장음표시 사용
331쪽
ecti te a rdesti desectum,ita ut succiamHuo nutriti se ut corpus ominem non possit,sunt illi etiam frigus ob insui caloris extinctionem 'pierunque grauiter olent,id quod humores in corpore omnes insigni putredine a sectos esse plane docet. vll causa vero, quia vires iam languidas languidiores reddunt ob dissipationem pirituum,qui simul cum ipsis conue
IT A quidem constare ex superiori disputatione Iam viamtur, animi deliquium, ac syncopam omnCm , lad obstru- , ctionem, vel compressio'em,vel angustiam, vel concidentia meatuum cordis, ut proximos morbos reserri. Hortim am Giem proximas Causas esse, priorum quidem duorum, tum copiam, tum crassitudinem humorum,aut spirituum;posterioru ero eorundem, simulq; vitalis caloris tum inopiam tum mutat em in substantia , aut qualitate. Sed& illud ex is purioribus pender, propositos allectus , licet semper cordis sint mala,aliquando tamen esse per semoclis ι aliquando per consensum partium aliarum,maximo autem oris ventriculi. His igitur constitutis apertum ilhid quoque est, ad horum affectuum Curationem,pro natura & causarum,& affectae parti , praesidia varia requiri. Accidunt autem his aliquando sym-zptomata alia viribus maxime aduersa, ut immodicus sudor,' quae priuata medici curam postulant .itaque ab his quoque, tum remediosum aliorum,tum potus maxime de quo iussi υ uta nobis actio est quaerendus est vias l. Asci ergo, quae do
332쪽
his veteres scripserint, videamus. ae primum quae Galenus. A I, i. mir in libro de arte tandi ad Glauconem I. cap. IA. doeens quomodo symptomatibus,quae in febribus accidunt occurrendum si, animi quoque deliquium proponit. & variis eius allatis causis,ut singulae occurrunt, ita singulis affert r medium . Eas omnes, quia inter iplas pro communi quadam ratione aliae aliis conueniunt,aut disserunt, ad duas series, fi
sit ex materiae copia,tum utili tum inutilis;altera ex utilis tu inopia,tum mutatione in substantia, aut qualitate ita vi in au' tera,curationis scopus esse debeat detracti in altera adiectio aut alteratio. Propostra igitur seorsu una,mox & altera serie,' nuae diuinus ille vir scripsit, videamus. εc facto ab ea princ, pio , quae ex Vtilis materiae culpa est, a qua ipse curationem exorditunillius praecepta, imo Vmba fingula, non modo quae de potu,sed quς de reliqua etiam curatione senu, non quo o
dine ipse scripsit, sed qui commodior est, ad rei claritatem
blutionu ex utilis materia inopia curatio a Galeno propos' ara eius sentenm expensio, est explicatio, primum automi ilhmeua ex cholera, diar ea, o sanetumi eua-
FREMENτην immoderatae euaeuationes animi de , ctum, dc syncopa m pariunt,eae vero maxime, quibuscuo magna corporis purturbatio est. In eo genere cholera est .starquaturium deorsumque concitati humores, contrario illo Imi petu violentissime aegrum exagitant, cum spirituum distolutione immoderata. Non leuiter etiam dianhea conturbatica vero maximo cum qua . praeterhumorum euacuationem, laus quoque ooniungitur . non enim stequenti modo turre- , t Gione,
333쪽
ctione,ut ait Hippocrates t. progn. I aὸssitudinem vigilia': accidere necesse cst cum periculo desectus animi', 'sed priuatim ob dolorem ab Vlcere,nimis dissipantur spiritus,cum maiori virium iactura. Fic& a sanguinis quoque euacuatione animi dcsectus; quia, licet in hac, talis agitatio non sit, qualis in cholera; maior tamen succedit virium langor quia id in hac exit,quo nutriri corpus dubet; in alijs, praui s*pe humores excernuntur,quos, nisi consertim nimis S subito violenter exirent,exirς ne esses,1 Vbi ex his,quos proposuimus, ma- stlis animi desectus aecida ,Galenus I .ad Glauc. I. . aquam ait stigidam aspergendam; nares appraehendendas, os ventricu li persticandum,Vomitum imperandum,irritato etiam stomacho, digitorum, aut pennae immissione. addit praeterea de imhciendis vinculis quaedam.quae postea. Nunc autem,id quinustione dignum est, an quaecunque cx praepositis causis animi desectum facit, illi singula ea remedia conueniant. Et ab aspersione quidem stigidae, ac narium constrictione, quid expectare liceat, apertum est. fit enim pereas spirituum humorumq; C ad interiores paries reuocatio, effusioni ad exteriora contraria . At in contractione illa,tanta spirituum in thorace fit collectio,vi,qui quiescere non possunt dum denegato exitu per superiora, viam sibi qu erunt per inferiora, non leue periculusit, ne cum impetu exilientes est enim spirituum motus non sine impetu, quando ab Hippocrate impetum facientes Ut eantur) abductis secum humoribus euacuationes per inseri xa promoueant, ita V vel aspersio stigidae in faciem, vel na-. xium appraehenso,in diarrhea fortasse non sit,uel utilis, vel tu Di ta. Quorsum vero in choleris ventriculi ios perfricare. aut . etiam vomitum imperam , atqι ventriculum ad vomendum
irritare Nihil quidem obscurum est, tum stictionem ealface- . m,tum Calidit ossiaxi promoueri, cohiberi autem stigiditate . Cur no ergo potius in eo malo spongias stigida im-
334쪽
, Ventriculo admouere, ut in ardentibus febribu , ' mculi ipsi ardoribus mos erat e iud vero ea violeno vomitu amictam vomi nastis
hendi sunt loras spiritus, incorde πω adaucto
. R PVixea. Ped α vomitus quum praecipitur,
335쪽
pitur,leuis pricipitur,digitis tantum, aut penna Immi Issenetiam sumpta,aut radicula, aut eleboro alioue simili. si enim ex cholera animi sit deiectus, sat est. vi quod iam ventriculo insidet educatur, nequ aliquid in ipsum aliunde trahatur. si ex diarrhaea, aut Vlla alia copiosa consertimque facta euacuatatione, suspectus est validqs Omnis vomitus, tum propter fiebre quae exasperari calidis validisque medicamentis solet, tum propter vires , quaS iam ex animi desectu languentes noua perturbatione spirituumq; absumptione facile valentior vo- Bmitus disijcit. Subdit de reuulsione per iniecta manibus , Merurib'vincula,in hoc affectu. imo, Min alijs ubi te itere oporteat,quaedam maxime digna obseruatu. sed ea persequi h ius non est loci. Illud tamen, quod ad vincula pertinet, praeterire non licet,quod vel non vidit, vel neglexit Galenus . a tuum constrictioni in eruptione sanguinis non consensisse Archigenem,ut author est Scribonius lib. de com p. med.cap. LIimo vero Communem usum damnasse. Nempe, constricti ne musculorum sanguinis eruptionem excitari, quum omnis G constrictio in utranq; partem contentam materiam impel.
flat, viris exemplo: quem, si quis medium laqueo constringat Iiquorem qui in eo est,in utraq: partem supra infraq; laqueu excludi videbit: ita ut eo alicubi perforato, quod in ipso continebatur, foras cum impetu eiaculetur. Non secus iniecto venae laqueo, siue supra, siue infra laqueum venam tundas, sanguis exit. Sic & sorti vincula artui alicui inducto erumpere e vulnere sanguinem obseruatur. Haec sere ex illo. Ca gerum,Vr,quod Archigenes obiacit verendum est, si vinculum M parti, quae affectae sit proxima,iniiciatur, ita, si rimotae, nihillest, quod metuas. imo vero, quum perpetuum sit ad dolem rem partem fluxiones senii Constricto arctius, ita ut doleae, artu,qui a vulnere sit remotus,sicuti reuellendi ratio postulat saguinis exitus cohibetur. At vero in hoc ex propositis causis
336쪽
affectu,quid de potui Galenus exolutionem, quae ex confer V tis fit euacuationibus, praesertimq; si fluxiones ad ventriculurepant, vinum aut frigida icmperatum sanare. Quod p-ceptum, quia priuatam in fluxionibus ad ventriculum obseruuationcm habet, illic cxpendemus, ubi de animi desectu exH ntriculi vitio dicendum est. Illud hic tamen notandum , quod in immoilerata cinguinis euacuatione vinum deligit Crassum,nigrum, atque aeCrbum. Quorsum ergo id e An quia quod tale est,crassiorem reddit sanguinem,& meatus densate At vere nullum vinum licet crassum si sit defaecatum , qualoin hoc affectu esse debet in crassefacere sanguinem potest, ob vim quam insitam Labet caloris, Cuius munus est attenuaret minus tamen attenuat: quare S fluxiones minus promouet . At nonne in desectu virium celerima spirituum resectione, distributioneq; opus est Nigrum etgo,& crassum. & ac rhu, in proposito affectu inutile est. Sed idem etiam odoratum esse oportet. odore autem spiritus recreantur. propterea, C quamuis ad sistendas fluxiones potio ex punici mali succo, multaeque aliae consimiles frigidae longe sint aptiores 1 hic ta
men opportunius Vinum est; non spirituum modo,qui odore, ut d ustum est, celerrime instMirantur, sed sanguinis quoq; gratia,cuius euacuationi Opponere oportet eius regenerationem.
quam in vini geneIC Vnivcrso,Vivum quale proponitur, maxime omnium potest promouere. Sane autem in fluxioniabus, prςter reuulsonem repulsio quoq; plurimum Valci. quare in sanguinis eruptione, locis, e quibus illa est, imponendat ait quae roborandi vim habent:capiti vcro & fronti, tum haec: ipsa,tum ea etiam quae refrigerant. Robur autem afferunt, quae temperiem conseruant, aut restituunt: at hic quae dc sant,angustioresq; unde sanguis flui meatus reddunt. Si ergo C ventriculo, utero,stomacbo, thorace sit fluxus, ea imp DNnda ait,quae robpraudi vim habent. capiti vero b fronti, dc
337쪽
haec ipsa,& ea quae refrigerant. Quae digna sunt notatu. ω- , mum quidem, quod non modo ventriculo, sed etiam stomaeho vult ea imponi,obscurum est. Quomodo enim aliquid ventriculo admoueri possis,quod eius ori, quod stomachum
vocant,non admoueaturi solum Certe eius os ad ensiformem
chartilagi hem,locum dat extrinsecis medicamentisi quum reliquum ipsius corpus,iecori, lieni, omento, & Ausculis quoqι praeter earneam membranam, & cutem subiaceat. Sed cur etiam his quas enumerat partibus, admoueri frigida non de- abet Αn, ut Stephanus Atheniensis Com. in libri ad Glauco. ne, quia hae partes neruosiores sunsi & nullum habent propugnaculum, quod prohibcre pol sit, ne ad earum imum frigus
penerret Non videtur. Demus enim ventriculum, & eiusos, nec non 6c uterum neruosas esse partes,thorax tamen ne uosus non est, sed osseus, S musculosus. praetereaq; utero nodeest propugnaculum:Cui non modo velim,sed etiam os pubis, ac praeterea abdominis Extrema supraposita sunt. Quae autem neruosae sunt partes, stigidi sunt natura temperamen. Qt , at simile a simili moderato minus quam adissimili laeditur. imo vero quod aperte Galenus docet 7. messi. I 3. sicuti quae partes natura calidae si in contrariam intemperiem labantur.
liberalius diutiusq; calfaciendae sunt; ita quae stigidae, si calida
Iaborent, liberalius itidem,ac diutius refrigerandae. Hae igitur partes singulae, quum in calidam intemperiem labuntur, non solum a stigiditate non laeduntur, sed maxime etiam iuuantur. quare hic ipse aut hor paulo post bene esse ait, ubi ventriculus aestuat frigida roborantibus permista admouere. imo Oidem, frigidam quoque aquam opportune epotam admonet adiuvasse. Caeterum,quod primum praeter stomachum ventriculus quoque in proposita sententia additur, male addi. ur. graece est quae Vox, licet pro ventriculo huic ipsi audiori,atq: Hippocrati aliquando veniat i liic tamen ventre reliquum
338쪽
reliquum praeter ventriculum significat, maxime intem i cur,atq; intestina,quibus duplex ille sanguinis fluxus accidit. quem dysenteriam tum hepaticam, tum iratestinatem vocat. Cur autem hisce partibus actu, potestateue insigniter frigida
non conueniant, ratio est, quia Carum munus toti Corpori necessarium est; ob coctionem quidem & nutritionem, ventruculi de iecinoris, thoracis ob spirationem vitaeq; in uniuer-isum distributionem a corde: uteri vero tum ob istius expuris
- gationem, tum ob generationem. Non ergo in his a frigidis cauendum est, quia sint neruosae partes: sed quia praecipuaru ad vitamque necessariarum facultatum sunt sentes: propte rea summa in his animaduersione est opus, ne instus earum calor facultatum administer insueta qualitate insigni laedatur . Et nilui impedit tamen, quin illis frigida quoque opportune possint admoueri, ut propositae rationes docent. Ducic alia proponit Galenus, ubi sanguis a superficie, aut vena in naribus re in erumpat,obseruanda . alterum,medicamenti alicuius ex iis,quae sanguinena supprimunt, impositionem, est Ium abstinentiam abalnm. vera non negligenda. Suppri. munt autem tum roborantia simul,& astringentia,quae in sanguinis eruptione ab interioribus proposui tum praewrea -- plastica atque inducentia citistam. Et non minus quidem si
ex profundo fluat sanguis prossint posteriora, quam si ex su.
perficie . contra Ple non mimis in hac quam in illa prosunt roborantia, Sc refrigcrantia : sed facilius emplastica atque ustio superficiei accommodantur. Si enim ab imo vulnere si flu-D xio,non nis per fistulas immitat, vel medicamcntum c la, sticunxvel serrum candens,autexurens medicamentum p.rtest. QMd autem debalneis scribitur, de calidis intelliger dum est . alioqui partem, a qua sanguis fluit immittere in fringaea na, aut mue obtegere, cratacem redat sanguinem , sic
339쪽
Exblationas exsudoris multitudine ex Galenos aio rerum, is
t A D spirituum inopiam is quoque animi desectus pertianet, qui ex sudoris fit multudine. In quo, quum G Ienus balneas, ut quae plurimum nocent, interdicat; astricti nem cutis imperet, ventis etiam restigerantibus admistisi vianum det fiigidum,& nihil omnino calidi, Caueat a vinculis, de motu omni: quia Caelius Aurelianus de hac re plura secundo acui. morb. 3 7. non temere fiet, si quae ille proponit, expendantur. ut quibus explicatis, Galeni quoque in curando scopi indicentur. Is ergo,quum hoc malum febremque ardontem aqua stequentissime fit, virium dissolutionem Sc sudores inutiles qui illi coniunguntur, ad methodicorum doctrinam, uniuersim pendere ex meatuum laxitate intelligeret, restigeran. tibus Si densantibus statim occurrit. Itaque collocato aegro in loco natura artoq; stigido, strato comodo, imperataq; ani- Cmi δc corporis quiere, caput in statu accessionis stigido oleo sotiet,ori,collo, ac pectori spongias liquore aliquo stigido, Mastringenti imbutas admouet. aspergit stigidis, variisque inunctionibus, &cataplasmatibus saepius immutatis, Corporis loco vario admotis, sudorem studet cohibere. Hinc ad victum accedens, primum potum instituit stigidum, paruum,& paulatim. Dchinc facta obseruatione ex seruore corporis an adsit sebris: aut si non adsit,ex pulsus robore, symptomatibusque alijs, ubi tempus nondum sit dandi cibi,aegrum susti- Dnet, tum odoramentis non acrioribus, sed temperatis, tu mulso bene decocto: aut post haec pyro,aut cydonio malo cocto . Tandemque ad cibos descendens simplicem dat cibum serugidum,non prorsus liquidum,sed qualis panis ex aqua stigi. da diligenter elotus,orTZaM aha, inter quae ova mollia. His
340쪽
a si non reparentur vires, vario id cibo assequi tentat. Quoil se
non liceat,ad vini potum accedit,albi, non turbidi, subausteri. de medij temporis, qualε Surrentinum, vel Falernum: aut, si febres corpus teneant,' lenius, & tenuius. ita ut in magna dissolutione corporis, atque, si stigidum ipsum si, & sine s bre, ad firmiora magisque nutrientia vina accedat. Sed haec, quum primum danda, in medio cibo cum halica dari iubet, P qua etiam temperando, vel cum pane dissoluendo, & i B sundendo, miscendo nunc plus, nunc minus frigidae, ac rein Centis aquae, vel etiam niuei liquoris . Sic per interualla
nutriendum parum, & tape. Non misistit autem sen per in Vino. Signa autem quando ab eo desistendum sit, haec esse ait. Torpor stuporque corporis; pulsus erectior, sudorisse quoque fluor primo non stigidus, dehinc abstinetur. semini, nus insequens, & ad omnia quaeque facilis aegrotantis is arrisio . Tunc denique oportet non dense, atque semelis Vinum detrahere, sed paulatim subducere, & magis si s C ri bres nullae suerint repertae. At si post sudoris abstinenseri tiam sebrium fuerint accessones subsequutae, & aegrotanis tes sufficienter resumptos senserimus, omnino vinum ex Memplo detrahimus . Sin vero adhuc imbecilles viribus se viderimus, dabimus vinum moderatione cautissima. Sub dii deinceps dandum esse cibum sicqvcnter, ac pene On-.tin UC, nunc ex vino, nunc ex aceto, nunc ex aqua. Et, si
cibi fastidio tenentur, pugnandum tum ciborum varietate, Ut ex multis parum sumendo reficiatur, tum odoramentis.
M Quod si omnis spes sit adempta, clystere cibum iniicit, non
ex lubrica re qualis piistina, sed ex lenticula. Nutrit au-tem etiam panis in vino cum aqua expreta succo . Hec f re ille, licet longe fusius. quae quamuis non omnia de potu, placuit tamen referre, ut non indigna obseruatione. In hac