장음표시 사용
341쪽
3 3o Lib. VI. Di sert. I. CV. L .
sensu , & tepidi ne insentur de consolatJommet quarumdam, vel divinorum motuum inerti gustu.
sexto c,nsilium sequitur electio, quae est actus
voluntatis versans circa media , quorum uri naacceptat prae Tio in ordine ad finem. Dicitur actus voluntatis,licet enim electio praesupponat actum rationis ordinantiS & conferentis,earumque utilitatem ponderantis, tamen exercitium electionis consummatur in ipsa voluntate. .
Quando enim duo principia concurrunt ad alitaquem actum,unum ut dirigens aliud ut directum praebens materiarn ordinandam , tunc actus ille 'non elicitura potentia dirigente,sed adirecta &imperata, ut patet in omnibus actibus imperat s& regulatis a potentia superiori. V. g. cum actus Virtutis moralis , puta temperantiae, resertur 1 charitate in Deum ut ultimum finem, actus illo non ab habitu charitatis, sed temperantiae elicitur. Et generaliter in omnibus potentiis de habitibus sub ordinatis ordinatio pertinet ad facultatem dirigentem , exercitium vero a directa procedit , cum ideo solum dirigatur ut agat Atqui in clectione mediorum homo fertur iabonum ordinatum per rationem: Ergo substantia actus electionis a ratione quidem dirigitur, sed a volunpate entitas ve elicitur. Accedit quod objectum electionis est bonum utile libere acceptabile : ergo ab ea facultate procedit, cuius est respicere bonum , re ad quam pertinet liberras : ad illam quippe potentiam attinet actus, ad . qJam pertinet objectum actus : patet autem
342쪽
Oeconomia actuum human. 3 2 respicere bonum, α libere ferri in illuch esse vo-suntatis et naturam, vel corollarium. Dicitur deinde electionem versari circa media,non circa finem,quia cum electio sit praeacceptio unius prae alio, praesupponit amorem
finis , qui sit ratio discetnendi & postponendi
unum alteri. Notat tamen. S. Doctor quod sicut
principium unius scientiae potest esse conclusio alterius : ita bonum , quod est finis respectu inferiorum, potest esse medium ad finem ultimum , sicque potest esse electio finis, non ut finis est formaliter, sed ut medium. In lata tamen significatione dicitur finis ultimus particu laris elisi, quatenus bon is aliis omnibus antefertur , luxta illud Deuteron. 26. Dominum elegisti hodia , ut sit issi Deus , ct ambules in viis ejus. Et Luc. IO. Optim m partem eIQus i Mariu , qua non auserettir b ea.
Dices : teste U.Thoma q. a 3. ordinatio se habet ut formale in electione: quod autem est formale in actu, est magis intrinsecum, cum pertineat ad constitutivum, & ut sic dicam , ad medullam rei : ergo essentia electi onis ab intellectu elicitive procedit, ad quem pertinet
Respondeo diligenter & attente advertendum esse quod cum S Thomas ait in moralibus linum se habere ut formale,aliud ut materiale, non loquitur de formali constitutivo & specificativo, sed de formali movente. Cuius eruditae loquutionis ratio est , quti cum forma dicat actum, illud formale merito nuncupatur , quod est in actu ; omne autem movens est in actu respectu
mobilis , quoa est in potentia : & quia in morati s finis habet praecipuam rationem sermalila
343쪽
sime movendi , ideo principium ordInans actum ad finem aicitur informare actum ordinatum, sicut actus fidei & virtutum a charitate in Deum relatarum dicuntur a charitate formati; & tamen entitas hujusmoat actuum a suis speciali bus virtutibus clicitur. Regula ergo generalis ad intelligendam reconditam S. Thomae doctri nam, cujus saepe in tota morali meminit, est: Quando duo principia concurrunt ad aliquenTactuna , attendenda est formalis ratio movendi.
Ad illud quod movet, pertinet formale actus: ad illud quod movetur , materiale & substantia
Instabis : In actu electionis sunt duae formalitates, nempe prosequutio rei utilis, & ordinatio seu collatio unius medii cum alio, quouit prima pertinet ad voluntatem , secunda ad rationem : ergo a voluntate & ab intellectu electio ex aequo procedit. Respondeo quod cum electio sit actus immanens & vitalis , non transit de una potentia in
aliam , nec in duplici recipitur. Praeseitim quia a potentiis specie & genere diversis, quales similintellectus & voluntas , non potest actus eluta dem speciei ex aequo promanare, se Z ab una elicitur , ab alia movetur : & ita contingit in electione; quantumcunque enim intellectus media ordinet, & conferat, nunquam tamen electi Oconsumniabitur, donec unum prae alio a voluntate acceptetur 1, supposita tamen directione rationis imprimentis voluntati modum ordinate & cum collatione procedendi, cuius tamen impressionem nulla necessitate voluntas sequitur.
Uno Verbo, voluntas quidem non ordinat, sed
344쪽
tamen in objectum non tendit , nisi secundum ordinem rationis. Insi istes : Ergo potius electio consiliet in actu dinativo praesupponente actum etficacem voluntatis acceptantis medium,& moventis intellectum ut unum ordinet prae alio ; sicut imperium & prudentia sunt actus intenectus , qu alicet praesupponant efficacem voluntatis applicationem, important tamen formaliter ordinationem unius ad aliud , quae ordinatio est formatissmus rationis character. Unde ergo dic paritas , cur potius voluntati, quam intellectui electionis partus asseraturὶ Respondeo magnum elle discrimen , ex quo magis S. Thomae doctrinae profunditatem mirabilem penetrabis. Ad discernendum ad quam potentiam spectet entitas actus a duplici potentia pendentis, semper prae oculis habendum est, avid in illo actu se habeat ut motum, quid veroe habeat ut movens & dirigens extrinsece : &quia gemina illa ratio aliquando se tenet ex par te intellectus, aliquando ex parte Voluntatis; ideo reconditum D. Thomae principium, & ab Antithomistis non intellectum oportet diversitam Ode applicare, rixta naturam actus de quo agi tur : de quia voluntas , quae est moVens caeteras potentias , interdum se habet ut mota, nec mo- vel nisi in virtute prioris ordinationis & motionis intellectus , interdum vero se habet tantum ut movens & applicans intellectum; ideo actus moralis quandoque in intellectu, quandoque in
In proposito ergo imperium,prudentia,& lex sunt actus eliciti ab intellectu , quia ad illos vo luntas se habet quidem ut movens & applicans,
345쪽
sed tamen ratio se habet ut mota& exerccns; imperium siquidem est practica. denuntiatio , α intimatio essicacis decreti voluntatis ; praeceptum etiam prudentiae, necnon dictamen legis quod est regula & lux agendorum exercentur in intellectis , tametsi essicaciam habeant a voluntate:obligante intellectum . ut denuntiet, ut praecipiat, ut dictet quae voluntas intendit, &elegit. Ax vero in electione ordinatio se habet
tantum ut movens,& non ut mota &-eXercens,
unde non in actu ordinante, sed in acceptante ordinationem perficitur; unde completur in voluntate , & ex participatione voluntatis in appetitu lensitivo,in quo residere virtutes morales dicemus. Alias non paucas de electione & liber- consilio praetereo,tum ne Ethicam Philosophi- 'cis plus justo implicem , tum quia libro de Deo
tate difficultates, quas hic versant Interpretes
Parce, Lector, si de his tam speculativis fortὰ
plus satis egimus ; seὰ speculationis contentio- nem hoc pietatis emolumento reportato compensabo, & subtilitatum prolixitatem & molestiaria hoc documento levabo. Si electionem os Zinatio rationis praevenire debet, clarum est frequentes actiones nostras,non electiones, sed impetus, sed motus brutales esse nominandos. Quid mirum si sensualitas premat , excandeat ira, insolescat authoritas, evagetur ratio, fugiat . prudentia, labatur lingua, quia considerationis ordinatio & turrina motus nostros non praete- idit. onsiderationi ergo aliquid cordis & tem- , i
346쪽
poris quotidie sequestrandum est , si vis recte
in agendis eligere,affectius regere,dirigere actus, corrigere excessus', componere mores, Sc Vitam ordinare totam. Si non semper: saltem saepe loquere tecum, considerationi vaca, quae eligenda praeordinet, acta recogitet, agenda praevideat,& in omnibus motibus tuis suavissimus quidam concentus complexusque virtutum elucebit, si ut alias ex Bernardo diκimus,omnem electionem tuam trina haec consideratio praeveniat, an liceat , deinde an deceat , postremb an expediat. Vel si velis cum eodem Patre lib. s.de consider. cap. 2. a Cinnem electionem praecedat, vel comitetur,
Vel sequatur consiJeratio triplex, dispensativa, Uimativa , pecularisa. Prima rebus ordinatὸ uritur, ad promerendum Deum : Secunda res diligenter str utatur ad vestigandum Deum: Tertia ab humanis rebus se eximit, ad contem- piandum Deum , quem nisi hespiciamus dum eligimus & postquam elegimus , inter electos non computabimur. Prima multa serit, parum in Ctit. Secunda vadit , sed nondum evadit. Tertia venit, & ad Deum pervenit. Luod priama optat,secunda operatur, tertia gustat . Pura erit
electio, si sic incipiat: constans , si sic pergat: felix , si sic finiatur.
Hic etiam diligenter advertas ad bonum opus non solam desiderari bonae intentionis rectitudinem , nisi bona clectio consequatur. Verum quidem est prava intentione bonum oyus cor
xampi , quia ut dixit Magnus Gregorius, si se
mel cor intentione corrumpitur,sequentis actionis iragdietas & terminus ab hoste callido securἡ posside trir aeuoniam totam arborem sibi fructus f.rre conssicis,quam veneni donte in radice vula
347쪽
rattat. Velum Pitire su mina nobis landum , ne vel bonis operibus servien . mens reproba intentione polluatur , servandusque omni cura a malitiae pulvere oculus cordis, ne quod in actione rectum hominibus ostenditur, insuli ante superbia vel concupiscentia destritatur. Caeterum id non sufficit: nam sicut bonum condemnat intentio prava , ita malum opus non eYcusat intent o recta. Piam intentionea equatur recta electio nece Ilum est , ut christi inε operemur; quia nihil intei est quo animo facias , si vitiorum est quod facis; nec desinit esse pestifera labes putredinis, tametsi bonae intentionis specie & colore tecta obducatur. Hi ne observat Bernardus serm. o. in Cant. per sponsae faciem mentis intentionem designari, ex qua nimirum pulchritudo operis, sicut ex facie Pu chritudo corporis aestimatur : signanter tamen genas pluraliter' nominasse Spiritum sanctum, cujus sapientiae non est fas vel modicum quid omnino ascribere otiosum, aut secus dictum quam oportuerit: Pulchra,inquit,sunt gena tua sicut turturis. Quia duo quadam in intentione
quam faciem anima esse ἀiximus ne tegari a requiruntur,res is causa,idest quid intendaue pro-3:εν quia , Ex his sane duobus υιl decor, 'et deformisas iudicatur: ut anima. qua ambo ista redFa 'Atque pu4ica habuerit, illi merito meraciterque di- cat vir: Pulchra sunt gena tua scut turturis. O vero ultero horum caruerit, non poteri r diei de ea. quo pulchra sint gena ejus sicut turturis , propter eam qua adhuc ex parte erit deformitatem.
Idipsum divine & iuxta peropportune prose quitur idem Doctor Mellifluus lib. de praece P.Scilis Pens. cap.i . longiusculis,sed nullis non observandis
348쪽
servamus verbis : Vt iaterior oculu, vere si sim-ρlex , duo icti esse arbi ror necesscia , charitatem in intontione , ct in elictione veritatem. Nam si bonum quidem deligat, sed verum non eligat, hisbet quidem αedum Dei, sed non fecundum scientiam; cr nescio quemadmodum rudicio Veritatu
vera e se post cum tale s Ilicitaι. Volem denique ad meram ἐψcsulo. instruere smplicisalem, magistra Veritas : Esi3te , inquit, prudentes seueserpentes, ct simplices sicut celumba. Praemisit ergo prudentiam , sine qua neminem satis esse ρο σου simplicem sciret. Quomodo euique vera si muerit oculi cum ignorantia veritatis ' aut vera
mera dici potest simplicitas , quam sim l x ignorae
meritas ' Scriptum est enim: ignorans ignorabitur. Pater erio laudabilem Arum , is a Domino land
tam simplicitatem absque his di obm non esse boni
benevolentia atque prudιutia , ut oculus v7Helisee
cordis non solym pius , qui fallere nolit , sed cauim sit, qui fouere non Iosit. Hinc Saucti tam saepe, tam solide trepidi sunt, ne forte displiceat
Deo quod ab ipsis bona intentione rectum ex stimatur; qu a apud Gregosum aliosque doctos a Domino Patres, legerunt, plerumque se nobis vitia sub specie virtutum tegere, quasi blanda ad nos facie venirent. Saepe immoderata ira , justitia ; saepe dissoluta rem isto, misericordia vult videri. Saepe incautus timor, humilitas; saepe effrenata superbia , appetit libertas apparere. S,pe , inquit lib. s. Moral. cap. 6. vusnο- strum causa damRationis es, quod in Ue flumor esse virtutis. SAEpe un e placari ludeae G.d rur , inde ad irascendum placdus instigatur, Sal mone attestanta , qui ait: Eli via qua vide ur ho--ini recta , is novissima idim ducunt ad monstar,
349쪽
Unde Sancti viri cism mala seuperant, sua etiam bene gestu formidant, ne cium bona agere appetunt, de actionu imagine fallantur , ne Iestifera tabes rutredinu sub boni specio Iateat coloris. Sciunt enim quia corruptionis μdhuc pondere gravati diiudieare bona subtiliter nesciunt ; is cum ante oculo extremi examinis regulam deducant , h eipsa in sis nonnunquam o, qua approbant metuunt, o tota quMem mente interna desiderant ; sed tamen de incertitudine operum trepidi quo gradiuntur ignorant.
Quod si intentio gloriae & honoris Dei per se
honesta, per se casta, & semper laudanda opus malum non justificat, quomodo excusabuntur caedes , vindictae, gulae, ambitiones, aliaque id genus scelera, vel ob voluntatem dandi signa excellentia, vel ob existimationem apud homines captandam , Vel ut appetitus suis actibus fruatur, vel De Sacer tium linguius obtineatur, Vel ob natu--lem fastus inclinationem, Vel propter temporalem commoditatem , ut quidam novelli corruptores excogitarunt.Ubinam gentiu sumus mi Lector An qui has publicis voluminibus sparserunt sor- . des Theologi, Christiani, vel hominis nomenclatrira digni sunt, qui tam aperte contra trina illa officia pescarunt 3 Illudne est adeo mirabile& momentosum dirisendar intentionis methodi
inventum veteribus ignoratum , quo res tam aequa temperatione componuntur , ut servata
conscientiae in te itate, & honor Dei, & amor mundi, quamlibet inter sese oppositi, concilientur , quo arctae & latae viae nactenus existi mala repugnantia in concordiam adducitur,ihi turque commercium , quod Sanctis omnibu
min dicam arditum , sed inaccessum, sed im
350쪽
possibile visum est λ Comburatur prorsus, comburatur Evangelium necesse est; deleantur dolibro viventium Concis otii . sanciones , --Pungantur Romanorum Pontificum venerqnda decreta, extinguantur issa naturalis pietatis x virtutis semina omnibus implantata , si tales. tamque exitiales maximae Iocum habeant , fiactiones per se nocen)es emendet finis innoxius , si actus noxa purget imaginarius animi flexus in eo situs, ut peccatum pro fine nori habeat, ut ii ae arte Deo ερ hominibus dilectus utrique satisfaciat; mundo opera, Deo intentionem bellἡ concedat; M legem carnis , quant Apostolus captivantem in lege peccati, & spiritui repugnantem sentiebat cum divinis praeceptis urbanissime copulet , & ficulneis quasi
se liis turpia conteSat & scelerata. 1. I Hujus perversissimi principii horrenda consectaria prudens missa facio, ut iterum moneam, iterum inculcem, non satis ede ue bene agere
dicaris , si bonum finem tibi praestituas, nisi ipsum officium per se sit licitum ; quia& bonum pus prava intentio viciat, & piam intentionem corrumpit operis illicit turpitudo : in imo hoc ipso pia esse desinit intentio , si malum imperet
opus , quia arbor bona non potest malos fractus facere, nec in Deum summum bonum re
ferri potest , quod a Deo summo bono immitti
nequit opus malum.In omnibus ergo prius res pice Deum, propter quem si non facis quaecuniisque facis , peccare convinceris ; verae quippe Virtutes , quae carnalibus delectationibus, vel quibuscunque commodis, & emolumentis temporalibus serviunt, verae prorsus esse non pota sunt, ut Augustinus non lemel tradit. Haec in-