장음표시 사용
111쪽
superficie pinguim immergatur, ita illi ipsi superficiei, dum A
immergitur, ignis Vim imprimit. Cui occurrens , dum extrahitur sextrahere autem Celerrime Oportet, ne aquam imis
bibat in rursum accenditur Consimile quid: non semel vid
mus . tabulam ligneam aridam, aut etiam parietem, sulphure quidam, quum clam illinisset, faculam ceream insufflando extinguit, ita timq; adhuc sumantem, & ignis semina retinentem tabulae affricat, reaccenditur. Quod autem de Il- liriorum sonte scribitur, Vestes super illum expansas, quum stigidus sit, accendi; occultiorem habet, quam attingere no- Bbis ut liceat, causam: sed hoc accedit ad fabulas . neq: licet aetate inostra Illiricae orie totius omnia pateant, ubi tamen hic sit sons, aliquis nouit. Quod sequitur, apertissimam habet rationem. Fons quem absorbere omnia scribunt, gurges est, illis non disti milis, qui in mari naues absoriant. qui respuit, id habet ab acris impetu simul cum aqua Crumpentis . Quae vero aqua: quod postremum erat) immersa corpora lapideo cortice obducunt, argillosa, aut gypsea', in uni- cuersumq; lentissima materia, sordidae sunt. Ita quidem,quomodo occultos illos aquarum cssectus in naturales caulas referre liceat, parte maxima videmur ostendisse. Repetitio causarum in aquis qua ab aere funt. Dubirationes de materiai loco pluviarum. Hippocratica senuntia explicatιo. C A P. XXIII.
DEscendamus nunc a summo aquarum genere ad species. & quum uniuersim ortum illς habeant vel ex a re, vel ex terra, sit ab ijs principium, quarum in aere ortus est. Has igitur quum constitutum sit habere pro materia crassusculum aerem, id est vapores de terrae, & aquae globo excita tos a pro essectrice causa tum caliditatem quae vapores exs . scitar,
112쪽
1 scitat, tum frigid Catem quae eos densat; locum vero in quo
fi utar, medi am aeris regrimum εἶ est in his tamen aliquid dubitationis. ac de materia prunum; an ex ipsemet sine vaporibus acre gigni pollini. Sicut enim si in a:reum, argenteum, aut vitreum vas frigidior aqua aestitio tCmpore immittatur, externae vasis supcrsic ici crcbras guttas ac veluti rorem stati in adnasci, quotidie Obscru uur: fide certa de acris qui foris vasis superficiem ambit, conuersione in aquam vi frigoris; ita quum media aeris regio frigidulim a sit, non etiam sit a ratione diisentaneum, ab cius frigiditate inferiorem acrem illi proximum,sine ullius vaporis Concurtu, in pluviam posse immutari . Sed rursum etiam, sint ex vaporibus, pluuiae; an ex qualibuscunque vaporibus sunt i Hippocrates lib. de aere aquae loc. non niti quod tenuissimum ac dulcillimum est in sublime trahi in pluuiae materiam aperte scribit. Aristoteles tamen secundona Cicor. cap. 3. Cum humidis vaporibus exhalatione
quoque siccam sustolli ait,quq dehinc simul cum illis deplues C salsi illius sit causa quod est in mari: insinuatione non dubia,
quod non dulce tantum, sed etiam salsum pluuiarum sit m teria . Ac tertio, quum de loco communis ille sit consensus, fieri pluuias in media aeris regione, Hippocrates tamen Cepi d. sect. . t. I 9. gigni Censet etiam in aethere est autem aether aeris pars suprema, in & has caeteris praefert: Alij fieri aiunt etiam in infima. Caeterum de prima quidem quaesti ne, aes,arςentum, vitrum, solida & densa sunt corpora,in quibus ubi concepta est frigiditas, haeret, urgetque adeo ut ab ea D ambietis aeris calor superetur. ita, superstite humiditate quae illi communis est cum aqua, non difficile fit aqua. At longe dissimilis aeris ratio est. hic enim minime solidus est aut demsus; imo vero ita est pervius, ut perpetuo inserioris partem ali quam in se recipiat superior, vicissimque inferior suporioris, seruata aeris forma. nisi ergo crassus humidusque vapor cum
113쪽
eo una seratur,non crassescit. cotra si cum eo vapor ille ascenis . derit, qui ab aeris natura Crailitudine diisimilis est, in mediam ipsius regionem delatus, ab eius frigiditate magis crassescens nubes proximam pluuiae materiam constituit. Itaque, etsi fieri aquam ex acre perpetuum cst, pluviam tamen sine vaporibus in aere commistis fieri,nihil est nccesse. Alioqui,quum infima aeris pars nunquam non contigua sit mcdi , si sine humidi vaporis occursu fieri posset pluuia, nullo unquam tepor e pluuia non esset. Vanum est igitur ex alia,quam ex Va- ,
porum materia pluuiae materiam statuere. De vaporum amtem ex quibus illς constant natura, deq: maris salso, negare quidcm non licet,eas nonnunquam australi praesertim constitutione) salsas decidere: a quibus, S summe lςdi plantas authora' Theophrastus: & certum argumentum sumitur, quod salsi etiam num vapores in sublime rapiantur. at non id tamen perpetuum est, neque damnandus Hippocrates qui
id scribit,quod frequentissimum. Alioqui etiam quae de Causis salsi in mari, affert Aristoteles, plurimum habent dubita- etionis, tum quod praeter hanc, quam diximus, causam, aliam quoque illi contrariam reddit, nempe attractionem dulcium vaporum in sublime, terrenis exustisque & salsis partibus r lictis in mari. quatum si vera una est, altera vi sio falsa necesse est. tum quoniam, cur ab ijsdem causs& lacus, α paludes, de flumina quoque salsa non sant, non apparet. tande que probabilius erat, quae salsi extra mare causa est, eandem mari quoque assignare: nempe concreti illius succi staturiginem in maris alueo, quae alibi eiusdem saporis est causa. DDe tertia quaestione certum quidem est, inter aquas artem- .rentes eam prae Caeteris Commendari ab Hippocrate s. epid. sech. q. t. I9. quae ab aethcrecst. Quρd si aether suprema ea est aeris regio quae igni contigua est, atque, ut Galenus ait,
quae supra nubes,marum videri possit,quod sapientissimus ille
114쪽
ia vir pluuias aquas quaerat, quarum ortus sit supra nubes: quae neque alio loco quam in quo nubes, neque nisi ex nubibus fiunt. Verum neque proprietas vocum mper a medico riquiritur ; neque per aethera aliud quam minus opacum, minusque crassum aerem intellexisse diurnum senem putadum cst. ita ut eas prauerat caeteris, quae post longam serenitatem
accidui. harum enim naturam par est,diuturna cataris actio. ne,& extenuationem, & concoctionem adeptam esse, quam
3 in longa nubila constitutione obtinere non potest. Non igi- . tur loco ortus differt a caeteris pluuijs aethera; sed ea, quam diximus, aeris dispositione, ac veluti praeparatione. ob quam etiam natura, & purior est, Min uniuersum salubrior . Sane
autem quod pluuias alis in inferiori quoque aeris parte fieri
aiunt,nouum non est,licet rarum. Nobis quidem aliquando astiuo tempore in alimri colle agentibus, sereno circumquaque aere,quum incumberet planitiei proximς crasissima calia go,quae illius aspectum intercipiebat;in eam ubi descedimus, C largiorem pluviam eodem tempore decidisse cognouimus. Et quidem, quod illic, ubi solarium radiorum vis qui a terra reflectuntur, languet, vapores in nubem aut pluviam densentur, ac non potius dissipentur,non est a naturalium causarum vi alienum. Si enim humidum vaporem in aerem sublatum crassiorem, grauioremq. esse accidat; quum is natura quoque frigidus sit, M ab aqua solo accidentario calore dissimilis, ubi remitti aduentitiam illam caIiditatem coligerit, naturali eius frigiditate non persistente modo, sed etiam ob ipsius vaporis D densitatem contracta in interiora, quasi ob fugam externi Ca loris; eo densitatis potest peruenire, ut in pluviam Conuerta tur. Potest ergo de in media, & in ima quoque aeris regio pluuia generari: sed quae in media, leuioris,. tenuioris, minusque frigidae, ac propterea facilioris ad concoquendum, ad
que ad alimenti usum substantiae.
115쪽
De pluuiarum varietate pro tempore se modo quo deridum. δε
Hippocratu locus expenditur. C A P. XXIIII.
HIs de pluuiarum materia & loco constitutis, quum intcr concausas sit etiam tempus, Hippocrates in sententia eadem, qua aethereas commendabat, meminit earum quoque quae cum tonitru , M temporariarum, dc procellosarum,quo loco non tempus tantum, quo pluuiae decidunt,o
seruandum proponit ι sed etiam modum quo decidunt i si cu dtonitru , vel procella. Sed praestat eius verba afferre, lib. 6.sect. 4.t. I9. Epidim.& singula expendere. Aquarum ait arte carentium,quae ab ἁthere excreta est, aut cum tonitru opportuna; procellosa vero mala. Arte Carentes eas vocat, quas Vt natura genuit,ita in usum ducimus. Inter has ergo,aethereas,
de quibus diximus, praesert caeteris . Addit eas quoque quae sunt cum ponitru,& temporarias: procellosis prorsus damnatis. Cur ergo pluuias cum tonitru decidentes probat Aperta cratio est. Quum cnim tonitrui,quemadmodum SI corrusca tionis,& fulguris materia sit calida siccaque id est ignea exhalatio; quae cum his fiunt pluuiae,sunt ex minus cruda, propte reaque aptiori ad alimenti usum,materia. Quod subdit temporarias, grςce ωρουον Galenus de pluuia intelligit quae illa
aestatis parte cadit,qua maturi sunt fructus. quare eos damnat qui Vernam pluviam intelligunti quam veri τη ωρας, nuncupationem nullus tribuat. Caeterum, nonne quae ex aethere& cum tonitru decidunt, horae tempore maxime decidunt Dquorsum ergo idem repetere Sed nullus etiam horum vet-borum est sensus, aquarum arte carentium, quae ex aethere, Cum tonitru , temporariae nis addas bonae, aut malae sunt. Cur non igitur, pluviae, quae eo tempore, de cum tonitru fit, opportunitatem potius significari existimemus, quam anni tempus
116쪽
empus ita ut quae ex aethere, S cum tonitru fiunt, oppo P tunas esse ad hominis usum dicat; sicuti contra quod subdit
procellosas, pessimas t Sed hia etiam,quas prUccllosuS, λωλακιοδες vocet,Obscurumest. Est quidcm λουλαε Aristotcli in libello de mundo alicubi, violentus ventus, qui in serne sutium versus couoluitur, idem fortasse cum typhone, de quo in meteorologicis . Galeno autCm lib. . primo Epid. λαιλὰκ si sunt repentim M vehementes venti, praecipue qui multam Si lar-s gam pluviam habent. An igitur Hippocrates pluuias quae
Cum vehementibus ventis decidunt, damnat ξ At hae non raro aethercae, id est, post sercnitates longas; & frequentissime cum tonitru decidunt. & quum repcntini violcntiq; illius vcti materia non alia sit, quam sicca Cxhalatio, nihil in co malefici pgnosccre licet,quod pluuias faciat dcterior S. Ita ut, cur proccllosas icta, ut alij vertunt, nimbosas, ita damnet, non Licile sit intcsigerc. nisi sorte aliud spcelcmus, quod cum illis accidit: nempe pulucrctra, sordc qi cx turbinc illo, cum a Cr C de cum imbribus decidontibus commistas: quibus prosecto pluuiam coinquinari ncccssecst. ita ut Ob sorditi m turbulen tiamque ad hominis usum reddatur inoptissima, maxim C au-lcm si apta utendum si iccenti. Haec de procellos pluuiae Vicio, vencre nobis in mentem , sed praeter Galem Inc ratem. qui scribcns in procelloso statu acrem una Continua atraque nube ipsum totum occupantc,sinc tonitru fulmine ellcco- spissatum longe quidcin aliud intclligit ab eo, quo ii sonarcca . . Vox videatur; quam coicrem & cCntcntam venti procacita- D tem esse aiunt; scd aratione tamen non alicia ana, quando Hippocrates, sicuti inpluuiarum genere eas praescri quas di ximus; non immerito quae contraria illis sunt natura, imprinbabit. sunt autem illae continuae ac diuturnae, qualcs frigidis ictam oribus &hyeme praescrtim pluunt: naturae prosccto iri. gidioris S crudioris, omninoq; a concoctione, & nutritiDne alienae. Vcium non id in more est Hippocrati, quae cui I, DO . by Cooste
117쪽
ta sunt, proponere. id vero frequens, Vno posito,quod illi con . . uaritim est, silere. Et hqc quidem de Plippocratis scntentia. i DIn qua, quum cas maxuNe plumas laudet quς a state occiduli contra iamcn Rufus,rcsercnto Oribasa D mcd coli. s. vernas de hy males praesert aestiuis atq; autumnalibus, uddita etiam ratione, quod statu & autumno terra sicciores vaporos edari aerq: multas tcrrae sordes habeat, quae pluuia expurgantur. quo fit ut tales aquae fcciores & nitrosiores sint, ad inllergedumque, ac por intestina descendendum accommodatiores;
non tamen renibus, neq; pulmoni, neq; arteriar idoneae. quas detiam plus ei ni serre necessest, ut facultas nitrosa vincatur. Caeterum, etsi negare non licet aestate atq; autumno vi Solis,
vaporum siccolum plus quam alijs temporibus in sublime trahi, non illud tamen philosophis obscurum est,eos, ut igneqsunt nat uro ita in supremam usq; acris regionem maxima ex parte ferri, elIcq; ignearum imprcssionum, no autem pluuiarum materiam. Quod si cnrum tamcn aliquid paulo grauius
in medio acris tractu resideat, quod cum pluuiss delabatur; cesse quidem id salsuginis alicuius S in mari, & in ipsis quoq;
pluuiis causam,consentiunt: non hoc tamen pcrpetuum vi, neque fere nisi austris urgentibus a meridiano mari halitus Ciuscemodi conuehcntibus. at frequentissime tamen austri hyemc quCque, dc vere urgent, cum non dispari vaporum id
Senus attra tione.'ta ut eam siccorum vaporum copiam co-
misceri pluuijs, accidentarium sit; pluuias vero ex aquClS naturaq; frigidis atq; humidis vaporibus fieri sit perpetuum. ex quorum propterea natura,srigiditate etiamnum acris inca in I qua densantur regione accedcnte, fit idiorem naturam ut CCnquirant,ncccsse est. hac igitur frigiditate quum sponte sua praeditae sint pluuiae,prosccto,quo magis in descensu coquuntur , Co ctiam ad humanae vitae vim quum sint opportuniores in ullus merito Hippocratem damnet eas praeseretem,quq aestate decidunt, in qua, vi ctiam in ea autumni Pari quae ae stati ἡ le
118쪽
. stati proxima est, longe melius coqui in descensu possunt,qua
in hyeme. Verum quid dC Vernis Rationi quidem consentaneum videtur, quae temperatisI; ma anni parto fiunt,esIc Maestiuis ,&reliquis temperariorcs. At vero non totum vertemperatum est, non enim pars hyemi proxima. Et ad aquae frigiditatem humiditatemq; immensam moderand. m,calor qui temperatum excedat,est Opportunior. Cum a state igitur veris quoque partem illi proximam Hippocratcm intc lligere arbitrandum.qua iniuriae ab hyeme aeri illaret sint iam dcletae.
' Pluviuirum varietas pro transitu es quietis loco. C A P. XXV.
P Raeter locum in quo aerearum aquarum origo est, tran stum quoque,& quietis locum expendendum proposuimus. Hoc vero pert net tum ad inferioris regionis aerem,qui si pestifera vitiosiue alia aliqua labe insectus sit, cui tari non potest, quin decidenti pluuiae vitium communicetur: tum ad loca vel per quae transitus illi est, vel in quae excipitur, si sint C sordida, vel praedita qualitate aliqua naturae hominis noxia. quare non temere damnantur quae in tecta sorde aliqua coinquinata, vel plumbo obducta depluunt; vel per plum os aereosue canales deducuntur in cisterna maxime autem impuras,timoue aut caeno insectas. Ad hunc locum pertinet Vit
truvij obseruatio lib. 8. cap. 7. de plumbeis Canalibus, vetustis. simo quidem tempore in aquςductibus usurpatis, sed no sine accusatione, tum quod ex plumbo nascitur cerussa humanis corporibus novi: tum quod artifices, qui liquando plumbo D dant operam, pallent. Uerum quod cerussam nasci ait Ui truvius ex plumbo, valde quidem improprie est. quum non, ut ille ait, nascatur ex plumbo, sed squod ille ipse alibi norathb.7.cap. I 2. arte, ex eo & aceto paretur. Rectius Galenus 7.dccop. m .perloc.Cap. I. limum quendam ex ptu aquς ait comunicari,ac propterea fugiendum. Non desunt tamen qui Rtate nostra plumbum aquis nihil maleficis inferre tueantur. F a Quum
119쪽
quia ipsis per plubeos canales ductis tota Germania Galli asside Belgia impune utatur, si modo vitiosae sponte sua non sint . aquae. At quu illud in obseruatu sit, qui nacti sunt imbecilla
intestina,eos eiuscemodi a tu .iruin usu alui profluuio ob leni late ri fortasse ac mollitie ex eo coqui lita,facile corripi; tutius
qui de fit, si per ligneos, vel potius filites tubas ducantur, eae praesertim q aperto caelo ducunturi quod plubeos canales Sasele percalefactos inferre aquς vitiu aliquoa probabile estuaetetenim plumbis, ut & reliqua metalla, si calfi int. Quod de plu-beis, idem de aereis quoq; canalibus statuendu , nisi intus illi
sint stanno. hoc. n. metalli genus ita aeris vitiu obscurat, Vt in urceis eo intus oblitis vinu horas aliquot intcgi u suu retineat sapore,quo alioqui in synceris illis ac nudis, in acerrimu quas, que venenatu cclerrime immutat. hoc igitur si aerei canales muniantur, nullu, aut no euidcs aquae malcficiu accedit, per eos transeunti tantum , non in ipsis etiam quiescenti.
Aquarum pluuiarum tisintia. C A P. XXVII. SEquitur ut de aerearu aquarii essentia atq: effectibus dicamus. primit aut de pluui3s. Habet hae substantia tenuissimam Ss leuissimam , quia Sol quod tenuissimum de leuissimuest, rapit. Citissime autem putrent,ob vaporum ex quibus fiui arietatem, a rebus varijs & stagnantibus aquis & a mari & a Corporibus quoq; putribus sublator v. ob qua etiam causam quo ad qualitates odore sunt prauo. Sunt in colore splendidissim et ob id ipsum,quod tenuissimu est quo trahitur a Sole. atq; hac ipsa de causa sunt dulcissi πὸς, quia quod tenue & l Duc est a Sole tractu, dii coquitur, dulcescit, quemadmodu Malia o Ia,qcoquutur, fitat dulcia. Tami nolunt frigidiores, nisi quas grandini comistas esse accidit. Haec ex Hippocrate li. de aereaqu & loc deessentia. qui et optimas illas esse air, si modo coquantur & colentur: ita aute & odorem malum corigi. ui coquatur de coletur,raucedines & uocis grauitate aste ri.
120쪽
Ad essentiam pertinet etiam motus, Ut qui essentiam conse- sequitur. De pluuiarum igitur motu id non obscurum est ex primo meteor. cap. I 2. quam leniter aliquando. aut quantocu impetu pluuiae decidant: cu impetu quas- ρουe Vocant, quae etiam consertim simul totae coagulatae maior,bus guttis decidunt. lenius quae 'Mκαδες dicuntur, roris instar, minutet, sensim densatae,& sensim defluentes. Est autem de his id non praetcreundum, quod, quum non sine impetu, Mmaioribus guttis plerumq; ruan t,quae cum tonitru, & sulg T re decidunt; non prorsus verum videtur, quod philosophi eas quae maioribus guttis pluunt, ijs,quae minoribus guttis cadusi absolute frigidiores statuunt. esse. n.cum tonitru , & fulgure igneς exhalationis plurimum certum est. 5 nisi pluuiς co- misceatur grando) non cana, quam aiunt frigiditatem agnoscit sensus. ncq: si tantum illi inesset frigoris, morito ab Hippocrate proxime post ς .hereas,in sententia, quam in supcti ribus expendcbamus, common daretur. Et haec de pluuijs, C prout vcl cum impetit,vel leuiter pluunt. Quae si in superioribus coniungantur, pluuiae illae aquae sunt optimae,quae aestiuo tempore, aethercς, vel cum tonitru , & acre minime pro
. pura loca in purum locum recipiuntur: quae praetcrea coquuntur S colantur. Quae qui cxpenderit, dii putationem superioris ς tatis de maiori vel fontium vel cisternarum laude, non negbger quidem, sed admirabitur tamen.quunt cisternarum aqua,licet ex pluuijs maxime colligi soleat, non ea tame D sit,quam, ut optimam, laudat Hippocrates. Quae enim inci- sternis colligitur, non tam aestate, &ex aethere, ut ille ait, aut cum tonitru; quam hyeme cum procellis, cum grandine,
nivibus etiam dissolutis,colligitur. Adde, quod per loca frequenter & sordida, & stetida in sordidas ac saepe pauca industria paratas cisternas deducitur. nec aut coquitur, aut mi