장음표시 사용
511쪽
carentia formae in subjecto apto, proindeque iaratione mali moralis per privationem constitui nequit, cum actus malus semel epressus non sit capax reformationis , sicut arte Lustum distor tum instaurati, & debitae Loi mra reddi potest, adhibiti regulis arci S. Verum haec ratio manifestae insufficientiae coavncitur. Constat en m nullum este actum quan- tunicunque pravum. , cui non sit debita rectitu. do , nec actum polle dici malum moraliter, qui non sit privatus rectituline morali, sicut actus bruti non est malus moraliter , quia nullius rectitudinis est capax. Quia namirum actus quanti unc in iae intrinsece malus , consideratus ut
actus hanianus ac liber est regulabilis per rationem , ut distinguatur ab actibus partis vegetativae & sensitivae, qui sunt incapaces legis,& puniationis Et certe repugnat actui egredienti a voluntate libera non 8 one mensui ari per rationem: Sed actus qui petit mensurari per rationem, est
capax rectitudinis , & illam ut sibi debitam exigit , alias ito ii dsberet dici actus deficiens , irro utaris , & obliquus : Ergo actus quivis liber oce liberatus est capax rectitudinis. Quorum omnium radix est , quia omnis actus quamlibet
malus,& a Deo recedens, habet pro motivo aliquod bonum saltem apparens, & fugam alicujus mali, puta fugam alicujus afflictionis. Unde Alei adlus habet ex parte motivi aliquid mensurabile per rationem : quod aperte instinuat D. Thomas
q. I 8. ar'. I. dum ait,actum este malum in quan
tum ei deficit aliquid de plenitudine essendi, innuens omni actui morali talem deberi plenit dinem , non solum ratio no subiecti, scilicet v Iuntatis , quae est capax honesta sit; sed etiam
512쪽
ratione i ritus considerati ex parte motivi. Pro prosuna or, A simul clariori difficultatis hujus intelligentia accipiamus acham inter om- .inia peccata commiissionis pessimum, minusve honestatis ca uacem. icili ce t odium Dei. Sed prius supponen iam est, adaequatum voluntatis objectum esse bonum, ita ut non possit prosequi aliquid sub rabionem di , unde quidquid velit, drquacumque ratione velit, bonum aliquod latenter vult, & loc voluntate nunquam recedit, nec potest. inia cum voluntas sit appetitus P tionalis.& inclinatio totius suppositi, nec cile est ut in bonum sibi conveniens semper tendat,alias non e ter inclinatio voluntaria 1, quia inclinari
& ultro ferri nemo p otes ni si in sibi conveniens, bo nuta , & ad dis onveniens nullus inclinatur, nullus propendet, se I fugit omnis & abhorrct i Quae dbctrina etiam locum habet in actu odi:, Letiam inimiciti re, quae vult malum etiam ut ma- a lum est hostis, sicut amor amicitiae vult bonum amico , ut illi bonam est. Tunc enini inimicus: malum hosti pei optat in ratione effectuS,non in
ratione obj cchi, quia vult quidem aliquid quod inserat damnum & destruat adversarium 1, sed illud sub catioue boni cupit, quatenus hosti illaxi in nocumentum induit rationem boni apparentis , exterminii sciliced hostis sibi contrain. Nec obest quod interdum aliquis peccet ex certa malitia, & non tantum ex passione succumbente dele ectationi vel ex infirmitate prae labore & tri- stitia cepe 'Grata; quia tunc peccatores etiam V am intes malum ut est offensio Dei, dicentes
Deo,Recede a nobis, eleutiam viar Mm tuorum nor
lammis,prodeunte quasi ex adipe tuiquitate,tune, M Mam , Perversa voluntas delectatur in. iIIis.
513쪽
pessimis ex perverso judicio, quo practice hic& .
nunc ludicat convenienς este sibi sic averti a Deo , ab ejus regula subduci, Sc erecto collo, elato corde , ac aiabolica audacia in Deum i m pudentissimε, & juxta inanissime arma sumere. Unde malum illud reapse vestitur aliqua ratione boni, saltem satisfacientis propriae perversitati ; & cum aversio a Deo placeat i in malignae voluntati, utique sub aliquo boni col '. e placet, alias non placeret, sed dii pliceret. Et in veritate ita contingit peccatori in profundum venienti, in Deum de industria recalcitranti; quia Deus, qui ut ait Bernardus, poena perversorum est, aP- paret peccatori onerosus, & molrstas', cujus proinde iugum excutere , legem extinguere; Alegislatorem ipsum exterminare vellet, si posset,& optat poste. Et sane si illis Deus bonus appareret sicut revera totius est centrum bonitat limpossibile foret quod illum odio haberent. mare scelesti illi Deum non odio habent ratione sui , sed ratione effectuum displicentium,
ob quos Deum considenan Put illatorem mali, non ut fontem boni.
Ex iac fundatissima docti ina omnino sequitur , quod actus peccati commissionis , ipsius
etiani odii inimicitiae Dei; peccatorum Omnium
nefandissimi cumuli est aliquis amor, subindeque tendentia ad aliquod bonum saltem beati tudinem , quam in omni actu inquirimus. Quῖ amor beatitudinis per se bonus malus efficitur, quando recedit a regula praescribente modum quaerendi illam. Ille ergo Dei hostis non peccat quaerendo beatitudinem , sed eam appetendo, non servata regula praescripta ι unde diceban
514쪽
sed ibi non est ubi quaeritu. Luaritis vitam in re gione umbra moros, non est hic. Hinc a ius odii abhorrentis a Deo ut audice prohibente delicias, ultore criminum , dicitur privatus rectitudine, quia amor beatitudinis in illo imbibitus est de se per rationem regulabilis, sicut motus tibiae curvae dicitur privatus rectitudine , quia motus animae est de se capax rectitudinis,quan- vis per accidens incurvetur ,& inflectatur per tibiam claudicantem. Dices: Tonstentia ad objectilin pravum est essentialis actui malo : Ergo in illo non est aptitudo ad rectitudinem : ergo rectitudo non est illi debita , nec ejus subinde carentia habet rationem privationis. Respondeo, tendentiam in objectium pravum esse clientialem a i reduplicative ut verianti modo obliquo circa objectum dissonum , quam ut sic exuere non potest , tamen ille actus consideratus specificative ut humanus est , praebet rationi materiam regulandam, cum procedat a principio operante ex amore boni , iublege, & cum deliberatione rationis. Sicut ma- tui obliquo tibiae ut vitali debita est rectitudo, licet in lenis composito , & in actu exercito ut procedenti a tibia clauda non pollit rectitudo convenire. Sic etiam syllosimus imperfectus
privatur perfectione debita lyllogisino , qua
vis reduplicative ut imperfectas talem perfectionem habere nequeat. Denique in omnibu&fere speciebus , & pnysicis , & artificialibus , α
moralibus id verum esse probatur: in illis enim, inveniuntur opera, quae etiam in individuo coi siderata sunt caῖacia rectitudi S ratione in
515쪽
teriae regulabilis , licet de facto non possint reformari, nisi destruantur. In thibis : Actus intriniece malus talis est ante' ullam prohibitionem legis ; odium enim Dei, tametsi nulla lege vetaretur, semper foret malam : Ergo privatio legis,& regulae, Sc honestatis ex conformitate ad illam non constituit malum morale, & peccatum commissionis. Respondeo patere ex dictis capite praecedenti solutionem hujus instansiae ; monstravimus enim ibidem , omnem actum malum esse 1 cccssu in a lege aeterna : unde si per impossibile non daretur illud dictamen aeternae legis in Deo, odium Dei non esset peccatum, quia sublato illo judicio & dictamnae, non esset Deus , cui dictamen illud non libere, sed necessario iii est: alias veritas in ipso non esset. & seipsum Deus negaret. Q aid autem mi Dum , si destructo Deo
non remaneret peccatum : Sed relege dicta capite superiori ,s ecul. 3. Secunda ratio adversae sententiae', cujus vim speculatione praecedenti non dissimulavimus, sed cum omnibus suis nervis proposuimus , petita ex eo,quod tendentia positiva ad obiectum malum sit mala moraliter , D prior privatione,
sic etiam refellitur : Actus non constituitur ma
lus per aliqv d positivum ante privationem , si ante illam non caret perfectio ite sibi debita nee plenitudine essendi ; si enim habet totam peri ctionem cujus est in suo genere capax, profecto malus esse, nec dici potest ; illud enim censetur bonum & perfectam in quocumque genere, cui nihil deest perfectionis sibi debitae : unde actus qui non caret perfectione moraliter debita nota
potest esse formaliter malus. Atqui ante
516쪽
Lib. VI. Dissere. II. Cap. II.
tionem actus non caret perfectione ulla sibi do . bita, nec plenitudine ellendi ; quia si caret perfectione debita, jam est privatio: Ergo non per ordi nem tendentiae positivae , sed per pri vationem rectitudinis malum morale formaliter
Dices : Illa habitudo & dilectio objecti abominabilis est in linea morali procedens a VO-lluntate deliberata , & tendens ad objectum dissonum regulis morum, a quo desumit, Sc vel uti ebibit non bonitatem , nec indifferentiam, testpravitatem , fitque abominabilis sicut objectum dilectionis suae , idque totum contingiz antecedenter ad privationem , quae s1upponit. 6bjecti. dissoni attingensiam , cui unice innititur , & ex qua resultat : Sed illa tende iacta est positiva Ergo in aliquo positivo malum morale primitus invenitur. En totius disicultatis medullam En-argumentum , in quo dissblvendo iri enia acuunt Authores nostrae sententiae , sed magi torquent. Quae ipsi eruditδ afferunt non exscribam , quia ex inexhausta S. Thomae doctrinae uberrimar copia aliquid forte non novi,sed noud eruam, quibus hanc lii siccitatem , quam adversarii putant insuperabilem, D. Thoma magistro molliam , & efficiam non modo pianam, sea
etiam fauorabilem. Dicendum ergo, nos posse concipere privationem se habere ad actum moralem vel consequenter, ves concomitanter , vel etiari, qua dantenus antecedenter.)Consequenter se habeti privas o, quia intelligitur resultare ex actu tendente in obiectum dissonum; unae actus amplectens objectio pravam est cau receptiva, se A. subjectum. α Luci aciutam Privatiora
517쪽
comitanter intelligitur se habere privatio quia ' quantumcunque conversio & tendentia ad objectum dissonum rationi sit realis, importat tamen necessario privationem adjunctam x immixtam, ita ut non prius tendat quam fit privatio, quia est tendentia ad finem indebitum ama
. tum , qui amor simul & semel privatur fine de bito, nec Elicitur ut privetur, sed elicitur debito fine privatus. Vnde in actu malo privatio non se habet quidem ut genus vel disserentia, quia 'cum sit non ens, non potest privatio esse genus contrahibile per differentias positivas , nec dini
ferentia contrahens genus positivΗm ; genus
enim, & differentia debent esse ejusdem generis: Sed habet se privatio. tanquam moclus imbibitus in actu malo,constituens rationem essentialem militiae, eo fete modo quo obscuritas involvitur in actu fidei, & negatio divisonis in
ratione unitatis. Antecede iuer denique aliquomodo intelligitur se habere privatio ad conver fionem, quia nimirum ille idem actus clui tendit ad objectum commutabile, recedit a bono incommutabili, & a rectitudine rationis. Et si cui corruptio in genere causae materialis & dis-r 'sitivae praecedit generationem , & recessus a
termino a quo in eodem genere cauis antecedit accessum ad terminum ad quem ; nam Verum est
in aliquo genere causae ideo Petrum se movere ad orientem quia relinquit occidentem : ita si militer ideo voluntas ultro ampleXatur obiectum abominabile , quia recedit a Deo, bonum rationis sagit, divertit a regul7s, & veluti bono incommutabili terget vertit. Quia i 'mirum , ut antea ex Angel o Magistro dicebamus , peccatum egreditur a voluntate deficiente. Nemo,
518쪽
inquit 2 de Civit .cap.7. quarat causam ess iem ua pravitatis , non enim est os-
cians, seu dejiciens, nec illa a sectio est, sed
desectio. Voluntas autem est leficiens , . trita despicit directionem rationis, nec adhibet regu- iam legis: Ergo dum male agit, prius aliqua vera ratione intelligitur recedere a Deo , & privari eius directione , quam fruatur utendis , Rinhaereat creaturae. Q am sine doctrinam ipsa
inligitat Scriptura , J eremiae 2. Duo mala ferit populus metra in unico idololatriae peccato , de quo ibi loquitur J me dereliquerunt fontem assus viva, oderunt sibi e perni dissipatas. Vides peccatorem non prius se flere sibi cisternam dissipitam perversa objem prosequiitione , quam
De a m de reli a se ilic voluntaria privata one. Opportune M ignas Geegorius lib. . Asbrahcap. i s. νexpendens illud Job i. Pereat dies in qua natussu σε, ct nox in qua dicitum est, Conceptus est homo, inquit: Homo in die nascitur, sed in nocte concipia
tur; quia nequa ruam ad delecta ionem peccati ra pitur, nisi prius per voluntarias mentis tenebras in fir netur. Ante enim cacus in mente fit, posmo
du se reproba delectationi substernit. Juxta hanc triplicem privationis consiJerationem solvi potest argumentum , iuXta primam qnidem dissicilius, seά iuxta secundam & tertiam evidentissime difficultas evacuatur. Si primaeXplicatio, quae apud Authores communior est, magis placet, reso ontandum est , tendentiam illam nondum esse formaliter Sc essentialiter malam , sed tantum fundamentaliter proxime, eo sere modo , quo in sententia Thomistarum natura pe prae istonem intellectus possibilis est universalis, non formaliter ante comparationem, a
519쪽
sed fundamentaliter, non remote, sicut est a parte rei , vel in abstraotione. intelleruis agentis, sed proxime. Et cum urgetur, tendentiam illam
non esse in ordine physico , sed in linea morali, quia procedit a principio morali, & tendit ad
objectum morale , eoqem modo respondeb s, quo Thomista Logicus respondet ad hoc argu mentum: Natura per praecisionem intellectus po Iibilis non est in statu , ordine, vel conditione finga laritatis : ergo est formaliter universalis : & sicut iste negat consequentiam, quia inter singulare dc universale formaliter datur medium , scilicet universale fundamentaliter: ita inter esse in ordine physico, di .esse in ordine morali formalis malitiae datur medium , nempe malum fundamentale proxime. Et ratio hujus radicalis , & omnino Thomistica supra instituata, est quia quandiu actus non est privatus rectitudine , non potest esse formaliter , sed tanturn
causaliter malus, cum perpetuus sit in hac doctrina D.Thomas, quod actas humanus non ha bet este malus, nisi ex carentia debitae commensurationis , & inquantum ei aliquid deficit de plenitudine essendi : Ergo tendentia illa antecedenter ad privationem potest quidem esse
fundamentaliter sed non formaliter mala. Sicut etiam in sententia Thomistarum sublata ratione superad gita , subiectum non formaliter , sed tantum fundamentaliter proxime , posita ratione fundandi ad terminum referretur. Et quae ad hanc de relatione sententiam explicandam af serri solent huic nostrae sententiae adornandaeoninyno deservire possunt. Quod si secundae aut tertiae explicationi, quae cum sint communiores ,& a nobis D. Thomae
520쪽
luce inventae vel potius ex ejus doctrinae fundo inexhausto erutae, certe nihilo minus solidiores sunt, inhaereas e, abit in fumum argumentum, quod supra omne quod dicitur demonstrati, umextollebat profun4issimus ordinis nostri Theologus P. Ioannes Franciscus Dufaur , quodve ipie unice urgebat in suis manuscriptis nondum praelo commissis , sed immortali luce dignissititiis. Sed salva reverentia , quae viro eruditimmo& juxta piissimo debetur maxima, & bona illius venia , cujus amicitia nihiy mihi antiquius, si
consideretur privatio ut concomitans & intermixta actui malo , & multo magis si actus consideretur privatus rectitudine per recessum a Deo, diversionem a lege, & fug im regulae non adhibitae prius quam Dratur motu prosequutionis in objectum abominabile , argumentum factam nullam habet vim , siquidem proseqautiodi tendentia illa non erit pilor , sea concomitans, et subsequens privationem , a qua habet actus primo & per se, quod sit malus.
Et cum urgetur : Illa habitudo est moralis, tendens ad objectum morale, ab eoque hauriens non honestatem,aut indifferentiam : ergo malitiam. Respondetur tripliciter juxta alterutram eousisserationem: Illa habῖtudo est moralis ratione privationis intermixtae, concedo , ratione entitatis nego : nam ratione illius habet tantum
esse subiectum malitiae. Vel iterum : Illa habitudo est morat: s,quia tendit praecise,nego, quia oblique tendit, concedor non est autem obliqua tendentia nis ratione permix se privationis. Vel tertio: Illa tendentia ad objectum pravum est 3c stirpis nitin genere cauta in teriai; s recessum