장음표시 사용
731쪽
troversae proponatur. Ecce locum integrum. Re pondeo dicendum , quod duobus modis alia quis ad peccatum obligatur : Uno modo faciendo contra legem, ut cum aliquis fornicatur: ali Omodo faciendo contra conscientiam, etiamsi non sistcontra legem, ut se eo cientia dictat alicui quocle re semicam de terra si peccatum mortale. Ex conscientia autem aliquis obligatur ad peccatum,s a habeat certam fidem de contrario ejus quod vis, sive etiam habeat opinionem cum aliqua dubitatione. Istud autem quod agitur contra legem, semper est malum , nec excusatur per hoc quod essfecundum conscientiam. Et smillier quod es conserra conscientiam, est malum, uunvis non sit contra
legem. aetiod autem nec contra confrientiam nec
contra legem est, non potest esse peccatum. Dicendum est ergo , quod quanἀo sunt dua vinJones contrariae de e dim , oportet esse alteram veram , is alteram fossum. Aut e=go se qui fatis
contra opinionem Magistrorum,utpote habendo plures praebendaι, facit contra veram opinionem,o sic cum faciat eontra legem Dei, nen excu futur a te cato , quanuis non faciat contra conmentiam: sic enim contra legem Dei facit. Aut illa opinio non es vera , sed magis tantratia , quam se sequitur. ita quod vere licet habere plures prisbendau ; istunc distinguendum est , quia aut talis habet eo frientiam de contrario , ct sc iterum peccat contra eonscientiam faciens, quanuis non contra legem aut non habet consci nitam de contrario, θέ certitudinem, sed tamen in quandam dub tationem inducitur contrarietat e opinionum I Oso si man ore dubitas one pures prybendas habet,periculos eo miriit , is pote muri amans beneficium tempor lex 'μβm Iropriam salutem: aut ex contrariis opinio-
732쪽
nibus in nugam dubitationem adducitur ue o non committit se discrimini, nee peccat. Haec D. Thomas. Quae verba adeo plana Scluculenta visa sunt Amadeo Guimento , ut tract. de opinion. probab. uum. 6. dixerit: Haes v ra sint, va operantibus ex opinione probabili. Et merito ita d xit , si enim his verbis opinio nem minus probabilem , falsam & aeternae legi adversam non resutat S.Doctor, nihil unquam S. Thornas relatavit , quia nihil potest signis-
cantius refutari. Nam praeterquam quod expresse locet quaecumque opera contra legem' aeternam perperam facta semper esse mala,quan-
vis sint secundeuia conscientiam , ex quo fit nullam dari juris naturalis invincibilem ignoranis iam , quo principio apud D. Thomam constantii simo , & superiori capite demonstrato omnem funditus tolli minoris probabilitatis securitatem fatentur ipsi Probabilistae ; praetea hoc , inquam , sic claritatis gratia ex v erbis D.
Thomae argumentor in sorma. Ex D. TEoma duobtis modis aliquis ad peee tum obligatur i. uno modo faciendo contra legem, ut cum aliquis fornicatur: alio modo faciendo eo
rea eansientiam , etiamsi non sit contra legem. Ilud autom quad agitur coritra legem , semper est malum, nee excusatur per hae quod η' seundum conscientiam. Atqui secundum Probabili stas non est semper malum quod est contra legem , sed excusatur per hoc quod est secundum conscie etiam , etiam minus probabilem : Ergo Probabilistarum doctri na nullatenus est S. Thomae eonsentanea , sed E diametro opposita; cum eorum sententia illi uni principio unice subnixa sit , nimirum illuati a peccato excusari , qui in
733쪽
col fictu opinionum sequitur opinionem reipsa saliam , & aeternae legi adversam, dummodo eam probabilem exi manet, quia sic excusatur per hoc quod est secundum conscientiam. Quod est in terminis S.Thomae contradicere. Iterum : S. Thomas inde probat , eum qui habet plares: praebendas peccare , si illa opinio quae locet eas habere , sit contra legem ; quia quos est contra l*em , semper es peecatum. Atqui S. Thomas non loquitur de his quae sunt aperte& notorie contra legem : tum quia jam ageretur etiam contra conscientiam : tum quia in illa quaestione de pluribus praebendis,non erat constans & certus Ecclesiae sensus , cum testetur idem S. Doctor quodl. 9. art. I s. Periculo sim esss determinare tibi υoritas ambigua est quod in hac quastrone accidit. Cum enim hac qiMstio ad Theolo os pertineat ct ad Iuristas, .inveniuntur in ea Theologi Theologis , is taxusta Iuripis cyntraria sentire. In iure namque divino non invenitur determinatum expressὲ, cum in saera Scriptura e pressa mentio de ea non fiat. Ergo ex D. Thomaqui sequitur opinionem falsam & contrariam legi, semper peccat, etsi non sit apertum, Opinionem illam esse contra legem , & in ea inveniantur Theologi Theologis & Juristae Juxistis
contraria probabiliter sentire. Rursum argumentor: Ex D.Thoma , quando a stini o iuiones Doctorum de eodem, vortet esse
ultra am veram , O alteram falsam 3 ct qui Dei
734쪽
scientiam : Ergo qui ex opinione probabuli conrra n gem agit, peccat. Nec loquitur S. Doctor de opinione evidenter & nranifeste Disa, quia non esset opinio , sed certus & perspectus
error : Ergo celasset S.Praeceptor, per quamcunque voluntariam legis aeternae violationem,
etiam opinione probabili fultam , hominem iureccatum incurrere ; cum ex S. Praeceptore de tur castis, in quo quis agens contra legem peccat,ianae . si non agat contra conscientialia: nunquam vevo homo agat contra manifestam sibi legem,quin agat contra conscientiam. Qui casus S.Thomae nunquam contingit,in sententia Probabilistarum, iuxta quos nullus peccat contra legem , quin simul peccet contra conscientiain; nec potest quis ri .na contra te em peccare , qui secundum conscientiam operetur. Ergo eviden ver pi obabillimus assereris seciuitate in opinioni minus tui , mi aDe p. Obabd , fuit a S. Thoma, sutatus , qui in t cibus casibus ali committi peccatum , dc cuti iuio a veritate ia lege aeterna dissentit ,& cum opinio vera didi uuini sonscientiae adversetur, etiam cum non babetur con cientia de contrario , sed certitudo aratione orta, sed dubitationem ex contraiietate
opinionum non excludens : quam quidem dubitationem non tollit, sed auget opinio minus probabilis in concursu probabilioris , ut superiori capita exponendo celebrem iuris regulam exposuimus. Et certd si, ex D.Thoma ille peceat , etiamsi non habeat consciιntiam de contrario, sd ceniscidinem, si in quan dam dubitationem inducatur ex cou: arietate opinion m , quia sic peri uti se eo mi ili t, quanto ma s peccat , qui sequitur opinionem minus probabilem , minus-
735쪽
- probabilitatis commentum. 7os Eve tutam, de qua non solum aliquam dubitationem patitur, sed quam probabilius falsam opinatus 3 Non poterat S. Doctor hujusce difficultatis ramos accuratius secea nere , nec disertius definire. Mirum est quot, & quantis modis , quamve subtilibus declinationibus, & veluti nebulis tam splendentem locum eludere & obscurare in omne latus se vertentes Probabilistae sategerint. Sed revera locus ille, ut phrasi Tertuli. utar, ita claret , quod ipsius Solis radiis eum putem scriptum. Unde omnia hac unica observatione evanescunt, quod ex D.Thoma datur casus in quo quis agens contra legem Dei, peccat, etsi nori agat contra conscientiam ; quia quod agitur contra legem aeternam , semper est malum , etsi non sit contra' conscientiam , & multo magis quando est contra conscientiam probabiliorcm.. At vero secundeim Probabilistas nullus est casus, ita quo quis peccet contra legem Dei, in quo simul non peccet contra conscientiam. Unde manifestum est , nullam secundum D.Thomam dari juris naturalis invinc bilem ignorantiam, quae possit ullo opinionis probabilis prae teXtu excusari , ulla Magistvorum authoritam defendi. Quod optime roborat Vincentius: Baronius in tertia sua editione operis moralis contra Amadeum Guimentum , uina mihi Z I. ex notandissima S. Pi aeceptoris doctrina ejusdem qu9 l. art. I s-- ubi tradit quod error conscientiae quandoque habet vim absolvendi, quar' do scilicet proce it ex ignorantia cjus , quos quis scire non potest , vel non tenetur : sicut Eriiquis, intendeleta accedere' adi uxorem suam
736쪽
causa delectationis, & ita lintendenti suppone vetur alia , tunc non peccaret motialiter ob ignorantiam facti, sed veniaIlter propter amorem delectationis per se quaesitae. Si vero error conscie utice pertineat ad res juris naturalis , tunc non exculat a peccato,quia jas naturale quisque scire potest, Sc tenetur. Sicut, in qu i , si quis crederat fornicationcm simplicem esse peccatum veniati , ct mne quavUis crederet se I eccare veniali-rar utique ex aliqua opinione probabili l motamen precaret venialiter , sed mortaliter. Ubi aperte damnat S. Doctor opiniones fallas eo n-tra legem , constituto disci imine inter ignorantiam rerum facti & juris, quod illa interdum,
ista nunquam excuset a peccato. Et omnino Observandum est exemplum fornicationi&, ut videas quam vere, Oc D. Thomae consone dixer mus cap. praced contra P. Mercorum in hae Parte remissum , actum fornicationis. existim tum erroneὰ immunem a culpa, posse esse meritatori mi Unde crediderim P. Baronium pro nobis stare , tametsi alibi pro sua ingenita urbanitate , & nimia, qua abundat, charitate propo-stionem Mercori excusare conetur.
mon. Ei agi ur , 'si e rese versem habeatur, pe- ictilose de drminatur , quia emr quo non credisti . se peccatum mortale quo dies peccatum mortale, eonscientiam non excusat a toto , licet forte a tanto Error vero quo ereditur esse mortale , quod non eu ortale ex conscientiis ligat ad peccatum moria-G. Pracipue autem ρ3riculosum ea, ubi veritas
737쪽
Probabilitatis commentum Io 7.
habere plures praebendas accidit. Cum enim hac qua pio ad Theologos pertineat, in quantum dependet ex jure divino , vel ex )ure naturnii , ad Iurillas, in quantum ἐependet ex iure pesitivo, inυeniuntiar in ea Tiseologi Theologis, o, Iurina Iursis contraria sentire. His verbis Probabilitiamum S. Doctor si anificanter & luculanter confutavit', & trita Probabilistarum pronuntiata disjecit. Etenim Probabilistae docent , quod
quando veritas persp cue non habetur , tun quaestiones sine periculo beneficio opinionis probabilis determinantur, permittiturque optio alterutram sine scrupulo eligendi. At D. Thomas contra: ae actio , inquit, in qua de peccato mutaΠ agitur , periculose determinatrer , nisiJxpresse veritas habeatur. Certe si S. Doctor usumi arbitrariae probabilitatis agno visset , quid ei
promptius , aut expeditius occurrere natum
erat, quam juXta leges Probabilistarum sic respondere 3 Quia in hac quaestione Theologῖ Theologis , & Juristae Juristis inveniuntur contraria sentire, poterit quisque opini onem sibῖ
bene visam tuto sectari. Rursum Probabilistae contendunt,quod erroc quo probabiliter creditur aliquid non esse peccatum mortale quod est peccatum mortale, cCTI
scientiam excusat a toto & tanto, sufficit luci ad honestandam actionem, ad eique meritum conciliandri m. At S. Thomas docet errorem ita Ium non excusare a toto, licet sorte a tanto. De nique Probabilistae tunc censent, deleeburi opta. nionis minus probabilis, mῖnusve tutae vacara periculo, quando veritas non aperta, sed ambiama est; quia tunc pnobabisitas utriusquC sei inalia: sia, veritatis ambigestate constat, d a
738쪽
neutrius veritas aut falsitas percipitur. Nam V1
Iietas opinionum probabilium venit ex ignorantia veritatis, quae si non lateret non jam probabilis, sed plane certa elici tententia. Nam Ut ait Bemamulis. s. de consi ier. cap. 2. Opis oscia verisimu tudine s tuetur. Opinio certi nihil habens , vertim per verisimilita quarit , potiusquam appretendit. Opimo es quasi no et ero habere aliquid quod falsum essι sim. At vero, S. Thomas tunc opinio nam delectum ait praci tu e perieulosim esse , tibi vertim ambigua est. Ergo versatilis probabilitatis licentia capitaliter Angelico Doctori adversatur. Ex quo etiam illustri loco obiter collige, . quam deploranda sit tam multorum semicio o-rum praeha entia, qui tametsi sint Iidae doctrinae & verae pietatis necessaria supellectile desti
tuti,idoneos tamen se deputant ad confessiones audiendas intricatissimos conseientiae nodo dissolvendos. Vix ullus invenitur, qui non istam, Angelicis humeris metuendam functionem sine
metu invadat, qui abb ca arceLi non conquera- ur, qui M ignatum , A Praelavorum regendae consolentiae te imparem, putet csim tamen ini tota Ecclesiae ad ruinistratione nullum opus vel
sublimius , . vel difficilius , vel ut ex Di Thoma audivimus , periculosius inveniatur. Quia nimirum semper anceps , semper periculi pleniamisanctis. visum est regimen animarum.. Hinc servi Dei post veras morum regulas consultari. Post juge in Scripturarum meditationem , post orandi assiduitatem. , post Canonum , Patrum
tontificiorumque decretorum diligentem lectionem , post omnia Christianae pietatis officia sedulo obita, ad regendos & contiliis. instrue .Q4 alios longe imparatos se credunt. Et quΑ -
739쪽
d. que timor , quem timebant, evenit illis; quia nimirum error in iure naturali nec magistriani excusat , nec distipulum. Dicebat quond me Tacitus : ut olim flagitiis , sic nunc legibu. labo ramus. Verius id dixero Casuistis , qui omnem detrahunt metum, qui omnibus sicut probabili vatem, ita securitatem offerunt, qui nulla munia detrectant , qui non coacti, sed ultro, seὰ litibus intentatis beneficia curata capessunt, nec . timent hanc immotam divinae sententiae veritatem τ Si caecus caco diaca cum praset, ambo info-
Denique Angelicus Praeceptor suam mentem
nihilo minus allucide significavit quodlib.
art. IO. ibi: Respondeo dicendum, quod dive, savmiιnos Doctorum sacra Sriptura ,si quidem non sertineant adsidem is bonos mores, absque pErictili auditores utramque opinionem sequi psiunt. Tuuo enim habet locum quod Apostolus dicit ad Rom. i ,
usquisque in suo se u abundet. In his vero qua
pertinent ad fidem is bonos mores , nullus excus rur, sisequatur erroneam opinionem ali cadus Magi iri. In talibus enim ignorantia non excusat,
adloquin immunes a peccato fui sent qui sequut. sunt opinionem Arrii , Nestorii , ct aliorum Haer farcharum. Nee potest excusationem habere pro ter s plicitatem auditorum , A in talibus opinionemὸ roneam sequantur. In rebus enim dubiis non est dε facili prὰfandus assensius , quin immὸ,ut August. dicit in lib. 3. de doctri Chrip. consulere deber quisqnegulam fidei, quam de Scripturarum planiorib/ocis, o Ecclesὰ authoritate percepit. . Non dubito γquia Probabilistae hanc D Thomae doctrina aduram praedicent. Videbunt enim , nisi se ultro, Querinta occaecar e , hi .' bis graY Vsptam
740쪽
inferri sententiae suae de securitate sententi caeprobabilis, qua censent in moralibus quemlibet excusari, si sequatur erroneam gravis Magistri
Nec potest eludi hoc testimonium dicendo S. Thomam loqui de illis erroribus, qui manifeste Scripturae adversantur. Haec enim eXceptio sponte Caa cadit; Sanctus namque Doctor loquitur de errore qui secundam se secrae Scripturae , vel Ecesesiae Catholicae adversatur , liccderranti non sit haec contrarietas manifestat, loquitur enim de opinione haereticorum , quibus utique non constat sententias suas manifest EScripturae adversari, cum oppositum contendant, & authoritate magistrorum suorum freti credant: Atqui omnis error contra jus naturale secundum se Scripturae , imo &lesi aeternae adversatur , tametsi error ille non sit ex culpa eryantis ei semper manifestus : Ergo nullus error juris naturalis excusat sequentem opinionem
Quare vehementer mirari subit, cur nonnulli Probabilistae confidentia incredibili illum eundem locum , quo tam perspicue probabili mus damnatur, sibi favere scripserint , ibique perspiciliis nescio quibus legerint, discipulum q'emvis posse in moralibus magistri sui opinionem erroneam tuto sequi, Suspicior erroris occasionem nactos esse ex arsumento Sed eonistra , articuli 13. qkad ib. 2. sepra expensi , ubis. Doctor ait : Poten esse quod aliquis adhibet diligentiam , inquirens an habere plu/es praebendas sit lisi i m , nee invenit aliquid quod ipsum moveat ad hoe quoae H illicisum a sua via tur