장음표시 사용
251쪽
uinum insuper potatum. Corpus enim a uino calfactum per calorem amouere ea quae insunt a cibis,& potibus,ac Gmilibus. Quibus uerbis mirum quidem est quod aestum a cibis factum ille author meraco curari dicat,cuius potius ςstum
auget. Sed an , non sed κνη M. idest, punistio vera lectio est ita ut meraco solui dicat φυ-ν, flatus i κνυ punctionem, id est, leuem morsum; , uioletiorem morsum; πλησιωπι ν, repletionem, hoc est distentionem uentriculi,& ad haec contorsionem intestinorum, quam υλον, uocat. NCmpe quum symptomata illa singula frigiditatis, &malae con- BCoctionis sint opera;ea esticaciter corrigere meracum potest.
Est hic tamen aliquid dignum animaduersione. Quomodo
enim quod dissicilius coquitur,adiuuat coctioncm mcracum certe in uetriculo dissicilius quam dilutum coqui, tum Coctio externa suadet, qua carnes,cibo': alios diluto uino aut aqua Celerius quam meraco decoqui, obseruatur: tum id etiam, quod qui panem meraco insusum sumunt, diutius ipsum haerere uentriculo, striusque sumendi cibi appetentiam excitari Caperte sentiunt. At uere hic dissicilis coctio ex crassitudine est substantiae: coctionis uero auxilium ex temperam ni . Corrigit ergo meracum superiora uitia' calore quem uiscerihus imprimit. ipsum tamen no ita facile ob crassitudinem c quitur. quare neque tam promptu distribuitur, aut nutrit, ut dilutum, cui aqua adsciuit tenuitatem. alioqui ctiam ad exactam coctionem insitum calorem . moderatum esse praestat, quam immoderatum . quanquam ubi exiguus ille cst, a calido I auxilio adiuuatur. Et haec quidem de meraci ac diluti vini
viribus. Ad quae Galeni quoquo sententia facit 3. de simpl.
med. fac. 2 o. qua vin im ait vetus generosum & calidum , illi qui sucum papaueris sumpsit, si nondum correfrixit praesemianeum esse remedium. Quibus quum generosum quaerat,
certum est meracu quaerere, qua dilutu neq; generosum si
252쪽
neque calidum, quale ad frigida venena requiritur. Quρω etiam paulo post; subdit, vinum vetus meracius temperatum eos, qui refrigerati iam sunt, persanare, non modo si papaueris succo, aut alio frigido medicamento perstigerati sint, sed etiam qui in morbis aut stomachi, aut ex cordis affectu syncopam patiuntur. Sed obscurus hic etiam locus est ob id quod
meracius quaerit, simul& temperatum. quomodo enim m racius, si temperatum Graece est δερατι ερρς-Vetua intermes vertit, Vinum in complexione propinquum puro. via mi innuens cum aquae mistione aliqua. Quod tamen rationi non consentit, quum vinum moderate dilutum frigidis humidisq; medicamentis simile Galenus alicubi faciat, ut δε-pra adnotauimus. Lacuna Galeni paraphrastes multum adque intemperatum vertit, non temere, si propositam sententiam cum infictiori compares, qua subdit, vinum, quod cum rcfrigerantibus medicamentis ad celerem mortem inserenda datur, nec multum,nec generosum dari: sed tale,quod comminuere ea & distribuere sui impetu in cor possit. Nempe si
cum frigidis & calorem extinguentibus paucum, & gener
fiam datur, merito ut ne eadem Calorem extinguant,dandum meracum dc multum. Ego vero quod hic κερ- νος est, infusum seu propinatum verterem hoC loco. quum ea Vox non
semel apud veteres in hoc significatu sumatur. Haec de eis et bus, quos prima in v ni substantia differentia parit. quamquam in hac etiam alia quaedam diluti differentia est magnae in essemi varietatis causa. refert enim plurimum, sit ne vinutam antea,an nunc solum quum bibendum est, dilutum. Qui enim vino immiscere aquam non selint, si tunc quum bibituri sunt, immisceant, diluti essectus longe euidentiores in Vemtre percipient, quam si, iam antea dilutum, bibant. Quare his mos est diligetiorum medicorum ad liquoris Vtriusq; vim stangendam, atque ad exactiorem missionem, indicere, Ut
253쪽
aliquot horas ante potum temperent. S quotidiana obserua- .rio cst, vinum, quod vindemiarum tempore diluatur, longe nassatis Ludere,quam qVod in dies atque horas diluitur. Et de meraci quidem ac diluti effectibus videtur res ita habere. Adri eo quod de ebrietate diximus, dubitatio est . Quum enim in problematibus scribatur lib. s. probi. dilutum Celerius temulentum reddere ob tenuitarum, ob quam in angusta loca celeriter subit: ibidem tamen etiam est temulentiam, quae a diluto fit, serius. distatui quam quar a meraco . Contra quam in sua pro ratio videatur. Nompe quum meracum diluto cra L
si's siit, ubi hoc angusta ea loca subierit, quae subire debet ad N
procreandam temulentiam, in illis ob crassitudinem diutius, ut haereat, necesse est. Adduntur autem illic aliae quoq; rationes ad probandum cur dilutum meraco Ebrietatem magis pari yt. quarum posterior non Carct suspicione. prior est, quia iminus meraci quam diluti bibitur ι secunda, quod meracum mitu magis quam dilutum reijcitur. huius tamen contra .rium in alio eiusdem libri problemate probi. I 8. scribitur. ne- Ope dilutum vinum vomitum magis procreare quam mCracu, aperte proponitur, imo vero etiam ratione probatur, qui a vomitus ab ijs fit, quae ventriculo innatant, quod vero insuaue est, ventriculo magis innatat, quam suaue; dilutum autem vinum insuaue est. Caeterum, etsi dilutum tenuius est mera Co, est tamen etiam eo frigidius. ita ut, ubi in angustos capitis, sui natura frigidi, meatus, illius vapores subiere; non tam prompte dissipentur, atque ij,quos excitauit meracum. nempe quod hoc, sui calore, partium, in quibus recepti sunt va- Dporcs, caliditatem dc concoctricem vim adiuuans,celeriorem facit-attenuationem, & dissipationem. Quod vero praeterea de vomitu controuersum in problematibus videbatur, C zrouersum non est. quia in priori sententia de moderate diluto agitur, quod ut est suave, ita large, ut temulentiam fa- Ciat,
254쪽
De potu in morbis. Lib. II. sty
, ciat, epotum, minus est ventriculo molestum, quam mer eum largius sumptum, quod non caret acrimonia, quae ventri negocium facit. at in posteriori, verba sunt de vino dii liori. hoc vero, ut propter vini inopiam insuaue est i ita Muentriculo magis molestum. Et haec quidem de meraci ac diluti vini effectibus. Ad quorum exactiorem doctrinam,
quia diluendi vini non una est ratio; praeterire non licet, ve-: terum sapientum hac in re diligentiam ., quibus ea erat veluti' lex, ut vel tres, vel quinque, aut certe non quatuor aquae par-B tes vino adderentur. Quae nam ergo huiusce mistionis ratio Quae Plutarchus, & alij ex subtiliori numerorum consideratione hac de re multa, nos consulto prςterimus, medico enim ex sensu petenda res est . , Quorsum vino aqua additur NGne ad eius remittendam vim, & calorem ac siccitatem ξ Quis autem vinum absolute omne eiusdem potestatis dixerit, ut ad eius frangendam vim vel duae, vel tres partes, vel etiam aequalis aqui portio exacte conueniat 3 Sunt generosissima quaedam, quae temperato homini sint malefica, si uni vini C partes pauciores quam quinque, aut quatuor, aut sex aquae
addantur. alia, quibus una aquae senis vini recte commiscCatur. In tam varia hominis temperiri habitu, c5suetudine, anni temporum, aerigconditione, & regionum diuersitate,quis
certer unam mensuram recte praescribere se posse confidat Medico igitur non numerorum proportione, sed sensu gustatus atque odoratus quibus maxime vini vis cognoscitur Jquantum aquae addendum sit vino, explorandu est, non tamesine obseruatione tum status, seu naturalis, seu praeternatura D lis illius cui dandum est; tum rerum earum, quas non natura
les vocant. Qua raobrem corn Hippoc. alicubi in anxitudine, Oscitatione, horrore, rigore, vinum aequale equali potum soluere ait aegritudinem. Nullus arbitror qui libero si ingenio, id concesserit Galeno, qualitatem illic aquae & vini ma-
255쪽
gis proponi, quam potius ut expendantur causae anxitudinis: Loc prout maior minorue vis fuerit flatuosae illius humiditatis aut spiritus qui eum affectum peperit; ita vinum illi aequali
portione, in sui scilicet facultate & vi esse exhibendum. nem. pe multo flatui generosius, & meracius vinum quam pauco. Itaque de aquae ad diluendum vinum mensura, sit statuimus. Λ t praestat ne, tunc, ubi bibendum est, diluere; an vero vindemiarum tempore pressis uuis aquam addere; vel etiam vino
iam in dolium transfuso miscere t Est id quidem cuiq; aper- atum, exactiore missione fieri tye diuturniori. Ita quidem,qui ne paucas quidem aquae guttas vino quum bibendum est. iniectas Commode serunt, si antea, liberalius etiam, dilutum sit, serre sine molestia, quotidiana est obseruatio. Dictat vero id etiam ratio,quae longiori tempore quam breuiori persectiorem mistionem docet fieri: ex qua & franguntur vini vires aqua,& vicissim aquae stigiditas corrigitur, quasiq; Coqui
tur a vino. quare neque tot flatus Ventrem urgent, ut ex eo,
quod nuper est dilutum. Est autem in diluendi vini ratione Galiud quid non indignum quod explicetur. Aquam enim alij
prius quam vinum infundunt calici: alij contra prius vinum. Vtra ratio melior vinum aqua leuius est. id ergo, si aquae in calicem antea effusae immittatur, non prompte imas illius partes subit, ab ipsa ob leuitatem sublatum. non exacte ergo Commiscetur. Contra autem aqua vino insula,dum sui grauitate illius corpus profunde subit, illi etiam exactius Commi. scetur. Accedamus iam ad alias in vini substantia differentias. Non obscuri sunt effectus ex tenuitate SI crassitudine. OVt enim quod tenue est, aperire meatus, crassosque humores attenuare,ac Celerrime quoquo uersum serri solet: ita crassume Conuerso, S: haeret in meatibus, & eos occludit, & hum res crassos reddit, & non nisi longo tempore distribuitur, aut El.nutrit hoc tamen magis, quam tenue. Ad tenuis autem
256쪽
De psu in morbis. Lib. II. sar
is naturam clarum pertinet. ad crassi turbulentum, & Ientum.'Neque vero de differentia quae in grauitate, & leuitate est. aliud statuedum.refertur enim quod grauius est, ad Crassum i&quod leuius, ad tenue. Facilitas vero & dissicultas quae vino inest, ut in dolio ab externo calore corrumpatur, non dissimilem effectum docet in corpore. coquitur enim longo facilius a ventriculi etiam remperati hominis calore vinum imbecillum, ac mediocre Senerosius. at hoc tamen
a magis N melius aliti. Essemu vini ex qualitatibus. ae primum ex temperamento Cap. XXI.
SPectemus nunc effectus ex qualitatibus. Ex temperΚmento primum, quod generosius est. vi calidius de sici. Cius, ita vini effectus edit euidentiores. quos, quia antea Vni uersim explicauimus, nihil est ut hic repetamus. Ad huna C lacum pertinet oligophorum,atque ipsum quidem, non Cali
dum; imo vero, quod temperatum hominem sensititer resti, gerat. Duum hoc generum est, ut ex Galeno de cib. bon.&mal. ita Cap. II. alterum Crassum, alterum tenue. Quod Crassum est, neque a ventriculi calore Coqui, neque distribui per CommuDes vencris meatus potest. neque ad sanguinis consectionem, nutritionemque aptum in. Contra quod to- . nue, refriger re potest, ita Vt febricitantibus etiam conced tur. per meatus autem corporis quosque prompte permeatet D quare Murinas &sudores promouet. parum autem nutrit.'hoc otia caret non tentat: imo ucro capitis dolores ex Ventriculo factos aliquando tollir,rcpresso bilioso qui in eo se ii more. Ad hoc caput caliditas quoui de frigiditas periti cx,quet actu vino inest quum sumitur, cffectuum vario ri, &. insi. u causa.quos quum de aquis ageremus suis enarraum n/s.
257쪽
sectus vini ex colore. Cap. XXII. , uitur color,qui licet, ut antea dictum est, de se nihil de vini bonitate doceat, saepe tamen non parum interest, albore, an nigro, an coloris alterius vino quis, praesertim re Pente ac praeter morem, Vtaturi quod in libris de ratione victus in acutis Hippocrates lib. 2.34. admonet. scilicet cum albo colore plerumque frigiditas est, & substantiae tenuitas: cum flavo, caliditas & mediocris saepe substantia. cum nigro B terreni plurimum , ut aliquando ait Aristoteles sect. 3 8. ω crassitudo. Quare nigro minus lςdi caput statuit Hippocrates probi. vlt. N nigro austero ulcerata membra in quarto de articulis abluit. nigro sui Galenus notat) quia ob crassitudinem non ita mordet; nempe non tam alte subit,ut album; a stero autem ad reprimendum. Est hic tamen in eo quod nigrum minus capiti noxium dicimus, aliquid controuersi ob
Aristotilem, lib. de sen. & vig. qui licet ipse quoque alicubi cVinum nigrum magis quam album in conuulsionibus obesse moneat, alibi tamen nigrum inter vina scribit esse maxime spirituosum. quod autem tale est, ut in caput prompte exhalet, aptissimum est. Verum, T. hist. I h. an spirituosae illius exhalationis pertinaciam intelligit Aristoteles . non etiam in motu celeritatem aut penetrationem quae enim ex crassiori materia est, ut etiam diutius perduret, rationi est consent neum. recte ergo ob contumaciam nigrum & capiti adue sum est, ocinconuulsionibus deterius 1 licet ad laedendum, Dalterius coloris vina ob substantiae tenuitatem magis sint apta.
258쪽
De potu in morbis. Lib. II. ars
fectus vini ex sapore. Cap. XXIII. DE variis autem vini ex sapore effectibus, uniuersim
quidem facile statuet, qui ad saporum naturam rem ret , suse ab alijs & a nobis quoque alibi explicatam. Priuatim autem, quum Vinum, Ut antea diximus, distinguatur in dulce Se non dulce, quod Vinosum , ut putamus, Hippocrates 3. sech. ad initia lib. 2. appellat i effectus dulcis tum in ii.s bris de ratione victus in acutis, tum in ijs qui de dicta, idem author proponit pro corporis varietate Varios. Ac primum quod dulce caput minus laedit. sic in problematibus se h. 3.
probi. rh. M I3. scribitur non facereamo vero de auertere, MCorrigere temulentiam, quanquam hoc etiam non caret dubitatione, ut suo postea loco. Cur autem dulce minus quam reliqua insestium sit capiti, ratio est, quia quod dulce est,non est tenui substantia,neque inpen calore.quod enim talo est, ut ab Aristo esca bixm 4 eteor. cap. 9. pinguis aliquid hR C ber; & propterea crassi ac lenti non parum. est etiam Caloris
remperati. quare tum substantiae, tum temperamenti causa, minus prompte irruit in superiora. Commendatur etiam dulce ad thoracis vitia aliqua. arteriam cnim asperam lenit sui mollitie: & quod in thorace impactum est, concoquit emollit. atque ad excreandum, per tussimque reij ciendum parat. Est id etiam si e ventriculo cibos sestidienti suavitate illa quae naturae amica est, remediunia quanquam, si paulo calidior ea pars sit, & hoc etiam generosius, sitis cietur , siue D . ab cius calore , siue quod degeneret in bilem, Ut ob bilis in
Ventriculo praescnuam , put ob calidam quae sorte ipsi ventriculo, aut etiam iecinori, picimoniue insit, intemperiem. Sed a in Venti iculo mini3s crimo flatus gignit ob crassitudinem, qua non facile illius csor si pii flatus in intestina tum supe
259쪽
riora, tum inferiora diffusi haerent, & non prumpte dissipantur: ita ut, nisi aluus moueatur, inutile sit vinum dulce: mo uetur aut ob eius mollitici & maxime quibus aluus solet esse lubrica, ut pituitosis. quod in libris de dicta Hippocrates L. dedieta. qui etiam addit dulce vinum iecinori dc lieni tumio dis esse pessimum,S quidem vore. nempe id S auidius in eas partes trahitur dulcis saporis auidas, & nisi illae laxiores meatus habeant, ipsas sui crassitie obstruit, ut etiam mesaraicas venas quam maxime. At quibus macilentas illas esse partes contigit, ias solet nutriendo non leue afferre auxilium, quale passae quoque Vuae. Quum autem vinum, ut supra dictum cst, secundum primas in colore differentias sit vel album, vel nigrum vel flauum i & in substatia aliud crassum aliud tenue:& quod etiam admonuimus in nullum valde Crassum ac dulce sit, quod non sit nigrum; agens idem au mor eodem in I Co de dulcibus nigris, ea esse ait humidiora, Calfacere autem M inflare, humiditatem inducendo. cuius sententiae sensus patet ex superioribus. Subdit autem de tenuibus dulcibus, os quae scilicet alterius quam nigri sunt coloris vina dulcia tenuia , praeterquam quod magis urinam cient, & aluum mouent , & humectant corpus, sanguinem etiam debilem fac re , dc aduersarium corpori sanguinem gignere, quod obscurum est. Quid enim postremis vult verbis3 An debilem san-Εuinem vocat, quia minus fluxilis, minusque eius innuis spiritus Particeps, quom copiosiorem gignit vinum quod non est dulce At talem non tenuius, sed crassius potius vinum signit. An proponitur ergo id de dulcibus vinis uniuersim i Dita ut ab ijs siue cratia fiue tenuia sint, talem tamen sanguine , gigni significet. Αduersarium autem corpori cum sangui nem ob id dicit,quia quum crassior sit, corpus quasi podiis imutile aggravat Quod dulci vino opponitur, vinosum Vocat HIPPOcrates,ut ostcndimus. est vero id nunc adstrigens,nua
260쪽
acre, nune utriusque & adstrictionis,& acrimoniae particeps. 'aliquando amarum, adde etiam invidum. Adstringens.
autem nunc acerbum, nunc acidum, nunc austerum. Acer ita vina ex immaturisiuis fiunt, Insubribus nostris frequen- , tia, omphacij naturae aliquid habent. restigerant inter alia de adstringunt. Quare destillationibus , .d vomitui, & alui partiumqι aliarum fluxionibus sunt utilia. ventriculo autemigido sunt sui stigiditate aduersa, coctionis minus utilia. sunt etiam neruis, ac propterea podagricis infesta. Nonio dissimilis serὰ facultatis acida sunt. quamquam haec,Vt aceti, ita acrimoniae aliquid habenti quare & aceti essectus edunt. Recte igitur in libris de dieta ibidem scribitur acida vina frigefacere, & attenuare. Sed additur etiam, humectare. quod quum uniuersali vini naturae dissentaneum sit, quod siccaro
antea constituimus; abest etiam ab aceto. Verum rationem, Cur frigefaciant, attenuent, &humecten t, addit ille aut tastigefacere quidem M attenuare, dum euacuationem humia C ditatis a Corpore factu ti humectare autem per aquam V1num ingredientem. Vtrumque obscure , Cuius enim humidita tis euacuationem faciunt, vi restigerent , si restigerant, quomodo attenuat Z Praeterea vero , quid illud est, hum ctare per aquam vinum ingredientem Sed fortasse res ita habet. Attenuat vina acida duplici vi: tum ea,qua vina sun qua, licci inter alia minus,aliquid tamen habent Caloris: tum, qua acida; tenuium enim partium plurimum habet quod aci, dum est. attenuando igitur etiam urinas cient. per quas, quun biliosi ichores educantur, sic restigerant per accidens. Poste rius vero aliam habet rationem. Nanque Acotis Causa, Vt antea diximus, ea est aquea humiditas, quam in vino prae ter vini substantiam agnoscit Galenus . ubi enim I c CXub rat, interiori calore ab extemo deuicto, facile corrumpis .
tq hoc acorem paritiaqueam igitur humiditatem illam,qVs P acidum