장음표시 사용
151쪽
Alicubi lacus salsos, nitrosos, amaros, alienique alterius sapo- aris csse satis constat. quare dc potui prorsum inutilo. neq; illi hic a nobis diligentius tractandi. Multi dulces in potum h mini usurpantur, non malo usu, Vt propterea suspicione non careat, quod Hippocrates eadem quae & palustrium, & sta. gnantium sunt aquarum vitia, aeque ascribat lacu stribus. quibuscum tamen plurimum est discriminis. Qtium enim lacus . perennes, ut diximus, sontium scatebras habeant, asi duoque motu agitcntur, fluxuque omnino non careant; dis
similis proritim ab ijs naturae sunt paludes & stagna. quorumia collectitiae ex pluuijs fluminibusque aut utrisq; sunt aque ;& nullus est uel motus uel exitus. Sed & uadus his coenosus,hmosusve; lacubus arenosus, sabulosus, glareo sus. V liginosa quoq: frequenter paludum stagnorumq; superficies est, qualis non est lacuum. qui ctiam aquae tenuitate; lauitate,clama te,odorc qi saepe flavijs utilibus non diis miles sunt,quales nolunt illor v. quare & pisces hi alunt sapidissimos atq; optimos;
illi pessimos. Quod igitur lacustribus cum palustribus & stagnantibus Hippocrates commune facit; quod necessario& Q
calidς, S crassae, & praeter optimarum aquarum morem participes alicuius sint odoris, lacustribus neque perpecuum est, neq; ctiam frequens. imo quum laus pleriq: motum fluxum que habeanr, eo auertitur & Solis exustio,quam ille pro causa assert; & putredo alieni odoris ac saporis Causa, stagnantiu palustriumq; aquarum assiduus comes . Neque etiam lacus omnes adeo concrescunt frigore in glaciem, aut perturbantur. Iraq; non sunt quidem generatim lacu stres aquae fluuiatilibus bonitate aequales; non illae tamen prorsus damnandae. Earum autem virtus aut uitium ex animaduersione tum substantiae, tum qualitatum, ac reliquarum conditionum facile intelligetur, quae de numinibus, priusque de sentibus, atque uniuersim de aquarum natura antea sunt explicata. quae his
Praeter rem sit inpetere. . os
152쪽
De palustrά- o Ragnantibuσ..Hippocratica sententia
Λ D palustres stagnantes que accedamus. quarum natu l lx ram Sc vitia quum Hippocrates lita de aere.Qqu.5 l . fuse prosequatur, expedere quae ille scribit operetprectum est.. Eas ergo aestate calidas, & crassas, M odorem habentes esse
,, ait. praetereaq; Ciuscemodi, qua ,quum non fluant,nouci auris tem imbre semper augeantur, atq; a Sole exurantur, neces. .
sario coloris sint praui, mhylio . Lyerne vero glacie costri-- - ctae,& frigidae, M percurbatae ob nivem Sc glaciem; ita ut piis tuitosissimae sint,& ad raucedine inserendam efficacissimae.' , Quibus,quod primum,ςstate calidet sint,in causa est quies, ob iquam caliditas. a Sole ac putredine inducta confirmatur: ut
contra in ijs quae mouentur,noua aura, atque aere subinde ex: motu excitato caliditas quasi flabello abigitur. Ab eade crassitudo est. Quum enim ex imo,& a Sole,& sponte nunquam C non in aquas eiuscemodi, terrenae partes, crassioresq: halitustrabuntur; quos attenuare solet motus, eos quies Crassesecit. Inest illis etiam ex putredine quiescentium aquprum assecla . odor; non ille quidem bonus, sed qualiscunq; sit, in aquis. quibus in potu esse usus debet, importunus: ut sui illas minus simplices esse docet. Qu9d subdit coloris eas esse praui,& causam affert quia non fluunt, ac nouo imbre sempeD Rugcntum.& a Sole exuruntur; nihil quidem dubium est, Sole quoquo trahente ab imo in superficiem sordidas partes atque halitus, D tenuiores autem dissipante,colorem aquarum vitiari,quia V tiatur etiam substantia At non minus tamin sitae opacis i in aquae alieni AEloriν fiunt: vj scunt erum. ut propterea nisse vitiati co tis per Rcausa, Soli sed quies. Minus autem id reicere possunt frequentes,quos subdit, imbses, qui potius nouitate corrigunt vetustatem. Haec de natura. Quod do-
153쪽
hine de effectibus has aquas scribit biliosas, obscuram ha- bet causam. Quymodo enim aqua frigidae atque humidae
naturae corpus in calidum siccumq: humorem vertatur Verum quae putria sun non sunt caloris siccitatisque alienae ex. pertia. hoc vero aquarum genus putredinis calorisq: tum ex putredine,tum ex Sole est particeps. Vt propterea prompte inhilem, aestiuo praesertim tempore, SI calidiori in iecinore, aue
ventriculo qui hili scatear, degenerare possit. habet id etiam aquarum genus insignem Crassitudinem, ob quam hymcon-drijs angustioribusq; venis haerere facile potest. quare prohi ψ 3bito dissiatu, ad putredinem nouam concipiendam, atq; si incalescere accidat,ad gignendam bilem pro tenuiori sui parte tenuem,pro Crassiori crassam, magnum habet apparatum: n5 temere igitur id scribit Hippocrates.quamquam a crassitudine illa, ut in pituitam quoque S in atram bilem transeat, non ' difficile est. Vnde dc duri ventres & magni splenes, & alia vitia, quorum proxime ille ipse author meminit. Quod su, dit easdem hyeme glacie constrictas & tumidas,ob nivem ac a glaciem pituitosissimas esse, atque ad raucedinem inserenda inicacissimas: apertam habet rationem. Concrescunt illis glacie facillimae ob quietem,& caloris ab aquae imo penuria. atque ubi dissoluitur glacies, anescentibus tenuioribus pam ibus, quod superest, crassius, grauiusque est. Merito igitur aptissimae sunt ad gignendam aum crassam pituitam plurimam; tum, ob terreas sordes,quas multas commastas habent, raucedinella; ut pluuiae quoq; aquar. Ex pituita autem crassa
nihil dubium est, ubi illam calida visceris alicuius intemperie buxsiccari accidat, eius humoris plurimum gigni, lex quo Mstrumae & lienum tumores j quem atrum vocant. Eiris tamehumoris mentionem praeteris ile dixerim, ut necessario con sectari, ad crassae pituitae exassationem. qui enim huius humorivox illo ob colorem ortum esse posse negat, refellit quotidiana -
154쪽
De potu in morbis. Lib. I. stry
bseruatio,qua,ut lienes ex aquς potuintumescere videmus; ita pituitam quae proxime ex aqua fit, in eo ipso viscere, siue
quia cum atro humor qui in illo exunda commiscetur, si quia ab eius calore exuritu in Verum atrum humorem vertia
, , fateri cogimur. Subdit bibentibus, splenes semper tale nia.
gnos Sc plenos, ac Ventres duros-tcnues, & calidos: hu- is mores vero& clauiculam dc faciem attenuatam. in splenem ,, enim colliquari Carne & propterea gracilas reddi. Quibus non inaniter illis ea vitia tribuit, si bibantur. quamuis enim aquarum prauitas,quomodocumque in usum veniant, homini noxia sit;quia tame alio omni modo quam potu assumptae tum minori copia, tum castigatiores sumuntur, minus lςduci fere enim praeter potus usum, Vel aliJs cibis commistae earum vitia corrigentibus; vcl coctae sumuntur. ctione autem tumerassitudo,tum reliqua vitia si non abolentur, Castigantur tamen; propterea lienes de magnos S plenos earum potu evadere, recte notat. scilicet lienis substantia laxior est, quae inu-
C tiles succos aliunde facile admittit; de id etiam viscus ob la
xitatem minus firmo naturalis Caloris robore; ita ut quod in ipsum, siue ut alimentum, siue ut excrementum sertur, minus vel concoquat , vel dissipet. hinc fit, ut leui negotio non ex
crassis modo aquis, quales sunt de quibus agimus; sed ex ampliori & tenuiori & discoctarum via facile intumescat. quod illi sciunt,qui in febribus plurimo carum potu sibi indulgent. In quo autem lienem non modo magnum,sed etiam plenum fieri ait, respicit in magnitudine, totius substantiae molem; in D ,, plenitudine, meatus. Addit τ ventres quoq; is rum aquarum potu reddi & duros,& tenues,& calidos: hypochondria tota, ut puto, significans. nempe,quae & mestra cis venis, dc iecore,& liene,Crasso eo succo infarctis tactu dura sentiuntur. Sunt autem tenuia quoque,& calida. Calida in- Ε λω calore, qualis ex putredine obstructionum comiw: I H 4 nuia jr
155쪽
nuia vero, gracilia: quales humeros quoque & clauiculas, M A
faciem esse ait. alimentis enim prauς aquae succo insectis co pus uniuersum male nutritur,& tabescit. gracilitas autem primum se prodit in thorac excarni,caeterisque Corporis partibus graciliori, maxime ad clauiculas & anteriorem partem, cuius musculi sunt exiles. Et cst hoc quidcm in omni tabe, corpori uniuerso commune; maxime autem faciei, ut quae inter caeteras minime Camosa est. Sane autem, quod lubdit,
has partes ob id graciles fieri, quia in splenem carnes colli- quantur, improprie quidem est, sed non absurde, quasi quod
alimcntum, quod in reliqui corporis usum cedere Oporteret, totum in lienem effundatur: non illi dissimile, quum fisco lienem aliqui comparantes aiunt, quemadmodum tota Ciuitas ditescente fisco depauperatur; ita liene tumescente Corpus reliquum gracilescere. Non est tamen lienis tumor solidum, ut fisci,incremetum .neq; dici potest ipsum quia intumescat,
melius nutriri: qui, non secus ac reliquum corpus,excr mcntitio succo repletus humoris ad alcdum opportuni cst inops. C', Iam vero, quibus huiuscemodi aquarum potus est, cos &', edaces &sticulosos esse, par esse ait. quod obscurum est.
quia contrarias Causas sitis atque edacitas sequuntur. ea caliditatem & siccitatem; haec frigiditatem, nunc humiditati co- iuncta, si sit ex acida pituita,nunc siccitati, si ex atro humore. aquis autem i)sdem contrarias inesse facultates non respodet rationi. Verum; an frigiditas, quae per se aquae eiuscemodi in- est,acidae pituitae aut cliam atri humoris causa edacitalcm parit; ob putredinem autem, eo nCmine, quo bilem quoq; eiu- DM scemodi aquae accumulant,sitim excitat ξ Subditis ξηροτατνος, ventres sicissimos habere, tum supra,tum infra ,, ita ut medicamentis sortioribus egeant, hunc vcro morbuis esse familiarem,tum aestate, tum hyeme. Quo loco quam causam haec siccitas habeat, & cur morbum appellet, non sat 7 tis Ioc
156쪽
De potu in morbis. Lib. I. I a /
tis patet. Quod enim aquarum genus pituitosissimum antea dixit & distillationibus procreandis aptissimum, quomodo siccillatem sui pariat 3 Et si haec alui astrictio familiaris est, est sylmptoma; quomodo sit morbus Sed crassa ac lenta putuital, & vomitu dissicile redditur; & inhaerens intestinis relis quia'm cibi deiectionem remoratur instar glutinis. ut propterea no nisi detorgente valido, a loco cui insidet, auelli possit.secus esset a tenuiori pituita. Cuius exundantia ariditas πι- state corrigitur,& augetur hyeme. A pituitae igitur crassit dine hoc maliliis est, quod morbum appellat veterum more, quaequid homini molestiam ac tristitiam inseri, vocantium is moi bum, ut in libro de flatibus notatur. Ad haec autem hisis hydropes plurimum fiunt,& h lethalissimi. aestate enim dyse senteriae multae accidunt, dc di arrheς, & quartanae febres,, diuturnae. hi autem morbi producti eiuscemodi naturas in
ri state accidunt. Nyeme auteria iunioribus peripneumoniqC o& furibundi morbi'. Seti soridus vero ardentes fibres prinister ventris duritiem: Ss 'aquae palustres, S stagnant sunt ut hactenus docuitὶ tum biliosae, tum pituitosae; habentque qui sis utuntur splenese midos & duro , & sunt edaces, ac bibaces, utque aluo atam, non immerito eiusct naturae hominibus a prauorum omnis generis excrementorum copia ob siccitatem alui retenta in corpore, tandem diarrhesedysenteriae, ac quartani kbres accidunt. quarum contuma cia ac diuturnitate, viscerum quae nutritioni dicata sunt I
D befacta o calore, hydropes accidunt omnis generis, & ij, Obvirium, quae in calore sitae sitnt, Iatauorem lethalissimi.
hi Vero aestate, quando, Si externus calor humores sun-dir, & liquat, & interior ab exteriori caliditate foras. distractus minus intus viget, minusque valet coquendo.
M Fnmt ergo his hi morbi generatim aestate. At byeme
157쪽
iunioribus ait, & peripneumonias, de furibundos morbos fierii senioribus vero ardentes febres ob ventris duritiem. lcilicet, quibus ob aluum astrictam inutiles succi quiqWotidie ex alimentis fiunt, quotidie non excernuntur, congesta per multum tempus excremenda tandem in eas partos
irruunt, quς minus reniti aptς sunt. eiuscemodi autem est pulmo laxa sungosaq: substantia, ti ob eam semper patens fluxionibus in iuuenili aetate calidis, in aetate alia frigidis. Recte ergo iunioribus inflammationes pulmonis accidere ait. ab his tavero etiam consentiente cerebro, fiunt furibundi morbi, vi subdit. Quod seniores ardentes febres incurrere ait, non de proprie ardentibus, quae ex flaua bile, sed de improprie a dentibus , ex salsa pituita intelligendum. aut etiam ardentes vocat magis quam aetas senilis ferat aestuosas cuiuscumq; sine generis. nempe duplicis putredinis participes, tum eius quae ex humoribus Corruptis in venoso genere, tum illius quae ex
retentis *cibus in intestinis . Addit alia ex palustribus & sta is gnantibas aquis vitia. Mulieribus scribens, oboriri aede- ciis mala, & leucophiematiam, & quod in ventre vix Conci. o piunt,&difficile pariunt. magni autem sunt scelus Sc tumi-- di,qui dehinc ex alimento tabidi tu deprauati fiunt. purga- is Llo autem a partu mulieribus non fit utilis. Pendent haec Omnia ex mala sanguificatione ac nutritione . cuius soboles sunt tumores frigidi generis varu , tum Corpus totum Occu pans leucophlegmatia, tum ardemata quae quum Varias par tes obsidere soleant, de qua parte his Consistant no exprimat, insistere cruribus consentaneum est, quibus a fonte caloris D maxime longinquis & minime aliarum concoquentibus 'peinsistunt . Et sunt haec quidem vitia etiam sexui alteri communi/. sed obseagiliorem naturam, muliebri frequentiora. Alia mala mulieribus peculiaria ab eadem causa accidunt, quae ad conceptum partumque pertinent. Ad conceptum
158쪽
δ' quod vix concipiunt. culpa est immoderata uteri hun aditas ac frigiditas, causa ne in eo retineatur semen. Fit ab isdem aliquando mentita conceptio, tumefacto ex flatibus utero: quem affectum uteri hydropem vocant. Accidit his quoque ut, quum conceperint, dissiculter pariant. quod mirum videtur, quum humiditas partus faciat faciliores. Sed pariendi dissicultatem facit se tuum magnitudo, & tumor. causa ut uteri os immoderatius extendatur. scilicet, ut in limh midiori solo plantae luxuriant, ir et in humidiori utero sartus. ex hoc autem id etiam fit, ut cui molliori esse corpore contigit, licet ab ortu quandiu lacte alitur,& proficiat,& plene nutriatur ; mox tamen ubi a mamma disiungi, & solidiori cibo uti oportetitabescat; n5 dissimili ratione atque in plantis,quae si humidiori solo ortat m siectus transferantur,exarest disic. coalimento minus facile, vel in seipsas attracto, Vel concin. agglutinato, atque assimilato . Depratrati ast et eiuste modi saxum Hippocrates ait.quod idcirco euenit, quia, quuC molliori ac minus firmo constet eo ore, regia uatae pondo re partes, aliae atque aliae distorquentur. Addit mulieribus A eiu semodi aquarum usu post ortu rei purgationem accidere non utilem. Fit vero id ,etum ob humortui, frigiditat olerais tudinem,& lentorem, ob quem haerere in vijs solent: id ob corporis frigiditatem, causam ut minus pateant meatus, ais quibus & per quos ureri purgamentis est transtus. Praeteris dicta mala addit, pueris tam ices, & viris varices, atque in is tibios ulcera generari: & huiuscemodi naturas long uas es-D A se non posse,sed' debitum tempus morte praevertereι Q 'lo iramex quidem siue sit omenti, siue irithstini lapsiis in inguem aut scrotu, siue aquae collecti aut adnata caro in scroto, non fit sine peritonei vel ruptione uel dilatatione, quam
superflua humiditas peperit. Accidit hoc igitur uitium, ut supς Ora quoque, ex eiuscemodi crassis x coctu ac distribi
159쪽
tu contumacibus aquis. pueris autem frequenter ob molli- xtiem. viris uer o uarices atque in tibijs ulceraeuarices a multo crassoque sanguine earundem aquarum soboler ulcera auteastrolo putrique humore,quem imbecillus extremarum. p L. tium Calor concoquere , corrigereq; non potest . Quod nos longe ua non esse vita ait, causam habet nutritionem ex earuaquarum vitio irs tam . I ii ut quum tot ex carum v sp mala
pendoant,quod diximus,pi aecipuis corporis par bus infesta, recte mitigas potaemis verbia Hippocrates, ipsas ad Dyama aessu perniciesrais I
r mmma vias hinnini in potum,atq; ad que ' cibos,
Ut propterea de his aliqua, dicerei par sit . Harum alias alissminus amaras aut salsas esse plane constat. Omnes tamen, quum ex substantia snt crassa , . exustarum partium Gac terrestrium plurimum participe, M sapore salso atque . amaro, de sc - odorie, nihil obscurum est,qsse ad 3lendu , hominem aut siri, vindigandum morsus inutiles. imQexpe i,
rimeto quoque adeo illi esse aduersas obseruatum est, ut quis,hus vel ob bonae aquae inopiam, vel aliam ob causem bibere. illas contigit, ventriculi primum perturbatione, mOV dc im- moderata supra infrauepurgatione subsequuta, etiam e Vita excesserint. at urgςt non raro ne istas,ita ut dum ijs minoricum peri lo V di, 'tagit, non Vna D terrenas sordicia ue ac salsas part ab ipsis leparandi mum in sit ratio, de qua suo Postea loco. Q Dr: -
160쪽
De pota in morbis. Lb. I. st as
REliquum est ut de putealibus, accitaminis aquis again
mus, quarum ex pluuijs, fluminibus, lacubus, paludibus, stagnis, ac mari materia est. Sunt autem putei qua si l tentes sentes , sed eo a sentibus diuersi, quod illi proximam
sui materiam habent, udi o loco diximus, uapores; quare in a summis etiam montium planiciebus oriuntur. sponte etia m& erumpunt, &mouentur. Contra puteales ex aquis alijs per terrae meatus derivatis ortum habent: quare ea soli profunditate oriuntur, quae est ad aquarum a quibus derivant, lis bramentum : ita ut puteoru uadus illarum uado respondeat . Non nisi arte etiam hi deteguntur . Neque nisi ab extema Causa mouentur, haustu& agirutu. Quomodo locus ad es fodiendum puteum idonὲuq rntieniatur, & quae ad eius recta Constructionem pertineant, fusea Pittruvio & Plinio doc C tur. quod nostrum non est institutum prosequi. Quum atΠεprincipiorum suorum naturam naturalia quaeque Corpora m tineant, ad putealis aquae uirtutem plurimum faCit, qua nam
ex materia sit eius scaturigo, flinii ali, an lacustri, palustri, si gnanti, maritima turri per quale solum transeat,& in quali sit deHssus loco puteus. atque haec eodem modo ut in superioriabus de sentanis, sunt obseruanda . Puteales autem aquae t re uniuersim statuendae sunt sentanis inferiores; & ob mat ri am,quam, ut diximus, sentanae habent aeream, renuissima; D puteales aquam crassiorem, & 'pe sordidam, substantiae ac naturae minime laudabilem: & quia in illa perpetuo motu S putredinis semes,& sordes auehuntur: haec loco uno conci se nisi arte moueatur, non secus arque conclusus aer, putret. Quam ob rem non iniuria Russis apud Oribas. s. coli. med. p. s. eam damnar,ut quae pota minus escam madefaci mi-