장음표시 사용
301쪽
Dices : Voluntas in potestas a4 velle & non velle: Sed non velle dicit negationem actu S,cum contradictorie opponatur velle, qui est actus voluntatis:Ergo voluntas exercetur & per velle,& per non velle', supposita tamen advertentia rationis. Ceria in hoc distinguitur libertas con- radictionis a libertate contrarietatis , quod illa elicit unum actum , vel oppositum ejus , V. g. amorem vel odium : at velo libert's contradictionis exercetur vel eliciendo a turn puta amorem , vel advertenter suspendendo illum: Ergo . omissio est sufficienter voluntaria eo ipso, quod
homo prudens & sciens non vult elicere actum. Respondeo voluntatem habere potestatem ad non Velle non mere negative, sed privative ve contrArie sumptum, quatenus tale non velle causatur a voluntate : nam ipsa potentiae secundum se,& nude considerata dicit carensam velle, sed tunc non causat omissionem,sed eam patitur. Nec refert Olod homo sciens & prudens actum illum omittat,quia hoc probat quidem tunc ad- , esse cognitionem finis,sed non influxum princi- pii intrinseci, qui tamen est essentialiter requi- litus ad rationem voluntarii. ALidFero , quod additur de differenti a inter libertatem contrarie-' . tatis & contradictionis similiter respondetur,li q. bertatem contradictionis ad amandum exerceri
quidem per non amorem, sed supposito actu qui
antecedat vel comitetur huiusmodi amoris sus pensionem ; voluntas ete Rim nequit seipsam ver alias Acultates vitaliter suspendere , nisi talem suspensionem velit vel directe per actum exta pressum,vel indirectE eliciendo alium achum d quem divertit. Praesertim quia propter sympathiam intellectus & voluntatis, si te cornitio
302쪽
ne de aliquo objecto , non potest dormire vo- Iunias, sed ad velle, vel nolle, aut directe, aut saltem indirecte necessitatur. Cujus ulterior ratio est, quia omissio voluntaria est fuga & recensus alcybjecto proposito per intellectum : voluntas autem nunquam actu recedit ab aliquo objecto, quod sibi proponitur ut malum, nisi ex prosequatione alicujus boni ad quod assicitur Unde necessario omnis omissio supponit ali quem actum, seu affectum erga bonum amatum, qui affectus antecedit, vel comitatur , subinde que fundat omissionem voluntariam.
etiam moraliter , non requiritur praceptum. Ita Martines & Joannes a S. Thoma continMedi nam , Lorcam, aliosque : dc probatur. Voluntarium est a principio intrinseco cum cogniatione finis : Atqui etiamsi non sit praeceptum, omissio est a principio intrinseco cum cognitione ; supponimus enim intellectum advertere, M'voluntatem elicere aliquem actum, eX quo mediate consequatur omissio a voluntate : Er o. semoto praecepto & obligatione, omissio est vere voluntaria ; non enim aliter omissio a voluntate indirecte procedit: omissio namque cum sit aliqua carentia, non petit immediatum insis Num , sed quod sequatur ex actu voluntatis in compossibili cum actu cuius est privatio. Urgetur haec ratio : Sicut voluntarium est a
303쪽
impertinenter se habet ad rationem principii in trinseci & rationem cognitionis , impertinenter etiam se habet ad rationem voluntari, At is praeceptum nihil omnino facit, sed penitus in pertinenter se habet ad rationen principii nata trinseci, cum praeceptum forinsecus sol iis sit
omnino extansccum, versans circa voluntarium
tanquam materiam quam dirigit , non causet; sibindeque omissionem in potestatem voluntatis non ponit, sed supponit. Nihil etiam conducit praeceptum ad rationem cognitionis,i
quia licet addat & in eneret coetnitionem obli- . Sationis, non tamen pane maiorem c obnitionem omissionis, quae sola influit in omistionem, dum eam proponit voluntati ut cespuendam,
Quod autem omissio etiam secluso praeceptost voluntaria non solum physice, sed etiam momraliter , facile ex eodem principio luade ar.Vo- lluntarium est a principio intrinseco cum cognitione finis : Ergo nullum datur voltintarium,
quod non dirigat cognitio rationis, sebindeque quod non subjiciatur rationi, sicut nihil est vo litum quin praecognitum : Sed quod subiicitur '
regulae & directio ui radionis , pertiuet ad ord - .nem moralem: Ergo omissio, secluso praece sto, non solum physice , sed etiam moraliter est voluntaria. Idciue illustrari potest exemplis ; nam plures omissiones nullo urgente praecepto sunt meritoriae , v.g. qΗi sciens & Voleri S omittit nu here , vel saeculi bonis uti, quia Clei 'calem, vel Regularem statum ingreditur, utique copiosὰ apud Deum meretur, tametsi nullum sit Praeceptum de assumendo statu clericali , vel regulari 1. qui sciens de volens caret aliqua ae-
304쪽
creatione , cs lia eo tempore' vacat orationi,
quo posset licitis illis solatiis indulgere , sine
dubio maritorie omittit, nec oppositum videtuc po te dici sine sensus δί pietatis communis manit sta offensione. inod sismissio est meritoria sine praecepto Gobligatione, profecto est libe Ta , proindeque voluntaria. Objicies authoinatem S. Thomae q. s. art. 3. docentis, quod non f mper id quod sequitur a dc ecfum actionis reducitur sicut in causam in agens ex eo quod non agit, sed solum tunc cumpore i is debet agere. :: Λ uia igitur voluntas vo-
leudo ct agendo potest impedire hoc quod est non
ωρ de non agere, is aliquando debὸt ; hoc quodes no=rmelle is non agere imputatur ei, quasi abissa exiylens. Ergo ut omissio sit voluntaria, requiritur debitum & obligitio. Respondeo S. Doctorem seipsum aperte interpretary ; manifei e enim dat ivtedigere se loqui de omissione ut imputabili , quae tungsolum contingit, cum quis potest & tenetur agere , ait enim : Luia voluntas Ecbet , hoc
quod est non veste , imputatur ei quas ab ipse
exissens. Cum quo tamen stat, omissionem illam esse phusice & moraliter voluntariam, eo modo quo amas , ex quo sequitur omissio , est Voluntarius. V. g. omissio Missae in die profesto est eo modo voluntaria, quo labor propter quem contingit est voluntarius, qui utique & physice , & moraliter voluntarius est: millio tamen illa Missae non imputatur voluntati , quia ad eam audiendam non tenetur,' sicut labor ille non imputatur, nec reputatur,valus, quia ab co relinquendo non obligatur : in moralibus autem non imputatur omi
305쪽
sio , vel effectus ullus, nisi clun ades, obligatio, urgetque praeceptum. Dices: omissio Missae die seriali non est vo Iuniaria, secluso praecepto, si non habeat rationem privationis i sed merar negationis ; omissio
enim pure negativa erat,etiam antequam volumias vellet: unde ut negativa est, eausari nequit a
voluntate, subitale Pe non potest esse volunta xia : Atqui semoto praecepto, o milita non habet rationem privationis,sed merae negationis ; pria alio enim est carentia formae debitae subjecto: secluso autem praecepto , non est debitum audiendi Mistam: Ergo omissio absente, vel cet,
Cante praecepto, non est voluntaria.
Respondeo duplex cile debitum,unum morale seu legale, aliud phylicum seu naturale , vel' iod in idem coincidita, aliud est debitum obli gation f, aliud exigentiae δc dispCstionis: utrumque illud dbitum comitatur duplex privatio; alia moralis , quae est carent:a actus debiti propter impectum legis, alia physica , quae est carentia albis, cujus est aliqua dispositio, vel exsegentia. Licet ergo opus, v. . auditio Misiti, sublato praecepto non sit debitum debito morali& obligationis , est tamen suis eienter debitum debito phvsico eqigentiae vel disbosicionis, hoc ipso quod est cogitatio vel dictamen proponens practice opus. puta a Qitionem Mistae v quod rationIs d ct men re pimur per hoc quod bona o prudens Sc sciens aliud ops s aggreditur sub ii
cieque non obstante cogitatione disponente , 3c quadam enas exigente audirionem Midae, homo
volunta e omῖttit , nec mere ne at ve,
sed pDv tive se habet ad illam i, sicut materia q. e habz: aliquam exigenetiam & dispositionem.
306쪽
OeconomIa actuum humast. ad formam , dicitur ea privari, si non obstante tali dispositione alia introducatur. Manifestumost autem, qaod cogitatio propones auditionem Mistae , de se Sc per se disponit ad illam audiendam 1, initium enim cujusvis operis cst cogitatio de illo : & ideo Semipelagiani convincebantur admittere dispositionem naturalem ad gratiam, hoc ipso quod initium congruae cogitationis pca Venien is auxilium naturae viribus afferebant. Veritas ergo est, cogitationem esse dispositionem physicam ad opus, subindeque si non obstante cogitatione & advertentia Missae aliquis voluntarie ludit, tunc omissio Mita habet
rationem privationis non merae negationis. Instabis : Si opus quod tempore Mitiae exercetur , refunderetur in voluntatem tanquam in causam omissionis Missae, eamque redderet indirecte voluntariam, efficeret etiam Voluntarias
omnes omissiones actuum incompossibilium cum illo opere , quae sunt innumerae. Consequens est absurdum ; nam alias infinitae illae omissiones effent meritoriae, sicut liberae volu rariae, quod tamen nullus admittit: Ergo & aate cedens admitti non debet. Respondeo quod cum voluntarium sit a principio intrinseco cum cognitione finis, non siissicit ad rationem voluntarii indirecti, quod producatur aliquis actus incompossibilis cum aliis adhibu sed insuper exig*tur ut sit cogitatio actus omissi; D quia dum homo elicit aliquot opus, non semper , imo nunquam advertit ad omisso nem omnium actuum incompossibilium cum opere suo; ideo non sequitur, omissiones innumerorum actuum possibilium,& cum actu prae
senti incompossibilium esse voluntarias , sed
307쪽
illius soliunt , quem sciens, A ad ertens omittit. is enim dicat, hominem existentem in Ecclesia audientem sacrum, in medio Missa advertenter exire de Ecclesia ad ludendum; & tamen illum non voluntarie omittere Missam, quia id facit iii die pro sto , vel non magis Voluntarie Mitram praetermittere , quam prandiu , de quo non cogitat 3 Vides' ergo cognitionem ope is o1nim & incompossibilis cum actu qui licitur , esse radicem cur omisso alicujus ope Iis sit voluntaria , non vero omissio infinitorum Dperum , de quibus nulla subit cogitatio
Ui gebis: Omissiό Missae, seclusio praecepto,
non est bona vel mala in excrcitio : non bona,
si fiat intuitu i in ris boni , qualis est ludus
D On D da , cum non si contra praeceptum. Ε
go onsilio illa non est voluntaria , nullum' ppe datur voluntarium indifferens in Ui-
Respondeo omῖssionem Missise , secluso prat'Cepto, eandem habere bonitatem A malitiar', quam habet actus ex quo consequitur, &quo fundatur. Si ergo ludus propter quem Misesa praetermittitur, die profesto bene nat, omisso bona erit si male , mala erit, quod Vemp dum erit eu fine, & aliis circulistantiis, qu*actum in indiu duo exercenssum concernuar. Nec obest quod dicitur , omissionem illam nodesse contra praeceptum , id enim falsi suo loco mons dabitur iubet enim & les, Mratio , ut omnia voluntaria ad bonitin finem rc di
308쪽
Oeconomia actuum human. 29γCOROLLAR iv M VI. Essectio tamen OmFsionem voluntariam indirecte consequens vel concomitans nullatenus est volun
tarius, s non sit prac eptum, vel obligario impediendi ilum ess ctu=m
Probatur & simul praeoccupatur totum objectionum momentum afferendo rapionem dispa ritatis, quae omissionem inter,& arfectum inte cedit. , & in hoc consistit. Omissio volendi est immediate in potestate ipsius voluntatis , quae nori minorem habet facultatem ad non volendum , quam ad volendum Ergo ut omissio se Voluntaria, non indiget voluntas nisi advertentia rationis , & sui pensione sui influxus modo vitali , quod praestat diver cento ad alterum actrim ; tunc enim omissio procedit indirecte a Principio latrinseco cum cognitione. Ac vero eventus eu effectus comitans omissionem , non est in tota potestate voluntatis, quia in si interveniret alia causa, non sequeretur. V.g. bmersio navi; non sequitur soluin ex eo quod nautae non succurrat periclitanti, sed ex tempestate, de impetu Procellarum : homicidium rixantium non venit sol cim ex defectu ejus , qui eos; non
disjunuit, sed ex gladio occiseris: Ergo omissio succursus per se non influit in effectum illum
contingentem , nec physice , cum negati O a iustuat realiter in effectum positivum ; nec moraliter, cum supponamus nullam esse fuccurren di obligationem Ergo ut eventus ille quadraten AS in volaritatem omittentem refundatum,e qae inter Precative artat atur, exigitur ne ia
309쪽
satio aliqua connexio. moralis obligationis , ratione cujus talis effectus. pertineat ad vinunta tem , cui commilita est talis eventus. impeditio Uno verbo . o mi illo quid in sequitura volun tale mediante aliquo actu, sed non mediante: alia potentia , quia ex eadem sua potestate vo i Iunias divertia ad alium actum ex quo sequiinromissio, quae proinde est a principio intrinseco, cognoscen te : At essectus sequitur mediante: alia causa , quae nec est ipsa vlountas , nec physicὰ movetur a voluntate a unde effectus ille non est L principio intrinseco nec subinde vo
Di desi: Praeceptum est aliqui J extrinsecum respectin talis effectus, sicut reipectu omissionisnEcgo si effectus ille ante praeceptum non sit api incipio: intrinseco , nec voluntarius , nec talis: erit post praeceptum, Respondeo duplex esse volκntarium, aliussi. ysi: uni aliud morale: physicum cst illii I quod:ri o cedit a reali Sc physico influo volantatis dimorale est illud , quod non procedit quidem au voluntate , sed deberet procedere ab ejus pote state, tuta tunc in aestimatione hominum volun tam perinde censetur ac si influeret. Effectus igi tur iste urgente praecepto non est quidem vo luntarius physice, ut bene probat argumentum, Cum non oviatur a voluntate , sed ab alia causis Interveniente ; sed est tantum. voluntarius in raliter, interpretative,& imputabiliter; quia quLscit, potes , debet & non impedit effectum. censetur modali ter velle eum, etiamsi voluntas nona se aeterceae circa illum , quia debebat se exerce ro , & poterat , Κ voluisset. At Vero omissio ima diaet in potestata tantat quae Potesta a
310쪽
reducitur i, actum vel direcite,dum vult egylic te omisssionem 3, 'ves indirecte cum advertenter elicit actum incompossibilem cum eo qui omittitur. Ex quibus obiter notabis, quod licet om ne voluntarium physicum sit morale , cum sit subjectum. regulis morum ; non tamen Oniae morais, praesertim interpretativum, est semper phy licum, quia voluntarium. interpretaclyum est in solo intellectu interpretantisiprudenter exi- εstimantis hominem velle illum eventum , quem impedire potest A debet. Loquimur autem impraesentiarum de voluntario physico , α a realLvoluntatis influxu pendente.
Illustratu exemplis discrimen illud ornissioni ab eventu concomitante. Duus permittens
peccatum ex denegatione 5c omissione sui auxialii, non est causa peccati, tametsi sit causa omiscsonis x denegationis gratiae , quia peccatum: non ex tota omissione auxilii, sed ex malitia de
Perversitate peccatoris consequitur. QIin etiani non solum eventus comitantes omissionem, sectetiam actum aliquem per accidens consequentes, nec sunt nec reputantur voluntarii, si absit obli-gptio evitandorum eventuum,& interVeniat alia ' causa a qua deriventur : sicut DeuS concurrenS ad entitatem materialem peccati non est causa
deformitatis, quia deformitas non scquitur in peccati entitate ut est a Deo cficiente sed ut est a cre tura deficiente. Mulier formosa , & juxta statum suum modeste ornata, non est causa peccati corum qui esus venustate ad libidem incitantur, quia turpes illi & voluntarii concupis
centiae motus ex perversitate co. Hs eorum nata
eunt . Qui necessitate oppressus mutuum petiei λα- eoie , ηαξ communionem ae ParQua