장음표시 사용
541쪽
humilitatis discipulus, semper pavidus, atque eX omni latere circunspectus adversum Jacula elationis pugnans , suo experimento confirmat in fine Moralium , his verbis Christi bono odore refertissimis : Redeundum es ad curiam cordis,ut quasi in quodam c/ncilio confι Dat onis ad meipsum disi emendum convocem cogitationes mentis quatentu ibi videam , ne aut incaute mala , aret bona non bene dixerim. Tunc enim bene dicitur bo-
num, cum is qui dicit,soli ei a quo accipit Uer id appetit placere quod dicit. Et quidem mala me aliqua eis dixisse non inmmio , tamen quia omuino non dixerim , non defendo. Bona vero se qua di m rei accip ens dixi, meo et idelicet mitio minus me dixi soprofiteor. s sm ad me in rinscua rediens, psphstis mei borum foliis , pabi ostis sententiarum ramis, dum ipsim sub iliterr idicem mea intentionis insφί-cio Deo quidem ex ea me summopere placere 'volui- fe cognά o 3 fd eidem intentoni, qua Deo placere nudeo furtim se, ne scio quomodo, intentio humana Iaudis in erserit, Diod cum iam postmodum , tardeque discerno , invenio me alitor agere, quod scio
me alicor inchρ se. Sic etenim spe intentionem no-sram, dum an e Dci oculos rect incipitur, occultesbi subjuncto , ct ea velut in itinere compronendens isten o humana Iaudis asequi ur: scut pron e est ate quidem cibu/ sumitur, sed in 'fo e se dum in t gui ubrepit,edendi delectatio permiscestur.
Faten dum est igitur, Mod rectam quidem intentionem no ram, quae soli Dco placere aphetit, nonni n- quam intentio minias rεcta, qua de donis Det pia e-Ve hominibus qu ri .insidiando comitatur. Si a temde his diminiim di iricte d sicutimur, v sinter ista remanet salutis locus, quando is mala no tra pura mala sunt, is bona qua nos habere credimus, um
542쪽
bona esse nequaquam possunt Z Vides ex veridica Gregoriisententia, vix ac ne vix quidem dari in hac vita pura bona , 8c tamen non esse omni ex arte vacua bonitatis. Ergo sicut in naturalibusonitas e sentiat s etiam cum defecta accidentali subsistit, sicut pavo oculatis M ad aspectum proe claris pennis elegantissime discriminatus sol descit in pedibus: ita in moralibus actus ex objecto honestus potest circunstantiarum maculis aspergi. Nam ut ait S. Thomas quaest. I8. art. I. De bono is malo in actionibus oportet loqui , sicut
de bono , malo in rebuι. Ex quo insert: Quia de ratione boni es 'fa plenitudo Useudi,s alicui alia quiκ defueDia de debita essen ἡi plenitudine , non dicetuν simpliciter bonum, sed secundum quid.
Plures alias rationes ab Authoribus nostraesententi te ad bactis militis facto . Mitto quod peractum venialibus circunstantiis inquinatum impleri potest praeceptum, quod utique secundum S. Thomam non potest esse nisi de bono , sicut prohibitio de malo, & permissio de indifferenti
Mitto quod actus eleemosynae propter honestatem illius elicitus,tametsi circunstantiarum labe foedatus. elicitur a virtute niisericordiae objectitavam difficultatem evincente , & facilitatem eliciendi conferente , non solum per remotionem impedimentorum facultatem retardantium , ut quidam dicunt, sed etiam inclinante ad obiecti honestatem ; cum supponamus eleemosynam non eligi ut purum medium, & instrumentum iniquitatis , sed ut finem intermedium ratione nativae bonitatis placentem , sed circunstantiis adventitiis maculatum. Mitto plures actus supernaturales ex objecto bonos a virtute infusa,
vel saltem auxilio gratiae elicitos posse mala
543쪽
eircunstantia sonaidari , ut si quis sit ita comparatus,ut nolit quidem credere nisi propter in sal libite psimae veritatis revelantis testimoni Um, nec praedicare nisi propter majorem Dei gloriam
propagandam enarrandamque, nec ad Sacra mentum poenitentiae accedere, nisi ut iuri divino laeso satisfaciat; ad illa tamen solet opera conci- rari Sc veluti inescari vel commoditate occurren-ro, vel amoris proprii titillatione irrepente, vel consuetudine ducente , vel sotiorum choro comitatu invitante,vel aura populari demulcente ; rara enim avis est in terris , cujus operibus nonnihil humani affectius sensim sine sensu mi ceatur. Et tamen sic credens,sic praedicans, sic ad paenitentiae tribunal vitae suae noxas expiaturus contritus accedens , non committit sacrilegi vini supponimus namque illa supernaturalis pietatis opera non assumere ut mera instrumenta Vanitatis, quia in hoc casu grande foret peccatum, di quoddam sinoniae genus opera de se tam sa- cra pro vano gloriolae flatu,vel temporalis commodi lucro vendens; sed opera supernaturalia, quan vis non omni ex parte defaecatissima edit ope divini adjutorii, operis boni honestatem a circunstanti. malitia praescindentis. Has , in quam, rationes aliasque missas facto , quia duplex a nobis ficta affatim probat intentum; ne Cnnstri instituti est rationes congerere, sed se lectio es e rei visceribus ductas urgere. obiicies : Objectum de se bonum,seu in ma- Ium finem relatum , vel mala circunstantia vi ilatum nullo modo est conforme rationi, &idem est de fine alias bono acquirendo per malum meJiam : velle enim obiectum relatum iamalam finem, finem per masum medium ob-
544쪽
s r Lib. V. Disert. II. Cap. II.
tinendum , nulli rationi consentaneum est , sed omnino repugnans : Sed quqd nullo modo bonum est , & quod omni modo rationi adversum est , nullam tribuit actui bonitatem: Ergo actus non potest ex objecto bonitatem, S ex circun- stantiis malitiam sortiri. Confirmatur : Nulla,quantumvis minima potest esse bonitas in actu , nisi prout est conformis judicio prudentiali, quod est proxima &immediata regula acta um humanorum : Atqui actus circunstantia vel levissima vitiatus, nequit
esse conformis judicio prudentiali, quod non est de actu vel objecto praecise , sed ut vestito
circunstantiis hic & nunc occurrentibus ; prudentia enim dictat bonum esse faciendum bene, nec facienda mala, ut veniant bona. Ergo actuSaliqua circunstantia sordidatus nullam prorsus retinet bonitatem. Confirmatur rursum : Cum aliquis dat eleemosynam propter inanem gloriam , objectum illius actas desinit esse bonum, & fit malum,cum evadat medium conducens ad finem pravum, instrumentium criminis, & materia in qua exercetur peccatum sub specie & larva misericordiae : Sed objectum quod desinit esse bonum, Mincipit esse malum, nequit refundet e bonitatem . in actum: E go electio actus de se boni in finem malum relati nu Ilam derivat ab obiecto honestarem , sed malitia finis in medium refusi totam objecti. subindeque electionis bonitatem absorbet, & extinguit. Unde D. Thomas q 19. art. T. ad 2. ut et ut dare elaemcsnam prcstdr;uanem gloriam cous quendam. et ult id quod .e faeti bonum ub rati ne mali. 9 deo prout es volitum ab ipso, est malum, unde voluntas ejus es ma-
545쪽
ta. Et ad 3. Sive volunt m si ejus ruod est scun dum se malum , , sub ratione boni, sivest boni
fb ratione mali , semper voluntas erit maιA. Et fortius in a.diit 38. q. I. art. . Ciam aliquis vult dare eleemo j nam pruter inanem gloriam , hie ei Zunim a cim voluntatis , ct hic actio totus malino , licet mnquam ad omne id quod in eo est, malitiam habeat. Haec sunt argumenta, quibus innixi Salmanti censes , Joannes a S. Thoma, aliique non pauci valde probabiliter,sed nimis durἡ existimant, nullum dari bonum in moralibus
nisi purum , & desinere esse penitus bonum, si
minima sit circunstantia mala. Respondeo haec omnia argumenta ex supra positis manere occupata distinctione illa de opere bono electo ut pum medio in ordine aflfinem malum , vel assumpto ut fine intermedio propter suam intrinsecam bonitatem placente, sed accessorii finis , vel circunstantiae vestientis malitia vitiato. Ex qua doctrina ad objectionem dico , actum bonum ordinatum ut 8urum medium in finem turpem, nullo modo esse consonum rationi, sed omnino dissonum, quin potius esse malitiam au cti orem, dum vult bonitatem servire iniquitati ; sed tamen actum qui feritur in objectum bonum , propter istius bonita tem in se amatam sortiri aliquam honestatem, quantumvis accedente , & circunstante aliquo defectu non puram, sed permixtam. Qua eadem distinctione infringitur vis utriusque confirmationis , & exponuntur S. Thomae recensita testimonia. Licet enim actus prout relatus in finem pravum , & ut indutus mala circunstautia, nequeat esse prudentiali dictamini consentaneus . tamen amari objecti iu
546쪽
Iius honestatem propter se arridentem , omni prudentiae couforme est, cui omne bonum ubicumque sit,placere debet,more Dei qui bonum, ut ait alicubi D.Thomas, in omnibus amat absia 'ue accςptione rerum, vel personarum. Certἡ sicut pirudentia & bonum objectum , & bonas circunstantias praecipit: ita actus qui objecti honestate allicietur , tametsi circunstantias omnes non eligat, erit partiali prudentiae dictamini conse'taneus , ejusque regulae partim conformis, partim difformis erit. Praecipit,fateor,pru-.dentia boaa bene fieri ; sed inde duntaxat sequitur, actum circa bonum non bene veriantem, prudentiae amussi ex parte consonum, eX psi te dissonum esse, subindeque non pure bonum, sed mixtum secundum quid bonum, malum autem simpliciter. Non enim est actio bona simpliciter, nisi omnes bonitates concurrant ; quia quilibet singularis defectus causat malum, bonum
autem causatur ex integra causa. Secunda autem confirmatio, sicut 3c testimonia D. Thomae probant solum, obiectum bonum fieri malum cum eligitur ut medium ad iniquiatatem, ut instrumentum sceleriS, & ut materia, i qua sub pietatis umbone peccatum eXerceatur, subinfleque actum ut est mera electio , esse perversum , & totum malum : Sed sicut illud objectum habens rationem finis intermedii per se ob ingenitam bonitatem amati honestum est , ita actus qui fertur in illum ut intentionis rationem habet, pariter bonitate afficiatur necesse est. Et hoc ipsum indicat S. Praeceptor in locis objectis, assii mans voluntatem cite unice & totalbter malam , quando bonum sub ratione mali , med alum sub ratione boni eIehur. Cum autem bo-
547쪽
num sub ratione mali eligitur,tunc bonum non amatur in se,sed tantum ut deserviens malo,subindeque est purum medium , non finis intermedius. Nihil autem mirum, si actus sit tunc omni ex parte malus , quia malitia finis transit in rationem objecti, cum voluntas nulla objecti nativa honestate alliciatur, sed eam materialiter assumat , ut sit instrumentum perversitatis;
grandis enim perversitas est fruendis uti, id est ea quae propter se amari debent, non alia ratione diligere, quam ut sint gradus ad scelera. Sic
agens nec bonum , nec bene agit, sed bonum profanat, foris Cato , intus Ncro, totus ambiguus, in vestimentis ovis, intrinsecus autem lupus rapax. Et in hoc sensu Patres, & eorum echo S.Thomas, veridice dicunt bonum propter malum perpetratum esse peius cordis malum ; quia dum hypocrita externis simulatae pietatis officiis Vult bonus apparere,non esse,venesti latens visus mellis dulcedine praecolorat; malitiam corὰis depingit colore lanctitatis , adulatur, ut mordeat 1, ossa jejuniis atterit, ut mente turgeat; despectis vestibus corpus tegit, faciem exterminat, colpus torquet, ut appareat hominibus jejunans, & non esse sicut caeteri hominum. Huiusmodi quodcumque opus , quamlibet fulgeat, non virtus , sed pharisaica justitia dicenda est,
virtutum fucus,tinea sanctitatis; non pietas cem
senda est, sed impietatis medulla, vera simulans, simplicia fallens , sincera adulterans , religio nem mentiens , videntibus illudens , sanctimoniam vendens, famae gloriam emens, vulgi lau des solas captans , & arte crudeli virtutes trun
- Sed de his operibus specie bonis, & larva δε-
548쪽
1 13 Lib. VI. Di sere. II. Cap. IL
Ium honestis non haberi quaestio nem, iterum, Sciterum monuimus, sea de illis in quae veluti perrimulas subintrant guttae iniquitat s. Quae si bona esse prorsus de linunt labe cujusvis inor linatae circunstantiae, poterunt Authores oppositi totum orbem lustrare, & assumpta etiam illius Philosophi hominem in meridie quaerentis i terna, bonum aliquod opus vestigare, de vix ullum invenient, quia in hac vita nihil omni ex parte beatum , de omnis nostra justitia est tan- 'uam pannus menstruatae. Cu)us sequelae vim Hibodoratus emunctissimae naris Theologus, dc
omnium pene bonorum operum eXterminium
inferri bene videns oculatissimus Joannes a S. Thoma, dixit opera pietatis fidei, & justifica tionis oeconomiam compati qui8em interdum imperfectionum, Sc minutiorum peccatorum sordes,aut pulveres,sed non amore morum elici opera; fieri cum illis,non oriri ex illis. Bene est: atqui adjunctam habere malitiam , compati sordem, malum est , sicut eam non habere sociam, bonum esse nemo inficias eat: Ergo tunc opuS habemus mixtum, non purum bonum , sed tantisper vitiatum : quod intendimus. Instabis : Voluntas eleemosynae , vel jejunii ob vanam gloriam , vel in malis circunstantiis, derivatura pravo dictamine : Ergo tunc jejunii Voluntas non potest este bona. Respondeo semper eadem distinctione : Voluntas jejunii aflumpti tanquam puri instrumenti vanitatis derivatur a pravo dictam me, eoncedo; assiimpii propter internam honestatem,& amati per modum finis intermedii, nego. Ergo voluntas tunc non est bona,si sit pura et
ctio, concedo ; si fit simul intentio , nego. Veliterum:
549쪽
iterum: Non est bona prout subjicitur finieκ- trinseco operantis, concedo ; prout allicitur ab ingenita honestate finis ope iis per se amati, ne-so. Vel tertio : Ergo non est bona, si finis transeat in rationem objecti, sicut contingit in opere hypocritatum, concedo ; si finis maneat intra limites circunstantiae , ut saepe accidit viris sanctis , nego. Quae omnia hactenus perspicue exposita non debent iterari. Adde solum haec D. Thomae verba quaest.2. de malo , art. . ad L. Actus bonus potest male fieri, quia non requiritur
quod sit integrum malum , sed susscit quod se
Insistes : Arbor bona non potest malos fructus facere: Ergo eo ipso quod fert fructus malos, desinit esse bona , dc fit mala : Sed finis bonus movens ad mala media , fit radix mali: Eraso tunc finis desinit esse bonus , subindeque uulla ex illo refluit bonitas in actum. Respondeo quod sicut arbor bona edit per se fructus bonos, qui tamen ex accidenti lcmporis injuria , vel aeris inclementia , vel loci intemperie , aliisve de causis si non corrumpuntur
penitus , certe inficiuntur , vel κ parte altera tur,vel fallem inarcescunt; ita ex bona intentione nonnunquam sequitur per accidens opus prava electione , vel alia perversa circunstanda. aliquo pacto vitiatum.
Ad quorum pleniorem & clariorem intellectum diligenter advertendum est, quod sicut ire opere bono nola finis circuns .mtia vitiato duo distrinximus ,rationem puri medii,& rationem fianis intermedii, asseruimusque quod si opus bo
num non alia ratione ametur , quam ut dese
yiat malo fini, sitque purum medium ad ejus ac Ioui. IV. Z
550쪽
sequutionem conducens, tunc actus cst totaliter malus,tunc oculus nequam to dum operis corpus tenebrosum reddit, tunc non est aetus virtutis, sed simulationis , quae cujus animum semel ina buerit, tota eum virtutum sinceritate & veritate fraudat, non secus ac modicum fermentum totam farinae,cui injicitur, massam corrumpit,universamque mox conspersionem suo sapore commaculat. Si tamen opus illud placeat ratione honestatis nativae, nec finis intrinsecus malus . transeat in rationem objecti, sed fit non moti vum totaia , sed vehiculum , calcar de quadantenus incentivum ad agendum , tunc actus non-
mullam ex objecto percipit honestatem. Ita similiter amor finis honesti, ex quo sequitur mala vel vitiata electio, considerari potest vel ut est volitio finis ab ejus honestate illecta , vel ut est causa dicens ordinem ad media . Quatenus est volitio finis bouesti, non potest non emebona, quia amare bonum qua tale , bonum effenecesse est ; quatenus vero ille actus habet rationem causae moventis &. dicentis oerdinem ad meAia indecentia , incipit osse mala. Si autem ille actus haberet solum rationem motivi ad
malum, id est si homo vellet finem illum de se
honestum, quatenus est per malum medium obtinendum , M ut movet ad illud, tunc amis esset omnimo flis malus , sicut diximus de eo qui mollet obiectum bonum , nisi ut servrcet iniqui tati. Ex quibus facile respondetur in forma di stinctione minoris : finis bonus movens ad rrihI, media fit radix mali, subindeque malus, quatenus amatur ut movenS ad mala media , concedo ; quatenus amatur ob innatam bonitate