장음표시 사용
591쪽
norantia a Fectata alte 'ex cesta scientia peccatum amarent , pri r caeteris paribus minUS gra vider posteriore peccar*t, quia impudentius Legistitoris praeceptum conculcaret. Secundo ignorantia dicitur consequens indiue recte ,seus cum at quis , inquit S.Thomas , propter laborem, vel ν pter mim occi Rationes negli git addi cere id per quod a peccato retraheretur. Talis
enim negligentia faci ignorantiam 'fim esse voluntliam is peccatum , dummodo sit eorum qua qui scire tenetiis , potest. Fatetur tamen s mo-ctori . . huiuscemodi ignorantiam diminuere
peccati malitiam: Puta, inquit, cum Aliquis non vult laborare in 'ubi olex quo sequitur eum ris 1- norantem e vel sum aliquis vult bibere minum iram moderate, ex qHos quitur eum imbri,VA v ki 'o-
rium, is per con quens pΘccatum. Crem enim aliquid non cogisosti tir esse 'sccatum , non pote i dicἰ quod volunt, di od1 , ct per se seratur iis peccatum, si d per accidens : unde est ibi m nor contem plus , o per conse mens minus peecatum. Docet octavὁ S. Thomasio t. Σ. ejusdem quasti m A, tria esse quae homo scire tenetur, sine quibus nemo 'ctus humanos bene eXercere potest.
Primo quilibet debet scire articulos fidei , quia qui non crediderit , & baptizatus fuerit, salvus esse non poterit. Seeundo debet homo univer salia furis principia callere , ad quae reducuntur praecepta Decalogi , quae aJ vitam honeste instituendam o 'inantur. Tertio nullius ea quae ad proprium os sum, vel statum pertinent, licite ignorare poteri. Sic quilibet fidelis praecepta Ecc Iesiae scire 3t addiscere tenetur, suosque sobditos ea docere. Sic Sacerdos , Parochus , Epi
592쪽
copias ea scire tenentur, quae ad implendum OCficium Angelicis humeris formido diri in desiderantur. 'sic Religiosus regulam , & statuta suae professionis legere, megitari, retinere tenetur,
ut ea possit observare. Unde planξ deploranda est quorumdam laxatissimae disciplinae Regularium conditio, apud quos nunquam proponitur Rc gula sub cujus nomine militant in Ecclesia Dei. Vidi quos lam Canonicos Regulareseontestantes se nunquam audivine Regulam D. Aus istini, ad eamque observandam minime se teneri effutientes: & cum.quaesivissem ab cis, quid toto Probationis anno profecissent, ingenue responderunt se simplicibus modis Gregoriani cantus artem didicisse , saepeque cantitat res , &ίaepius dissonantes fi giis a Magistro severissime exceptos fui se : Regulam Vero D. Au gustini non inagis audivitie , quam si non extaret in orbe terrarum. Vah indignitatem l Ubi pudor mentis 3 ubi rubor frontis λ Siccine irridetur Deus, & illuditur Ecclesia 3 Vae Abbatibus& Prioribus oscitantibus & dissimulantibus : vae Magistris sic Novisios educantibus : Vae sic profestis iudicandis non secundum adeo rationi advelsam consuetudinem, sed secundum vota quae distinxerunt labia sua , quaeve reddiderunt coram omni populo Dei.
593쪽
Probabilitatis commentum. 1 7 3
Qua res quinto , requiratursemper praevium conscientiae 2ictamen de malitia operis, ut contra jus naturale libere facta sint peccoto , ct
an dari possit ignorantia invinci bilis ejusmodi juris' i ii
Responsioni praemitto primo, signanter inquiri de operibus contra jus naturale libere commissis , v. g. an ille qui mendacium profert, vel vindictam de adversario sumit, excusetur a peccato ; quia licet bene videat se veritati adversari & hosti nocere suo , ab illis tamen operibus γsibi perspectis non retrahitur, quia erronee putat id sibi licitum, vel saltem non cogitat id esse illicitum. De illis , inquam , operibus quaestio, & quidem momentosissima agitatur. Quia de operibus ex ignorantia facti, vel juris positivi
elicitis , vel nulla, vel sane exigua controversia elle potest. Cujus discriminis rationes varias postea referemus. Conjungimus autem duas in hoc quaesito difficultates, ob indivulsam utrius que connexionem postea aperiendam. Praemitto secundo , certum quoque esse , si daretur invincibilis juris naturalis ignorantia, homines a peccato excusatum iri, &actus ex illa
admissos omni culpa vacaturos. Etenim S. Doctor in calce art. 3. q.76. quam in praesentiarum continuo ferme commentario explicamuS , ex
presse ait: οἱ sit talis ignorantia , qua omnino se involuntaria, μι quia est invincibilis ,sve qui
594쪽
1 4 Lib. VI. Di sert. III. Cap. I.
est eiuι irim qu s scire nin tenetur, ita omnino excusat a peccato. Ubi perspicie S. Praeceptor opus quodvis a peccati labe absteris sit, si fiat ex ignotautia invincibili V ia ad accu-1andum malitiae opus ex ignorantia patratum, duo omnino requirit ; dc quod ignorantia illa
non sit invincibilis , sed possit vinci; id quod ad
eam vincendam homo teneatur. Quorum alterutrum si desit, deerit etiam ratio peccati, aderitque justa de peccato excusatio. Quam doctrinam deprompserat Aquinas ex Augustino Magistro suo de lib. urb. cap. ix. docente: on enim quod naturaliter nescit, ct naturaliter non potest , hoe unima deputatur in reatum i bed
quo scire non puduit, oe quod dignam facultati
comparanda ad recte faciendum operam non dedit. Quibus verbis non vult Augustinus aliqua ignorantia in ius naturale facta excusari , ut qui dm non satis ad contextum advertentes interpretantur; sed concedit opera per ignorantiam perperam adversum jus naturale admissa , ideo duntaxat culpanda, quod caveri per diligentiam potuerunt. Non arguitur ergo in operante ignorantia veri , vel difficultas retii, si utraque sit naturalis, eo quod a peccato originali oriatur , ut contendit Jansenius; sed quia ea ignorantia laborans perficere fluῖt , aut.a profectu relabi moluis , inquit ibidem August. id est , non quia invincibilis , sed vincibilis ignorantia fuit. Et certE si propterea opera quaevis ex ignorantia iuris naturalis profecta damnari peccati possunt, quia talis ignorantia a peccato originali
orta est omnes actus indeliberati imputabuntur etiam ad peccatum , cum ex concupiscentia, quae non minus quam ignorantia perna primae
595쪽
Probab IlItatis commentum. s 7 s
culpae est , indeliberati illi impetus enascantur. His praemissis, Respondeo nullam dari ignorantiam invinci bilem juris naturalis,sed omnem esse vi ibilem, & culpabilem , ac proinde Opera contra ius naturale admista perperam excusari ex eo quod nulla praecesserit praevia malitiae cogitatio , qua animus actu illustretur ,& affectus vitandi peccati desiderio exstimuletur, ut quidam moderni ad excusandas excusationeS in peccatis comminiscuntur i, quia semper coxentia icientiae juris naturalis est vincibilis & voluntaria, sin directe& expre1se , certe indirecte, & in tuis causis propria & personali culpa appositis. Itaque ultro quidem fateor , nullum esse tam impium , ad cujus cor non interdum loquatur Deus : Dicor lumen divinum non ita a menti bus hominum abscedere, ut non quibusdam divini fulgoris radiis identidum illustrentur, unde pr-ficiscitur ille scrupulus, qui nefanda comitatur, ille pudor quo , teste Tertulliano, flagitia perfusa sunt, illeque horroris sensus turpibus adjunctus. Fateor quoque nullum esse adeo scet e stum , qui non habeat vires sensu Thomisticosum iemes ad pellendam juris naturalis ignorat i na, quam revera pelleret, si vellet, si peccatis suis ampliori gratiae, id est victrici & per se
em caci obicem non poneret voluntari uiri.& sibi bene notum. Ultro, inquam, haec in ante cestum fateor, ea uberius pCstea data occasione expositurus. Sed nihilominus contendo hominem injus naturale libere operautem semper peccare,& imputabiliter peccare,tametsi forte de peccati malitia hic & nunc non cogitet, eamque ignoret i quia ignorantia juris naturalis nunquam,
596쪽
1 6 Lib. VI. Dissert. III. Cap. I.
vel nusquam est invincibilis; semper & ubique
vincibilis est in hominibus rationis compoti bus. Duo ergo probanda sunt, & ignorantiam juris naturalis cujuscumque invincibilem nullam dari, & opera in jus illud libere admissa non posse ex eo a peccato abstergi, quod sine praevia malitiae consideratione, sed ex ignorantia patrata sint. Primo ergo sic ostendo, nullam dari juris naturalis non vincibilem ignorantiam. Tum quia ita tradit Augustinus , qui scpe pronuntiat, ne minem sini Iegem naturae ignorare : quod idem est ac nullam dari invincibilem juris naturalis ignorantiam. Nullim est, inquit conc.2s. in Psal.
1i8. qui facimi alteri injuriam , nisi qui feri s i
nolit , is in hoe transgreditur natura luem, quHm non sinitur ignorare. Et praeclare in Pial .s7. Luis ἐe )ustitia interrogatuω ,quando non habet causam,
non facile re oondet, quid si justum i mandoqui
dem manu Formatoris no iri in ipsis cord:bm meritas scripserit: Luod tibi non vis fieri , ne lacia
alteri. Hos is antequam lex dareturnemo ignor repermisin est , ut esset unde iudicarentur etiam hi quibus non e set data. Sed nesbi homines aliqu/d defuisse viἀerentur,scriptum es in tabulu quo ira cordibus non legebant, non enim is scriptum non habebant, sed legera nolebant. ΑορψDum est octilis eorum , quod in constenti a videre cogerentur , c, qua forinsecus admota voce Dei. ad inteliora sua homo compulsuου es. Sed si nemo legem naturalem sinitur ignorare , si semper habet in corde unde dijudicetur qui contra legem naturalet mo peratur, talis ignoranti3 non potest esse in vincibilis & excusabilis, sea semper est vincibilis& inexcusabilis : Ergo nulla ex Augustino datur
597쪽
Juris naturalis invincibilis ignorantia. Plura ex eodem Patre addemus inter probandam secundam responsionis partem. Tum quia ita aperte tradit S Thomas iis omnibus locis , quae superiori quae sito Ponderavimus, nec hic repetemus, ubi nullam ignorantianae antecedentem agnoscit circa illa quae juri naturali adversantur , sed in factis tantum contin-
gentibus. Loqui autem S. Doctorem de lege ocjure naturali, non vero divino vel positivo, hinc patet, quia ibi de actibus humanis disputat ecprii cipiis vitae moralis omnibus hominibus notis,& ab ipso Aristotele traditis.Idipsum evidentissime tradit S.Doctor quodl. 8. Qt. 13. Verbis sub postea loco referendis, ubi inter alia sic decretorie pronuntiat. & rem definit sententia. qua veluti fulmine vagus probabilismus conte ritur & profligatur : Illud quod agitur contra I
gem . Uemper est malum , nec excusatur per hoc
quod est secundum conscientiam. Sed de auresurius loci efficacia infra. Idipsum aperte tradit D. Thomas cum Aristotele bac in re quibusdam recentibus Theologia
aequiore , ac legis naturae Zelantiore. Etenim Philosoplius 3. Ethic.cap. 3. expresse docet,quod licet 4gnorantia Diae, seu circu nstantiarum, quae sunt accidentia actibus nostris circumiecta re circumfusa , excuset a malo , ut qui rhombum catapultarium , seu igniariam rotatae catapultae maehinulam intendens Sc explodens vulnerat fidissimum amicum , vel loco ferae interficit suavissimum filium ; addit tamen ignorantiam juris naturalis non efficere ut actio sit involuntaria, sed mala, quia ipsa ignorantia vitio vertitur.
Yerba Philo lipi sunt haec : Non ideo qui sua
598쪽
s 8 Lib. VI. Dissert. III. CV. I.
Avoluntarῶe agere dieitur, quia quid expediat, nemsit. Omnino enim illa ignorMntia, qua quis eligit rarium aliquod malum, non escit ut involuntariast actio, sed ut sit mala. Luaa idem de ea dici ρο- is, qua quis pracepta bene vivendigeneratim i
norat. Talem enim ignorantiam vitio vertimus.
Lua mero involuntarias facit actiones, ac venia vel misericorria dignas, circa gulares rerum circvusantias tota versatur , ct tune est propria venia locus. Quam ignorantiam vocat ibi Aristoteles misersatim , & D.Thomas q.76. art.2. ignoranseriam univernalium juris praceptorum, non quod
sola universali ssimorum principiorum juris naturalis ignorantia sit culpabilis 1, sed quia, ut explicat ibidem D. Thomas . & fatetur Vasques
dist. I x. in I. z. cap. i. nomine ignorantiae uni
versalis intelligitur ignorantia iuris, quando via delicet quis in universum existimat fornicationem esse licitam, vel adulterium , & ignorat jus naturale quod in universum ostendit quid bo
num , quidve malum sit. Rationem fundamentalem hujus veritatis ει-pe tradit S. Doctor, sed nominatim I. 2. q. st . an. c. ubi fic habet: Ad legem naturalem Iera nant primo qu m praecepta communi a , qua sunt omnibus nota I quadam Autem si undaria pracepta muli pruriH, qua sunt quasi conclusiones propinqua principiis- Ωκantum ergo ad illa principia communia , lex naturalis nusso modo potest aeredibus haminum deleri in universali ; deletu=tamen in particulari operabili secundum quod να-tio impeditur applicare commune principium ad Ianiculara σι uelle, propter concupiscentiam, vel aliquam aliam pasonem. Luantum viro ad uita
Ira pt secundaris, potest lex naturalis delini da
599쪽
. argibim hominum , vel 3 opter mala persuasionei seodem modo quo etiam in beculAtietis errarus cou- tingunt circa conclusiones nece serias j vel etia- propter Iravas consuetudines, ct hahitur arrupto, seut apud quosdam non reputabantur latrocinia
peccata. vel etiam vista contra naturam, ut etiam
Mostolus Heli ad Ram. i. Ex quibus sic sermatur ratio : Illa ignoransia non est invincibilis , sea semper vincibilis , in quam non incurrimus nisi per peccatum personale ; sicut enim peccatvnx est voluntarium , ita ignorantia ex personalῆ proprii vitii corrurtione profecta in illo peccato voluntaria est, lubindeque non est invincibi
lis , sed superabilis proprii fuga peccati: Atqui ignorantia juris naturalis est hujusmodi, si quia
dem lex naturalis scripta es in cordibus hominum. quam nee ulta quidem delet iniquitus , ut ait Augustinus lib. 2. eonfess. cap. . Nec ejus praecepta cornruunissinis ad particularia operabilia malEapplicantur , nisi propter concupiscentiam Sc passionem, nec possunt deleri secundaria ejus praecepta,nisi propter pravas consuetudines, veshabitus corruptos,ut tradit S.Tbomas, ob quos in eam opinionem quis adducitur, ut credat illud esse licitum, quod illicitum esse cerneret, Occlia judicaret , nisi foret pravorum affectuunm praejudiciis anteoccupatus. Ergo nulla ignorantia cujusvis iuris naturalis est invincibilis , selvincibilis, & superabilis. Quia cum ejus prae cepta lumine naturae omnibuS implantato cog- , osci possint, suo quivis debet imputare vitio, si lumen illud pravis moribus offuscet. Illustratur, & firmatur haec ratio. LicEt lumen vultus divini signatum super nos sit primigcnii peccati strage non extinctum quidemaed obst Bo L
600쪽
ratum : tamen ad excutiendas offulas menti tenebras divinus concursus semper praesto est, nec eo semper praesenti, semper oblato , nisi culpa nostra caremus: Ergo ignorantia illius juris invincibilis dici non potest, ad quam vincendam semper Sol justitiae ut Author natural s,& ut loquitur Augustinus , Formator noster suos)offert radios, quos semper circumsundit, nisi cordis
oculos voluntaria caecitate clausos inveniat. Igitur quia Deus omnibus,& singulis auxilium suns ciens actualis illuminationis & saepe confert,&semper offert; & tamen voluntas concupiscentia praevalente, δc amore creaturarum fascinante
saepe naturale & divinum lumen rejicit, semper synteresis morsibus benigna crudelitate saevientibus obstaculum ponit , & depravati affectus vitio sese domesticis sese divinis si ibtrahit splendoribus; ideo non mirum si talis ignorantia non sit excusabilis , cum sit voluntaria in suis causis,
nempe peccatis, ob quae circumfusae legis naturalis luci oculos non aperit voluntarius caecuS, nec paedagogum internum consulit,nec urgente concupiscentiae tentatione ad divinum auxilium se convertit, quod si tantum invocaret quantum
res tanta invocari debet & potest illud profect3 impetraret ab eo , qui nullum a se desertum patitur, nisi prius deseratur ab illo. In vitium ergo
voluntatis ignorantia iuris naturalis refunditur, quo vitioso statu duranteaemper peccator inte no & divino lunaini oculos claudet, semper legis naturalis radiis obstaculum culpabile ponet. Nec obest quod peccator eo devenerit,ut malitiam esse non suspicetiir. Sic Mahometanus in opinione illa versatur, rnJcationem esse criminis eXPertem , quia non suspicatur id esse no-