장음표시 사용
271쪽
transfusa Iloe de ea quoq; uua cesendum, quam paulo post A
gyptum habere ait, abortus facientem. Sequitur, ΤΗΣ num vinum qui bibunt, non generare. Arbitrandum huic vino inesse vim semen istanendi, aut corrumpendi ex vi na Planta, qualis vitex, ruta. De Thasiorum vino altero, quo somnum ait conciliari, altero quo fugari; putandum alterius causam esse mandragorae, solani, hyosciani, somniseraeue plantae alicuius viciniam, restigeratricem, capitiq; inbmicam vim viti communicantis: atq; ita somnum conciliari. BCOtra vero ex vini alterius siccitate similiter & calore vigilias fieri. Quae sit it de Theriaca vite & vino ad serpetium imisi manifestam habent rationem; antidoti vim in vinum dissu-sam. De vino ad sacrificia, probato uno ob odorem, impro bato altero ob saporem, ut quod nulla etiam ales attingeret; eadem causa est. ex vicinae enim plantae, aut soli praua qualitate aliqua insecti, tam insuaue vinum fieri, ut non attingantumes notiam non eiu ut neque etiam ex odoratarum stirpium vicinia bene odoratum fieri. Sed neque de asia illa uua opri dulci, quomodo aluum laxet, de hycia quomodo solutam firmet, obscura est causa. quum enim dulce emolliat, Thasiam illam rationi consentaneum est laxare. Lyciam Vero Contra austeriori sapore praeditam esse arbitrandum, unde firmer nam hoc quoq; in cuiusq; regionis vino obseruatur. i
sectus vini pro.eausarum varietate . ac primo pro materiali, ct esse De causa. Cap. XXVI LHActenus de vini, pro eius essentiae varietate, effectibus. Nunc , yteius causas percurramus, tantum p est vitis varietas , ut eius species aliqua quocumque solo aut rio nunquam generosa pariat vina, alia nunquam imbecibilia, proptetea, alia vina det, lue caput nimis prompxς PR
272쪽
is tant, alia contra. In soli autem natura, ut illies apertum est vinum ira densiori solo ortum minus inutilis succi habere ,
plus nutrimenti, quam in pingui; ita quod in pingui,id quod
ex sordido ac putri Ietamine, longe deterius, & cordi capit, que maxima ex parte insensum,quum id certum sit, vites imter plantas omnes, omne vitium non terrae modo, sed etiam
aeris in sese promptissime excipere. Ex soli autem qualitutibus nital est dubium, ut vinum quod frigido humidove loco oritur, Ionge coe est imbecillius; quod calido aut sicco ista etiam pud Dites de alias corporis calidas quasque minus laederesedili ius vero a Iimentum afferre t licet adcelerius distribuendua limentiun aptius. In quo aut sola amare,falsaeve,aut alienae qualuatis alterius aliquid inest, eiusdem quoq: ut particeps Viniis D est, ita varios pro qualitatis varietate essectuSParit Caelo& situ, quum id cuique confessiim sit,aperto calidoqu*llo sicco coelo, M in montano sublimique loco vinum fieri generosius, sapore odoreque praestantius, an id tamene tem p rati hominis vitae in uniuersiam salubrius sit, non immeri O liet C cet dubitare. Videntur quidem eiuscemodi vina, ut sunt ma gis aduersus externas iniurias utilita , & magis durabilia i i RN minus facilia, quae innato ventriculi calori cardant. difficis Ilus ergo concoquuntur: Non mer igitur, quae palustcibus Iocis nascuntur, careeris Hilubriora esse credidere aliqui: is quae, &facilius concoquamur, M capiti, iecori, renibusque minus sint noxia. Et contra tamen tum receptus est in me- . dicina mos, coeti sivi senis gratia generosum vinum daret tum D rationi consentaneum est, si hoc externis iniurijs minus patet, ut etiam minus facile interioribus viiijs cedat,qualia sunt con umin , S putredo; quibus imb illia alimenta omnia pinmptius solane coi ripi quam sortia. Caneriam res docet, generosum Vinum , ut miniis aqv osum', ira A stabilius daro inmentum. neque autem, id licet externis causis magis D,
273쪽
sistat, innato calciri adeo rebelle esse necesse est, ut non facile ArecoquatM.;adiuuatinaeoctione tenuitas; & caliditas imo de sal odor quoque. causae cur auidius in Miscera trahatur. eontra,aquosum,quala scilicet in palustribus est locis,quia ijs caret; dictat etiam ratio, ri non modo ad cothm quae assumuntur reliquorum cococtionem, minus conserat,sed ipsum quoq; ut minus utile minus cocoquatur. Nus illi igitux inco-sulto agunt,qui ubi vino minus generosu sit opus,generosum potius aqua infirmius redditum, quam naIura sua ipquosum praeserunt .uAt aqua, ubi imbe illus ventriculi catur est, etia svino commista flatus, & mala alia parita quae epitantur dato vino aquae experte, & im tollo. Sed auertitur flatuum periculum, tum seruom in vinaces multo, si quis ex generoso imbecillum'vindemiae tempore sibi paret. tum, si alio.tempore; ea obseruatione,ut aqua minus cruda indatur, inumqi non nisi post horas aliquot a mistione bibatur. Non id tamo Contemnendum, quod palustria vina aiunt esse adeo salutaria. nempe quae neque sapore, neque odore ad multum bi- obendum hominem alliciunt, neque calore riscera calida pos- sunt perurere ι neque tenuitate simul & calore, ac vaporum copla in cerebrum neruosasque corporis partes irruere a ea homini uniuersim salubriora tae fatendum cst.quanquam ge nerosi, & meraci vini temperatus usus m .stigido ventriculo ad concoctionem alimentorum cepe mirum affert auxilium.
uectus vini pro artis varietate. in p. XXIV III. D
vod si nuneptosequam vini disserentias ex arte, qavi quidem primum vitem e rebus prope laos vires sibivarias conquit ore scribebatur,ut sensui,ita & rationi respondet. VcIeribus miseriam vite vinum a1 serpentium ictus Vsur
Pabauar. & qui nunc ad vitis radices colocyntadem .dmin
274쪽
De potu in morbis. Lib. II. as
ueat, vinum quod ex ea, insuauis acrimoniae M. purgavisis facultatis est non expers. Quod amem dehinc de sublimi aut humili vite sequebatur, ad maturitatem fructuum pertinet. quae sicut ad suauitatem, ita ad bonitatem viresque, adeo facit, ut diuersae prorsus naturae sit ab immatura Λ matura uua vinum. Quod enim ex immatura fit acerbq est sapore,& non ea caliditate est, qua ex matura. nequσexpers est astrictionis multae, malui fluxionibus alioqui utilis & concoctio is ni quae in ventriculo fit, S neruis atque articulisInutile est.
B quare ubi eius usus est frequens , illic podagrici quoque sunt
multi. ijs autem vicijs Vinum carer, quod ex matura fit uva.
quod si etiam dulce sit, alia potest tum uniuersim, de quibus suo mox loco: tum priuatim pro Varia arte qua sit dulce. qua de re postea. Sed plurimi ad salubritatem interest, postquaopportune icctae sunt uvae, statimne premantur, an in cumulo scruentur. v v enim quae statim seu sedibus calcantur, seu praemuntur praelo, imbecilliora dant vina; ita & minus vapo. rosa, capitique insensa minus. In cumulo enim calescunt C vuς non sine putredinis alicuius nota: tunc vero maxime quuvel tenui sunt acino, vel uliginoso locoeditae; vel etiam qui1 aqua irrorantur, Ut aliquorum mos est in us praesertim , quae duriori sunt acino: ab alieno igitur in ijs concepto calore, vina evadunt sortiora; sed eadem e am&ὸ porosa magis, proptelaeaque capiti insensa, nisi diuturno dehinc per menses multos seruore in non obturatis dolis sex halent. Sed non etiam cu-ιi mulatim quom Ccumque iaceretVuas, aeque Vtile est . quae enim iacent humi, ijs non raro aliquid vitios ex solo attrahiatur. Laudatur magis, si in ligneis scrijs, veI in praelo reponatur, quae tamenhene a sorde omni nitidae praui odoris sapori sue omnis sint expcrtes. In his, si ubi mcaluei me, pri
mantur, eo calor adiuuanto ,.quem concepere in cumulQ,
promptae mustum seruet, nullo solis vivo contractoa Sam
275쪽
autem succus, qui praementibus se uuis sponte essivit, non Αdissimile natura est aium, quod exit praemendo arte iidem enim suςcus est; sed ut tenuroris tamen substantia: non enim emuit nisi quod tenuius ita & facultatis, qua attenuat ma gis, atque altius in corporis partes omnexsubit. Vbi autem calcatae seu prasse vine sunt plurimum interest statimne, M. antequam simul cum vinaceis serueat, an via sorbuerit. cito, seroue mustum hauriatur. Ex seruore generosius fit vinum, acrius, & tenuius, α purius. Contra quod non seruet, im- hecillum, crassum, minusque purum. B
a Essectus tam aculi, ruxtadenti, vappidi, mucidi. ct qui m
ly. . . arae accidum, dum ea vitta corrigere nititur. Hi
PErtinet ad hunc locum illa quoque in effectu varietas, quam pariunt tum vitia quae ipsi vino accidunt, tum si quae ars adfert dum ea vitia corrigere enititur. Primum vi- Ctium erat acor. quo , innam Calore corrupto, SI aduentiti superantei vinum metin laturam conquirit. Eius igitur cis ctus ad aceti effectus accedunt. de quibus suo antea loco. Ad id vitium emendandum, qui mustum coquunt, vel sal, vel aquam addunt, parum devius natura immutant, ita ut ab eo timere nihil liceat. gypsum vero, quod aliqui immittunt, exiguum immiteitur, ita ut vix aliquid noui addat, praeter leuis-sma astrictionis vestigium quoddam. At ex pice quam ad- Ddunt alis, ut immutatur & odor & sapor , ita & vis des andi calfaciendique augetur, non sine abstergendi potestate aliqua. Aliud vini vitium erat turbulentia, quam posse ob quinionem.me a tuum, humorumque in Corpore agitatione, ae e nrufionem parere, fatis apertum est. Quicquid autem ad eam randam vino immittitur, putret paulo post, ita m
276쪽
vinum nisi in aliud vas transfundatur, vitiari necesse sit. priuatim autem aliquid habent avellanae quarum schedae ad id
usurpantur) ut capiti noceant ε Ex vappa vero, tu quam ita a sui natura vinum degenera Vt corrumpatur, non aliud qua sanguinis humorumq; omnium corruptelam cxpochare licet. Remedium vero quod adhibetur aluminis non caret vitio astrictionis cum erosione faucibus molesta. Laedit, S: sulphur pravo odore, ita ut diuturno usu non spiritus modo , sed E mores quoq; eo possint infici. Idem de mucido vino squod B erae postremum eius vitium in sentiendum est. Etsi enim ubi quis assueuit, prauum eum odorem vix percipit, Hus tameninum diuturniorem non leuiter spiritus corrumpere arbitrandum. Atq; de vini effectibus pro eius causarum, imo M pro essentiae obseruatione,hactenus. Inter quos, quum nutriti nis quoq; saepe meminerimus,quia de hac ipsa non leuis dubitatio est; & non desunt, quae vinum vere non nutrire sua. dea nt, insistere hoc loco nobis necesse est, & quid res ipsa d
OV A a vinum non nutrire suadeant, haec sunt. Si quod
vere nutrire debet, id conuerti in nutriendi corporis substantiam oportet, ita ut non modo illi simile, sed cum eo idem prorsus fiat. quando ergo in corpore nutrimentum nonisi solidis partibus debetur,que solae vivunt, agglucinari etiaipsis, proptereaque, quia crassae sunt, Crassescere, ut in earum substantiam vertatur, vinum necesse est. Atqui a sensu rationeq; alienum est, vini substantiam crassescere posse,& glatinosam reddi, quod aquae naturam ita resere, ut ab Emp docte aqua in ligno putrefacta vocatum sit, & ab Aristotelemiamnum Cum sero ac lotio inter aquae species atque mις
277쪽
positum sit,quae non secus atq; aqua, abire quidem in vapo- Ares vi caloris possunt,erassescere autem non possunt. Aquam autem non alere, non uno loco asseuerat Galenus I. fac. nat. cap. II. Imo vero id alicubi absolute pronunciat, totum id quod bibimus, urinam fieri, nisi si quid cum aluo exit, aut in sudorem, aut per insensilem perspiratum abit. Neq; autem iest,ut quis obiiciat mustum, aut dulce Vinum, quorum Vtru ἐς
nutrit. utrunq; enim nomine tantum vinum esse, non re, Mopere, Aristoteles q. meteor.Cap. 9. plane asseriti nempe quod tale est,non inebriat: de vini autem veri natura est, ut ebri Btatem inducat. Haec sunt quae vino veram nutricndi vim interdici docen ita ut, si quando vinum alere a doctis viris dis Catur,non alio id nomine dici possit, quam ob distributionem
Corum,quae vere nutriunt, quam strenue vinum adiuuat e
nuitate sua,& calore. At vcro quando nulla nobis ullius rei esse maior fides potest,quam quae Opromitur ex scnsu, Consulamus hae in re laesumi. Cur qui vino assia euere, eius abstinentia,S usu aquae, cum consueta tamen ciborum mole, tan- clam virium iacturam pati, repetito autem Vlno, tam prompte refici accidit, si vinum non nutrit Dixeris fortasse, aqua non tam facile distribui in nutriendas partes alimentum, Vt Vino. Quod etsi verum est, cur tamen, quo tempore distributum iam est alimentum, vires longe magis refertas esse obseruamus Cum vini, quam cum aquae potu,non aliam habere causana potest, quam quod vino aliquid nutrimenti accesserit, quod non accesserat aquae potu. Quomodo vero etiam iss D tantopere Corpus augetur,& pinguescit, qui vini plurimum, cibi autem parum sumunt Profecto, quum ad corporum incrementum, non tam auxilio, quod alimentum deserat, quam alimenti ipsius copia sit opus, neque fieri possit,ut cibi pauci magnam corporis molem astruanti huius incrementi causam vino astra re, ita necesse est, ut ipsum non cibos i
278쪽
De potu in morbis. Lib. II. a I
tantum deducere, sed ipsum mei sui ipsius substantia afferre alimentum ι fateri oporteat . verum vinum vere alere, nullus neget, qui aliquos, sine cibo ullo, solo vino vitam dies multos sustinuisse norit. quod & nos & alij obseruarunt, ita ut illi nutriendi vim interdicere, sit discedere a sensu. Sed a cedat sensiti grauissimorum scriptorum authoritas, primumque Hippocratis 2. aph. II. qui scribens facilius esse impleri potu, quam cibo, sicuti Galeno etiam interprςte repletionis nomine non aliud, quam nutritionem veramq; res
ctionem solidarum partium intelligere potest, qHippe eam de qua antea dixerat 2.aph. 7. corpora, quae lente extenuam tu lente,qtiae breui, breuiter esse reficienda, ita potus nomine, siue vinum, siue aquam, siue aliud quid simile intelligat, verum ex hisce singulis accedere corpori alimentum Concedit. Sed & in libro de alimento scribitur, vinum aliquibus esse alimentum . qua sententia, si quis id ita vocari putet, quia
distribuat,no quia alat, is etiam lac, et,quoru proxime mUC ι minit, alimenta vocari dixerit quia distribuant, non quia nu triant,praeter veritatem omnem: aut certe dabit in tam prONimis verbis ομνι Ῥωc, alimenti vocem usurpasse. Est etiam in libro de affecticnibus vina dulcia atque austera, & mellei Colotis, vetusta,ventrem subducere, urinam ciere ac nutrir quod de promotione alimentorum nullus recte interpraei
tur, quum id vini genus minime tenuium sit partium, minusque ad penetrationem aptum. At vetustissimo illi authori minus fortasse diligentiae in cribendo fuisse dixeris. AGD cedamus ad Galenum . Qui humidum , Amenti vehic tum esse, ab Hippoctate L. aph. I 8.edoctus,non semel aquam, vehiculum tantum, non etiam nutrimentum esse professus, nusquam tamen hoc scribit de vino. Imo vero in aphorismis, alimenta inter se comparans, ut uniuersim, ac Celeriter nutriunt,aut contra; sicuti carnes, chleas,& alia id genus,quae
279쪽
vere nutriunt, tardissime ac paulatim, ita vinum celerrime,ac maxime uniuersim nutrire docet. Subdit etiam paulo post, ut in alterius quoq; aphorismi 2. scilicet aph. I I. cap. I I. expositione, NI in lib. de succorum bonitate, & vitio, aquosa in viriorum genere parum praebere alimenti,quum crassa,&flaua multo magis corpus alant.Quib. Iocis quum non comparcntur inter se,nisi qua aliqua in re sunt similia,inter ea, quae tarde, ac paulatim, atq; Ca quae celeriter, & uniuersim nutriunt, aliquid in nutriendo similitudinis Galenu agnoscere necesse scst. Cogitare autem ullam in nutriendo similitudinem esse inter hςc non licet, nisi quod omnia vera nutritione nutriant; qua in alcndi corporis substantiam conuertantur. Vt Carnes igitur, cochleae, M aIia id genus, vera nutritione alu t, ita & Vi ni genus univcrsim. Verum quomodo is no distributione ta- tu, sed veram quoq; nutritionem vino aperte tribuat, manifestum is reliquit, in libro,quod animi mores corporis temperiusequantur Cap. s. ribens vinu re vera, si moderate bibatur, MCocoquere,& distribuere,& sanguine creare,& nutrire. Quin Get in septimo methodi mededi, ad gracilia corpora refici eda, quib.n q; opportuna sunt maximo nutrientia, ut quae dissicil- Iima sunt concoctu, neq; ea quς facillima sunt coco tu, Vt quq minime nutriant, solu vini potu proponit, ut Q contrMijs m dicationi b. Otisfaciat,nutrire inqua possit no leuiter, dc tacite Cocoqui. Et no obscure et libro duodecimo in curanda synco Pa ex flaua bile,in vino vim vere nutriendi agnoscit, quu Vina Prae Vetustate amara reijcit,ut quae Iaudabile nutriente succua miserint, simulq: in iocuda sint,& stomachu offendant. Quo P ctiam loco paulo post agens de aquosis, & suluis Viris, quum
utrisq; celeritas distributionis sit communis, discrimentamo inter ea esse docet, quod sulua ventriculi, S venarum concoctioni magis conducunt,quia magis Calfaciunt, praeterea Ve'
280쪽
De potu in morbis. Lb. II. a s
A sunt opportuna; quorum omnium nullum in aquosis est vianis 1 ex quorum substantia minimum in sanguinis specie m latur. Qtii his in Galeni locis eas voces non dissimularit vina verera amara laudabilem nutrientem succum amisisse9 de
fulva facilius miscerrac nutrire & rursum s ex aquosi vini
substantia minimum in sanguinis specierri mutari9 is in vino praeter distributionem, veram quoque sanguinis gignendi,&:
nutriendi vim inesse non negabit. Sunt alia etiam loca ape L ij ssima quae ta,c affirment. In tertio enim de temperamen. V tis cap. h. scribitur habere quidem vinum opus mora, & pr. Paratione in Ventriculo, iecore, venis, concoquendi in suu- mentis; mutationem autem minimum desiderare, ut nutrire ac roborare celerrime possit. Et in libro de causis morborum cap. 3. est, vinum modice haustum natiuum calorem adaugere, Ut quod maxime proprium,sit alimentum. Et alibi de cyphoide 8. de com p. med. per loc. cap.7. agens Vinum ait nutrire, concoquere, roborare, putrefactioni obsistere. At c in tertio cla alimentorum facultatibus cap. II. M in libello de suo rum bonitate vitio tam aperte gignendi sanguinis vim in omni vini genere seipsum agnoscere Galenus signi ficat, Vt, qui ipsum praeter vim deducendi alimenta, Vinis nutriendi quoque iacuitatem tribuere non concedat, minus
suisse de eius scriptoris sententia sollicitus videri possit: pra
tereaque parvipendere Pauli Aeginetat authoritatem, lib. I. cap. 9 F. qui vinum, in summa, omne nutrirc ait; & Avicennae fidissimi alioqui Galeni interpraetis iudicium, qui ex prOD posito de alimentorum vi agens, tenuis multique nutrimonii esse aquam carnis, vinum, Δί oua sorbilia, quia eorum sutast anxiae plurimum in nutrimentum conuertitur, apertissime pronunciat. Est igitur, quod vinum vere nutriat, statue dum. Neque autem oppositis rationibus satisfacere difficiae