장음표시 사용
171쪽
Respondeo voluntatem finis Maimi amore ve luti plenam non pesse alium appetere : sicut stomac nus cibis repletus alias dapeS non concu- , piscit , sed fastidit. Sane cum finis ultimas sic unicum & principale bonum appetentis , quid- . quid amatur ut superflatim,a ratione ultimi finis exulat seu potius ultimo fini subordinatur. Ad id quod de Ethnicorum diis subditur, di-l . cendum idololatras, tametsi pluribus diis adolerent,no a tamen Omaes ue deos perfectissimos colui deaed inter cos principem Deum, puta JOvem agnovisse. Vel dicendum, quod sicut divinitatem partiebant tar, ita rationem ultimi finis dividebant, non in uno solo adaequale consti- tuebant. Vel demum dicendum, quod sicutidunx plures deos fingebant, errabant; ita dum plures lin illis ultimos fiues collocabant , mentiebatur uiniquitas sibi. Nam revera seipsos h be rant pro 'ultimo fine , siquidem pro suo arbitratu divini- tatem pensitabant, ut alias dum /e unitate De.
cum Tertulliano ἀixi mus Quamobrem non tam deos, quam suam rationem,suamqui voluntaterriἐivinitatam distributricem , & dispensaxricen adorabant. Imo vitia in deos consecrabant ; in-ἀuxit enim Venerem impuritas, Martem fero cias, Bacchum ebrietas : amabantur scelera, deinde consecrabantur, post emb ne scelera arguerentur a diis , deos fingebant sceleratos. Ergo scelus pro deo & ultimo fine habebant. I astabis : Peccans mortaliter habet creaturam pro ultimo fine, quia ut ait D.Thomas q.28. de Verit. art.1. Ω antun, ad aes Amri praponit creara C eatori, diligens plus creaturam qMam G eri' irem, iuxta illud : D reis seu ut elariam homi tum
172쪽
pIura Sc diversa peccata mortalia disparata: E go habet tunc plures usti mos fines. Respondeo, certum esse peccatorem per peccatum lethale constituere tuum' ultimum finem in creatura , dum spreto bono inconi nut..bili amplectit uir bonum commutab le. In ciuis sita est grandis illa perversitas cordis humani bonis illis fruentis, quibus tantum uti debebat. Sed non propterea habet tunc peccator plures ultimos fines totales , sed unicum , nimirum proprium bonum, in quo prave quiescit, sicque amore suit aedificat civitatem Babylonis usque ad contemptum Dei. Babyl'nica enim confusio est , ubi amor proprius principatur,isiquidem
nec Deo ratio, nec rationi volumas, nec voluntati appetitus subjiciuntur, sed omnia sus deque miscentur, praelibatar ernas, in quo nullas ordo, sed sempiternus horror inhabitat ; Sc licξt
bonam proprium non sit de se malum , tamen bonum proprium amari ut summum bonum, Meum contemptu Dei, est perversitas perversitatum, accedens ad impietatem idololatrine,Deum naturalem Regem cordis humani deturbantis a folio , dc coronam , nuantum in se est , in crea- , turam transferentis. Unde dixit Chrysostomus idololatram esse peccatorem quemlibet, imo remultorum Deorum cultor m.
Urgebis: Homo existens in peccato mortal7, dum elicit aliquod bonum opus, non er4inat 1llud ad suum nitimum finem pravum, alias peccaret mortaliter , sed ad alium finem ulti mum inefficaciter amatutia : Ergo potest vola tas duos fines ultimos intendere,unum efficaci-Fer, alium inefficaciter
173쪽
minem simul intendere duos fines ut timos,umr etficaciter,alterum inefficaciter , sicut,inquiunt, in physicis non repugnat duas formas contrarias, in colem subjecto reperiri,unam quidem ζn gradu intento , alteram in gradu remit . Sed haeci explicatio vitatur toti doctrinae D: Thom e adversari , cuin enim de ratione ultimi finis simpliciter sit totaliter dominari voluntati, & Omnes alios fines sibi iubjicere , plane repugnat posse aliqua ratione dari plures fines Nam ille
ultimus finis inefficaciter amatus vel suboid natur fini efficaciter intento , vel nonisi sub ordi netur , jam noli erit finis ultimus, sed intermedius ;. si non siibordinetur , jam finis efficacitecintentus non crit totalis & ultimus ; siquidena
non omnia sibi subjiciet, nimirum finem illum inefficaciter desidet tum. Quare exemplum illud de formis non quadrat , quia inter illas emtantum oppositio contraria : at inter duos fines ultimos est oppositio contradictoria, quia uterque esset, & non esset ultimus, ab utroque pex se, & non per se penderet voluntas. Ad argumentum ergo dicendum,peccatorem, dum aliquem bonum actum elicit, non haberet plures ultimos fines totales , sed unicum suprae assignatum , qui tamen permittit aliquando voluntatem non contra se , sed praeter se operari Sicut enitn.causi prima sinit interdum causam secundam deficere sicut etiam ultimus finis justi no a omnia sibi ejus opera subjicit, scilicinpeccata venialia : ita similiter finis peccatoris ei quandoque indulget extra sphaeram suae ca
salitatis transcurrere. Si autem quaeras quinam sit tu finis. ultimus. peecato is benoe a MIS,
MI justi venialitex recinatis , dicemus see . -
174쪽
sone sequenti esse beatitudinem, quam in omni actu incestanter inquirimus. R E F L E T I o. Nemo potest duobu/ dominis feriise Regnum iusi' um dii isum de dabitur. Por=o unum est necessirium. His Veritatis testimoniis damnantur qui Deo sedi re volunt & mundo, militare Deo dc saeculo, aeterna sperare gaudia, & terrena de gustare. Non considerant quod ait Gregor. --
par quisque λυenitur ad sngula , dum confusa
mente d viditur ad mul a,quiu videlicet nequaquam plenὸ in uniuscurusque operis ratione colligitur, dum mens per dive I sparsa parsimr. Nam usquam necesse es se exterioribus implicas, otias
occupata in itinere obliviscitur qtio tendebat. Erras, Leishqr,& vehementer erras; si cor tuam partim Deo , partim mundo dividas. Totum, vel nitiis vult, qui ex toto corde, ex tota anima , ex totis viribus vult amari. Minus te amat, qui tecum ali
quid amat, aiebat Aug. & lib. de morib. Eccles.
cap. a. SHmmum bθnum, quod etiam optimxm d ritur non modo dsi gendrim esse nemo ambigit, sed ita dilirendum ut nihil amplius dilbere debeam us .. Natura se ee tendit ad unum, inquit D. Thom.
tendit ars, tendit ratio,-tendit voluntas. Unicum est circuli centrum , quo omnes lineae cO currunt ; unicus est orbis sol, unicus sagittarii scopus,unus navigantium ultimus portus,unus iti nerantium terminus , unus in Monarchia Re , unus in orbe Deus , unicum in homine cor soli Deo consecrandum. Quia scriptum est : Domini ιDeus tuus unus est, Deus amulator se zelotes. Et
iterum : Dominum tuum adorabis, ct illi soli μν- vias rursumn quid claudicatis in duas partιιP
175쪽
Et iterum Isaiae 28. Anguntum est stratum, ita uralter decidat: is pallicis breve utrumque operire non Mest. Quam caecus qui extra Deum aliud quaeriti Quam avarus cui Deus non sulficiti Unice ergo ad illum suspiremus,qui ut ait Bern. Itb. 3. de con .er. summa beatitudo est , creans mentes ad se participandum , vivificans ad lentiendum,afficiens ad appetendum,dilatans ad c piendum, iustificans ad promerendum,accendens ad Zelum , foecundans ad fructum , dirigens aiuaequitatem , formans ad benevolentiam, moderans ad sapientiam roborans ad virtutem,visitans ad consolationem , perpetuans ad aeternitatem,
implens ad felicitatem, circundans ad securitatem,lmplens in bonis omne desiderium nostrum.
SPE Cv LATIO III. Quidquid homo deliberate tuli, /llud appetit propter ultimum sinem.
HAnc assertionem, quam unanimis Patrum& Philosophoruna consensus docet, probarS.Thomas. Primo,quia ultimus finis hominis est summum hominis bonum appetitus ipsius satiativum : Atqui homo in omni suo actu vel illuλsummum bonum explicite appetit,vel saltem ad
illud implicit tendit ; nam impossibile est quod
aliquid appetat voluntas nisi sub ratione boni sibi convenientis vel perfecti, vel tendentis inperfectionem consummatam beatitudinis. Ergo in omni suo actu homo ultimum finem inquirit. Altera ratio D Thomae sic procedit: Finis ultimus eo modo se habet in movendo appetitum, qao causa Prima in permovendo secundas al
176쪽
agendum': Sed nulla causa fecunda prorumpit in actum , nisi moveatur a causa prima : Ergo similiter secunda appetibilia,seu fines intermedii non movent Voluntatem nisi dependenter a primo appetibili, qui est ultimus finis , subindeque
in omni actu appetitur finis ultimus & beatitudo non solum tanquam ratio volendi,sed etiam tanquam res volita ; finis enim non postet esse ratio volendi, nisi csset in se volitus , sicut lux non est ratio videndi caetera, nisi videatur in se. Confirmatur utraque ratio : Dum voluntas
deliberatἡ vult aliquid, vel quiescit in amore illius obiecti , vel non sistit in eo , sed ad ulterius tendit; si quiescit profecto in ipso rationem ultimi finis ponit; si ad aliud pergit, cum non detur processus in infinitum in finibus sub ordinatis, omnino deveniendum est ad unum finem, in
quo sistat voluntas,alias nihil determinate appeteretur, nec terminaretur consiliun nec quieticeret intentio agentis.'Ergo necessario voluntas agit propter unum aliquem ultimum finem explicite, formaliter, & expresia , quando ex ἡistincta finis ultimi cognitione & amore agit; vel saltem virtualiter , quando ratione praecedentis intentionis voluntas manet determinata ad agendum , etiamsi de sine illo actu non cogitetur , & tunc implicith amatur ultimus finis in bono particulari, in quo finis ultimus involvi iatur. Et horum omnium radix est, quia nihil homo appetit, nisi intendendo satisfacere appetitui , ut patet: id autem est implicite appeteret beatitudinem, quae est eripietio appetitus: Ergo quidquid homo Iet: t. id facit propter ultim iri finem vel explῖcite in se amatum , vel in aliqua
sul participatione quaesitrum.
177쪽
Dices : Saepe de ultimo fine non cogitamNSMλum circa particularia objecta occupamur : ΕΓ- go finem ultimum non volui nos ; nihil eniram volitum, quin praecognitum. Respono eo fatendo cepe contingere nos ' petere finem proximum & bona particularia, non cogitando de fine ultimo in communi, ut perientia compertum cst,contra quam non est dii putandum. Nec enim ullatenus placet quod quidam aiunt, intentionem illam haberi sine attentione & reflexione,subindeque fugere men- .
tem vel memoriam. Nam cum cogitatio nece
sario involvat sui conscientiam, quia iron soluin . est in nobis , sed etiam a nobis'; & cmitatio
'uam non advent mus. similis sit voci quam non audimus. , dicere cogi tionem finis in communi praecedere dc t men nian advesti .est dice se quo Atalis cognitici non praecedit, cumini h l prosit cognitici ia si percepta , & ut sic dicam , conspicua. Q rare dum nulla praecessat cognitio vel intentio finis ultimi & beatitudinis, etiam tunc tacito quaeritur finis ultimus & beatitudo in alia quo suo radio , quatenus per omnem actum in omni obiecto quaeritur siquid pertinens ad beatitudinem, puta honestas,delectatio,pax,quae sant conditiones ultimi sinis. Unde recte ait
August. lib. 13. de Trinit. cap.3. Ruidquid aliud
quistuam Iasenter τε lit, ab hac voluntate , quaerensi in hominibu/ fatis nota est, non recεάh. Ubi innuit, omnem humanae voluntatis actum esse i
vel ipsam beatitudinis appetentiam , vel ei subnecti & iniihi, vel saltem aliquam ejus inchoationem & participationem quaerere. Instabis: Finis ultimus iusti est Deus. Atqui ea quaecumque facit justus, non ordinat ad Deum:
178쪽
conram; illi enun multa peccata venialia., quae it cui non procedunt a Deo ut pclmo principio ita nec ad eum ut ultimum sinem rcferri possunt; ubsurdum enim in ter inis est dicere justum peccare propter Deum : Ergo' quidquid homo facit, non operatur illud propterultimum finem. Respondeo hominem in omni suo actu non agere propter ultimum finem particularem, cui se se; Rel devovit, nisi vel formaliter, vel virtua litor ad ipsum se referat ; agere tamen semper propter ultimum finem communem ,id est beatitudinem. Et hoc solum intendunt S. August.& D. Tho m. dum aiunt omnes homine S conve-Rire in appetentia ultimi finis, seu beatitudinis, quia semper quaerunt bonum incohatum vel consummatum. Quantum ad rationem ultῖmi mnis sinquit D. Thom. art.7. ὶ omnes conveniunt in appotitu Dis ultimi, quia omnes appetunt suam perfectionam ad pleri, qua ect ratio ultimi finis, Et dictum en. Sed quantum ad id in quo ista ratis
invenitur , nstn smnes conveniunt in ut imo fine.
Ecce D. Thomam manifestum sui interpretem, asserentem quod cum dixit art.6. praecedenti homivum in omni actu agere propter ultimum finem, id intelligendum est non de fine particu lari & materiali, sed formali, scilicet beatitudine & consummatae perfectione, quam omnes naturaliter concupiscunt, juxta illud praeclarum Boetii lib. 2. de consol .proc2. Omnis momtalium cura, qκam multiplicium sudiorum laber exercet, di υerso calle procedit , sed ad unum beatisredinis finem ni itur pervenire. Hac expositione elimpidantur plures disicultates alias importunae. In primis solvitur obiectio facta de peccato veniali. Quia justus dum
179쪽
illa.I committit,apperit quidem ultimuni finem, scilicet bearitudinem,uel alia Mn ejus participationem' ; sed non appetit finem ultimum particularem, scilicet Deum,tametsi illi maneat seni iarer habitualiter suboidinarus. Unde non .am objectum peccati venialis propter Deum , sed
praeter Deum.Quia ut bene observavit D. Bonaventura,in peccato Veniali neque est usus , neque
fruitio, sed abusus ; quia usus tendit ad ultimum finem particularem, ruitio in eo sistitiabusus vero est recesus ab ultimo fine particulari , citra
conremptum illius. Per hanc etiam explicationem soluitur aliua argumentum satis intricatum , quo probatur
omnia opera hominis infidelis,imo& fidelis existentis in peccato mortali esse peccata;siquidem finis ultimus infidelis est idolum,finis lethaliter
peccaneis est proprium bonum inordinate ara tum , vel vilis illa creatura , cui se peccator oppignoravit. Ergo si in omni actu agunt propter ultimum finem, profectb omnia opera marcse ruat in finem illum pravum,cui se consecrarunt, qua relatione tam lordida non potest non inquinari omne opus illorum. Sed haec instantia praefata interpretatione enervatur. Nam in operibus ex objecto bonis,g. larg tione eleemosynae , cultu parentum, defensione patriae, aliisque ex naturali motivo compassionis , pietatis , vel gratitudinis elicitis non agit infidelis vel peccator propter suum ultimum finem particularem, sed ex praeciso motivo honestatis , ut supponimus : Finis vero ut timus hujuscemodi operationum est beatitudo, quam in omni actu indesinenter quaerimus. Quintas, utro te naturaliter amatus, & ab honesto
180쪽
vel inhonesto de se abstrahens, nullam to actum bonitatem vel malitiam refundit. Porio si infidelis aut peccator omnia sua opera , quamlibet ex objecto bona referat in ultimum suum fincm
particularem pravum , procni dubio in omni actu peccabit. Qua de causa veridice scripsit &inculcavit Augustinus, omnia opera infidelium esse peccata, id est infideliter agentium,& opeta sua ordinantium in finem infige litatis suae. Propositio enim Augustini in sensu formali intellecta verissima est, ut alibi operosius examina
Insistes : Eo modo finis intermedius dependet ab ultimo in movendo voluntatem , quo causis secundae pendent a prima in influendo , ut ait D.Thomas hic: Atqui causa secunda non insuit in effectum nisi dependenter a causa prima sin gulari : Ergo finis intermedius non movet voluntatem nisi dependenter a sine aliquo ultimo particulari. Respondeo, comparationem cause primae enficientis cum ultimo sine intelligcndam esse
servato modo utriusque cauta ; modus autem
agendi causa: eficientis est per influxum 'physicum in effectum singularem, qui non procedita causa in communi, sed singulari ; nam iones sunt sensitorum ct existentium, subindeque sin
gularium. Modus vero causae finalis est moralis& metaphoricus, in hoc consistens quod inedia sui apprehensione alliciat voluntatem. Sicut ergo intellectus potest apprehendere bonum Mbeatitudinem in communi, ita ad illam semper anhelat voluntas in omni actu. Non quod moveatur a beatitudine vage sumpta , sed in hoe