장음표시 사용
481쪽
tem totie S peccare, quoties a regulis honestatis superio A capite constitutis recedit : quod sandsse pe nimis contingit. Tum quia voluntas creata ratione suae indifferentiae non est determinata ad immutabilem amorem boni.Tum quia quod ex nihilo creatum est, ad nihilum continuo tendit. Tum quia nulla creatura est prima sui actas regula , sed subiicitur superioli, a quo divertere potest : peccare autem nihil est aliud, quam declinare a regulis , ad quas exigi debent actus itaberi. Tum quia charitas in hac vita non implet
totam voluntatis potentialitatem,ut patet exaeo
quoi voluntas non actu semper fertur in Deum; serina autem , quae non implet totam subjectipotentialitatem est in illo amissibiliter, ut patet in formis corporum sublunarium. Unde sicut materia sublunaris transit de una forma in
aliam , ita crebro voluntas de actu bono in in Ium.Certum ergo est,dari peccatum commissionis malum morale , a quo Voluntas natura
sua bona simpliciter mala dicitur , jnxta illud
August. lib. 2. de nupt. cap. 28. Ecce ex bono oritur malum , nec fuit omnino unda oriretur, nisi ex bono : ipsam dico voluntatem malam.
Sed difficultas, Sc quidem gravis in hoc tota fita est , an malitia peccati commissionis sit se an aliter aliquid positivum, vel privativum. Nerique enim immorandum nobis est in rejicienda Authorum illorum sententia, qui volunt peceatum esse de formali extrinsecam tantum denominationem , vel purum ens rationis. Quia hujusmodi sententiae fundantur in antea refutatis de moralitate in communi sententiis. Et cecidsive malitia sit formaliter aliquid positivum, sive privativum, necessario tamen importat vel supin
482쪽
ponit habitudinem realem actus ad objectnm dissonum regulis moram, superadditam actui libero ; quoe habitudo ad objectum malum non est minus intrinseca, quam tendentia, & habitudo ad obiectum physicum , cum utraque perseque a voluntate producatur. Maxime quia malitia peccati vere inest actui inalo a parte rei, nemine cogitante , ut per eam actus malus distinguatur a bono : Ergo est aliquid reale , eo saltem modo , quo privationes realiter dantur; nec potest dici merum ens rationis , licet pen- deat a ratione, sicut arte fictam ab artifice. TO-
tum ergo controversiae momentum m hoc postum est, an malitia actus moralis, quae est foris male peccati commissi mis, consistat in positivo, an in privativo , an in utroque. Lices enim certum sit, actum malum seu peccatum commJgionis importare relationem , habitudinem, & or di, ne in positivum ad objectum ditionum ; certum et sm sit, in actu malo dari privationem
rectitu)inis debitae inesse actui humano , & dita Ormitatem ad regulcis morum ; dissidium tamen e st , au ordo fundans privationem disso-hantiae , an verb ipsa privatio fundata sint fora male constitutivam mali moralis, seu peccati; seu an actus sit ideo & prius malus moraliter, uia tendit in objectum dissionum ; an quia tenendo privatur ordine rationis. 'Occasione etiam mal;tiae moralis explicabimus an idem actus possit esse simul bonus Sc malus sub dive sa ratione , puta bonus eX obiecto , malus eκ fine & clacunstantiis , vela contra.
483쪽
Sententia a rmans constitutivum
formale mali moralis esse quit po-μ vum , proponitur , cst judicis
DErcta quis intel Egit 3 Nemo san8 nee
quoad numerum , nec quoad esctentiam. Adeo enim obscura cst natura peccati , ut nulli apti, vel satis atri colores occurrant , quibus horrendi in peccati vultum depingam. Diversitas etiam sentcntiarum quibus ipsimet inter sese pugnant Tho:nistae, & varia S Thomae testimonia , qu bus modo uni , modo alteri sententiae fluere videtur Angelicus Doctor, me diu pendu
rum c m)ee a est, qui suspicantur S Doctorem hac in controversia quadantenus ambigue loqui studuisse , modoque in unam , modo in aliam propendisse, ut indigitaret hac in controversia vix certi aliquid posse definiri. Quapropter visu na est trimam sententiam psilis cum omni suo robore , tuo Lector in permittendam arbitrio proponere, quam ut nostram longe probabinorem confirmemus , ut unusquisque in silo se it
abundet; parvi quippe interest scire peccatῖ desinitionem , sed suinmi momenti est eius in no
bis exstirpare dominationem . . Calatanus ergo Curiel, Martines, Salmanti- censes , Joannes a S. Thoma , aliique non paucu inantur, rationem formalem constitutivam
484쪽
peccati esse quid positivum, nimirum habitudi nem transcendentalem actus humani tendentis ad objectum ut dissonum legi aeternae, di ratio- l. ni. Triplici via suaderi potest haec sententia: lyrimo authoritate : secundb impugnatione sen- ventiae oppositae: tertio rationibus positivis. Primo ergo sic proceditur : In sacra Scriptura , Patribus &'Conciliis peccata saepe saepius
vocantur mala opera, ut praesertim videre cain Tridentino , sus. 6. can. 6. ubi sermonem habet de peccatis formaliter , cuin dicat ea esse solum permissive a Deo , mala autem opera non constituuntur sine aliquo positivo. Idem vid rur satis perspicue docere D.Thomas. Nun i. r. quo. 8.art. . quaerit an malum sit natura quaedam 3 Et cum sibi proposui set, malum debere esse aliqu'm naturam, quia constituit speciem in moralibus , respondet: Malum in quant malum non es. dissarentiam constitutiυam laemor.ri bus , sed ratione boni adiuncti. Unde cen- isti, malum morale esse quoddam bonum , ut Lindat privationem. Idem repetit z. coni. gent. cap. s. 3c alibi saepius, ubi docet d Ferentisin constitutivam actus mali in moralibus esse ha- bitudinem ad objectum ut dissonum; & quod peccatum non sortitur speciem ex parte priva tionis , vel aversonis , sed ex conversione ad objectam. Denique expressa videntur illa verba quaestionis α. de malo , art. II. ad I . Peccatum
Secunda via afl eam sententiam stabiliendam petitur ex refutatione oppositae sententiae. Nam libid non est sormale constitutivum mali morat obseu peccati commissionis, quod non est ejus
485쪽
discinctivum ab aliis. Sed privatio rectitudinisi non potest esse forusale distinctivum peccato-
rum , nam peccata extreme OPPOnta eiciem VI
tuti mediae , v. g. prodigalitas & avaritia oppositoi eidem liberalitati,distinguuntur specie, cum specificent diversos syecie nabitus & tamen non habent privationem rectitudinis specie diversim , privationes quippe non distinguuntur aut multiplicantur,ni si ratione formarum,forma very qua privant haec duo 'itia, est unica specie, scilicet rectitudo liberalitatis: igitur privatim fectit idinis non potest constituere formalitec
nia uti fit orate, seu peccatum commissionis . .
Conficinia idipsum Curiel, quia constituti- sum peccati coiia missionis debet esse quid a fi
ciens actu an S actum pravum ; per hoc nam
que distinguit vir peccarum cQmi istioni S a peceato omi sionis , quod illud est carentia actus iae volantate, illud vero est actus distorinis,sed positivas. At privatio Lectitudinis non potest intrinsece afficere actum malum, cum rectitudoe
non sit forma debita actui malo , qui maxime si sit intrinsece malusi est eisentialiter incapax
bonitatis , nec ulla potest ratione honestari: Ergo privatio rectitudinis non est fornaale con
stitutivum peccati commissionis vTertia via fundatur in vari iS ratIontivis. Prima S praecipua est : IlIud est formalo constitutivum peccati , a quo pecca um habe dprimo quod sit malum morale L edendia enim alicujus rei est primam quo is concipitur H ea,
si fit ratio propria , & distinctiva ab at iis . Atqui
peccat uni commigronis habet esse na aItam mo-
xale primo pet Labitudinem positivam & vit:
486쪽
mis per iiIam habitudinem habet actus malitiam moralem , nam illa habitudo procedit a duntate ut subjecta regulis morum , & 1 inulrespicit objectum morale, nempe dissi, num re-
gulis morum : Ergo illa habitudo pertinet ad . plmeam moralem, contrahitque ab illo Objecto . . sic attacto aliquam speciem moralem ; non de- sumit autem bonitatem aut indiflarene am cum
per illam homo recedat a Deo,& rat one': Ergo malitiam formalem. Quod autem illa habitudo i prius conveniat actui pravo , quam priVatio ic-ctitudinis, videtur manifestum; nam ideo actus , peccati est privatias rectitudine, & caret debita continensuratione ad onuies leges, quia tendit ad objectum pravum ; omnis quippe mO US tendens ab uno termino ad alium , per se pi imo respicit terminum ad quem, ex quo sequi luc versio & recessus a termino a quo : Ergo pontiva illa tendentia afl objectum ditionum primi- Qtus in actu malo invenitur, quam in illo priva-xio ulla intelligettur Certe sicut actus. haurit ab obiecto consono honestatem , ita ab objecto dii lono non potest non desumere maliti am tm- . oi enim sunt abominabiles sicut ea quae dilexe- . . Iunt: Sed actus malus non derivat ab objecto malitiam. nisu mediante respectu positivo et Ergo.
ille respectus positivus , ille ordo , illa tenden-xia , illa pravi objecti prosequutio Duens ut e
ρ is , & amplectens stercora, mala sunt ante uta . Lus privationis accessiim. Secundam rationem pro hac sententIa urget. Caietanus quae est hujusmodi: Non datur o pwstio contraris, ni stineter extrema pontiva, Intecquor datur medium , Se quae sub eodem genere
487쪽
po Auntur contrarie, & non seculiaum privationem & habitum, ut expresse docet S. Thomas multis in locis post Aristotelem cap. de ρο- stis. Cujus etiam signunt est, quod inter bonam & malum datur medium, scilicet actus indifferens, Ergo Tertia ratio talis est: Moralitas in communi, 'ite dividitur in bonitatem, malitiam, & indita rentiam , est de formali quid reale positivum, ut ex supradictis est manifestum : Ergo malitia p)ccati, quae est membrum dividens noralitatem in communi, est necessario aliquid positi-Vum. Tum quia ratio superior possisiva nori contrahitur, nisi per differ tias positivas inferiores. Tum quia r at aeri qVJS supra pro moralitate in communi attulimus , vel nihil evincunt, vo dem, si quid probant, de malitia morali pe suadent. Haec sunt praecipua auth r atum & ratῖonum momenta, quibas sentencla peccatum & malit ana moralem in aliquo positivo suam affirmans stabilitur, quibus procul dabo non tenuis, aut mediocris probabit eas ei vindicatur. Fateor tamen lingulas non peraeque urgere rationes , α
nihil fere confidi ex authoritatibus adductis MLiptura etaim & Patres , dum sermonem ha bent de peccato commissi onis distincto ab omis. fione , sine dubio debent dicere , peccatum esse inatum opus , & involvere aliquid positivum; commissio enim peccaminosa duo necessario includit, de quod fit commissio, & quod sit pece, minosa di in ratione commissionis utῖque peta es iam constituitur; sed in ratione peccamῖnota ubi nam Patrum ullus vel leviteta Adi 'tavit c ui Per Politivam, M. non per prinationem
488쪽
Nullibi sane : cujus etiam argumentum est clariisimum, quod semper S.Thomas meminit privationis, dum peccati essentiam e&plicare curavit. Hac ergo distinctione peccati confiderati
in ratione commilitonis, de in ratione peccam nosi, solvuntur omnia testimonia S. Thomae :cum enim ait,actum malum constituere speciem
in moralibus, A causare diversitatem specificam per aliquid positivum, loquitur de peccato 6 malo morali in ratione commissionis , quae substernitur malitiae, sub qua consideratione i*portat bonum adjunctum & non est pura privatio, sed includit neces larib,& essentialiter aliquid positivum per quod distinguatur a peccato ominionis. Sed in illis iisdem locis,in quibus admittit aliquid positivumad constituendum peccatum commissionis, quo distinguatur at o mi sione, & ad explicandum quid sit comm ilio re- duplicativc ut commissilo est ; in illis , inquam,
iisdem locis apertiissime tradit privationem constituere ellantialiter peccatum commissionis in ratione peccati & mali moralis ,quae privatio eae communiS tam peccato commissionis , quam omissilonis , ut videre est in omnibus locis, quae pro se citant Aulbores hujus sententiae, in quorum antecedentibus, vel consequentibus statim meminit S. Praeceptor privationis, sine qua nullum malum intelligitur , e taprofesso ostendit, dc in aliis testimoniis claret, quae propterea ab his Autlioribus nonnisi trai cata , nec cum suo ingenito splendore referuntur ; quia statim seipsum interpretatur S. Doctor,
ut demonstrare in promptu foret, si id nostrae oνellae brevitas permitteret: sed tu ipse,Lector. PiDPrio eaperimento comprobabis.Addunt adi
489쪽
S. Praeceptorem , quando in peccato involvit positivum,sumere malum morale fundamentali. ter l, quia cum ex illo fundamento infallibiliter sequatur privatio, quae sola est essentialiter malum morale, iure merito fundamentum illud malum esse dicitur. Nec dici potest, hane S. Thomae explicationem este vel Voluntariam, . vel obtortam, vel violentam. Nam S. Praeceptor semper solicitus filii distinguere in peccato commistionis id quod se tenet ex parte actus ab eo quod se tener ex parte aversionis , quam clarissime semper voluit esse rationem formalem peccati. Ita apertissime seipsam explicat S. Doctor 2.2. ι'. IO. ars. D. ad I. Verbis, quae merito
dixeris spongiam , nisi mavis interpretationem
omnium adversarum authoritatum :WSa consideretur, iriquit , peccatum secun um rationem mali,
rilsed bonum a quo receditur, es formale objectum pectati ; sed ex hac parte peccatum nηn habet Lyeciem , imo eti primatio speci ei. Illud etiam oblectavandum, quoci licet cepe dixerit S. Doctor,actam malum importare aliquid positivum , quod est
per se notum , cum omnis actus sit positivus, nunquam tamen, & nusquam S. Praeceptor amr-
mavit malitiam esse quid positivum , de quo . sola est quaestio.
Tota etiam rationum adductarum congeries
facili negotio dissolvitur .Prima quidem evide ter retorqueri potest in suos autho Pes,qui volunt vitia extrema distingui specie per ordinem ad Objecta mala , & rationi dissona di ab illis itaque quaero , num illa objecta ditana sint specie ditaversa, vel non 3 Secundum dici non potest, cum
ha bitudines non possint specie distingui,nisi pecordiae in ad objectum *ecie dictiactina.
490쪽
7o Lib. VI. Digeri. II. Cap. II.
tein primum dicatur, explicent quaeso hi Auth res, quomodo objecta, quorum malitia est quiΛprivativum, & non politivum secundum omnes, possint specie distingui, cum utraque simi privata rectitudine objecti virtutis mediae 3 V. g. quomodo distinguatur malitia objecti avaritiae , Mobjecti prodigalitatis, quod utrumque honestate rectitudinis objecti liberalitatis caret3 Quare huic rationi occurrere possimus dicendo , peccata extreme opposita eidem virtuti
mediae , puta liberalitati, distingui quia important privationes specie non physica, sed moralidistinctas. Distingui autem specie hujusmodi
privationes, patet, & quia in materia liberalitatis sunt duo modi attingendi medium rationis per recessam a duobus extremis; & quia in materia liberalitatis sunt duo dictamina, unrim non excedendi, alterum non deficiendi. Unde actus prodigalitatis,& avaritiae eadem quidem liberalitatis honestate, sed modo essentialiter divei sis privantur. Q ita nimirum virtus liberalitatis, ii non formaliter , saltem virtualiter duplicem includit rectitudinem , & quatenus inducit ad
convenientem & prudentem pecuniae conservationem, quadantenus distinguitur a seipsa ut ad decoram effusionem inclinat ; & ideo privationes illae distinguuntur moraliter, non secus ac maculae direriorum peccatorum sunt ejusdem speciei sicae , quatenus removent eundem gratiae nitorem , sunt tamen distinctae moraliter speciei, propter distinctos actus voluntarios, a quibus eo serε modo caulantur, quo diversie umbrae e diversis corporibus lucem impedientiabus,& opacantibus inducuntur. Neque hinc instras, arietiam Plures liminis ejusdem mortes,