장음표시 사용
411쪽
fere quae Philosophi prohibuerunt. Obsero. alias ex Augustino diximus ὶ non sit hone tuor Philosophia Gentium , quam Christiana. Si Tuta
lius , si Seneca virtutem sola conveniensia cum natura , non nuda aut sana, sed geniali peccato corrupta dimetientes, adeo puram absolutamque esse voluerunt, ut nedum libidinis sordes, sed etiam voluptatem ex rebus bonis percep tam sua sponte honestam reprobarint, si prima spectetur , si ducat, ait Seneca , , non sit accessio , si sit scopus unicus , & non condimentum ; quid a Christianis exiget, vel non exige: Christus 3 Quid a membris suis tam sanctum caput postulabit, quae gratia in Baptismo rege ne ravit , sancto oleo inuncta in Confirmatione sacravit, carne sua in Eucharistia pavit , divinitaque praesidiis munivit & donis, ut novae crea- urar personam gererent, & ad finem vires &Vota nostra excedentem pervenirentΤHaec cum ita sint, delicta quis intelligit ' Rara enim avis in terris homo , qui in omnibus motibus deliberatis solo honesti amore per-moVeatur cra M omnes quae sua sunt quaerant, noli 'riae Jesu Christi. Accepi ab uno ordinis nost i insigni Concio natore, peccatum tempori esse conseceridum , eo quot sicut natura utrius que occultisno singulos quosque latet , sic utriusque usus notissimus Ic frequentis sirnus est.
Omnes de tempore loquuntur , omnes temporis j1,st iras & bonum usum norunt , omnes fere tempus terunt, aut fallunt; Sc tamen si ab pis quaeras quid sit tempus , nesciunt,'& cum
Augustino vix posse definiri credunt. Similiter quid sit peceatum , explicatu difficillimum est, lata illud exponere perobscurum est , qdoa'
412쪽
nec in Deo ideam habet ; & tamen peccatum si igesis ferme momentis nobis obrepens , per omnes sensus quasi aquam ebibimus , quasi ac- irem haurimus, quia ubique Voluptatem, aut solam utilitatem captamus. Quin etiam in ipsisfacrae Religionis exercitiis semper occurrit, semper se insinuat circunstans nos peccatum: nam Litterarum sacrarum studium per se honestum , ex una sciendi voluptate initum, curiositatis vitium pascit: ipsa etiam oratio mentalis, Sacramentorrimque frequentia , quibus in vita
spiritus nihil utilius, sola deliciarum coelestium
voluptate susceptae, & cum minus sapiunt neglectae , nonnihil sordescunt, quia libidinis spiritualis aliquid resipiunt. Agnosce ergo, o Christiane , Religionis tuae
puritatem , agnosce & dignitatem tuam , & D vinae consors factus natui se, noli infra te repere , noli in brutorum ordinem & vilitatem de generi conversetione deciscere. Memento cu-JuS capitis , cuius corporis sis membrum, cujus
Evangelii discipulus , & quorum Sanctorum filius. Reminiscere quod quia erutus es de potestate tenebrarum , transtatusque in Dei lumen& regnum, plura a te exiguntur qua Christiano , quam ut homine. Fecit te Dominus ad se: ad pa radisum ergo mente transgredere , & essu incipe quod futurus es. A Christo regeneratus
novam nabes esse , novam vitam : novas ergo operationes habeat nova creatura necesse est,
ne inveniaris coram Domino vacuus , & postquam tota vitae tuae nocte laboraveris , nil te cepisse convincaris. TripleX est bonorum ge- Δnus, infra nos , intra nos , supra nos : infra nos i ,
voluitas , & fortuna: intra nos virtus morallis ,
413쪽
3σα Lib.VI. Dissert. I. Cap. II.
& mere humana ; supra nos Deus, sumnium bonum. Si prima quaeras , brutum eris : si secundis contentus sis , Philosophus vocaberis : si tertiis inhies, Christianus eris. Semper nos age-xe oportet hominem , vel Christianum : imo solius Christiani person' in gerere decet; quia scut ratio est fides hominis iuxta illud, S u/d non est . e fide , id est ex rationis regula & conscientia , peccatum est ri ita fides est tota ratio Christiani, ex qlia nobis vivendum est , quia 'ηjustus ex fide vivit: at quomodo vivit ex fide, qui ex fide non operatur cum Vita in operatione posita sit.
414쪽
XPLICAT. A actus humani cumentitate , tum moralitate , necnon
prima ejus specie indifferentia ; de duplici alia , bonitate nimirum Mmalitia agendum superest , ut per aequo totius conatus impetu illam prosequamur, istam detestemur. Eo namque totum limat Ethicae Christianae studium , ut decli. nanees a malo faciamus bonum , & ad ψ-sti m tandem perveniamus su minam bonum. Nec illi sola Regilio Curistiana incumbit ; honestatis decorem vidit & amavit Philosophia Gentium, cui nihil bonitate pretiosius , nihil antiquias erat ; caeteras artes & scientias arti vitae comparatas flocci pendebat. t prosequitur Seneca vi'. 88. quictrix studes , ut discas metiri latifunaia potius disce , quomodo metiaris quantum tibi sit fatis. Quid me doces, quomodo inter se acutae & grave S Voces consonent, quomodo nervorum disparem reddentium sonum fiat concor8ia Fac potius quomodo animus meus secam consonet, nec consilia mea discrepent. O egregiam arcem l Scis rotunda met ii,
415쪽
in quadracum redigis quamcunque acceperis formam , laod in mensuram tuam non cadat. Si artifex es , si Geometra , metire animam, dic quam magnus M, d c. duam pusillus sit. Scs quae vecta sit linea ; quid tibxν ouest, si Did in vita rectum sit ignores E
De principiis se regulis bonitatis
EX his quae supra de moralitise in communi diximus, satis super que con stat quid de bonitate sentiendum sit. Si enim monilitas actus nihil aliud sit quam ejusdem si 'ct ad i R 'las morum, ille actus bonus erit qui regulis be-n a rendi conformabitur. QuaaVIS enam ab latem moerilem abos exiguar mltiplicium coalitionum concursus arrarum e co lactio circunstantiaram , q S rζω rax se pr- isc ibit unde eam S. star plenituiuem ostendi
jestat, qu1 nihil actioni humanae deest ex li
ci iae al iprias rectitudinem, sive quo is finem sil-ve quoat lorum, sive '' δd x P0 γ genas aes iterantur , ille tamen condita num. . apparatus mjs se tenet ex parte debet ornamus illis circunstantus obvemr, , udi Ras in ipsum debite tenZrt , unde in illa actus. Gn lentis habituline , proportione , relatione ει com ensuratione ad objectum debitis. onum
416쪽
bus circunstantiis instructum bonitatem actus sitam esse perspicuum est,subindeque plenitudi nem estendi objective & praesuppositive; respoctum vero ad obiectum reguliS morum consonum formaliter bonitatem constituere, proba- um suis cienter manet. Quare de principiis re regulis moralitatis agendum superest,ut ex illis,& juxta illas bonorum operum praxi sedulam eram navemus. Nam ut ait August. lib. 8. de Trinit. capa. Quarendum bonism unima, non cu. supervolitet eogitando , 'ed cui haereat amando. Imo nec ipse amor boni plene bonus est, si steri lis est ; quia ut idem Pater lib. . contr. Iulianis eap. 3. scripsit: Fieri non pot6l ut steriliter binῶ simul.
Tria fiunt principia bonitatis , Obj ectum, circunsiantiae, o misi unde multi ex in actum honestas de-
I quutio,via & tendentia ad objectum ut consonum regulis morum : ergo primitus inspi te objectum, ab eoque haurit prius bonitatem, quam eam a sine extrinseco, vel circunstantiis mutuetur. Unde ut tradit S.Doctor, ob ed tam se habet ut forma extrinseca mensiurans bonitarem
417쪽
396 Lib I. Dissert. II. Cap. I.
eodem regulis morum consono , & induto ct cunstantiis honestatis. Siquidem ad idem materiale objectam non minus mali quam boni feruntur actus : eandem pecuniam amat avarus
vir divitiarum , floccificit Sanctus thesauriaans sibiethesauros in coelo: eundem cibum modestia utentis accipit temperatus , libidine fruentis Scamantis affectu helluo vorat. Scut etiam in speculativrs idem objectum prout diversorum subest lumini principioium , a diversis etiam scient is consideratur. Quod objectum coincidit cum fine operis,seu fine intrinseco operationis , Omnis enim potentia tendit per operationem in
obiectum circa quod operatur. Et hoc est quod sibi vult S. Doctor , dum interdum ait actus humanos specificari a fine ; loquitur enim non define operantis,quem sibi agens praestituit,sed de fine operis in quod actio sua sponte propendet.
Dices : Dantur plures actus qui nullam hauriunt ex objecto bonitatem :. v.g. actu S fortitudinis nullam ex tolerantia panionum praecise sumpta dignitatem recipit,nili in finem justitiae& religionis reseratur : & similiter abstinentia LVenereis non est actus virtutis virginitatis , nisi ad cultum Dei & coelestiuin contemplationem referatur, ut docet S. Thomas 2.2. q. I 24. Θ IJ2. Imo S. August tam crebro,iam constanter docet, non ex oniciis, sed ex fine pensandas esse virtu-
xes Suidquid fit ab ismi, inquit lib. . contJul. non propter hoc fit,propter quod feri debe vera splenita pracipit, εs officio videatur bonum, ipso non recto fine peccatum est . Idem etiam apparet in actu indifferenti in in lividuo , in quem nulla ex objecto bonitas , sed ex fine tota sciandu r.Idem quoque in actu interiori culm
418쪽
objectum est actus externus : nec tamen ex hoc in illum , sed ab illo in hunc tota bonitas deri vatur. Denique iste actus,quem in fervore spiritus elicit Christianus, Volo pie viυere,, in novitate vita studiose ambulare , vel Clericus poli attentam status sui praecellentiam eructans Locverbum bonum, Volo ad normam caninum meam
exigere sitam ; vel Religiosus laxatae disciplime miserias deplorans, & inquiens , Volo juxta rigorem regula meos componere mores: illi omia es actus non desumunt honestatem ab obiecto , alias omnium continerent virtutum bonitatem , cum in earum omnium objecta & materias implicite protendantur.
Respondeo, in omnibus illis actibus primaria ex objecta bonitatem derivari. In primis fortitudo ex tolerantia passionum,uirginitas ex omnium venere Drum contemptu commendatur,
cum in objecto illarum sit gravis evincenda difficultas , quam sola furorae virtus. Requiritur tamen per modum conditionis finis extrinsecus bonus , quia bonum nisi fiat bene , nihil valet apud Deum , qui affectum magis pensat quam
censum,nec quantum,sed eX quanto, nec Verba,
inquit Granatensis, sed adverbia pluris facit: &hoc est quod intendit S Thomas locis memoratis , nec non D. Augustinus libro adducto : non quod negent ex ob)ecto bono refundi in actum honestatem, sed volunt talem effluxum apposito malo fine penitus impediri. Unde ait S. Pater: Noveris itaque non ostiis, sied finibus, a vitii, di cernendas e se virtutes : oscium autem quod faciendum ιη , finem vero propter quem faciendum
est. Hinc Sancti ut hoc obiter dicamὶ tantope- Ie amoris proriti insidias, & falsarum viscutum
419쪽
vel observantiam: quod objectum licet sit commane & gene secum, tamen prout respicitiis sub. uno motivo consonantiae ad rationem,uel Evan oesi hin vel institutum regulare,est unusn unitate
obiecti ii sicut objecta scientiarum, habituum, &potentiarum,quantumvis ampla sint M late di fusa,tamen ut iubsternuntur uni lationi fot mali unitatem specificam in ratione objecti obtinent. Qita nimirum virtutum omnium varietas, Chi istianismi multiplex officiuna, & status Clericalis aut Reaularis praeclarissima instituta ab illo actu relpiciuntur sub una sola ratione 1, in illis eniim Gmnibus quamlibet variis una placet contai mitas ad rationem, una Christianis, ni puritas, una Cleri vel Relictionis sanctimonia. Ad venandam quippe spec1ficam actuum unitatem, non est sola, obiecti unitas, aut multiplicitas consideranda, sed motivum potissime pervidendum est , unde speciem sortiuntur. Adde quod licet objectum
illius actus: Vbiis studiosὲ, Christive, is regulariter vi ere, multa virtualiter contineat,. ad unum tamen tendit, nempe aZ ultimum finem bonum,
quem sibi proponit,dum strid in corde nasci iucctilisendi Dei propositum ; amor enim tape in hujusmodi actus prorumpit, si verus est; quia
germana amoris Dei nota est firma & constans studiose vivendi , & a peccato recedendi voluntas Quod si hic actus amorem Dei praecedit, proficiscitur ab appetitu boni , quem Deus nobis implantavit veluti virtutum omnium seminacium, quive funaatur in illo universalissimo, princῖpio a synteresi attacto: Decli ui a malo, ct fu bonum. Unde actus ille ante justificat in nem elicitur ab amore natuiali boni ; gost just
420쪽
oo Lib. VI. biseri. Im diap. I.
Secunda pars , quae asserit actum humanum desumere bonitatem ex circunst antiis in quibus elicitur , minifesta est. Tum quia sic naturalis perfectio non in sola forma posita est, sed ex variarum proprietatam & accidentium comitatu corii urgit.: humana v. g. perfectio non sola anima constat, sed ex variis animae facultatibus, corpor sque concinno habitu , membrorumque pro porcione , elegintia , aliisque accidentibus integratur quia generaliter omnis creata bonitas composita est , solus Deus in inexhausto indivisibilis et sentiae suae fundo in sinitam reperit perfectionem : Ergo sitniliter bonitas actuS moralis non a solo objecto , quod habet rationem fornaae extrinsecae a qua specificatur , sed ab adjunctarum circunstantiarum concursu derivatur.
Tum quia actus hunonus ab illo accipit bonita tem quod respicit iuxta regulaS morum, quibus conformatur: Sed actus humanus non soluim
respicit objectum nude sumptum , sed iactur in
illud ut est circunstantiis vestitum , quia non solum est conveniens circa tale objectum operari, sed etiam tali modo tali loco,iali tempme: v. g. non solum congruit subvenire miser aealienae sed etiam decet eleemosynam cum affectu, magis indigenti, tempore & loco necessu a tis erogare. Et idem apparet in actu malo ; ri- tioni enim non solum repugnat alienum eripere, sed magis ab egeno,quam a divite , mag s in loco sacro, quam profano ; magis cum vi, quam dolo , ni gis ad moechandum, quam ad elargiendum pauperibus de mammona iniquitatiS. Similiter malum est percutere quemvis innocentem, pejus ferire benefactorem , & adhuc λ- ervis tu. Sacerdotem manus interre violenuau