장음표시 사용
291쪽
urinas sudorem atque insensilem perspiratum euacuatur. &in robustiori iam corpore minus impendet a vini efficacia ti. moris . Fert ergo haec aetas inter alias generosissima vina. Quae vero sequitur decrcmenti, in primum dc secundum senium diuisa, sicuti quo superiori proximior est, eo etiam in corporis quoque & sensuum saepe ctiam animi actionibus magis viget,ita in primo senio usus vini sere idem. At in secundo ut s. de tuen. san. cap. F. in quo calor non insitus modo, . sed adscitus quoq; remittitur, maximum ex vino commoduaccedit, quod omnia corporis membra calfacit, & sanguinis serum quo maxime Ca aetδS assivit per urinas expurgat. quare id etiam vinum huic aetati maxime conseri, quod ea opera maxime praestat. Tale Vero est, non nouum, ut quod nec deductionem alimenti in corpus adiuuat, neC urinas promouet, imo vero diu in ventre fluctuans permanet: sed vetus, atque hoc substantia tenue, ut urinas cieat; & fauo colore,
ut quod calore excellit. est enim haec aetas frigida, & calidi ris naturae vino indiget, si modo firmum sit caput. ubi enim sit infirmum, minus generosum & calidum, quare etiam minus antiquum esse praestat. hoc igitur plurimum haec aetas quaerit, ob serosi excrementi copiam, quo redundat. Est tamen etiam, quando neque serosa in corpore humiditas adeo abundat, & liberalius ali desiderant. tunc vero ex usu sunt vina, quae substantiae minus tenuis sunt, & subdulcia.haec enim M sanguinem augent,& nutriunt Corpus. Sane autem id hoc Ioco ex Platone α. de legibus adiscere indignum non sit, Vinum a Deo hominibus datum quasi remedium aduersus senectutis duritiem,ut reiuuenescere videamur.& m stitiae nos
obliuio capiat: ipsaque animi assectio scuti serrum in igne, cx duritie in mollitiem deducta flexibilior fiat.
292쪽
Obseruatio Sexm. Cap. a X XI IM. AEM OHA a v i et & sexus rationem vetustas in dando vino. quet
id mulieribus passim interdixit. non corporis tantum, sed animi gratia .quod eius usu vel insueto, vel importuno, vel immoderato eas incontinentiae vitia saepe incurrisse accidit. Id tamen non raro in ipsarum malis medicamentum per quam necessarium est, ut suo postea locαE Obseruatio confietudinis. Cap. XXXV., CONs V ετ uno autem quantum possit, fusissime indiacat in libro de ratione victus in acutis Hyppocrates, in lib. de consuetudinibus Gal. 8. meth. 9.qui tanti illam aliquando facit, ut etiam malam in aegris non esse mutandam statuat. Admirandus ergo alicui videatur medicorum aetatis nostri consensus,qui sebricitantibus,tis etiam qui vinum semper,nunquam aquam bibere assueti sint, statim interd:cto vi-C no aquae potum uniuersim imperant. Sed ad insueta trans mittiere aliquando oportere Hyppocrates 1. aph. F admo 'nez. transmittendi autem tempus est non per sanitatem m do , sed tunc maxime ubi consuetudo plurimum obsit, contraria ratio iuuet. id quod maxime in febribus accidit, de quibus suo postea loco. Illud hic de consuetudine scire sit satis, cauendam quidem quantum licet repentinam mutationem omnem magnam. est tamen ea saepe utilis, quae per media.. Quibus enim meracum & multum bibere assuetis, quibusq; D aduersus aquae potus est , ijs si ipsos trensire ad aquam opus st,gutus aquae aliquot prima die paucis, mox paulo pluribus,' atq; deinceps etiam pluribus vino immistis,ad aqua sine magna molestia traducuntur. Sic vero & mutationes in dissi,
reniijs vini singulis sensim sectae,minus sunt molestae.
293쪽
Obseruatio rerum non naturalium ad rectum vini v
SE V VNTVR res non naturales. Inter quas Iocum primum aer tenet. ad quem & coeli status, & anni tempus,& regio resertur. Habet aer rationem causae salubris,ubi temperatus est, insalubris ubi intemperatus. Calidiori ergo δe sicciori, opponendus frigidus & humidus potus. ac propterea eo tempore a generoso, Vetusto, mera , Vino, temperato . homini abstinendum. Et uniuersim vel aqua vel dilutum vinum etiam largius, ad caliditatem siccitatemq; temperanda bibendum. Frigidiori atq; humidiori contra generosum, me racum , Vetus, exiguum ex usu est. Sic fere in de salubri di ea Polybus . Moderata vero anni, temporis, & regionis Constitutio moderatum quaerit. Quod si ad alimenta reliqua viani potus recte sit instituendus, plura hic obseruanda sunt c, pila. nempe tum ciborum substantia, qualitates, copia; tum Copportunum eius sumendi tempus, NI ordo. Cum cibis igitur crassioris crudioris dissiciliorisq; concoctu substantiς,quia
adiuuare coctionem, dc attenuare crudos succos expedit, vi num conuenit tenue, ac generosum. non tamen si tenuiores
aut faciliores ad coquendum sint cibi, ex usu semper est imbecillum . Fugacibus enim fiuctibus qui tamen omnes Ciuscemodi sunt imbecillum vinum non recte coniungitur. Vt quod inutilem humiditatem aquae instar auger in corpore potest. Quare qui post ficus, melones, uuas, Vel aquam, Duel dilutius, aut imbecillius vinum sumunt, nisi seruidiori natura sint,& parce bibant, aluo fiunt humidiori. Ad hunc locum pertinet, sint ne alimenta solida substantia, an liquida. Quymenim vini in sitis remedium, atque ad ciborum distributionem, imo & coctionem, quae est quaedam elix tio, let
294쪽
tio, legitimus sit usus; a mollioribus cibis praesertim liquidis . quales sunt sorbitiones quaevis, importunus est potus reicuitasque alterius S vini. quod illi sitim non faciunt,nis salsuginosi sint, M ut liquidi sent ita ad distributionem ad elixationem satis sunt apti . contra post solidiores, S duriores Crubos totidem nominibus utilis cst a cibo vini potus. Sunt ad rectum vini usum ciborum quoque qualitates obseruandae. Nulli ergo, qui sanae sit mentis, non apertum est, Calidioriti bus, & aromate multo conditis alimentis nisi calida' intemperiem inducendi aut seruandi animus siti non recte generosiora vina coniungi. ab his enim & sitis illa inexhausta,& calidior iecoris renum qi intemperies, mox δc Calculi, po-dalgiae; destillationes contumacissimae. quibus Viam maxime faciente usu gelidi potus, in quem ab immoderato viscerum feruore necessario impelluntur j in miserrimam vi tam S praeproperu interitum incontinentes homines ruunt. Sumicur etiam a ciborum copia indicatio de vini usu. siue C enim quis paucis, siue plurimis cibis potum quoque multum adiiciat, in ventriculi distentionem, fluctuationem, i
ritationem , Vomitumue ut incurrat, necesse est. moderatus
vini potus adiuuare coctionem Se distributionem potest. Sed ex tempore, atqι ordine sumendi vini quae varietas Eius ante cibum generosi, & veteris, de pauculi usus ventriculi frigiditatem saepe correxit ., multi, iecoris 3c renum adauxit calorem. frequenter repleto capite, factaq; inutilis ab eo humoris diffusione in neruosum genus, apoplexiam,epilepsiam, D articulares assectus inuexit, aut irritavit. Cum cibo autem, Mpostquam aliquid eius sumptum est, vinum tutius semper su miruta Non desunt tu, qui nisi eius aliquid prius hauriant, capere cibum non possint. quibus. ventriculi os pituita sordi dum est: quam vini tantillum primo loco sumptu deterge R α Et m
295쪽
Et melius quidem institutum est, si minutis, & erebris poenus agatur, quam si amplius M paucis; quod cibi exactius p
tui commiscentur neq; fluctuanti minusq; ciborum appete-tia frangitur. quamuis enim multi, nis primus haustus sit luberalior , sedare sitim vel cibos copere nequeant, si tamen reliqui minutiores sint,nihil aut parum impedimenti ad ventriculi obeunda munera affert. Neque vero Aristotelis 3. probi. x x.obstat iudicium, scribentis qui ampliori & kecundo calice bibunt, minus quam qui minutis,ebrios fieri quod ex ane- . xis illis calor superficialis reprimitur. μmpe rcctὰ ille, si de Ueadem in totum,vini mensura sui par est) intelligas. Quum
. n.Vinum modicum opotum celeriter in ventriculo cate1cat, ex eo etiam ubi incaluit, loris evaporatio fit in caput; ita vestequenti, licet exiguo, potu, frequens evaporatio celeriter excitata & in imbecillum caput clata facile inscrre remulcnei am potis r. contra etiam uberior potus non tam prompte in kentriculo calet: imo ucro, quasi eius calorem copia sustocas, atque, ut ait Aristoteles, roprimen , ne ex Vino vapores faci- ala in caput efferantur, essicit. Non tam prompte igitur obrietas ex ampliori calice accidit, atque ex minutis. Quum a tem plurimis ad fauces ab alimentorum reliquij, eluendas mos sit claudendi cibum potu; cibum tamen omnem solida aliqua re concludere maxime expedit, quo ventriculi os sc- Catum arctius occludatur ; & crudi alimentorum vapores a Capite arceantur, dc alimentorum concoctio in ventre celerius meliusque obeatur . neque tamen post id, quicquid est, solidi, assumptum, aliquid impedit ut vino vel fauces abluan- Dtur, vel tricentur dentes s modo non deglutiatur. Inter resia non naturales, ad rectum vini usum,non parum interest,somni de vigiliarum obseruatio. Vulgatum illud est de meraco ac vetusto, quod vigilias etiam contumacioros pariat.' ἀ- Si quis
296쪽
si quis ergo homini vigilijs nimiis laboranti vel meracum vesvetustum ac generosum deti sane is Vigilias maiores pariati non tamen ubi somniculosus, quis fuerit, id vini genus tuto aliquis dederit, nisi admodum exiguum. efferre enim in ca . put solet copiosiores halitus , atque ipsum replere . quod ad somnolentiam augendam valet. Ad vigilias ergo corrigem das oligophorum dilutumqae facit. non tamen ad excitanodum a somno meracum facit. Qui a coena somnum captu ri, vinum, ut multis in more est, minus parce bibunt, eo pe s cant, quod crudi ex alimentis vapores in caput, & largius efferuntur; S ob caloris intro reuocationem, in eo haerent. unde capitis grauitates, destillationes, aliaque ex repletione vitia. Qui vero statim a somno bibunt, ut concocto iam crubo exiguum quid ad distributionem fortasse conferre hoc alia quid potest: ita si nondum concoctus ille sit, crudos hum res In venis facile est ut congerant. Nunc si ad euacuationem atque repletionem accedamus,sicuti quibus aluus laxior est, Vinum adstringens & nigrum ex usu est; ita dulce quibus ad-C strictior. Sed & in euacuatione omni quae sit ex venoso ge nere, siue per urinas, siue per sudores, aut insensilem persipiaratum, imo & in haemorrhagia omni adstringens & nigrum
Conserti in retentione tenue album flauum. generosum quidem ubi crassa materia attenuanda est. aquosum aut medi
cre ubi tenuis est & serosa. Ad repentinas autem euacuati nes & animi desectus,quid tenue & odoratum conserat, ignotum illis non est qui in syncopis curandis sunt versati. Indi D cant autem motus quoque ac quies vini usum. sed eo nomine, quo motum euacuatio sequitur insensilis, quietem superfluorum retentio. ita ut eadem de vini usu, quae de illis sit ra- ω . In animi tandem perturbationibus quae ipsae quQque admotum reseruntur, apertum cuique est, vinum lenire cura tristibus hilaritatem, & timidis addere animum, acuere in
297쪽
genia, in periculis sacere audacem, in iram temeritatemque 1' sapientes etiam homines. praecipites dare. Haec de non na- .. . . turalium rerum in vini usu Obseruataonco i
Fictiiij potus vari, in aqua se vini locum. Finitiorum iis rum uino υμ generatim. Cap. XXXVII.
A v AE & vini de quibus hactenus, neque ubique opti- .riti copia est, nequc ubi ea est opportunus cius tempercst usus Fuit ergo vetustissimis etiam *mporruus diligenter BPerquisitum aliquid, quod ad sedandam sitim ad variosque 'Vsus aptum csset, in quos tum aqua tum vinum Venit. Ita quidem alias Tithum, Δί nunc cerui & pqmorum, ac Fu'norum succus pro potu est varij x in regipnibu', quae carent Vino. Sed a medicis pro illis liquore* pluris varia artet iuueti sunt per ex prcisionpm, decoctione', msi ra ionem, distillati nom. de quibus hic locus postulat, aliqua 't dicamus . illud ergo primum poncdu est factitios cit enim ap- Cpellcmus huiuscemodi liquores, alios ex re Mna, alios ex pluribus confici. Ex re una vel per cxpressonem,uci per distillationem. exi pluribus vero S ijsdem modis, S praeterea per infusionem dc decoctionem. Per expressionem ergo ex re una non secus atque ex uuis vinum,ita ex ipsis mei uvis,sed acerbis, omphacium, de ex malis tum cydoni3s, tum punicisi alio licet quam a veteribus modo) nunc viaque succus extrahitur. quo pacto ex omnis generis malis in frigidioribus DBelgij regionibus: dc alibi ex berberis, prunisue tum stlue - .stribus tum urbanis. Non secus ex rebus multis in aqua, aut vino aut Omphacio, aut etiam lacte, aut illius sero,maceratis, ac percolatis, atque cxpressis seri solet aptus aliquis ad bibe- dum liquor . Sic veteres quod e vinaceis in aqua infusis post expressionem superest, ad carycinum, & ficatum Vinum pa-
298쪽
i randum sumebant. & ex cydonio contuso, ac in mustum d misso, traiectibiim dehinc iacta per colum, cydoni te vinum faciebant. dc ex robus uuiijs simul mistis in aqu* vel insulis, vel incoctis & alias, de nunc etiam decocta, atquc insula variria , imo& stillatili, liquores parantur ad bibendum, in usus varios. Non parua aulcm diligentia depius Ruseligustribus sub nomine vini plura memoriae prodidit Dioscorides, lib. s. & ad eius exemplum tot posteriores addidere, ut iam nullum fere morbi sit genus frigidum, aduersus quodnon sit E medicatum aliquod vinum inuentum; neque calidum, sui non opponat sillatilius aliquis liquor, avitissuurna, Rut detractum, maxima cum medicinae laudς,& mrorum c paOdo. Sed de his sigillatim agere nihil hoc loco opus est, qu bus insequenti volumine suo loco, ubi de priuato in singulis morbis potu agemus. Non illud autem hic praetcreundum est, in liquorum medicatorum genere, qui ad curandos mor
' i mos Veniunt, praecipuum locum medicatum vinum Obt: ne re. Quando cnim medicamenti vires in eas corporis partes C pexserti, quae aegrotant, necesse est. Est aurum mcdicamentusui & substantia & qualitatibus, sapore M odore plerumquQingratum, ita ut ipsum neque palatum sirpe, nequc ventriculus admittat. praetercaque si admittat, haereat id tamen sequenter in ventre, ncque facile quo oportet, eius Vis pertin-Sat ι pulchre hilce incommodis omnibus consultum est vini
Vsu, quod iamiliaritate substantiar, saporis atque odoris suauitate homini gratissimum, horridam medicamentorum na- turam obtegens de castigans essicit, ut facilius sumantur, sum- D ptaque in ventriculo contineantur; dc ab hoc in uniuersum
corpus ob eius tenuitatem prompte vis eorum omnis in prae
Cipuas partes singulas dispergatur, bc eas corroboret. Sed Millud notandum Vn conficiendis ciuscemodi vinis, Vetera bus
morem nouo adhuc & musto maxima ex parte Vii. at-
299쪽
que id eonsulto, quod seruendo simul cum adiectis rebus, illarum in se vires altius suscipit,quam si iam desa catum si v num. Est M in horum usu ia non negligendum, quod admonet Dioscorides, medicata vina non esse sanis utilia: neque etiam ubi adsit febris esse usurpanda, via scilicet febris sit vel acuta, vel recens. nempἡ ω ille ipse author melicite vinum , quod ex musto melle M sale conficitur, in diuturnis sebribus ijs qui infirmo stomacho sunt, commendati & vinum cui M. gida aliqua iniecta sint maceranda, qualis inissus . sonchus, lychen, in febribus biliosis nothis iuuisse, non raro est sese auatum. Atque haecde medicato, sed factitio potu in uniue sum. nempe in medicatae potionis genere mulis quoque sunt aquarum species,sed ri naturales.de quibus asere nostri non est instituti.
300쪽
es de priuaso in morbis potu ex veteribus .
G E nunc, ut appareat, quomodo varii γῆ tus quos Vniuersim proposuimus, tuto duci in usum possint, quo pacto illis in omni cor poris Fraui morbo priuatim usi sint veteres , facto a capitis viiijs exordio, perquiramus. Et quando non aliud hic a nobis quaeritur, quam ut medicis nae candidati,ac nondum plene exercitati per nos, quantum licet, proficiant, liceat ad uberiorem illorum utilitatem, si aD sectus alicuius natura obscurior fuerit, eam patefacere: & si quod non ita vulgare, aut eriam suspectum praesidium in cuiusq; viiij curatione Occurrar, expendere, atq; in suas, Moad eius fieri potest, causas referre.
occvRR τ primum Caput . Quae par quia aeri e posita evitare ipsius iniurias non facile serest ι M sum m. corporis loco sita, a corde,iecore entriculo, M partibus quibusq; alijs etiam extremis,per arter , nilque