissimae caligines quibus montes illic,& maximi,& frequentes offunduntur illam quidem tam longo tempore collectam, S a Sole tandia quandiu illic viget suspensam, solis ab ea regione digressu refrigeratam in pluuias verti necesse est. Digreditur autem inde Sol,quum ad nos regreditur,nempe, quum Arieti occurrit c εc eodem tempore pluuiarum principium est, primo leuiorii,
mox Vero, pro malori Solis recessu, maiorum: quibus totius illius regionis,& flumina,& lacus,& interea Nilum augeri necessc cst. Cur aulcm Aegypto id incrementum non nisi post trium sere mensium spacium percipitur Non una ta ditatis huius ratio est,nempe ab Aethyopia Memphis, ubi sese Nili incrementum prodit, tercentorum milliarium inte uallo abest,est,& cius fluminis lapsus piger:& flexuosum est, iter. Cur ergo Sole Tiopicum Cancri tenente increscat Ni-D Ius,mox ad aquinoctialem lineam redeunte decrescat,ape tum cst. Namque ante id tempus non exundat, quod, licet
ad aequinoctium pluuiae in Aethyopia incipiant, Aegypti tamen fines,ad quos Nilus mari recipitur, non nis longo post tempore attingunt. Post id tempus decrescit Nilus, quod reddita iam Aethiopia post immensam imbrium effusionem
99쪽
serenitate, nulla amplius ei flumini insueta aquarum fit a cessio. Haec fortasse veram Nili ad certum tempus incre menti atq; decrementi attingunt causam. Qua in re,qui ad incrementum,certum,Omninoq; praefinitum diem Iumj de- mum septimum per quadraginta dies praefigunt, apertum est falli,quum,S praeucrtere,& praeterire id spacium coustet diligentiori nunc facta obseruatione. Caeterum tollendus hic est alius scrupulus. Quando cnim Aethyopia sub aequi' noctiali est rana, ubi Sol rectis radijs seriens cssicacissime nocaliscit modo, sed etiam exurit;qui fieri potest, tanta vi illic vaporum copia gignatur, quam idem,qui excitat, Calor non dissipet 3. Nobis enim qui tantopere a Sole distamus, quos iula obliquis radijs serit; eo tamen ad nos redeunte aestate, vix pluuice accidunt. Verum,quod antea quoq; diximus, maximos ac non raros Aethyopia fluuios,& lacus habet, ambit eam,& ab occidente Ooeanus,praetereaque montes illic sunt maximi,& plurimi,in quorum summa cacumina,quum radiorum Solis non pertingat reflexio,irigiditas viget: vapores igitur ab aestuoso calore ex fluuios lacubusq; ac mari immensa copia excitati,inter montium sinus sensim sublati ac repositi, ab eorum frigiditate seruantur,tandem ut in immensum aucti, quo tempore illis Sol fit longinquior,densantur inpi
P Ercurramus nunc aquarum, cffectus reliquos. ut rebus alus, primumq; ut homini comparantur. Illae autem ante alias occurrunt,quae mortifera vi necant. Itaq; de Stygis illius, tum Archadicae, tum Thessalicae violentia, quod de Archadica quidem,ait Plinius, hanc putant nimio frigore es
100쪽
se noxiam, ut pote quum profluens ipsa lapidescat. quae apposita non est ratio,quum lapidascere non sit frigiditatis,sed terrenae crassioris, lentoreque summo praeditae maioriar aquae comistae indicium . Scribit is etiam de Thessalica,circa eu soniatem siliquam sylvestrem & sui generis herbam nasci, quod a fide alienum est, si usque adeo acris illa est aqua,ut etiam ferrum rodat . hanc profecto Calcanthi inter concretos succos accerrimi esse operam statuendum est: quod ubi est, uiuere nihil potest. Verum in Plinio' esse mendum certum est ex Vittruuio, lib. 8. cap. 3. qui Thessalico sonti proxime esse di. Cens arborem purpureo colore florentem, id est siliquastrum cuius Plinius meminit: perrumpendi uasa uim tribuit non huic sed Archadico. Fonti igitur qui lapidescit, quicumque ille sit, rationi ualde consentaneum est, mortiferam eam inesse labcm ex materia,aut gypsea, aut gypso simili. Vt enim gypsum quod affusa aqua celerrime intumescit atque induratur, ijs qui cum liquore aliquo sumpsere, Celerrime in uentre in- C tumescit,& strangulatum affert: ita succo simili cum ea aquam exiguas etiam uenas pertracto, Sc intumescente, spirituu-que ac Caloris transitum prohibente, necari animalia nihil mirum. De Styge uero altera,cuius eam esse acrimoniam scribunt, ut motallica uasa frangat: uitium illi esse ex Calcantho
ualde probabile est. quod quidem si est, quum eam Sc odore
lore,quem uisui terrori esse ait Plinius, ualde quidem mirum est tantum fuisse confidentiς vel Antipatro eam offeredi, uel D Alexandro sumendi sine aperta doli suspicione. Quae de sontibus Berosi,de Neptuno Terracinae,& reliquis, nisi illi eiusdesint generis, cuius styges ; eos non a ratione alicnum est, ex alueo uenenatos & incognitae naturae halitus recipere, quales
ex Barathris, & Charonjs Elati saepe pestilitate aerem infi-