장음표시 사용
531쪽
deliciis si retitum detineri , lapide potius ei mgravi pecca orum pondere premi. Haec , inquam, dum vi tes , Sc acriter plange , dc graviter ingemisce , & jugiter lamentare. Et pro virili ad vitandum sive in te, sive in aliis peccatum nullo
parce labori, vires omnes confer tuas, profunde facultates , nullum non move lapidem , omnes adhibe machinas, nec credas te tempus Vel Ope ram perdidisse , si unum mortale peccatum ne patraretur obtinuisti. Quam praeclare August. tract. 49. in Joan. Laborat ne moriatur homo moriturus , is non laborat ne peccet homo in aeternum victurus: , cum laborat ne moriatur , sine causa Iahoras, id enim agit , ut multum mors disseratur, non ut eυadatur e si autem peccare nolit, non laborabit , ct timet in aternum. O s possemus exeit Aro homines mortuos , , cum ipsis pariter excitari , ut tales e semus amatores vita permaDentis , quales
sunt homines amatores vita fugientisi Luid non facit homo sub mortis periculo constitutus Gladio impendente cervicibus prodiderunt homines quid quid sibi unde miυerent reservabant.Suis non continuo stradidit, ne pereutere uν 8 ct post proditionem fortasse percussus est. Se mis non ut viveret, continuo
perdere voluit unde mitreret, eligens visam mendi cantem,quam celerem mortemῖCui dictum est, Naviga ne moriaris , distulit 7 Cuἱ dictum es, LA-bora ne moriaris , O psger fuit y Levia Deus iubet, ut in aeternum vivamus , ct obedire negligimusrNon tibi Deus dicit, Perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore solicitus, sed, Da pan- teri unde habis ut et imas, semper sine labora fiet
rus. Accusant nos amatores vita temporalis , quamvnee cum volunt, nec quan diu volunt habent. Ennos invicem non accusamus, am pisrtitam tutili ηκ
532쪽
1 ii Lib. T. Di . II. Cap. II.
. cas endam vitam ate nam , quam si voluerimus , habebimus i cum habuerimus, non amittemus. Faxit Deus , ut ad illam fuga peccati perveniamus.
Superioribus speculationibus peccati naturam , & malitiae formalem rationem diutius forsan quam par erat exposuimus. Viri enim pii convenientius fortallis judicarent , mallentque Theologos peccati terrorem atque horroron incutere , quam in ejus const tutivo explicando plus justo immorari. Nami& legimus Principem Apostolorum simoni Mago in celebri illa disputatione sciscitanti, quid eis et peccatum, arinatura , an privatio & nihil λ 'especta Ala subtilico Otrove ista, his verbis a D Clemente relatis, &Apo stolo dignis respondisse : Non praece it m bis Dom nus fle natura peccinti ii Jutare , sed doceraq ιomodo D siviendum peceat m. Verumtamen non inanis cententa est huius monstri pervestigatio , quo cognito & augito pietas humana tota cohorret, tota animo respuit, & auribus
533쪽
M Atura boni ct mali. Si 3 S p E C v LATIO III. Idem actus moralis respectu diversorum bonus simul se malus esse po-is: or saepe sunt mala mixta bo-bu , funt bona mIxta malis.
DIXi rejectu diυersorum , natu respectu ejundem ra, & eodem mod attactae actum esse bonum 5 malum repugnat ZAeriis enim hoc ipso bonus est, quo est rectae rationi conformis, malus Vero , quatenus est eidem rationi difformi,. Patet autem impossibile ei se eundem numero actam hibere simul conso. mitatem& di formitatem ad rationem respectu ejusdem.Vndoedissicultas duntaxat esse potest,utrum idem actus. possit ex diversis principiis este simul bonus A malus, puta bonuS ex obiecto , malus eX fine honestus ex fine, pravus ex objecto , vel ex circunstantiis. Dixi etiam simul , quia non est dubium , quin idem actus successue possit transire de bono in malum ex variatione objecti ex nati a sua indifferentis ad bonitatem , vel malitiam, si uno tempore permittatur,alio praecipiatur, Vel prohibeatur. V. g. labor voluntarius ob honestum finem die profesto inchoatus , & in diem Dominicum sine in re priapcione continuatus fit malus oh Dei interdicentis inhibitionem Et in hoc assimi intur intellectui voluntas ; nam idem intelle diu, judicium in materῖa continge ti transit de vero in falsum. puta haec propositio vicia talis per boram in mente perdunans, rimns sudet, prima meὀia vera est, quia PereaS Me
534쪽
ram dat litteris ; sed secunda , in qua Petrus ae studio abscedit, salsa est. Qa aestio, ergo est de eodem actu , & pro eodem tempore , an possit respecta diversorum principiorum, esse simul
honus ratione unius , Sc maluS ratione alteriuS.
Sicut in naturalibus idem subjectum perfectione naturali secundum unam partem ori atur,
qua secundum aliam caret, ut si decora facie speciosius bomo, gibbosus sit, vel claudus. Et in artificialibus ilem, opus secundum unam partem egulis artis consonans , ab eis secundum aliam. xecedit. Quod in moralibus posto contingero asserit speculatio cum Cajetano , in cujus graviam superioribus speculationibus violatam hac
assertione redimus. Sed ante qua probetur essicaciter speculatio,& simul occupetur tota rationum moles,cui adversi sententia innixa est, advertendu quod quando elicitur actus objecto bonus propter finem, PraVum, tunc opus bonum vel eli itur praecise per modum puri medii conducentis ad finem, . 'el per modum finis intermedii, ita ut voluntas non solum allictatur a fine, sed etiam ab objecti bonitate moveatur, quamvis illi objecti amori superadjiciatur finis mali relatio , vel intermis- Ceatur importunae circunstantiae' inordinatio V. g. videns quis pauperem indigentem miseriis Cordia movetur, & placet Voluntati alienae mi- seciae sublevatio. Sed quiae nus petit eleemosynam in Eccsesta, praesen e sidelium corona, si ibintrat vanae gloriae stimulus , & Voluntatem. Drtassis pigi am excitat ad cito e gandam pCCuniam,quam tamen ultro dargitur ut iratris laborantis necessitas opituletur: Vel xuiam Volanta
535쪽
riar tepor,repulsae motus, inconsideratio, vel in-ἡiscretio non advertens magis indigentem , vel
aliae imperfectionum labes,quibus veluti asperso pulvere nonnibit rdescit opus. Sed sit alius qui
videns mulierem paupertate aciaetam mendicare,& necessitate.cogente ad turpia , este a i omnia fanda & nefanda paratissimam; tunc ille opportunam libidini occasionem nanciscens, ejus miseriae opem ferre proponit, ut eam ad illicita pertrahat. In primo casu erogatio pecuniae habet rationem finis intermedii, quia aliena miseria sublevanda per se amatur , per se , & in λplacet, licet fini ulteriori inhonesto supponatur,. vel circunstantiae indiscretae permixtione sordi-idetur; sicut medicina sapida,& suavitate condita per se inescat appetitum, quanuis ob ventris. dolores , quos ciere solet, vel propter foetores quo S emovet ingrata esse possit; sed tamen nota habet rationem puri medii conducentis .ia utilis ad sanitatem. In secundo autem casu largitio pecuniae habet rationem puri medii, quia eatenus tantum placet eleemosyna, quatenus est instrumentum & a/jutoctum libidinis. De Hoc secundo non est dissicultas, quia tunc electio bonroperis non solum bona est , sed pejor non diminuit malitiam actus , sed auget ; quia quoddam facrilegii genus est opus de se bonum nota
alio motivo assumere , quam ut serviat iniquitati. De pri mo autem casu est controversia, Ad contendimus tunc actum bonitatem ab objecto, Halitiam a fine & circunstant:is desumere. Probatur a priori, in posteriori . Ratio 2 priori est : Actus. quo Voluntas per se di. Proptectio amat levamen & so satium alienae miseriae, quan A. f αμ --, veri ita at
536쪽
6 Lib. VI. Dissert. II. Cap. II.
intempestivae circunitantiae inordinatione , aliquam tamen ex objecto illo honesto haurit bonitatem. si objectam illud prosequatur tanquam finem intermedium Sc non tanquam purum medium : atqui voluntas potest este, & saepe est ita comparata, ut lolamen alienae miseriae in se, Scyropter se amet, quativis illud fini alteriori vanitatis reserat, vel mala circunstantia inumbi et& sordia et: Ergo tunc actus largitionis ele mosynae bonitatem ab objecto , militiam a fine& circunstantiis mutuabitur. Omnes & singula: propositiones sunt apertae si penetrcntur termini. Minor quidem est evidens & experientia ipsa comperta; quid enim vetat,quin voluntas sit ita disposita, ut honestate misericordiae alliciatur, quanuis ad effundendam sine mora pecuniam sine vanae gloriae veluti calcaribus excire tuo Certe hoc tantum supposito disputamus; si enim
eleemosynam tantum ut medium conducens ad vanam gloriam , & nulla alia de causa eligeret, fatemur tunc actuin ex objecto bonum non
reddi, sed deteriorem potius effici affirmat nos quia nullus ibi est amor boni, sed profanatio illius, & mera idolorum servivus ,& nypocrisis, seu simulata sequitas, quae duplex est iniquitas,
ut aiunt Patres , quia totum & uniculii fructum in laude hominum ponit,nec studet virtute S co
Iere, siad vitia colorare; clausa vitia abscondit& palliat, ac in usum propriae laudis adunait, dum per i pia quoque, quae se agere sancta ostendit, non objecti amat honestatem , sed auras fa-πOi una. Major vero videtuae etiam clara , & insuper cum minori sic efficaciter suadetur. Bonitas obiecti per se volita x amata refundit ali- qaain bonitatem in actuin; nam ut ex dictis.
537쪽
sii pra, dum de morali tate, constat, ictus imper tus ad finem extrinlecum ordinatus speciem esciantialem desumit ab objecto, & non a fine,quia objectum primo & immediat; respicit: ergo
moralitas quae a fine,. vel circunstantii S supe i venit, est tantum accidentalis, supponitque actum in sua essentia constitutum , quam proinde non
potest tollere quia quando manet id per quod
res in sua essentia constituitur, a nullo superveniente destrui potest. Unde ordinatio a tis ad
finem eXtrinsecum operantis non mutat ejus naturam, sed solum addit novum ordinem, no- amque speciem accidentalem inducit, quia o
jectum actus imperati, & finis imperantis accidentaliter conjunguntur ; siquidem idem opus pro voluntate agentis potest ad innumeros fines bonos maloive ad libitum ordinari, ac proinis bonitas vel malitia ex fine proveniens variabilis est , potestque adesse & abeste ab actu m Iasitas vero quae eri objecto convenit, inseparabilis est , ut superiori capite cum torrente Theologorum diximus : Ergo actus qui fertur in objectum bonum allectus ab eius bonitate, non desinit esse bonus , quan vis inficiatur vetta pravi finis , vel alterius inordinatae citcunstantiae accidentali accestu Et riaix horum omnium loco citato assata
est, quia licet actus qui est pura electio , a ibi fine specificetur ; tamen actus qui non solum est: electio, sed etiam intentio, tenditque in objecti bonitatem tanquam finem intermediam, primo& per se ab objecti bonitate speciem sortitur, quia nimirum non respicit objectum issu fluc purum medium utile ad finis assequutionem, sed etiamab interna ipsius bonitate ciecur , quie2α
538쪽
s is Lib. VI. Disserta I. Cap. L
quae habet aliquid in se unde quaeratur, habet in
natura sua aliquid movens ad diligendum, tametsi ad aliud ordinetur. Oidinatio autem objecti ad finem quemcunque ulteriorem , non aufert ab eo rationem finis intermedii, sicut de pendentia cauta secunda: a prima , non tollit, vel absumit rationem causae in secunda. Unde D.Thomas I.2.quaest. Is .art. . ad 3. Nihil prohibet , inquit, actioni habenti unam pra dioiiarum bonitatum, deesse aliam. Et secundum hae contingit actionem , qua est bona βιundum 9eciem suam, vel secundum eircunstantias , ordinari ad Anam malum , vel e converso , non tamen est actio bona simpliciter, nisi omnes bonitates concurrant. Quae verba sunt ita expressa, & in illis tam perspicue nostra sententia continetur, ut identidem mihi excidat, quo pacto Adversam conentur illa ad suum sensum detorquere. Cum enim dicunt, verba illa non facere sensum compotatum,sed divisum,& significare actum illum habit Dia cise bonitatem, nisi malitia finis superversisset; sicut si diceretur, nihil prohibet parietem habentem albedinem fieri nigrum,& hominem sanum fieri infirmum 1, cum , inquam, haec dicunt, manifestE S. Thomae.contradicunt, Mtextui vim inferant.. Etenim S. Praeceptor affirmans actioni habenti unam bonitatem deesse aliam , inde infert actionem illam non posse dici simpliciter bonam, quia non concurrunt O nes bonitates : Ergo credit ibi unam adesse bonitatem,licet non sit coucursus bonitatum, aliaruactio non solum de vel dici non bona simpliciter Sc pure , ikd nullatenus bona. Unde in et
a qui ita se in come osito ale Contingit a na
539쪽
Labere bonitatem ex materia, ct tamen eum males r. propter indebita, circ flantias. Quod autem contingit fieri, non potentiam ut fiat, sed adhq M sensum compositum apertissime declarat. Si cui si diceretur , Contingit hominem haberepra inotionem ad bonum, & tamen eum mile
operari propter liberum arbitrium, misi festi id me significaretur,praemotioni posse liberum ar bitrium dissentire in sensu composito, imo & de facto dii lentire, siquidem distentuS contingetret & eveniret. Eundem suam mei rem peripicue aperit Angelicus Praeeeptor supra citata quast. Ira art. T. ubi rationem radicalem hujus allertionis tradit his verbis : Luando objectum non est ρε se ordinarium aή finem, disserentia specifica , quae est ex oblecto , non est per se determinativa rim quod est ex fine , nec e converso. Unde una i flartim Lyo-- cierum non est sub alia , sed tunc ad in moralia esssub duabim Lyeciebus quasi di paratu . Nec pote itdici quod S. Doctor loquatur in casu quo objectum & finis sunt in eodem ordine boni. id exemplo eius qui suratur ad dandam elee mosynam , illustrat S. Voctor ita quiens: Dicendum quod objectum exterioris Mim dupliciter po Fest se habere ud Anem voluntatis uno modo scurser se ordinatum ad 'sum , sicut benὸ pugnare
3er se ordinatur ad victoriam : alio modo per aecidens, scut accipere rem alienam per accidens ordinatur ad dandam eleemos nam.
Ratio vero a posteriori est, quia sepe, & feroe semper contingit, actus bonos supervenientis mnis, vel circunstantiarum malitia, veluti terreno hali tu obnubilarh cum enim nullus fere sit actus. bonus in viris etiam Sanctis, quantumvis vigilantibus, cui in hac vita non desit aliqua circum.
stantia , ves non admisceatur aliqya mala, Iucu
540쪽
levis, sequeretur nullum dari actam meritoriam, si quavis circunstantia veniali in actum quamlibet heroicum irrepente , tota bonitas extingu tur; meritum enim soli innixum. est bonitati, qua absumpta, omnis operum fluctus Perdatur nectile est. Consequens autem est valde darum, imo & Patrum docti inae, & suavi, & solito summi Provisoris modo agendi repugnans. Etenim licet Sancti fateantur omnes justitias suas esse tanquam pannum menstruatae , ideoque se Ier- os inutiles praedicent ; non tamen despondenti animum , nec corde cadunt, sed bonis operibus incessanter insistunt , scientes quod Deus , qui scrutatur renes & corda , separabit pretiosum ac vili,& bonorum operum sordes velati paleas igne Purgettorii examinabit, sicut examinatur ar- genrum ; qui ignis propterea appellatur a Patribas rationalis , quia in ra discretione acta, bo- . nitatem non puniet , sed circunstans peccatum purgabit, ut per opera fincta veluti aurum o rysum , leg timum, & non adulterinum, possintemere regnum coelorum. Hortantur quidem sacri Doctores, ut curemus ne bona nostra pauca sint, curemus ne indiscussa et, quia pauca agentes inveniuntur steriles, & in discussa relinquenteS cordes : sed tamen humiles & veri fatentur in hac valle miseria: opera justa a venialibus circunstantiis aut separari vix poste , aut certe nequaquam polle. Vonnunquam , ζnquit Magi &Grego Ilus lib. I.Moral. cap. Is tu es siliquAn- ruis elatione nos politiunt. Saepe , addit cap. 19. ba no operi dum laus hurniana ob υrat , mentem operantis rinmmat i qua, quan is quaslia non fuerit, ramen oblata del. dist.