장음표시 사용
181쪽
A Lterum erat caput non naturalium rerum, tum Carum quae necessario,tum quae non necessirio corpori occur
resertur ratio non e ab ea dilsiuruli quae est hominis naturri. Vt eni in calidae, ac siccae naturge non inutilis temperatae aquae est potus, via ctiam relinqnquam largior. ita calido siccoque aere,anni teporo,&rcgaync.Sic tu i Polybus ut hyeme pqu-CΗm,dcqu na mphὶcillimum vinum bibatur, vere dilutius,&2 aut 'tit', aes ata: aquosum id Raulium, autumno paucius qui state, meram si . In Gihorum auxem obseruationc plurimu
ante ObO S non ventriculum modo, sed citam Rc ur,& si multum bibatur) aluqmotam malefaciat. si 39 em frigida biha . tur etiam usq; adeo refrigeret, ut concoctrice vi euersa, hydrops frequenter sequatur. Α cibo aute acin obscurum est, tum quomodo aliquando. aquae dc stigidς potus sit utilis, crapul8m ebrietatemq; discutiat cx ta O vomitu, aut aluo: interduin aliam sola fiigiditate, reprςssis ne in caput largius effument, vapo ibus, ventri culiq; calore confirmato, ad Con ctionem: Tum quomodo seim quoq; sedare spi frigiditate atq; humiditate possit,quae aliquisus ex caloris in cibos actione a sommo est molestior. Eadem sol num quoq; non
raro conciliat ias, quos immoderatae vigiliae cxercent, biliosi humoris Vi,aut teimperata. 'ut appressa,quae a ventre in fauces cerebrumq; cssumat. Potest aquae haustus aliquando etiam aluum laxare, qui ex immodorato ieco is, auc renum calo edurior sirdique ctis alui excrementis, idq; si obita iam in i riculo ciborum concoctione sumatur , .utiliter . prius Cninm
182쪽
tritionis est causa. Imo vero laxiorem quoq; ex bile aliau sci-gidae haustus aliquando firmauit sui frigiditator validius vero etiam, addito punici mali succo, refrigerando astringendoque
ac densando'meatum per quem in intestinabilis confluit. Sane autem,quum sitim frequcntcr exciterit motus trem animi, tum corporis,non exigui periculi cst aquae usus a quocunque motu immoderato. Si animi adiit perturbatio cum metu, Scmaerore,in quibus fit caloris spirituumq; ad interiora contra-B ctio, aquae potu calor obruitur,magis'; ad interiora repellitur tunc usus alicuius erit, vini modici odorati haustus, quo S Calor. spiritus uentur. Si cum ira, exi s uus frigidae potu , sanguinis ictitore compret ora qu Vl; sedat. Sed corporis etianum motu vehementi, qualis est longum & arduum iter, a morum tractatio,equitatio,cursus,pilae lusu ,venus,tantus altiqua do in corpore uniuerso excitatur Calor, ut ad eius temp
rationem non aliud qua frigidae potio dc sideretiar. Itaq; a tuet praesertim frigidae potus eo tempore tali periculi est,maxime C nuem si sudores quoq: erumpant: ut nihil sit perhuriosius. mpe interiora adeo rcfrigerantur, & frigiditate crassescum humores,densantur meatus, & insitus calor qui tu seras distractus intus exiguus est, adeo sopitur, ut unimois naturalis δε- Cultatis Viribus in summum languorem lapsis, perrculosisHi accidant morbi,nunc acutie celerrimam perniciem, nunc O structionibus in viscere omni insuperabilibus genitis. vitam diuturnitate malorum miserrii, litis, inducentcs. Ad hunc I
Cum balnear quoq; pertinere possunt, quibus humorum spiri- D tuumq: fit in exteriores partes motus,similiter iri festis dis fl tus insignis aliquando etiam sensilis per sudorcs euacuario. unde hsigidae non raro desiderium. Eo tempore quum Asel piadc frigidam mutilem iudicarit,Celsus lib. r.cap. s. id in i suci u cisc ais,quabus aluus facit ac non tuto resoluitur; quiq; Dcile inhorrescunt.perpetuu autem non esse in omnibus, qui
183쪽
potius naturale sit potione aestuantem stomachum refrigerari Iirigentem calfieri. quod tame ait ita prccipio,vt fatear,ne ex 'hac quidem causa sudanti adhuc,srigidu bibendu esse. In qua sententia constat, nisi periculum sit, frigidae potu aluum solui,
aut accedere horrore, id est, cum eo febre,ad aestuantis stomachi refrigerium concedere, sed post sudore. Quς digna sunt ut expendantur. Cur. n. haecὶ An etsi frigida non conuenit,calida potest dari ZItaq: balneo non paru humor u praescrtim tenuiti, plurimu aut spirituu euacuatur, quod non sine aliqua fit viri u . iactura. Huic igitur si sorte accedat ex aquae potu cuacuatio Ialia insignis per alvu ,qualis facilc ijs accidere solci qui b. intestina sunt debilia, in discrimine vita ponitur. Solet et ex stigore aliqui horresccrc, S horrorem sequitur non raro kbris. fit aut horror facillime frigidae potu, rcfiigcrato primum VCtriculo, tum illi neruosis musculosisq; totius corporis partib. cosenti tibus Recte ergo in quibus horum, vel unius, vel alterius,Vcl triusq; periculu est a balneo veretur frigida ob virium imbeCillitatem, quae alio tempore sortasse timcnda non est, quum stigida non raro ob id maxime coueniat,ut aluum, aut vomi- tum, aut urinas, vel sudorcs solvat. Concedit ergo frigida, ubi Ex ea non immineant mala, quae dixit. Sed cauet et, ubi dari licear,ne sudanti adhuc detur. scilicet caloris spirituuq; reditui i interiores partes expectans,ad virium conseruationC, atq; ad auertendam repetinae frigiditatis iniuriam. Verum, an hoc tempore,quo tuta no est spgidae potio, siue soluto, siue adhuc
perlistente sudore ad sedanda sitim dari pol calida 3 Prosecto calidae potione dum in habitum corporis ia laxum libere, ce-
terrimcq; permeat, re ut nouus sudor excitetur, nihil dubiuest. sudore aut sudori, si prior multus fuerit, succedere minime tutu est. Qu.ibus igitur ludorum sat prodijt, a calida quoq; a stinendum. Sitis vcro,& instaurandarum viri u gratia, ius aliqd Carmu, aut cerie ex vino offam dari loge tutius est,atq; Vtilius.
184쪽
Obseruano morborum natura in aqua pom. Cap. L.
ERat tertio loco ad rectum aquarum usum natura moris sborum obteruanda . Si illi igitur sint in intemperie, dulcium t de quibus agimusὶ aquarum potum, quia frigidae, &humidae sunt naturae, sore ut tui qualitare similes augeanta intemperies,de dissimiles oppugnent,nihil dubium est. At in morbis qui pertinent ad compositionem, non qualitate modo, sed pro sui quoque substantiae varietate vario agunt mois do.quare quibus crassitudo, aut frigiditas, aut utrumq; vivum inest, obstructiones pariunt. quas tenues A remperati caloris aquae potius aperiunt. Ab eiuscemodi etiam aquis, quia dissuculter coquutur, & labefactatur viscerum calor; non flatuum modo in ventre dc generati est,& concitisio; sed aquosi praeterea humoris redundantia, malorum plurium author, ma- xime autem cachexiae, hydropis,colici doloris, de destillationis in artus corporis varios multiplicis. Sunt in compositione quoque morbi, tumores. qui varijs corporis partibus, tum in-etus, ruin soris accidunt. Qui si sint cum Caliditate, omnibus scncracim conserta quae potuS; ut inflammati nibus: max,
o pulcni, si cum liccitate, ut in erysipelate, herpete: Sin cum frigiditate, siue ab humore, siue a flatu, omnibus est aduersus. Est 3c in solutione
continui varius usus. nam vulneribus quarumcumq: partium recentihus, sue cum inflammatione, siue Cum peri- Culo ne ea illiseoniungatur, utilis est; ut quo fluxiones
185쪽
D ubi lationes de aquae potu in morbis. ac primum, an in acutis sis ex vju. Hippocratis locus expenditur. CV. L L
ΙTa quidem quum de aquarum usu in morbis statuendum
rem doceat, sunt hic tamen au es dubitationes aliae atq; aliae, quas praeterire non licet. Primumque, quod de intemperiebus dictum est, quum in intemperierum Calidarum g nere sint sebres omnes,in ijs certe eo nomine quo febres sunt, Baquae potus Conuenit; in illis autem praecipue,quae ex bile;cuina lxune contraria est aqua. At in acutis, quos tamen omnes
cum sebri esse, pendereque ex bile certum est, HippocrateS3.derat. v. in aC. O. nullum aquae Concedit Osticium, exemis plo in peripneumonia, in qua, ut ait, aqua neque tussi,n s ri dat neque sputum educit, neque sitim sedat, sed amarescit; is atque in eo qui sit biliosus in bilem vertitur. hypochondriori praeterea mala, imo pessima biliosissima est. vires max, A me labefactans, ubi in vacuitatem venerit. Adde quod lie- C,, nem iecurque ubi inflammata sunt, auget. Flactuat etiam & innatat. tarde enim meat quς subfrigida & incoctilis estiis neq; aluum deijcit,neque urinas mouet. atque ex eo quoc ri nocua est, quod stercoris suapte natura sit expcrs. H qc quuscribat, quia ad institutum nostrum locus ille maxime perti ne operς prccium est totam sententiam expendere. Et primum quidem, quod unius peripneumoniς exemplo de acutis omnibus idem statuat, mirum est. Non ne ardentes S bi- Diiosς sebres reliquς, qu non ex partis alicuius inflammatio ne iunt, aquς potu expugnantur De siti, si non aqua sedetur, at non sine illa Oxymeli profecto,& multa ,seorsum sumpta illam augenti aqua autem seorsum non raro sedat. Quod eam damnat ob amarorem, hoc dissicile est. quomodo enim
186쪽
. euius natura est bili contraria. bilem gignit .Sit vero id etiam' in biliosismon est tamen acutis febribus Omnibus Commune, neque corporibus. non enim in sebre quq a sanguine, aut cui pituit aliquid sit coniunctum, neque in non bilioso corpore. Quod hypochondrio malam eiis ablo lude ait, in iecore calidiori ac sicciori, imo Min ventriculo eius dem intemperici, verum non est. Qu9d vircs t i a tari scribit ubi in vacuitatem venerit; obscurillimum est. vacua, κόνεα, loca dicum 3 tur, quae inter costu , M ilia. ea sunt viscera, & intcstina on nia, in quae epota aqua semper venit: non semper tamen cum virium labefactatione,quas potius non raro,stacta quς in iis est calida intemperie, ad auget. Quod addit lienem iecur-ques inflammata sint, augeri, de vera inst immatione neccssc non cst. quum potius aquς rei gerio cohiberi inflammationem consentaneum sit. Fluctuationem autem S innatationem aquς in ventre, quam subd:t, sequitur frequenter aut vomitus, aut alui fluxus: Uterq; non raro subrem extingues. Tarditas vero trastus, quia subfrigida sit, Sc incoctilis;& quia aluum non deiiciat, neque urinas moucat, optimis aquis non convcmunt. quς scilicet dulcissim et leuissim ς splendidisti na ς sum: quas iis quorum Vcntrcs durι sunt, S apti vi comburantur, in lib.de acre aquis Δί locis,conducere statuit. Qitarenoque id uerum,quod aluum non de Iciat, ncque etiam quod urinas Non moueat; quum Optimae aquae, quae S tenuissimae .
Disi frigidiores sumantur hic autem de subfrigidis agit pro-Pte ira venire incalescant; dc ubi incaluero, in venosum genus Prom Pte distribuantur; unde non urinas niodo, sed etiam suciores uberiores earum potu prodire quotidie obseruamus. . croci fiabdit aquam stercoris suapte natura osse experre obciq; eso nocuam, suspectum est, nihil enim necesse est quic-isici est stercoris expers, esse nocuum. falsum vcro aqua esseCTGOLiS Expertem, quum alui excrementa di luendo, alui
187쪽
deiectionem quotidiano experimento promoueat. Ita qui- Λdem dictat ratio. Neq; Hippocratem aquam in acutis abs Iute damnare arbitrandum, sed quae tum sola, sine ullo cibo alio, ut a veteribus aliquibus dabatur, vel quae extra cibos paree, S paulatim datur. Nempe sola parum habet, quod se
cedat in alimentum: quo fit, ut 3c Corpus ob febris acutiem arescen q, accedente etiamnus' inedia arescat magis:& hum res febrili itidem calore incensi non madefacti alimento, in ignis naturam magis conuersi, bilescant magis. At si vel praeter aquam cibi alij, vel si ipsa quoq; cum cibis alijs sumatur, dnon corrumpitur, aut in bilem degenerat. N multa atq; affatim epota intcgrrs viribus in vcntrem delata , Cius temperare
ardorem potest. saepeq; sui copia ipsum irritans, vomitum, aut alui secessum promouet, cum bilis, quaecunql illi occurrit, excretione. Adde, quod non de Omnibus otiam acutis agit, sed de ijs in quibus tu llis molesta est. quorum curatio per excreationem esse debet. quae Sc actu calida, & potestate Caloris non expertia praesidia requirit, quibus dissecentur de- o terganturq; thoracis excrementa. In his ergo, aqua, quae est potestate frigida, nullius est usus: mala vero etiam si vel actu
frigidior sumatur, quum frigidum thoraci sit aduersum
Cius excrementa reddat crassiora,excretuq; dissiciliora;& tuo sim moueat: vel si eius unius in potum sit usus. non enim sola, vel coctionem potest adiuuare, vel sputum promouere:
quae tamen facit si vel faud mellis in ea macerato, ut in lib. de morbis praecipitur, vel si post oxynaeli, aut mulsam , sum a tur; ut scrib; tur in loco quem tractamus'. namque , quae Dhoc pacto inundationem quandam pariens Excrcmenti il- .lius, quod Oxymel ite mulsaq; dissectum , & a thoracis partibus , quibus orcbat ia in detersum est, humiditate sua irrigansiptum motu excreatuq: facilius reddit. In hoc morborum genere, sitim thoracis pulmonisq; inflammatione excitatam, unius
188쪽
mius aquae potus sedare non potest. Sedabit excrementorullorum euacuatio. qua facta, illud etiam fit, ut frigido aere iberius inspirato mitigetur eius visceris calor, & siccitas, sitis ausa. In hoc ipso morborum genere aqua, quae non affa-im, sed paulatim, & pauca datur, facile etiam, siue ob bilis
ommistionem, sue ob immensum viscerum Calorem. tum:xurentem,tum putredin quam coniunctam habet, corrum
entem,in bilem degenerat, dc amarescit. fiuntq; haec omnian hypochondriss, in quς primu recipitur. Ab alieni aute & brutos humoris incremeto siue is in vetriculo,sive iecoris, siue in uiti': alterius visceris sinu cauitatemq; recipiatur, quis du- Iitet labefactari vires, corrupto sanguine simul, de spiriti- iis,qui sunt virium fiundamenta,& duces t Reli a vitia,qua roponit, ipsa quoq; accidunt si vel importune aqua sumatur,
νeluti squod ait) si quum pedes frigidi sunt,idest, in accessi aum principio: vel si paulatim,& pauca bibatur. qualia non
accidunt, ubi affatim,& multa sumitur; quod tunc irritata ob topiam facultatem, fiunt tum vomitus,tum alui deiectiones, aut etiam sudores, quibus solui sole morbus. Hactenus γω- modo aquam in acutis damnet Hippocrates. Nunc avi, dendum, quod eodem loco subdit. In acutis,in quibus deis sorti capitis grauitate, aut mentis laesione suspicio est, danis dam, vel aquam ; Vel aquosum vinum, supra quod tameni, aquae exiguum bibatur, quo vini vis caput mentem p mi-- nus tentet. Qua sententia vehementes quoq; Capitis dolores intelligit Galenus. Sit author librorum de morbis in capitis affectibus nunc aquam mulsam aquosam dat, nunc aquam in farina cras maceratam,nunc etiam vinum album aquosuris. & aliquando etiam aquam solam. Ut ex hiSCom stet, in affectibus quibusq; capitis, ac partium, quae in Capite
sunt omnium, aquam commendari. a cuius natura parum
abest aquosum vinum. Sed haec suo postea loco susius. uando
189쪽
Auando aqua utendum μ multa aut pauca, rabida aut gelida enodas Hippocrate proponitur. Vsim catic potus insanis. Cap. LII. is C Vbdit, in quibus maxime utendum sit aqua,& quando,, v. lde multa, S quando modica; quando gelida,&o quando calida, partim antea dictum est,partim suo tempo- se Ic dicendum. Quibys vcrbis, quum id apertum sit, tasse veteribus in morς, dare potui in moibis nuc calidam aquam, Bnunc gelida inue x v triusque nunc plurimum, nunc exiguum; ad rectam quidem curandi rationem non parum interesset nossi . ua a. o una aut alia ration ς sit agendum. Quod quum hic authox scribat se partim dixisse, partim suo tempore dicturum, ubi tamen hoc doceat, non constat. digna ergo haec νbseruatio est,quae hoc loco a nobis proponatur. Itaque de usu calidar,nihil di bitic si su: sie illam veteribus sanis aliquan-ds in delicios, tum seorsum, tum vino comistam. ita ut Ther- Cmo olia extarent, dc ex ris & Romanis, in quibus eius non secus ac vini esset copia. Sed quae idices ex ea voluptas tsedare illa sitim apta non est,quae est appetentia frigidi atque humidi. Non excitare fame quae frigiditate potius quam calore adiuuatur. Non concoctioni auxiliari,quum calorem ventris facultatem dissoluere potius, quam illi afferre robur, certum sit. Est etiam calidae potus praeternaturam, quum potabiles aquae maxima ex parte frigidae nasCantur, qualium M animalibus omnibus est potus. Sed bis accedat Avicennς Dauthoritas. qui de frigidae, calidae, tepidaeque aquae usu ex proposito agens, ut si igidam sanis ob id commenda'quod Mappetentiam excitat,& ventriculum firmat,licet neruis & interioribus tumoribus aduersa; contra calidam eo danar,quod Concoctionem alimenLorum corrumpit, α enatare cibum facit, M
190쪽
De potu in morbis. Lib. I. . Is Τ
. cit,1 sitim non prompte extinguit,ad hydropemque ac tabe corpus disponit. Addit is etiam,quae tepida calidior est, ieiuno frequenter epotum, ventrem eluere S laxare; atque eius
vim debilitare. verum laboriosa ut apud Atheneum Alexis ) planta homo est,contrarijs sibi utens qua plurimis. optamus ut placentula adsit Candida, SI machinamur inde ius illi nigrum. Insanus est in gulae delicijs homo,& sensus voluptasique non ex re una omni homini est. Vt dulcia aliquibus nog placent, sed amara,ita non frigida sed calida. ut propterea Volnptatis gratia calida usos esse aliquos, non sit a ratione ali num . Sed etiam non secus calida quam frigida aliquibus sitim sedat. licet enim maxima ex parte siccitati caliditas quinque coniungatur, unde appetentia stigidi sit atque humidi rest siccitas tamen non raro sine ullo sensu caloris. in quo non est Platonis A. de republ. uidicium contemnendum, sitim nuccum Caliditate, nunc cum semiditate coniungentis. Famem vero excitat quidem adulturinam immodcrata frigiditas inbutymo,& fiigida aqua voracem facit. Sed ad naturalem famem adiuuat Exa ista ciborum in ventriculo coctio, & eorum distributio : quam calore adiuuari,nullus merito neget. Nem PC calore uniuersi corporis calor Buctur.& quum aquae Commistione attenuentur,sundantur, distribuanturq; alimenta;
ea magis essicit Calida. quae quum sit tenuioris substantiae, solidis Cibis per minima confunditur longe facilius quam frigida. Ob eam ipsam tenuitatem promptius quoque in meatuSCOrporis quosque digeritur quare minus in ventre haeret; uri mas sta dorcsque longe magis promouet, saepe lassitudinis,quae CorPori toti acCidi remedium. Est etiam leuior. quare Ventri Crato atque hypochondrijs minus grauis. At contra facultatom viscerum di luere solet caliditas potius quam confirmaret, ita Vt ne ipsa quoque calida aqua sit utilis ad coctione. VCriam hoc vitium est teporis, non caloris. propterea VCteres.