장음표시 사용
341쪽
igitur curatione illud primum notatu dignum, Mod ad- res, . Ciendas vires exorditur a potu, non diuersus ab Hippocrate, 'qui si cito nutriendum sit, utendum liquidis admonet libr/ide alimento. Dat ergo potum frigidum, paruum, &pau lati m. At cuius nam rei potum, non explicat. Consulm, da est affectus natura . qui, quum sit praeceps virium lapsus, frequenter cum ardeo;osebre, postularet quidem aquae pintum febris e at non exiguum, neque paulatim, quo extingui tantum incendium non potest . sed neque plurimum, nequς aconsertim . quia calorem imbecillum extingui periculum est.
Virium igitur gratia potus proponitur, recte posthabitasebre Contulitur viribus, quarum imbecillitas vigente prae cipiti dissipatione nutritionem postulat, quam celerrimam. nutrire a 3tem aqua sola parum potest . ea longe magis, Visenum . distribuere auwm quam maxime aqua potest . quae Aristoteli tenuit sima est liquorum omnium , & Hippocrati libr. de alimento est alimenti vehiculum . cuius tenuitatis , quo magis particeps est vinum, eo magis adiuuat dia Cstributionem. quare tenuia vina aquosa, longe ad hoc magis probantur, quam crassa,&sne aqua. Dandum ergo hoc loco non aqua, sed vinum ι & id non crassum, sed te-nue, dilutum. Sic Galenus Ιχ. meth. 6. in syncopa, quae en nimia succorum tenuitate laxitateque meatuum est qualis . hic ab Aureliano curatur aquosum vinum statim necessa rium esse ait ibidem capitulo tertio, & quarto, in stomachica quoque tum ex crudis, tum ex biliosis humoribus, uniuersi in , licet utraque sit cum alienae materiae copia, tamen DVtrique etiam propriae inopia coniungitur, ad huius, quae deficit instaurationem, & virium conseruationem dat vi num, Ut quod, & non parum alit, & alimenti deductionem in corpus promouet, id vero cum aqua frigida calidiotii Me ι non calido, calida. Sed hic, quum non eadem sit vini
342쪽
De potu in morbis. Lib. III. s ra
ni omnis natura, quale deligendum sit, aliquid est dubita-6 tionis. Galenus ad instaurandas vires austera prorsus dam nat : quae ventriculum quidem roborant , caputque inter omnia vina m mime tentanti caeterum digestionem in corripus non promouent. quae magis ait fugienda esse in syncoispa praehensis, non secus quam aquam. Sed &' Aretaeus L. de curat. ac. s. vinum in hoc affectu quaerit odoratum, haudita multum astringens, &quam minime crassum,tale autem non est austerum . Contra tamen & Aurelianus, ut diximus. 3 austerum hic quaerit. &, si rem expendamus, austerum a solute damnare in syncopa non licet. Cuius est, ut non eo tantum nomine Conserat, quod ventriculo affert robur 1 sed etiam, quia, ut Crassum est, magis nutrit. crassa enim vinari non longe a superiori sententia scribit Galenus) nutriuntis magis quam tenuia, & vitiosos succos, omnium vinorumri Celerrime sanguinem generando, corrigunt. Imo ille ipse Galenus, qui austera damnat, non multo superiori loco di-- xerat deligendum quidem vinum semper optimum & aptisi C simum ad deductionem, quale Mulsum, de Lesbium. quod si non adsit, ut in Asia, illic aut Aphrodiense petendum, aut austerum Tmolite, aut simile aliud, quod & colore fulvum sit, & ilico quum bibitur, manifeste calefaciat. Vitium igitur, quod in sententia illa austeris tribuit Galenus, maximὰ austeris inest,non quibus moderata insit austeritas. Sed nec austerum prorsus quaerit Aurelianus, illud scribens esse opo tere album, non turbidum, subausterum, δc medij temporis, quale Surrentinum. Sic Celsus lib. s cap. I9. subausterum i D probat. Et Galenus ante superiora omnia scribit, syncopae praehensis commodissima esse vina, quae, quum naturaliter austera sint,sensilem iam astringendi vim ob vetustatem non amplius exhibent, caliditatem tamen euidentem habent et MN in hoc genere vinorum optimum esse ait Surrentinum, M
343쪽
alia quaedam quae omnia astringunt. Restat in Galeni sen- Atentia, qua de austeris,scrupulus. Ea enim ideo improbans, quia digestionem in corpus non promouent; subdit, propterea ipsa non secus fugienda, quam aquam. A te igitur aqua digestionem in corpus non promoueti Nullus certe merito id absolute de aqua proferri a Galeno existimet, non ignaro, aquae esse ut maxime distributionem adiuuet ob tenuitatem.
est id igitur de stigidiori, quam eo nomine alibi damnat. vox igitur hoc loco deiideratur,quae id exprimat. Verum, si frigitatis hoc vitium est, quomodo hic vinum frigidum, ac non B potius calidu quaeritur, ubi celerrima distributione est opus Nam M Aretaeus invia vini primo bucellas panis calefactas vino madefacit, quae duae tresue initio praebeantur . d hinc vinum dari iubet calidum,licet postea ad mededum siti, det etiam frigidum . Sed calor spiritus dissipat, & sudores
promouet: quae duo mala hic urgent. stigus contra, Corporis . meatus densat; tenuiore': M spiritus S humores crasseiacit.
quae duo colerem distributionem remorantur. Vino igitur, C quod. potestate calidum est, si actu frigiditas accedatitem p ratum quid essicitur, quo a calida vi promouetur distributio, neque immoderate augetur meatuum laxitas, aut spirituum humorvinuo dissipatio. recte ergo proponitur vinum, sed frigidum, ac potius, ut i ubetCelsus lib. 3. I9. egelidum id cst n que calidum,neq; frigidum gelido cu;tato; quale languidum
Calorem extingueret. Sic Aetius lib. F. C. 97. atq; Oribasius T. synops c. 2 6. quibus obflauam bilem Os Ventriculi laedentem,
syncopa accidit, frigidum vinum tenue antiquum de fulvum D proponunt. & Aretaeus quoq; 2. decur. ac. s. si periculu sir, ut ex inflamatione aliqua insigni, in praecordiis, aut iecinore, syncopa accidat,prqberi iubet frigidu vinu ad medendu sici,si infla matio P miserit.Cur igitur Vinu Calidu, aut frigidu detur
in syncopa, apparet. Sed proponitur id etiam paucu, ne copia
344쪽
De potu in morbis. Lib. III. 3 ost
ii ventriculi secultati sit oneri, & ne liquore multo, Vt ait Aurelianus, laxetur corpus:quum id certu in sit, chluxiones hum ire multo non corrigi, sed augeri. Iubet etiam paulatim sumi, non temcte. quo roris atq; exilis pluuiae instar in intimam ve-triculi substantian) recipiatur, non, ut imber ciuuat. A potu, si tempus non sit dandi cibi, proponebat odoramenta. quo consilio expletur Hippocraticae sententiae pars altera . qua si celeriori nutritione sit opus, iubet agi Odoratis; quanquam via num quoque quod prius dedit, ipsum mel , Δἴ liquidum est, Modorarum. Et improprie quidem nutrire odores dicuntur metito solidae substantiae atq, humorum, quae Odore non reficiuntur; at vere tamen temperantur spiritus, quibus etiam constamus. In delectu autem odorum recte acres vitat, Vt
quorum assiduus usus spiritus diss1pat. non illi tamen etiam paululum naribus admoti incommodi sunt,ut sui tenuitate in COr,caputque celerrime iocundos halitus mittunt. Iubet de inceps,ut panis detur frigida aqua diligenter elotus. quod fa-C Cir ad sermenti calorem castigandum . qui tamen in hoc ast ctu aspersus vino, qualem hic ipse paulo post exhibet, magis probabitur. Qum d chinc ad temperandum vinum,non frigidam modo & recentem aquam, sed etiam niuium liquorem admittit, quo dubio procul,praeterquam quod celeris alimcntorum distributio; unicum in syncope omni remedium impc- 'ditur, calor quoque naturalis ob dissipationem humoris, quo seruari solebat, iam imbecillus periclitatur de extinctione, a Gmirationem pareret, nisi in medio cibo id ita frigefactum da-D ret . a cibis enim,& in ore dum manderentur,& in ventridulo ipso caloris aliquid adeptis, aliquo modo niuis frigiditas rintunditur. Sed eius etiam ex niue liquoris plus minusuo damdum scribens,medicum admonesive an aestus adsit, ytque an vites,& consuetudo, ac reliqua quae ad hominis naturam per tinent,plus minusue itigoris serant, bene considerer. In sem
345쪽
tentia autem quae sequitur de stibtrabendi vini tempore,signa Lpotait, tum alia, quae periculum minantur gi'uς nisi ab eo abstineatur, stintq; ea LOrpur 5 stupor,quibus admonemur materiam in caput obrepere,facturam in eo perniciosum aliqliud tum alia,quae nihil vino esse opus significant, datur cnim vinum ad reparandas vires. quae ubi iam sint restitutae, nihil vino est opus. restitutas autem eas este prodit sudor ni)n frigidus. & qui non perstat,tum praeterea somnus insequens, Riq; aegri tolerantia melior . Quim haec igitur adsunt, abstin idu a vino; non tamen ait denso, id est,confertim, sed sensim sub. B trahendo. scilicet repentina omnis mutatio suspecta est. Quod addit magis subducedum vinum, si febres nullae fuerinoepertae, non assequor. opposipum cnim dictat ratio,si non adsit se-- bris,persistendum, fi adsit,cauendum. legendum periculo,, meo est, si febres vlla. quod indicant subsequentia. At si
ri post sudoris abstinentiam sucrint accestiones subsequutae, aegrotantes lassicienter resumptos senserimus, omninori vinum extCmplo detrahimus: sin vcro adhuc imbecilles vi. ci,,ribus viderimu s,dabimus vinum moderatione cautissima.
Sed quid est, quod ait dandum vinum cautissima moderati δε net Pertinet hoc ad id quod admonet Aretaeus. Si necessitasM Vrgeat,vino ut non selo,sed cum cibo utamur: cibum tameri ante exhibendo, ne vinum mentem laeciat. Quod si mulis tus sudor emanet, arteriae iam micare desinant, vox acutioris reddatur,dc pectus calore destituatur, vinum,quantum pori tare aeger possit, concedatur. quod in eo solo refrigerantis D,, spes Vitae posita est. aeger ergo id bibat, modo solum, modo , Cum cibo,& per interualla. Inter caetera huius mali praesidia, ubi alia non contulerint, ad clysteres nutrientes transit hic ip- ω author . euitata ptisana,m , quae leniat , quum syncope d ventis perniciosillimum sit ventris fluorem Commouer sum-Ptaque pro ea lenticula.hoc praecipit,. M asserit etiam in ven-
346쪽
rriculosis..Celius tamen .etud. passicap. .'ui itidem huiusprqsiaij meminit,ptisam vel halicae cremorem n Mabhorrcia sel superstitiosior siepe est Aurelianus.non caret ptisana lenistore aliquo , licet careat astrictione . ita ut morari quidem inventre diutius, non tamen alui fluxum parere sinat . meli ris autem lacci est,quam lenticula, ut si modo clysteres ale do iuuare possint in laudabilius alimentum praebeat ptisana,
Exolutionum ab se diseruptione, sectione, hydrvicorumex in
AD immoderatam euacuationem retari solet animi
quoque desectus ille,qui ex abscessus disruptione,aut sectione,aut propter consertam hydropicorum euacuationε. Nempe consensus est medicorum, desectum illum uniuersm fieri ob immodicam spirituum cum humore, qui consertim exit, dissipationem. 1 Habet tamen hic causam fortasse non C Vnam . In abscessus quidem disruptione, si intro fiat, spirituueuacuationem fieri,nihil est, quod doceat:contra aulcm a prauo putriq; vapore ex suppurata materia exhalato infici spiriatus probabilius est. causa ergo est , non evacuatio, scd Corruptela . Quod si vel in abscessu vel in hydrope sectio fiat, etiasi multa consertim fiat vitiois materiae euacuatio, quod tanta tamen utilium spirituum dissipatio fiat, ut induci animi desectus debeat, non est creditu facile . Quod certe euacuatur, siue id sit humor,sive pus,siue etiam spiritus,inutile est,& Pr D uum prosiumq; partibus quibus inerat noxium, atque inim, Cum,ac propterea ijs ab eo onere,ab eaq; molestia, qua tene bantur liberaris, corpus totum cum iis leuamenti Plurimum sentire rationabile est. Sit vero etiam Tunc aliqua utilium spirituum euacuatio,ita tamen vires labefactaruvi remedium
347쪽
non habeant, quod i Galenus σή aph. a I. credi vix potest i .
quum longe maioroptimi sanguinis ex naribus, re,Vter haemorrhoidibus,aut Vulnerata parte alia,euacuatio saepe sine tato periculo accidat. Alia igitur hic desectus animi causa est, quam spirituum euacuatio. Sane autem in hydropicorum sectione Erasistratus, reserente Caesio Aurelianos . tard. passi 8. aliam periculiqausam agnosciti no illi dissimilenti quam Galenus quoque ait in aphorismis. Nempe iecur in hydrope tumidam, dum in humore natat, ab aquosa illa substantia subleuari . coefuso,quia non sustcntatur, fieri, ut Saphragma, fl& maiorem venam, partes sibi annexas, praetereaq; Viscera, quae sunt in thorace, trahat, atq; ita cclerem mortem inducat.
Sed Asclopiades eodem Aureliano authore, in hac sectionerpericulum esse ait, quia viae quas Graeci poros vocant, in CriC-cto humore blando se tactu. contangunt. dc propterea il laesi
manCnt aegrotantes. detractione autum facta liquorum, a Gro se tactu Contangunt. atquC Concidentes angustiantur. ac
simili ratione etiam spiritus vehementur irruens carni dolore facit, atq; inflationem Sc tormznta intcstinorum. Ex his, quu qpropositorum assectuum causa non ilia moderata modo spirituum euacuatio sed eorum quoque sit,ium Corruptela, tum coarctatio, in horum Curationc Galenus lat et se dicens si odoribus quam primum recreentur, post Xero sorbationilvis coct*facilibus nutriantur, aliquid reliquit dubitationis. licet enim haec rcmedia Corrigere corruptelam, de spiritus aliquo pacto possint reficere nihil hic tamen vini meminit, quod alioqui Vnum sero inter omnia utrunque praestare potest: & non tam eum pollua, sed etiam statim hic necessarium videtur. At v ro, si abscessu in interiora disrupto spiritus ex prauo in alitu corrumpuntur,corruptes ana Certe utilium spirituum, eorum imopia sequitur. atq; si soris abscessus aperiatur,cu praui humoria Vaporisq; exitu optimorum quoq; spicituum fieri dissipa-ν tionem
348쪽
rius, quo odorc magis se stat . Nihil igitur ad huius umectus a propositis causis gem. Curati sim, pr*terit necessarium
ipsum mordicantibus,ex flaua bile ipsius os inscstante, ex pi'tuita in ipso in sidcnte,& ex fluxionibus ad ipsum repentibus,'Quoru assectuu quu alii ad inqpia materiae utilis,alis ad mututudine inutilis, ali3 ad utranque portipcntdiic de imbecilli in agendum,quae est ex inopia: de reliquis suo postea loco. Imbecillitatis primuin nomine licet non explicet quid velit, ex C iis tamen quae alibi docet, atarium est, non aliud quῆm insi-D gnem intemperiem intelligi., Quam autet' hic velit, chra tio ocet,quams dit. Quae, q9um tota ad exsiccandum, atq; stringendum, ac propi pdirextentri 'Mςnrriculi vim corroborandam sp t η istem riem hqmidam hiat intelligi statuas. φδm vino non sum materiῖ , qualis ea Lst,
349쪽
sent ei naultare non raro cumula nir: sed qt I s sub- . stamia pDdusmbuit lienteliam facit. Si enim Eveniri- oui uiui su Murn copia esset, auringentia primo initio non, 1 oportinet, enti iculo humbribus iste damnosa,vthicipierauli, post admonet. Est: ergo imbecillitas hoc locci humiditas vi iniculii ubstantiae imincris,retentricem vim adeo exoluem, ut d linori alimenta debito tempore, concoctrinequem' trition inuncaleddi non possint. i Hinc vitalium spiritimm nopia est ob quam animi defectus.' Vbi igitur exo- Blliturinysi lietet enixures iquis deficit uni mo;aduiouet sta- stlim calenus,quae astringunt. talia autem Varia Cnum rat,exe,lidorum quidoni genere pleraq: quod cum frigiditate id vitium frequentius cit quam cum calore. & illis tamen si humiditari coniungatur aestus, ad caliditatem temperandam frigida commilcet;ea vero praesertim,quibus astrictionis quoq; aliquid insit, qualis est luctus, tum solani, tum accinae uuae, quam maxime commendat. Addit,quibus cum hoc affectu vis iticuli es aestuat, ijs saepe sirigidam-aquam in tempore da- oetam profuisse. alias plurimum obesse. Sed ipsis etiam vinum . Eandum calidum,s nihil obstet. Valde autem eos adiuuare, sui elusititidi veniticulios habent, extremorum frictionem. Quoeomnia si non iuuent, aestuantes quidem iubet ad balaeu elerrime duci. qui vero frigiditatis alicuius sensum habent, iis diatribn pipereon,aut etiam piper solum, aque absinthium potu exhibendum. Sic illo, Quue,quum stigidam scribit in oris ventriculi cstu opportune datam saepenumero profuisse, nequeexplicat.pauca ne an multa; ante cibum,an post, an cu P Ipsis sit danda: plura innuit ex rebus quas naturales, praeter ι naturales,& nonnaturales vocant, quotum iri frigida opportune danda ONeruationent alibi explicuimus , Certum autem illedes'. quum medico in oculis perpetuo esse debeat,ntuto Curet, Iuto acturum eum qui in frigidae usu illam, M pau
350쪽
tentricis uςultatis imbellitate cum frigiditatis sensu, accipiet dum est. ab ijs autςm notandum, qui Vinum Lalidum ventri iculum laxare contendunt. quod hic tamen ubi astrictis opus est, Galem: proponitur i asse X i
Exolutionis ex thorae rigiduare curatio.
p. XVII. VB i vero ex frigiditate animi sit desectus, tunc non seiscus atque inbutimis agendu ait Galenus I. ad Glauci I .ommmodo calfaciendo. Qui re vinum dandum calida, temperatum, M alimenta,quae calfaciendi naturam habeanta
C perfricandumque, ac fouendum ad ignem. Quo loco,quum eadem in huius stigiditatis curatione obseruari velit, quae inbutimO,a Ttum quidem est,hunc qui hic proponitur affectu butimo diuersum esse: quis autem ille sit, S cuius partis,no Constat. quanquam enim statim post desectum a stigido in ore ventriculi collecto iacco te ho*pgit, atq; huic proximo alium desectum subdit a catulitate, in quo sticari atque irrigyri ventriculi os iubet,id quod esse hunc quoque aliquod ven
triculi malum suadent,quis ille Iamen sit praeter butimum,nu Constat. Sed,quod etiam eandem in hoc affectu atque in bulimo absolute curationem probat, suspectum est . quum hulii D mus, ut aliqui graues viri censent,aliquando sita caliditate,dcnon semper a frigiditate. Sit vero etiam ab una stigiditate, non pariet haec animi descinam, nis sitan signis. at ab insigni stigore Calor ad interiora compulsus, adaugeri ity potest, Vcalimentum absumat, quod in problematibus scribitur 3. sc t. Probi. q. Proptereaq; animi desectum non modo non auertaq