장음표시 사용
361쪽
31 o Lib. VI. Dissert. I. Cap. I.
ra fruitio pro suavi deIectationis experimento usurpatur. Sapient. 2. nite fruamur bonis. Romia si vobis primum ex parte fruitus fuero. Id est, si praesentia vestra fuero desectatus In eodem sensu accipitur a Grammaticis ac oratoribus, Mpatet ex etymolosea nominis desumpti ex fructa, qui est ultimus arboris effectus , qui suaviter carpitur , & suavi as gustatur. Similiter ergo fruitio est actus ultimus potentiae percipientis.
fructum cum jucunditate : Frui enim Leimur ea re de qua capianus volvistem, & rebus cognitu fritimur, in quibus voluntas delectata'con
quiescit , ut Augustin. semel & iterum dixit fruitio ergo non est formaliter amor , sed ex amore, vel ex praesentia objecti amati sponte
fuit, sicut tristitia ex praesentia objecti odio habiti pul lutat. Porro quia finis dupliciter haberi potest , vel
perfecte ac consummate, vel imperfecte, seu in-fboative ; ideo dupleκ fruitio distinguitur, alia
initiativa, quae est complacentia de fine cognito & sperato , secundum illud Rom. r,. Spe gaudentes , alia plena & cumulata, quae habetur solium post finem adeptum. Non enim quiescimus simpliciter, dum adhuc sumus in via, & ad Patriam tendimus ; seA quando finito itinere Se
consummato nihil restatiacquirendum , sed datur merces illa magna nimis, Sc oslandi tur summum bonum, quo omnia deside a m bonis implentur. Et quia per primam fruitionem stem. nitur via aiu intentionem, ebectionem , imperium, usium, & delectationem perfectam ; ideo, i de stultione prius egit S. Thomas , quam diadianis. actibus dissereret.
362쪽
ter se differant 3 Respondeo probabilius elle distingui, quia distinctio specifica & formalis
actuum ex ratione formali objecti venanda est, nam circa idem objectum materiale Depe saepius versantur actus specie distincti Ratio, auteavformalis imperfectae complacentiae imis,&per fectae fruitionis est plane distincta prima enim fertur ad bonum fide cognitum Sc sperarum, ac tinondum habitum p unde elicitur ab habitu spei: secunda fertur ad bonum praesens, polle illum,& cognitum visione intuitiva , M ideo elicietur in patria ab habitu charitatis : sed bonum diversimode, propositum voluntati est diversa ratio formalis obiecti voluntatis, quia cum oblectum. voluntatis sit bonum apprehensum,& per ratio nem propositum, distincta apprehensio & pyopositio rationis diversitatem in actus voluntatis helandit :, neque enim alia ratione distinguitu
amor , & gaudium , intentio, & fruitio uerulectio,
versans circa media fatura , usus circa praesentia hic de nunc: Ergo simplex complacentia finis amati & obtinendi specie. differt a fruitione ita hono possesso quiescente. - Et confirmatur breviter est enim res levis j momenti. Delectatio & fruitio sequitur opero tionem, eamque perficit & adornat, inquit Phinlosophus sicut pulchritudo iuventutem; quia est
corollarium operationis , & veluti eIus conli- in tum a natura institutum, ut in opere insista
mus , nec deficiamus : Ergo distinctam species operationem sequitur distincta specie fruitio α
delectatio, alias delectatio non saperet naturan, .. OperationiΚ, culuS est comes individua : Atquῖ
fruitio imperfecta AE Peo , v. g. in via; sequitud unitionem fidei ta
363쪽
3 s α Lib. VI. Dissert. I. Cap. L
tio in Patria sequitur visionem Dei s imme am, Sti, quae duae cognitiones sunt utique operatio nes specie diverila : Ergo fruitiones illae distinguuntur non solum sicut perfectum & imperita.
dium intra eandem speciem , phita ..puer a Viro, sed sicut actus ejusdem potentiae habentes objectum formale distinctum , ut amor, gaudium,& desiderium, vel sicut diversae habitudines lapidis ad centrum , puta motus ad centrum , M. quies in centro. Unde illae fruitiones distin guuntur in esse physico. Dices: Charitas viae & patriae sunt ejusdem speciei, tametsi objectum charitatis viae sit o scurὸ cognitum & absens, charitaris vero patriae objectum sit intuitive praesens: ergo sicut objecto charitatis accidit esse obscure vel clare cog nitum , esse absens, vel praesens ; ita similiter Mobiecto fruitionis, quae proinde eadem erit el-
sentialiter, sive in via, sive in patria. Respondeo quod licet idem habitus charitatis si idem specie ita via & in patria, quia charitaS
nunquam excidit, tame omnes actus charitatis
non sunt ejusdem speciei in esse physico, esto
quod ad eandem speciem moralem pertineant. Paragolizat ergo vehementer arguens dum fruitionem comparat charitati, quia charitas est habitus , fruitio actus ; & ab habitu ejusdem speciei procedere possunt diversi specie actus in esse
phylico, ut a virtute Religionis procedit oratio, devotio, votum, juramentum; ab eadem chari.
late prosilit defigerium de Deo,amor ad Deum, . gaudium de Deo, qui actus non differunt specie physica , nisi qui a objectum idem habentes , IL Iud sub diveria ratione praesentis , vel absentis,.
364쪽
ve attingunt. Similiter ergo complacentia viae & fruitio patriae erunt actus specie distincti; multo magis quam amor & delectatio Beatorum
Vide quo collimat tota humaniorum actuum conomia, ad fruitionem nempe , ad quam tendit & conatur studium cognitionis , desiderium voluntatis, fervor intentionis, inquisitio consilii, approbatio consensus , electio medio I um, ordinatio imperii, fidelitas eXequutionis, ut perveniat ad fructum delectationis Dei. Sed miser homo ratione vigenses, & ratione non utens, derelinquens fontem vivum , fodiensique sibi cisternas dissipatas , totam humanorum actuum seriem eo inflactit , ut ii, fi uatur , quibus tantum debuerat uti. Amor delectationis in causa est , ideo sese totos voluptatibus corporeis homines tradunt ; volunt coronare se ross antequam marcescant: nullum est pratum quod non pertransire velit luxuria eorum psed extremi falsorum ejusmodi gaudiorum luctus Occupat, quia in inateria transmutabili non magis saeum gaudium inveniri potest, quam in arena solidum aedificium construi di quod hoc eleganti simili declacat Bernard. se: iu. a. de divers. Accendi ur cerem . non h trum lumen est , sed lucerna , si indem Unu ipse propria fomenta con Amit,. nec nis Vsi con umptione fovetur. Porro de ieiente materia , etiam ipse dolitet: ct ubi i Iam videris prorsius exusismi, hun quo 'ue extinctum ege reperias. Sicut ergo flamma illius novismi sumus occupat is cal go, se latitia lata rei in triplia
365쪽
Solidum 3c verum gaudiunt quod nemo tollet a nobis,in Deo positum est. Si gaudes de nummo, times furem, inquit August. in Pal. 37. Si aurem gaudes de Des quid times, ne tibi quisquam nube rat Deum Z Deum tibi nemo. auferet ,si tu eum non dimiseru. Securum est ergo de Deo gaudium in hac quidem vita degustatum, sed in futura consummatum, dum intrabimus in gaudium Domini nostri, quando erit torrens voluptatis, flaminis impetus, inandatio laetitiae, flumen gloriar& pacis 1, flumen planE , sed quod affluat, non quod fluat, vel eifluat ; flumen non quod transeat, vel pertranseat, sed quod abundet. Hujuxsecri fluminis in hac vita stillas guttatim & per minutias bibit anima sancta, in oratione li-qIescens , mente excedens , desideriis aestuans, ardenter sitiens, assidue meestans, Eora videlicet qua se intus astringi qu busdam aeternae sapientiae brachiis, infundique sibi senserit sancti su
vitatem amoris. Felix hora, sed brevis mora, qHa metis ungitur uncti me misericordiae Dei,&oleo laetitiae & exultationis perfunditur, dum cogitat de civitate Dei, de pace civitatis , de aeternitate pacis,de statu aeternitatis,de selicitate .st itus, de plenitudine felicitatis i 2uid enim pulchri es , quidve duietas, quam inter tenebroes hujus vitae , multasque amar tudines , diυina dulcedini ἰnhiare ct aterna beatitudinisus'irare, i Iieque teneri m nte, ubJ υera habrri gaudia certi simum est.. Verum ut ad has divinae fruitioniς hic imchoatae , in Patita consummandae delicias a Divitiaris , humanas flocet facias neeesse est. Premtio a diυina eousolatia νιὶ,nee omnino tribuitur ad ni itenti alIonam , inquit Bernard. tract. de vita ex morib. Cleric. cap. M. Quae renult consolari
366쪽
anima,centuplam imperfectae fruitionis accipiet invita, & vitam aeternam in perfecta fruitione Patriae possidebit. Illa consolatio praesentis lataboris , naec futurae felicitatis consummatio illacibus in opere , haec merces in fine operis: illa militantibus stipendium pro necessitate laboris, haec novissimum donarium pro quantitate laboris : illa manna in deserto ; ista' copia terrae promissionis. Hunc divinarum consolationum rorem,hanc victricem delectationem tam necessariam ad incipiendum , tam utilem ad proficien
dum, tam opitulantem ad pugnandum, tam animantem ad perseveranduma hoc manna absconditum quod victori promittitur,quod nemo scienis qui accipit,quod nemo videt nisi gustaverit, quod nullus luteis git nisi crediderit ; hoc darum optimum desursum descendens a Patie Iuminum in filios adoptionis, has delicias chalitatis,hanc conscientiae pacem, hoc regnum Dei, quod intra nos est, quodve non est eica vel potus,sed justitia,& pax,& gaudium in Spiritu sancto ; hunc ignem, quem mittere venit Salvator
in terra, quoque voluit nos vehementer accen-dι ; hanc virtutem de alto , quae Andream fecit amplecti crucem:Laurentium ridere carnificem, Stephanum orare pro lapidantibus, Lanc pacem quam reliquit Christus, nec quomodo mundus dat, dedit, quae Irie exsuperat omnem sensum; hanc denique gratiam devotionis, teneritudinem compunchironi S , fervorem orationis , pina quedinem Spiritus Dei pr sentis experimentum, uncti inem docentem de omnibus , si uitionem inchoatam tibi o8to , Lechor, 3 mihi, obsecro, precibus obtine ut in hac valle plorationis, quae in ilitia est super terram , certemo , Vincamus,
367쪽
3 s 6 Lib. I. Di sert. I. Cap. II. .m
coronemur : ut per immixtas gaudiis terrenis i ibulationes', sentientes amaritudinem
mundi, discambs aeternam desiderare suavitatem : & pra venti in benedictionibus dulcedinis non deficiamus in via, sed de exhibitione praesentium munerum firma sit expectatio fu
De moralitate acruum humanorum,
o de prima ejus 'ecie, scilicet, indisserentia.
OUi proprium voluntatis est agere propter
- bonum regulis rationis conveniens , quoiuidem est ac morale, quod ratio proponit, lex re salar, conscientia dictat, voluntas divina jubet; ideo explicatis actibus humanis sub ratione voluntarii , agendum est de illis sub ratione mora lis , id est prout subsunt regulis morum, vel ab eis deficiunt. Soli namque actas voluntarii Aliberi sum capaces sabieinionis aa normas vitae moralis , quia in illis solis tenetur homo rectae
rationi conformari , cum in illis duntaxat operetur cum advertentia rationis, seu cum indisserentia iudicii apprehendentis bonum & malum. Ex Certe ubi non e* lex, nec praevaricatio. Lex aurem non decernit supplicium aut praemium pro
actibus necessariis, sed liberis, qui soli sunt matvria regulabilis Per prudentiam ,& ordinabuta
368쪽
per legem,sicut res externae factibiles su fit mensurabiles per artem. Ut autem in hac materia perspicue & utiliter procedamus, implexos dis.
ncultatum nodos , Sc importunas nimiarum subtilitatum remoras.praetermittemus.
Mirari enim subit cur apud non paucos demoralitate d sputantes illud minus actum videatur, quod fuerat tractationis argumentum. Non docent vivere, sed disputare, Sc accitis totius Dialecticae & Metaphysicae subtilitatibus incon, cinnis non disponunt vitae statum, non formant
mores, non temperant affectu S,non componunt
Vitam , non tradunt scientiam Sanctorum Chri stianae vitae doctricem & duetricem ; non parant animis medicinam, pietatis ossicinam,sed artem cavillandi instituunt. Ethicam non ex limpidis Ecclesiae fontibus derivant, sed sormularum argutiis implicant , licium infinitarum laqueis ir-ΓCtitam tenent, chartasque abstrusis & spinosis dissertationibus implent: sicut evenit in laby .rintho properantibus, qui longius ab eo quod petunt semper abscedunt,& quo plu&Operae impendunt, eo se magis impediunt. His de caussis prius certa praemittemus,deinde utilia dubia & Theologo digna resolventus,aliis veI omnino praetermistis, vel brevi sime insinuatis , vel in Philosophiam amandatis, ut juxta prascriptum nobis finem Theologia nostra operam det parandis virtutibus, vitiis profligandis, voluptatibus coercendis, libidinibus arcendis, timoribus, caeterisque animi labibus abstergendis : ut non eruditis solum intersit sapienati se cogitationibus , sed moribus potissimum informandis incumbat, refellatque non modo fidei Christianae hostes, sed etiam non minus poricu--
369쪽
iosos Cubolicae pietatis adversarios. PAmum igitur de moralitate universim, deinde de pii ma ejus.specie in hoc capite disputabimus.
Moralitas superaddit actui tibero subjectionem ejus ad regu ra
morum. HAnc assertionem perspicue . tradit S. Thomas per totam q. I S. passim,& nominatimari. Io.ad y. ubi docet species moris esse accidentarias actui considerato in esse physico ; quia, inquit, idem actus physicus potest habere plures species moris , ex quibus eruitur ratio fundamentalis. Non potest variari moralitas , aut multiplicari invariato & immultiplicato illo in quo essentialiter consistit,ut de se patet. Sed potest variari multiplicari moralitas invariata& multiplicata libertate ; sicut celebratio Missae initio bona sit mala& illicita, si adveniente in- ζterdicto continuetur : idem etiam actus liber potest duplici affici moralitate, V. g. duplici bonitate, vel duplici malitia ex fine de circuns sntiis derivata ; imo secundum plures potest idem actus bonitatem ex fine,malitiam ex circunstantiis sortiri , & idem actus in materia indifferenti arans re de bono in malum, sicut eadem propOsitio in materia contingenti transire de vera in falsam. Ergo morsitas est quid distinctum a libertate , quatenus voluntas ut principium mo-xale operatur cum subjectione ad regulas mo-
370쪽
rum,quibus conformat vel deformat suam operationem : voluntas vero praecise ut principium
physicum operatur cum subjectione ad rationem soliimmodo ut proponentem objectum cum indifferentia vel amandum , vel respuen- . dum: unde non est idem formaliter principium liberum, & principium morale. Moralitas ergo actus est tendentia actualis voluntatis in obje- ctum ut subjectum regulis morum. Quod melius intelliges, si consideres esse morale non Drvam cum esse artificiali affinitatem habere: unde sicut in artesectis distingui nus materiam dirim bilem, regulas artis dirigentis , & formam
artiticiosam multantem in opere conformiter ad normas artis claborato : ita in moralibus
materia dirigibilis sunt actus liberi voluntatis, qui debent ad amussim rationis & legis exigi ,
regulae sunt lex voluntas Dei, & conscient forma vero moralitatis in actu est subjectio, seu conformitas ad regulas bonae operationis. Dices : Habitus voluntatis distinguuntur spe-
aie 5 essentialiter per differentias soni & mali:, ergo S actus ejusdem voluntatis, per quos ha-
, bitus producuntur i, eadem quippe ratio quae in ' actu primo invenitur in habitu , relucet & explicatur in actu secundo, sive operatione. Respondeo essen disparitatem inter actus &habitus, quia habitus generantur ab actibus ut subjectis regulis morum, unde in illis moralitas est ellenti ilis , bonitas scilicet virtuti, & vitio malitia & deformitas. At verbactus non proc*dunt essentialiter a voluntate ut directa per regulas rationis & honesti; quia tametsi nulla da- Ietur regula inorum, manente indifferentia vo-