장음표시 사용
231쪽
I AObs Giones in legendis uuis se praemendis. Cap. XIII.
ACcingamur ad vindemiam. Huius, si aeris ariditas
praecesserit, opportuna est illucescentis diei hora. quo colligantur uuae cum rore: si nimia humiditas, quum iam solis calore nocturnus ros evanuit. Collectas autem ali1 non longe post premunt. alis non prius quam cumulatim aliquot dies iacuerint. Cumulus autem uulgo fit in agro, ita ut per dies noctesque ternas quaternasue, de diurno sole caleant, & Bnocturna frigiditate frigeant, praetereaque rore aspergantur. Alii in ligneis serijs integras uuas reponunt, postea praemen das . Ad uini autem uim plurimum interest, uno uel altero fiat modo. Imbecillius enim est uinum, quod ex pressis statim a vindemia, dc non diu cumulatis fit uuis: de idem etiam minus suave. Contra quae in cumulo debito tempor iacent, sortius, 3c suauius reddunt. debitum uero tempus est, ut ne uuae corrumpantur. Solet autem in cumulo prementibus se C
te uuis sponte aliquid succi effluere. quod collectum sapore
ualet, atque inter optima uina non postremum locum teneri Lachrymam nunc uocant: alias praetropum et a lixiuio uino dissimile, quod lixivium ex calcatis, sed leuiter, uuis fis antC quam praelo sint pressae. praetropum uero sponte sua ex non praessis. Vt Colum. lib. I L. cap. 27. dc I. Ac Plin. libr. Iq. cap. 9. Sane autem . siue in cumulo seruentur uuae, siue non seruentur, ut alias, ita nunc etiam aliquibus mos est, eas
statim in lacum coniectas praelo praemere, dc expressum mu' ostiam in dolijs reponere ad maturitatem. in ijs enim dc seruCt sensim; de si diligentia adhibetur opportuno tempore deua se in uas transserendi, expurgatur de perficitur. i Alij quod longe frequentius est uuas uel pedibus calcatas, uel Coni
las uecti us in seriis reponunt ad seruorem. post quem citius
232쪽
De potuin morbis. Lib. II. ryr
, aut serius extracto musto, quod reliquum est, torcuIari scii L Isaepiusue pro succi ubertate praementes, tortiua uina confiaciunt . Qui utrumque uini genus biberunt, prius id suauiu, esse profitemur, ut quod dulcem suavemque sere tantum non etiam acidum racemorum, pediculorum, vinaceorum.& gigariorum reseret saporem. Ac posterius longe salubrius statuendum, quod seruendo in vinaceis, ab earum calore mulω melius concoquitur, dc in ijs sordium plurimum relin-8 quit. qui, duo,quum desinr priori; hinc etiam non rato uel viscerum tormina excitat, vel renum calculos, vel articulorum neruorumque labores.
parce, alibi vero largius. plurimum aulcm, ad naturam vini immutandam interest; qua mensura immittatur. qui in C illud certum sit, aquae mistione, non modo gener soris vim vim reprimi; sed etiam, ut dulce perstet, emci. perstat autem , quia vis illa vini retunditur,quae acre facit. Sive autem addatur pressis vulsaqua, siue non addatur, alijs alius mos placet. Sunt qui antequam serueant, mustum exhauriunt
alij non nisi quum seruere iam caeperint . alij non prius quam dies aliquot, plures,paucioresue serbuerint. Plurimum aut hie quoq; ad vini nam interest, quo fiat. Qin statim atq; seruere caeperit hauriunt.alis extractum id in dolio reponunt. 3c post D qua dies quadraginta in hoc serbuerit,iscesq; secesserint,puriore partem in aliud transfund ut dolium.hoc deinceps, post qua valide seruere vinu ia desjt, arcte operculo occludetes. Alij ex seria ex tractum saccis percolant; dolioq; immissum ubi per seruorem foeces secesserint,in vas aliud transfundunt. Priori modo conficitur frequenter in Gallia ex nigris uuis ru-
233쪽
bellum, grato & coloris quasi pyropi, & dulcoris vestigio,&
mordicatione suauissimum; generosum autem, & ventriculo acceptissimum.Claretu vocant. pd altero modo fit,molle, leneq; est,& imbecillum: Cur autem imbecillum sit,aperista est ratio. tum enim,quum ut Plinius de hoc ipso scribens lib. 2 3 .Cap. I . Vinum seruendo vires e musto sibi faciat,seruor percolando frangitur.tum etiam imminuuntur *ces,quibus, ut author est Plutarchus, ε.Symposquaest.7. vini ius maxime
seruatur. Sic Hippocrates in lib. de affectionibus, vinum nscribit dissusum perfrigeratu, atq; excolatum tenuius fieri ac debilius dissulam ut puto id vocans, quod latiori in vase scr-uet, in quo. s.calor minus coactus, atque, ut aiunt, unitus,minus valet. Perfrigeratum, Cuius seruor crebra transuasatione remittitur. excolatum autem hoc quod fit lacus cuius liquor a terrenis partibus seiungitur in quibus maxime seruari calor solet. Quia igitur imbecillum est hoc vini genus ob id
non male utilissimum esse ait Plinius. quod. n. tale est mentis arcem minime omnium tentat. Est hoc tamen ventriculo Gminus utile ob lenitatem. imo vero etiam *pe in eo inutile,S
ipsi & capiti,quod minus sitim tollit. propterea copiosius bibitur. Sed redeamus ad seruorem. Illud quidem minime dubium est quod generosae uuae, &quae aridiori calidiorique
solo ac coelo sunt ortae, moderatius vinum dant, si cum Vina 'ceis non serueat. imo & dulce magis, M austeri minus particeps. Contra si cum vinaceis serueat,tunc ualidius,atq; acrius est ob calorem ex putredine in vinaceis conceptnm, a quo etiam est seruor: tum prςterea austeri magis particeps,quod Dhic sapor uita aceis,nec non M sarmentis racemorum, sicuti MBlijs proprius est. At si degeneres sint uuae , aut si humili , doq; , aut etiam pinguiori solo,aut frigido, humidou Ccelo natae, imbecilla etiam sunt natura, M Calore. ut propter adlucrice egeant caliditate alia, M seruore multo. Non prius igitur
234쪽
De potu in morbis. Lib. I. Is 3
igitur hauritur mustum . quod ex his fit, quam dies aliquot ferbuerit. Qua in re facta obseruatione, tum generositatis
uvarum, tum ubi Calcatis uuis aquam commiscendi mos est Copiae Clus, quae immittitur, aquae, seruandus est in seruore
modus 1 ut ubi minus proprij est Caloris, aduentitia cum seruore caliditas,id quod deest, suppleat. At vero,quum vinum, aqua musto per sta,dulce fieri dixerimus, locus postulat, ut an ita habeat res,oc quam causam habeat aperiamus. Quomodo .n.quae prorium insipida est,dulcem saporem vino c&a ciliet t Sed hic Aristotelis quoque iudicium seist. problem. 2 o. prob. 3 F. plurimum Obstat. quando . n. origanum musto intaiectum dulce vinum facere obseruatum est, fieri id ille putat, quia quod in musto est, tum aqueum,tum *culentum, a quihus austeritas inducitur j in se origanum recipit. Sed ci,quod aqua impedimeto potius iit, ut ne dulce vinum fiat; astruere hoc videtur, quod quum dulce vinum molimur uuas multu temporis soli exponimus; ut quantum in ijs diluti est, auserat,& decoquat reliquum. quod ergo in uuis facit sol, id in m C stosacit origanum Calidum, &siccum natura. Adde etiam, quod mustum,si coquatur, se per sit dulcius exemplo est sapa id autem non cit, nisi aqueae substantiae consumptione. tantum igitur abest, ut ab aqua dulcis in vino fiat sapor, ut
contra potius citis mistione remittatur atq; impediatur. Redditur etiam mustum mista aqua tenuius, dulce autem vinum omne crassum est. Caeterum quanquam haec dictat ratio, contra tamen certa est obseruatio, vinum sine aliqua aquae
permistione nullum perstare dulce. Quaenam igitur huius rei D causa Z An hoc frigoris est opust Nempe in frigido quoque
aere mustum diu dulce permanere obseruatur. siue id accidat, quia musti mutatio in vinum id est dulcis in non dulce fit per coctionem,cui obstat frigus: siue, quia, quum Vuae proprius sapor sit dulcis, frigus uuae calorem exhalare non sinie,
235쪽
sed intus continet,quo cius quoq; seruatur sapor. An ergo em Adem modo dulcem saporem in musto aquae frigiditas seruat
At dissimilis in aere, atq; in aqua ratio est . quum is mustum tantum ambiat.haec illi ctiam commista sit. Et praeterea, si quis seruentem aquam uuis pressis commiscet, non secus atq; si frigidam inisci at,dulce vinum euadere obseruabit. Habet
igitur res ita ut putamus. Austeritalcm vino conquirit, tum terrenarum partium copia,tum caloris in eas cflicacia. Vt. n. in humano corpore humores,ubi calore multo tenues eorum partes absumi accidit, acerbitatem atq; etiam amarorem cO. Bquirunt: unde fit atri humoris copia ; ita & in musto. quare etiam ubi calidiores siccioresq; eunt vindemiae, austeri vini copia multa est,dulcis exigua. nempe,quod terrenae substantiae acerbitas humiditate aquae temperatur . At non absolute aquae commistio dulce cflicit, sed moderata copia,quq a prinprio vini calore concoqui possit, imo dc priuata aquae natura, in priuato vini genere,& priuato solo. adde & priuata dilige-tia in frequenti elutriatione, qua faeces illae terrestriores sepa- Crentur, uerς austeritatis, ut Aristoteles quoque sentit, causae. Ita, qui vinum ut dulce persistat,expetunt,iniecto paucorum dierum interuallo, de uase in uas non semel solent tranSserre, ad crassiorum foecum secessionem, praetercaque ad seruorem impediendum, authorem , ut eae quoque acree musti partes minus dissipentur, quς dulcis saporis sunt cause . Itaq; dulcem saporem uino aqua non assert: sed quod dulce in nausto
erat,Conseruat, dum aduentitium calorem contemperat aereas partes dulcis causas absumentem: SI terrenas farces sepa- Drat causas austeritatis. Id ipsum, origanum quoque, licet disesimilis prorsus naturς, efficere nihil mirum . quod . n. Calidum est,ut separare dissimiba potest & cogeres miliai ita facta rec-renae substantiae secrctione ab humida quς est in musto, dum quod terreum est, in imu secedit avertitur causa austeritatis, . . quod
236쪽
De potu in morbis. Lib. II. a η
a quod autem humidum aqueum remanet in uino, a proprio uini calore eiusdem origini caliditate adiuto partim concinquitur & m aturescit, partim d i stipatur: aerea musti portione, quet dulcis saporis causa est, & conseruata, & reddita puriori. sic quidem origanum dulccm in musto saporem sortasse retinet, potius quam quod uci aqueas uel foeculentas partes in se recipiat. quomodo. n.bine eius heming tantum aquei humoris exsiccare, aut terrenarum secum in se possit excipere,qua B tum musti amphora continetὶ Longe ergo aptior est uuet soli expositς comparatio: Et uere, ut superflui humoris consumptio, ita eius qui remanet, concoctio ac maturatio ad conse uandum in musto, dulce necessaria est. quam adiuuare origa num potest. Quod de musti decoctione sequebatur eandem quidem habet causam aquei humoris cum consumptionem, tum eius qui superstes est, proprii Maturitatem. non ex hoc in C ptobatur, aquam eo nomine dulcem in musto saporem non retinere, quo aduentitium temperat calorem, & terrestriumstecum separationem adiuuat, ut dicebamus. Postremoque, licet aqua mustum reddat tenuius: non eam illi tamen crassitudinem detrahit, quam habere dulς solent, nisi debitam excesserit mensuram. M . : Diligentia Amino adaue tenda naia ua e ino arridunt. Vim
V Ino varia accidem solent mala quae adhibita in eo conficiendo diligentia avertuntur. Qi'tuor autem potissi-D. ma illa sunx quod acesci quod turbidu perstar, quod in uUip.m aditiquω fit inusidum.Habent uero Mc causas tum i
teriores, tu exrqviores. quanqua exteriores non sine in eriosum cogurinis ui3t. Exteriores sunt insoriam inquibus su'si sordities, aeris ali soccursus,5 in qniuersum, neglectus. In teriores , ipsius substantiae sunt uitia 4. de simpL med. fac. 3.
237쪽
Quatruplex autem illi inest substantia, ut habetur foeculenta, Aspumea,aquea,& uera uini substati a.quibus singulis sua est de substantiae ratio, dc modus, Sc locus: quae nisi seruetur,vitiatur. Foeculentae partes, & spumeae maxima ex parte dum in vina.ceis feruet mustum, ipsis agglutinantur. Aqueae partis itidem non parum feruendo consumitur: ipsa vini substantia cua quea deorsum secedente: participe tamen adhuc & keculetae,& spumeae multae. Transsu ergo a serijs in dolium mu. sto, seruore quem in illis Conceperat persistente, sensim sceces nsubsident. spumeis partibus in superiora elatis. Quod aqueu inest concoquitur; Concoqucdo autem imminuitur; ita de vini substantia. Vbi igitur suum Ss modum, & locum in dolio eae partes singulae seruarint; ita ut foecum, spumae, aqueae partis copia non sit debito maior; sceces autem resideant,& spumosae partes sursum ferantur; praetereaque, ubi insitu quo seruatur, Calorem exterior vel calor vel frigiditas no superet, non corrumpitur vinum. At si aqueae partes superent, calo-rcm insitum opprimentes, ipsum corrumpunti ita ut accessu Cexterni caloris ipsam et vini substantia putredine quada concepta acescat. Fit etiam vi aqueus humor plus lentoris habeat , quam sit par; sceces autem Ac spumosae partes affluant. Id ubi accidit, confusis nouo seruore, ac non secedentibus in sua loca sngulis partibus ob lentorem,turbidum fit vinum:& a turbido nisi conlulator, etiam Corrumpitur in vappam. corpulentam &quasi olei substantiam adeptum unde hauriendo leniter, instarque olei, sine strepitu fluit; colore sub nigro a foecibus; odore prauo; & pereunt sapore, Ob corru- Dptelam. Fit etiam non aro, viaquea illa substabula crudior exuberans, a calore destituta corrumpatur: &uinum tunc fit muciduis. 'Sic ques proposuimus mala, has habent, quas diximus causas. Ad quae auertenda vana& prior repost
238쪽
De potu in morbis. . Lib. I L . at os
Uina, τι ne acescant remedia, varia. quibus eorum natura mutatur. Cap. XVI.
ITaque primum id experimeto probatum est, nulla re alia addita, si musti decima pars decoquatur, frigefactaque
cum musto reliquo in dolium transferatur,non acescere. Respondet experimento dc ratio. Quum enim hoc vitium ex
aquear substantiae si copia, qua; delimc ab aestu facile putrescens in consensum vini substantiam trahit; illius musti co.ctione cdebet autem coqui ut eius decima pars absumatur 3 quod in illo aqueum erat plurimum, distipatur, superstite vini substa tia puriori, quae dehinc nouem vini partibus reliquis non decoctis commista uniuersum reddit putredini minus
noxium . . Hic modus nunc etiam frequens cst non modo imbecillibus, sed etiam generosissimis in vinis. In Creta in eo quod moschatum vocant,intelligunus quinquagesimam seremusti partem decoqui, 't tertig par absumatur. idq; ubir frixeri reliquo musto commisceri.non hoc tamen carbitror ad acorem; quu id vini Mnus difficillime acescat; sed ad dul-C cis saporis diuturnitatem. Quare in eo, quod austerum viniunt, Maluasi a garba dicitur j id coctum non additur. At seruandi ne acescat gratia, Italis passim coquendi mos est, in
vinis tum natura, tum ob multae aquae commistioncm, imbecillis , aliquo licet discrimine a veteribus. illi enim nihil prorisus aliud musto, quod decoquitur, addebant; nostri salis aliquid conijciunt, ut simul cum vigesima sere musti parte serjueat: dccractaq; diligenter spuma partem eam adhuc serue- D tem in dolium iam e dimidiu plenum effundunt, ipsum dehinc replentes musto reliquo. Sali autem certus praescriptus non est modus. Sed librς duae tresue pro sextarijs sere sex curandis, sit satis. Conseri hoc non parum, dum suapte natura
sal exsicca S putredinem coercet. Verum, cur veteres dem
tam eam partem, frigidam, nostri calidam inucium Illit arbitror frigidam commiscebant, quia, quum calore cris'
239쪽
rior fiat crassiorum a tenuioribus partibus separatio: hcc tam subita separatio, ad bonitatem gratiamq; uino comparanda,
inutilis est: ex ccce enim, id est, ex terrenis partibus, astriactionis roboti': non parum uinum conquirit.at celerem eam
separationem nostri eccitant: quia dolio iam frigido musto semipleno, id calidum, quod addunt, refrigescit; magis uero etiam superuentu frigidi alterius, quo oppletur. Consulebant
ueteres uini perennitati etiam rerum aliarum commistione, ut apud Colum. lib. I 2. p. 26. ac primum musto lixiuio, de
quo diximus,aquae dulcis putealis ex eodem agro partem de. cimam addendo: N ad aquae additae dissipationem usque decoquendogum ubi refrixisset, in uasa desundendo, operiedo, obline do. Quod dicebamus, uino humiditas illa inest aqueat quς, ut a quea,cruda est: N nis uel bene coquatur, uel dissipe. tur ab externo calore, putrescens in consensumque uini substantiam trahens, periculum illi affert, ut acescat. Vbi natura gencrosum sit mustum, id quod illi inest aqueum,concoctum est magis, ut propterea non tam prompte, neque nisi ab insigni S diuturno ςstu acescat. Id uinum maluaticum prodit, quod dissicillime, neq: nisi aliquot post annos etiam insolatu, fit acetum.) acescut autem facile, quibus inualidus est natura calor, quod issaqueus quoque humor ille crudior est. his igitur Concoctione consulitur. quς humidiam illud aqueum , Mmagna ex parte absumit, & coquit. At hoc id etiam mali pari Gut uinum & crassius & minus salubre remaneat. Additur ergo non temere aqua, S decocto cum Pa musto eousque, ut quantum aquς additur, tantum humidi absumatur, fit ut naturale id humidum crudum coquatui, unde periculum ac scendi avertitur: & ipsum tamen uins,seruata naturali aquei humoris proportione, nihilo sit crassius, aut minus salubre. In delectu aquae, dulcem qu rebant, ad suum uino saporCm retinendum. alioqui salsa etiam sex qua Grςcum uinum a
Varrqnecdficitur ut putredini aduersa, no esset importuna
240쪽
De potu in morbis. Lib. II. Ios
putealem autem sumebant, v t quae pura sit, & non fici α ρο- eat ut pluuia, aut fluviatilis;& quae non sit stigidior, aut crudior , ut sontana. Ex eodem autem pgro, ob similitudinem Cum alimento vincar eodem in agro sitae. Mustum aurem ita Cum aqua coctum expectabant ut refrigeraretur priusquam in uasa transferrent, ob rationem de qua antea . Fuit etiam
mos ubi mustum in dolium transfunderetur, illi uel gypsum, uel aridam picem cominiscendi. Sic Collumella lib. rh. cap. 2 s. in sextarios musti septem gypsi heminam iniscit, dec ψ cti, & frigidi. Idem nunc Graeciam seruare audio. In Cretae enim planicie gypsi cocti frigidique ac setaceo transmissi he. minam circiter unam, aut tantundem aridae picis pulueratae congijs musti singulis, addunt. Id fere dc in Corcyra. Nau, pacti uero nunc Lepantum in id quod Romaniam uocat, eiusdem picis plus addunt; nempe in congios circiter sex, libras decem. quare picem maxime refert id uinum. Cur autem harum rerum mistio uinum seruet, non obscura est ra-
C tio. gypseo quidem seeces deorsum trahuntur,& humidi illius
superflui non parum absumitur. non secus & arida pice. quaquam haec odorem quoq; immutat,& non nihil etiam sapore. Vini naturae immutatio ex remedijs ad e, uHuti nitam,
vappam ct Mucorem. Cap. XV II. ALiud uini uitium est, quem opportuno tempore non
claret. praeludium frequens ad uappam . Vt clarear, D cptima ratio est , si de uase in uas, ut secedant taces, dcbito temporis interuallo transserat ut . alii etiam saccis pcrcUlant. Sed utrumque artificium, imbecillius quasque enerva tu reddit uinum. tum enim crcbra transuasatione, percolationeque illa quae non nis longiusculo fit tempore, igneae ac spirituosae partes cuanescunt,tum terrenae substantis in qua uini residet robur