장음표시 사용
561쪽
tum quidquid sunt, misericordiae ejus non ai rant , qui est & coronae author, & certaminis opitulator. profecto impruJens eris , si innixus prudentiae tuae illi non fidem , spem, chalitatemque , atque bonorum omniam operum committas puritatem , a quo bona cuncta procedunt i, cujus gratia ad bona permovet, cujus justitia mala tegit ; qui pro nobis mortem si mel vicit, & mortis reliquias semper vincit in
nobis , qui militantes servos non tam iam spect. it, sed & luctatur in illis ; in illis ipse congre
ditur , ne cadant, ipse tenet , cum ceciderint, ne collidantur supponit manum suam. Ipse , inquit Cyprian. epist. 9. in certamine agonas nostri ct coronat pariter , is coronatur. Coronat Christus operis bonitatem ; coronatur, Iu ut misericordia sua, & effusi cruoris copioSa redemptione irrepentiam tegit labecularum:In quitatem.
562쪽
De novelio probabilitatis commento.
centiores antiquis omnibus inc0gia; m, qWa puras Christianae Ethicae normas teneris , cereis , flexi talibus , & in quamcunque velis formam ductilibus institutis dum mollire conati sunt, Vel depravaverunt penitus , vel certe ad nihilum redegerunt. Celebrem illam intelli oprobabilitatis assectionem , qua nuIla hujus f culi post hominum memoriam corruptissimis moribus vel commodior, vel favorabilior, vel eXoptatior potuit inveniri. Hujus etenim quaestionis ramos persequenti manifeste rellucet advenisse tempus illud ab Apostolo praenuntiarum , quo hominibus sannm doctrinam non sustinentibus , & ad sua desideria magistroS prurientes auribus sibi coac vantibus fons probabili sint apertus est ; unde tot aberratio DVS, LOLdoctrinae inopalis stagitia scaturierunt , & innumera in dies scatu iunt , & in p sterum scaturient magis , si ad opiniones securi rate donaridas humanum suffieiat ingenium, nulliS severiorῖs docti inae repagulis coec itum, sea larissiariis volaticae Probabdicatis prolubiis i
ONSTI rvetis superiori differtatione regulis honestatis unanimi
Theologorum calculo probatiS novam adjecere vel substituere re-
563쪽
eato verisimili idinis colore illis permissum Ut igitur lata porta dc spatinsi, quae ducit
ad perditicinem , obstruatur ; ut praecludatur ingens ille ad omnem corruptelam aditus , Ut retegatur pestiferum illuA venenum eo a nonnullis incautius, quo suavius obblbitum; ut denique securis ad radicem admoveatur, hic , vel nunquam recurrendum est ad puros Ecclesiae Caeli licae fontes, ne si forte incorrupto Romanae Ecclesiae lumini propriae mentis lumen, aue potius tenebras anteponamus, in varia cito ptaecipi iaruituri de via veritatis exorbitemus. Quoc catam momentosum totius Ethicae Christianae cardinem iis omnibus munire Pr:xsidis operae
pretium est , quibus Ecclesiastica quaevis vcsetas roborari potest. Et accitis cunctis Theologiae
locis , iis eam Scripturarum oraculis astruemus, eo perpetuarum tra/itionum consensu firmabimus, eo argumentorum pondere , ea vi Deo dante evincere confidimus , ut post tot probationum momenta nemo prudens dubitare queat,
quin arbitraria in rebus moralibus inducta litacentia a paucis lustris invecta, sed in dies ad Chris anae pietatis excidium , Ic Catholici nominis dedecus graisans firmis aeternae legis a geribus cohibenda sit, p6stquam planum visu iri
fuerit & apertum , novitium Probablistarum inventum Sc divinae authoritati, & Patrum documentis , 8c Sanctorum exempIis , & bonorum
praxi, de ipsius rationis lumini, & fere toti naturae voci adverseri.
564쪽
2 ovitium probabilitatis commentum petitis ab authoritate argu
ANtequam sacrae authoritatis testimonia, quae primum , & supremum apud omneSTheologos occupant locum , in hoc priori capite expendamus , in sequenti rationibus veluti auxiliaribus copiis acturi, facturum me operae pretium existi vi , si praemisso praesentis controversiae statu , Lectori in ipsb limine certis prius principiis constitutis appareret quid impugnandum, quidve propugnandam suscipiamus. Praemoneo I. quod licet omnes sententiae, sue speculativae , sive morales, in se spectatae sint verae vel falsae , quia reipsa sunt objecto suo vel conformes, vel di formes ; tamen 'ia saepe saepius nec veritas, nec falsitas certo percipitur, ideo praeter sententiam veram , cujus certaveritas nobis Patet praeter sententiam taliam, cujus falsitatis convicti sumus , datur alia sententia probabilis , quae in se revera , & coram Deo vera aut falsa est respectu tamen intellectrux nostri rem penetrare non valentis, est tantum probabilis; quia licet ignoret verane , an falsast, verisimilitudinis tamen specie vestitur. In qua Probabditate latitudo g. adualis oRHuno
565쪽
pyobabIlitatis commentum. invenitur. Cum enim opinio sit probabilis, quia assertioni illi aliquaverisimilitudo inest, vel saltem ei attribuit intellectus veritatem objeetivam, minimὰ persuadens, fit inde eo magis, minusve probabiles sententias apparere , quo pro diversitate luminis,vel humanae mentis tenebraiarum, magis vel minus controversiae difficultas,& rei objectiva veritas perspicitur. Unde saepe continbit, ut ea quae uni probabilia , alteri probabiliora sunt, alteri certa & explorata videantur ; quia maior, vel minor luminis abundantia certa a dubiis , clara ab obscuris tanto discernit, quanto fuerit intellectus perspicacior , & asse eius purgatior. Praemoneo 2. quod etsi duae propositiones contradictoriae non possint simul esse verae, aut falsae, ut lumine naturali constat t, tamen ambae contradictoriae possunt probabilitatem praefatam sortiri: imo nulla propositio potest intra solius probabilitatis fines contineri, quia ejus
opposita sit probabilis ; quia eo ipso quod aliqua opinio est alicui tantum probabiliter,& non certo Vera, eius opposita non potest apparere certo falsa, alias prior appareret certo vera ; certae enim Disitati opponitor certa falsitas. Quod totum ex praemonitione superiori claret ; quia sententia probabilis ea est, quae opinanti non apparet evidenter Sc certo vera aut falsa, sed vetari colore induta. Utraque ergo contradictionis pars verisimilis esse potest , licet necessarid una vera , altera falsa existat. Dissicultas ergo mo lo est, utrum probabilitas sententiae etiam falsae, Sc aeternae legi & iuri na- naturali reapse repugnantis , etiam in concursu
probabilioris & tutioris pro lege stantis sit recta
566쪽
xegali bonae operationis , Se a1 conicientiae securitatem iusticiat. Affirmant recentiores 'non pauci, licere cuique eam opinionem tui δ con
scientia sequi, quae probabilis fit, id est quae
non appareat evidenter falsa , ut ait Caramuel, quae ratione , vel aut horitate alicuinus momentinitatur, modo ex altera parte nihil apparear. conriacens , et i ard opinione probabiliore relicta, etiam omisa tutiore , etiam communi.
Quia , inquit Tamburinus , dum probabilitate, sive intrinseca , id est rationi innixa ; sive extrinseca, idest authoritate alicujus docti & pii munita , quantumvis confisi aliquid agimus,
semper prudenter agimus. Ex quo infe unt, ex falsa opinione , modo nonnullis Casuist s ludicetur probabilis, quemlibet in ius naturale peccantem excusseri : fas etiam este minus probabilem, Sc manus tutam sententiam in conspectu probabilioris id tutioris cognitae & repulsae eligere: posse item confultum de aliquo casu Votiorem prudenter JuX-ta minus probabilem , minusque tutam , spret sua probabiliore , consilium dare. si , addit Hermannus Busembaum in editione vigesima suae medullae Theologiae , lib. I. tract is cap. 2.dub. 2. ad inconstanti a uo'am Ggiendam expe- dat virum doctum respondetra smper fecundum eadem principi ε, tote t tamen υir talis conquitus
fgni care consulen ἰ opia onem a quibusdam doctis tria uam probabilem defendi , quam proinde imi Gqui liseat t Dnvis ipse consultus eandem θ' culaiave calf,m ese tu ee , is proinde in praxit' e sequi non audent. Quorum omnium consectariorum aliorumque sine fine, numero, dc modo pullulantium, sive formicantium una ra-
567쪽
Probabilἰtatis commentum. 1 7tio omnibus loco hastae & clypei est , quia opinio probabilis est regula tuta , ex qua qui vitam suam dirigit, non modo securus existit, scaetiam aeternam vitam promereri, & recta ad superos tendete possit. At contra veci S. Thomae D scipuli, tanti Doctoris vestigiis a Sinctis: Patribus designatis inhaerentes huic novitati capitaliter adversantur, quia credunt hoc novo probabilitatis eo inmento lascivientidius ingeniis ad depravandam Evangelii castimoniam laxissimas habenas remitti , ruinam Ecclesiasticae disciplinae immine re , tantamque in Theologia stragem edi, ut quomodo cum eo Romanae Ecclesiae fides, pietas disciplina consistere possitit, omnino non videant. Unde contendunt in p. imis nulla opinione quovis probabili tritis fuco oblita neminem in iure naturali exculationem posse obtendere , praeiertim si minus probabili, minus que tutae sententiae , relicta probabiliore, & tutiore , adhaerescamus 1, proindeque illicitum esse ad conscientiae consulta ex selitentia quae speculative falsa cce itur consilium dare, quia considenti gratior est & optatior, ut ex decursu magis ningisque liquebit.PVerum Ut tantae molis opus solide exstruamus , iacienda sunt altis sima conscientiae fundamenta , quibus tota ista . controvet si a subnixa est.
568쪽
s 8 Lib. G. Di t. III. Cap. t.
Desinitio , divisio , obligatio conscientia pra mittuntur.
NIbit conscientia notius , nihil conscientia
obscurius : nihil quidem ea notius, qua nemo caret,si homo est ; quam nemo non videt, 'si caecus non est ; nemo non sentit, si penitus insensibilis non est, aut insensatus. Quid conscientiae Iege apertius, quae non tam lata est homini, qnam nata ; non accepta de foris, sed in
dita in intimis ; non incisa lapidibus, sed cordis inscri pia membranis Z Quid clarius lumine vul- jtus divini, aeterni solis radio , increati vechirevibrato splendore, imagine Deitatis, Trinit iis apographo , creaturae rationalis charactere Lumine, inquam, non humano , sed divino; radio non fiuxo , sed stabili 1i splendore non caduco , sed perenni ; imagine non mortua , sed viva & spirante ; apographo non adulterato, sed fideli ; charactere lignato, ne destuat; impresso, ne eruatur i, inciso, ne deleatur ; insculpto , ne eradatur ; aperto, ut legatur ; conspicuo, ut dirigat , & spectetur3 μ λ Verum quid conscientia obscurius, quae abys sus est multa, profundum inexhaustum , mare immensum, sinus inscrutabilis, anfractus sinuosus, interior Jomus densis septa tenebris , scrinium impervium , conclave secretissimum, labyrinthus mille meandris intertextus Ita est, conscientiam sentimus & experimur, sea vix
569쪽
definimus , M ut bene ait P. Labbe ingeniosissimus Societatis Theologus: Sola conscientia este a praefari non mat, quia hoc ipsum repugnare libi conscientia putat, si laudetur, quia ma-muis facere ni os , quam dicere. Non aVet co nis scientia fucatam verborum lenociniis orationem, quae fucos odit, non quaerit concinnos culti sermonis lepores , non amat blandientis oratoris mella, non timet indignantis impetus;
quia ipsi neglecta decoris cura plus placet, is
ornatam credit, dum non affectat ornatum, nec
blanditur nisi sincere , nec irascitur nisi juste Grammaticae leges spernit conscientia, ne sit vana ; POEsis metros , ne sit ficta ; Rhetoricae pompam,ne sit turgida ; Philosophiae argutias, ne sit curiosa; Scholasticorum distinctiones , ne sit casuistica t, scrupulorum naenias , ne sit superstitiosa. Studet simplicitati, quae non fallit; puritati , quae non fallitur, prudentiae, quae non
errat; oraxioni, ne aberret. Ut tamen de illa
aliquid dicamus , quae semper in corde loquitur,
quidquid de ipsa a Theologis disputari solet,
brevitatis & claritatis gratia sequentibus interrogationibus exponemSS.
4res primo , quid sit conscientia'
Respondeo conscientiam esse actum intellectus practici ex principiis synteresis deducens conclusionem syllogismi prudentialis, dictantem hic & nune quae agenda sunt. Explicantur singula. Dicitur ,α non habitus, ut existis mavit Scotus. Tum quia p oilum R. bene agere sine habitu , sed non sine conscientia. Tum quia conscientia saepe disonitur & muratur :potentia
570쪽
s s o Lib. VI. Di seri. III. cap. I.
autem est inseparabilis , & habitas difficile ins-b iis . Tum quia conscientia est quoddam dicta men applicans scientiam ad aetiim ; applicatio autem non fit sine actu , etiam habitu tu existen ite. Tum quia ad conscientiam pertine: instiga
re , ligare, accusare , remordere, excitare, quae 'omnia actiun sonant. Dicitur actus intellectus , Sc non voluntatis, ut
opinatus est Durandus. Tum quia Scriptura ait, Conscientiam testimonium reddere , Rom. 9. x L scire, Eccles. . Tum quia actus memorati pertinent ad intellectum. Tum quia Patres conscientia: ea asserunt, quae nonnisi actui intellectus possunt convenire. Conscientia , inquit Tertullianus , est naturalis tabula , in qua legit unusquisque opus suum, & agnoscit quod scripsit. Est
lex intellectus, inquit Damascenus, quam ratio promulgat voluntati. Est θirifus corrector, is nima paedagogus, teste Origene t, naturale iudi
cararium anima, ct testis sidεli mui, ut Basilio &Chrysostomo placet. Est cordu frientia , inquit
Bernardus , non in corde nata, sed circa cor dirigendum occupata. Dicitur actus intellectus pra- cilci , non vero speculativi ; non enim sistit in contemplatione operis faciendi, se A instigat ad bonum, retrahit a malo inferiores facultates ad opus accingit, nec solum praelucet operantibusue falluntur, sed etiam stimulos ada t, ne otientur. Additur, ex principiis syntersis diducens cou cli sionemollogismi prudentIalis Quia in processu voluntatis synteresis quae est habitus primorum principiorum practicorum a natura inditus m 3orem format, & mediantibus principiis pacticula cibus in minori propositis conscientia elicie conclusionem ; α teste Hieronymo conscientis