장음표시 사용
91쪽
88 De Causis corrupi. J udiciorum
sed & quod ei parti adhaeret . eandem
commendare & conciliare animis, denique ad eandem exigere vitam moresque & opera λ Nisi sorte 'prudentiae nomine. pro hodierni seculi genio. solertiam intelligunt investigandi ubique utilitatem Propriam, augendique undique nullo desectu aut modo. copias opesque suas. Sed hanc prudentiae simulatricem, utre, se nomine distinxit antiquitas ; & calliditatem ap- Pellavit: quam tanquam certissimam adversariam ac hostem universa op
pugisti Jurisprudentia. Quid y Quod
non nomen modo sapientiae. sed di definitionem Auctores Iuris attribuere Iurisprudentiae: non contenti aeam de
scripsisse Pusi S Injusti Scientiam ,
nisi praemisissent, Rerum divinarum S humanarum notitiamὸ Quid autem vel inter humana magis divinum, quam intellectus pulchritudinis ejus , qu dubia luee etiam sugientibus eam aD sulget; quam notitia majestatis ejus. quae fiducia sui adversus timenda &admiranda reliquis erigit; quam cognitio ubertatis. qua animuin implen S. contentum ipsa esse dubet, tanquam beatae vitae summa. des istis quae vulgo concupiscuntur; quam denique perspicientia facilitatis ipsius, non aliud exigentis quam vivere secundum naturam, cui repugnare vitia demonstrat 7 Unde apparet, quani recte Stoici sapientiam non separent a virtute. tanquam naturaliter ipsi juncta & cognata : nullumque esse argumentum majus ignorantis optima, id est virtutem, quain negligere ipsam. Itaque ne- mo hoc errore se duei patiatur, ut cuiquam juris scientiam splenam quidem illam Sperseetam) attribuat, cujus vitiumque di vindicantium justitiam δquam maximam eminentissimamque virtutem omnium esse dicerem; nisi teliquarum ossicia vi sua & potestate se
amplecteretur. ut vel sola exi stat potens omnium vel certe sola existet emineatque claritudine sui obscuratis aliis.quas gignit atque instruit: haud aliter quam sol exortu suo reliqua sidera abscondit eadem magnitudine ac perrennitate lucis. qua illa ipsa implet. & eo quem nOciuollentant, nitore vestit. Itaque non
ut Aristoteles in Magistratu. sic in Judice tria illa desideto: sed quod instat omnium est, justitiam: ct compendio
scientiam Juris pariter comprehendo, cui inseparabili nexu virtutem jungi, alias probavimus: ita ut argumentum optimi viri sit, optimus Iureconsultus.
Quae sententia & , Stoicis assimata est. Viro Civilem S Drisperitum praeter sipientem esse neminem. Sapientem autem eundem intelligunt virum
bonum. Nec alitet Jureconsulti . qui nomine Viri boni stpe Iudicem designant, adeo hunc ab illo separari non posse: idque pulchro exemplo Ulpianus docet: Venena. inquit, in hereditate reperta veniunt quidem in judi-r. . f. cium familiae erciscundae i sed Iudex Fam. omnino se interponere in his non debet. Bona enim S innocentis viri officio fungi eum oportet. Tantundem de libris interdictis. veluti mascis affirmat: corrumpendos elise . non divi.
dendos. Si seorsim a viri boni ossicio munus judicis intuearis: dividere debet quicquid in bonis hereditariis est: sin
utrumque, ut oportet, conjungas. non
potest ad id pertinere judicis ossicium. quod honestati est contrarium. Non crit igitur judex bonus, nisi qui idemtus. Profecto enim Iureconsultus non
erit, nisi qui prudens est: vel ipso hujus
artis nomine id evincente; quis autem prudens a virtutis intellectu, aestima. tione & cultu remotus 7 Aut quae alia prudentiae vis est ac sultistio, quam non modo videre & nosse virtutem
id enim scientiae modo imputandum
vir bonus esti adeoque nee Iurisperi. I tam existimet non congruere justitiae. id est virtuti. Romani sane recte. qui inter antiquissimos Iureconsultos Sen, pronium Sophum , id est sapientem ap. pellaverunt. Scipionem etiam Nasicam.
Optimum: nec poterant ceric esse alii, t. a. s.
si professionis suae perseetam laudem l fo
tuerentur. Igitur si summatim comple diendum erit, non verebor assirmare.
92쪽
Et Remediis Lib. III. Cap. III. 89
persectum judicem sere . qui idem perfectus Jureconsultus sit: cum is necessario omnibus non ingerii tantum doctrinaeque . sed prudentiae quoque &virtutis opibus abundet. Quod si ea diduxisse, ut ad popularem intellectum
accommodatius. ita clarius erit, dicamus sanc judicem non modo Iurisprudentiae omni instrumento ornatum;
sed Jc omnis Prudentiae virtutisque ornatu instructum esse debere. Cui enim dubium est . quin assectibus judicem imperare oporteat; ut nihil gratiae aut ostensae indulgeat. non cupiditate. non metu a recto abduci se patiatur 7Nam, scribente Fabio . cum irasci . vere , odisse , misereri coeperunt agi
jam rem suam exis aut, S Aut amantes de forma judicare non possunt , quia sensum oculorum premit
amor , ita omnem inquirendae veritatis rationem Iudex amittit occupatus
ectibus : aestu fertur , S veluti ragiri semini obsequitur. Atqui non
aliud aeque virtutis est animus . quam tenebrarios illos atque inconsultos animi motus vi rationis fraenare ac regere
Non ambisemus quid quantumque in Iudieis omelo sibi virtus vindicet, si Chrysippum audiamus deseribentem graphice imaginem justitiae. R inde Antistitis ejus . id est Iudicis habitum sermantem. Eiungitur . Inquit, a pictoribus Rhetoribusque antiquis , D
, ii vi atque filo virginali , a pediti τε ιT , .. hementi S formidabili , luminibus
v oculorum acribus , neque humilis ne.
que atrocis sed reverendae cujusdam trifitiae dignitate. Cur forma virginali λ Quia Iudex sanctus & severus esse debet. A precibus, blanditiis, muneribusque incorruptus; etiamque minis aut metu aut importunitate inem
Pugnabilis . eo enim pertinet austeritas illa electa&recti pervicax. Cur adspectu terrifieo t Ut malorum infringat audaciam . & fiduciam innocentibus inspiret. Cur denique luminibus intentis y Id aetimoniam S diligentiamsgnificat examinandi aequi Verique. Quae cum ita sint. nemo dubitaverit.
hanc grandem esse corruptorum Iudiciorum causam . quod judices ipsi saepe corrupti & pravit quia non virtutis adspectu , sed ambitu provehuntur. Quomodo enim sinceritatem judici
rum in negotiis alienis praestent exsortes virtutis . cum in propriis etiam re bus totaque vita horruptis judiciis hallucinentur, pro honostis amplestentes turpia . blandientis utilitatis vel voluptatis specie abducti y
CAPUT IRA ros praecipuo diudicandi poterare arcendos: ii quesuis notis deseri ri S indicati. TrisIex adversusisios remeaeum: nosse S amoliris taxam minuere , sisendia augere. Se ignoro ut nunc vitia diuturiano abusa regno etiam memoriam pene abstulerunt e imaginem omnem
sincerae Jurii dictionis ) non defuturos, qui haec paradoxa existimenti eosque, nobis describi Iudices. qui voto san tum Optandi sint, non ipsa re & electio. ne requirendi. Quid igitur 3 Nunquid Romani eandem in cligendis Iudicibus integritatem spectaverunt Nam que cum a Censoribus notatos, a Magistratuum petitione non arcerent ἔ quia ea nota pudore magis quam infamia assiceret. & dccoris non Iuris violationem vindicaret: eos tamen ad judicandi munus non admittebant; tanquam puriores sibi Justitia vindices. quam utilitas publica administros exigeret. Sed quid exemplis opus est y Cui enim obscurum esse potest, quin Iustus sit oporteat. qui juste decernat P quoaut Sapientes de universa illa Iustitia ita etiam vulgus de par ita sentiet. Se ei Iustitiae, quae quarta vulgo portio
est honestatis, quis adversiam esse Avaritiam non concedet 3Iustitia enim cuique suum tribuere jubet; avaritia alienas copias ad usus suos transferre desiderat: illa honestatem lucro. haec utile honesto anteponit: illa ad alios spectat. haec ad se omnia reserte illa publicis utilitatibus addicta est , haec suas praesert. M Justitia
93쪽
so De Causis corrupi. Judiciorum
Justitia a dolo abhorret, avaritia fraudites. Sic ego dixero e si vis incorrup- familiaris est i illa nihil sanctius fide tum tribunali virum quaerere , non censet, haec fidem, amicitiam, denique quantum fossideat. sed quantum con- omne ossicium quaestu metitur: illa con- cupiscat, intuendum est. Neque vero tenta suo. hae insatiabilis est. Illa te. existimandum est. inveniri eos non ges respicit. veretur N Obtemperat: at posse. qui cupiditatem omnem aequi- ex verit lima Curti ignome. Nihil nefas tali submittant, qui honestum utili avaritiae. Nam ut Poeta ait: praeponant, qui rectefactorum majus
. . . Qua reverentia legum, in laude quam in lucro premium te-Quis pudor auι meιus est unquam properam- ponant, qui potiorem pulchrioremqtie, iis avaris divitiis virtutem existiment. Tantum
Praecipue igitur a judicandi inunere quaerat tales Princeps. & vel invenici arcendi ii sunt, quos, ut Salustius ait: vel essiciet: nunc enim tales vel non Avaritia omnia venatia habere δε- inveniuntur: vel etiam rari existunt. cuite nee dissiculter agnoscantur, cum quia non quaeruntur, id est negliguntur ipso ambitu plerique nanc cupiditatis ci spernuntur, omnem honorem divi- improbitatem profiteantur : qui pari liis vindicante ambitu, omnemque cum Stratocle ac Democle proposito dc gloriam per vanissimum splendorem voto, ad tribunal tanquam ad auream explicante vel adumbrante luxu. Εnim. messem adspirant. Quid aliud Roma, veto divitiarum cupido ibi est, ubi dini caverunt. cum Iudicem ex sensu cli- honor: nec alia fas nefasque miscentis gerent, quam ne inopia irritante ava- AvaritiB certior causa est, quam quod titiam. Judex fidem haberet vilem, ' L-ωria Himium tibera facta ma est. venale fas nefasque y Nec alio consilio Hine enim
Majores nostri, in supremas curias ad- Ωκerere ut absumant , absumpta requireremitti quemquam noluerunt, qui immO- certam:
bilibus bonis instructus non esset ad ipsa vitiis sint alimenta vires. vitae cultum congruentem digni a i. Recte igitur Tullius. si iugare aut tol-Quamquam illi in liocerraverunc, quodilere avaritiam volumus , inprimis pel- non majore sollicitudine excludendos tendum esse Luxum existimat: indeque putaverint avaros . quam pauperes, olim tot Leges sumptuariae. publieo Audacter se censeo auctoritate maximi bono revocande ex stu 3c tenebris, A ist x. Sophi. Facilius enim inopia necessario-iquibus obrutae jacent, in eundemque εἰμ' ' tum sedari. quam cupiditas superfluin potissimusti finem Censurae severustum potest. Etenim recte dictum est: vigor erat. Saltem a Iudicibus ne
Desium impia multa, A risi omnia. extra institutum vasentur praecepta r- amm- nullo satiatur lucro. arceatur luxus ' malesuada profusio.
Neque ejusmodi institutorum conatum praescribaturque modus conviviis, fa- damno : sed inde evineo, 3c populari miliae , supellectili , potissimumque opinione a judicandi potestate & fide cultui corporis, non ipsis modo. sed avaros segregari: dc ex sententia sapi- uxoribus ipsorum & liberis. Ab illiscntum hoc amplius, eos principali cu . potissimum initium fiat recidendi luxara arcendos. & magis quam Inopes imus, quos Iustitiae dc disciplinae publi
Nam cae praesidentes, utique omne exem- Ex animo rem stare quam putθ3 non a- plum decet sinceritatis, modestiae . se-nimum ex re: veritatis di sanctitudinis. Alexander Cuncta eσιι Crasius 3 Diogener mbitum. Magnus quendam in ordinem judi-
Et quemadmodum Epicurus Idome- cum retulerat . qui capillos suos tin-neum monebat: Si vis P thoesea di- gere solebat: quo intellecto, eundem vitem facere , non pecuniae alicien fremovit: ratus non sere sincerum injuis dum, sied cupiditatibus detrahendum diciis, qui lacatus incultu esset. Princeps
94쪽
Et Remediis Lib. III. Cap. IV. 9 i
ceps igitur lianc. ut Poeta ait, i Ui debitorem adjungere. Unde is is
non adjiciam. Garus postgenitis. Non depraesentibus. imo de illis ip-ss judicibus optimc eo nomine mere. bitur: quos gravissim lenecessitate liberabit improbo quaestu inserviendi uxo. ris filiarumque S seculi prodigo luxui. Ut enim modo . in hac dissoluta licentia, verecundiae est , in certamine profundendarum opum dum Ostentantur, cessisse paribus aut inferioribus: ita certe erubescendum esse non poterit. cessisse Legibus in honorem tam severae dignitatis interdicentibus vanissimum luxum. Poterit ipsis libetisque ipsorum certa cultus forma praescribi, ceteris interdicenda; honoris insigni. non impensae onere magnifica. Denique stipendia constituenda sunt, quae ad vitae cultum iussciant convenientem dignitati: alioqui enim ad corru- Ptelas. non dicam compelluntur, sed impelluntur certe. Lam. Dignum memoratu, quia imitatione
t. θ' quoque dignum est, quod Alexander
xa.. Severus,quos jurisdictioni admovebat, eos scribente Lampridio omnibus instruebat rebus ad vitae cultum perti. nentibus . rheda quoque S mulis: --dendis in quadruplum, si frautalentet Ius administrasent; retinendis autem. s laudabiliter Spartam stam exorna Lsent. Imperator lutem Pescenninus Niger. AIIetatibus Judicum salaria conia
1 tituit ex publico: Ne Auctore Spartiano vel Partes gravarent vel Judices. Dicebat enim: Dicem nec dare oportet, nec aeripere: sive justum Iudicem alicnum esse debere sgnificans tam a dandi, quam ab accipiendi ini quitate. Nam injustitia, ut Aristotelescenset. cernitur in distribuendo plus aequo. & in accipiendo pariter, cum Ju.dex inique judicat: adjudicando enim cui non oportet, plus aequo dat ;& quia id gratia vel odio vel pecunia impellente facit, hoc ipso simul injuste accipit. r. 1 Species euim lucri est inquit Gaius orari. nustet ex alieno largiri, S benes ii
furti tenetur, qui ideo remam det ut eam alii donet. Itaque Pesccnninus Judicem contra aequum onerari salarili suorum Asiesiarum noluit: ne inde injustitiae familiarior. R corrupteli S Opportunior reddereTur.
Munerum capturam severe interdi. cendam. Et variis'aetextibus excusantes aut Iaxant plane refut puri
IGitur avaritia a Judice, vel avari a judicanssi potestate arcendi sunt:
tam mehercules quam corruptelae; quibus avaritia non tantum pater. sed inhiat. Sed seeuli insania, S ipsa corruptelarum paIlim flagrantium pervagata fama, rei pene infamiam sustulit: adebui proli dedeeus I iis Doctorum quo- Uidaque disputationibus versetur, quatenus ih ' recipere munera Iudiei liceat. Quin X e' i. csculenta ae poculenta acci pere, pleri- u que permittunt. Quia scilicet Ulpianus
selibiti Non vero in totum xeniis ah - L.ε,
sinere debebit Proconsul, fedmodum 1 v
adjicere: ne ne morose in tuam abstineat, neque avare modum xeniorum excedat. Nam ut 1mp. Antoαrescripsit. Velde inbumanum est a nemine accipe
re ; ρdpassim, vilissimum est y omnia.
avarissimum. Verum ea Const itiitio ad eos donatores pertinet, qui nullum sub Proconsule negotium habent. Sciendum enim est, quia ad inhibendas
Omnes corruptelarum Occasiones. Providentia Iuris Romani vetet Praesidem. L. 3 3. comitesque ejus in Provincia sua ne- OImmgotiari, aut foenus cxercere. aut bona list ,
immobilia emere : adeoque quamvis ι,6 .fcirca mutuum necessitatis ratio lepis
rigorem vincit: accipere tamen ab us L a mutuum prohibentur, quorum causis G. S. cognoscendis operantur. Idemque est circa emptionem rerum ad quotidianum victum pertinentium : tantum L.-.C. abest, ut eas dono accipere a litigatoribus sit remissunt. Quidam vero ex 'Iudicibus multo impudentius lardes
95쪽
9 a De Causis corrupi. J udiciorum
suas tuentur: jactant enim non ideo se damnanda praeda est, quod ab inn a juris tenore recedere, quod ab alte- cente ausertu ty Nam quo alio nominerutro 'itigantium receperint aliquid. improbas illas munerum capturas assi. Tanquam Lex divina munerum cap- clamy Tam stolidi vos estis. ut bene. turas prohibens, seipsam temperet. ficentiae studio S liberalitatis ea impu. Disra. aliciendo : quia munera excaecant o- tetisy Neque hi enim desunt, qui corculos Sapientum, S mutant verba ruptolas praeteuu humanitatis re ami-ytisorum. Sed prosectb illi & divinae citiae velent. Inspicite vero dianitio- legi .&sibi ipsis illudunt. Qujd mirum . nem beneficii: nec dubitabitis quam
si negent se muneribus excaecari: eum longe ab ejus honore recedat quod caecitas multo minus seipsam, quam vobis miseri clientes quasi tributarii, aliud quippiam cernat 3 Quis vel ava-idependunt. Nempe beneficium es a Sis. rissimus. se unquam avarum agnoscityictio benevola , gaudium tribuens ,
Quis ambitiosus vitium suum non ce- piensque tribuendo , in id quod agittat seipsum prae omnibus 7 Etiam iradspontese prona Sparata. At quae be-
furentes. iratos saepe se negant ;&con- nevolentias haec enim origo beneficii filio agi non temeritate videri volunt. in corruptela est y eadem scilicet quae Prosecto qui legem violat accipiendo, in incupe aut piscatore adversus vo-nc judicando quidem eam reverebitur: lucres piscesque, quas illecebra qua-R qua cupiditate incitatus est ad ca- dam captant. Pari enim voto clientes piendum, eadem seretur ad gratificam muneribus insidiantur animo Iudicis. dum praeter fas donantii ne donari de- impellendo in vota ipsorum per fas ne . sinat; si donasse inutile sit. Deinde qui fasque. At vero alter beneficii sons est dono delectatur, quomodo non am-ijudicium. At quam honestum de juciatur erga donatorem 3 Allectus au- dice judicium habet . qui non nisi me tem utique diminutione rationis con- cede deduci eum posse credit ad agen-
stat & grassatur, cognatamque inligi-idum id quod jus & jusjurandum ju-nem invehit menti. bent: imo qui eum accepturum credit. -- Mai. υreum examinat orens quod jus & jusjurandum vetant Τ De-Grrupt- Fudex ,- inde liberalitati competit libertas. At
Non desunt quoque quibus corruptelae miseri clientes, quam provisontes
hoc blandiuntur lenocinio, quod acci- ad largiendum judiciῖ An non eadem pere se dicant tantum ab iis quos ita mente & modo, quo vectores ad ja-quitas cause juste sibi conciliat. Nam standum merces de nave obversantere Poeta cum hoc temperamento in tempestatis terrore ' Tale igitur gau- laudibus judicis posuit. dium capiunt tribuentes: Sed videa-Rejecit alto dona Norentium mus, quale gaudium tribuot impro-
Vultu. ba haec dona. Verum gaudium res μωυ. Et Lex divina accipientem munera , praedicanda est& publicanda; exire so- utique ut percutiat animam innocem ras & emicare in vultu ac sermone a-tis . damnavit. Sed cum Seneca his mat: at illi sua munera nom aliter quam respondeamus i Nullum vitium est sine surra celant. Et metith: sunt enim sur-m.ε. patrocinio : nulli non initium est ver jta & quidem reliquis deformiora; quincandum S exorabile, sed ab hoc la. non tantum cum injuria, sed etiam adtius funditis. Itaquequi permisit sibi faciendam injuriam capiuntur non mO- rapere donum ab oo qui bono jure ni- do, inquam. ex iniquitate nascunturtitur; permittet sbi. ut eum bono jure ea lucra; sed hoc amplius. iniquitatemniti existimet, qui plurimum donave- gignunt. Longe igitur omni imagirit e magisque argentum utrimque a. ne beneficii receὸit corruptela. Quam tum . quam argumentum utriusque veneficium definias licet. per quod li- . ponderabit. Quid Τ num ideo minus tigator expugnare nititur sinceritatem
96쪽
Et Remediis Lib. ΙΙΙ. Cap. v. 93
isti disputationi suus dies. Interim hoc mentis judicis. pudorem adserens ac dedecus capienti. dolorem vero danti, ex conscientia iniquae causae compulso ad largitionem. Maneat igitur illud. Non magis tur- se , sceleratνm ac nefarium esse, ut Cicero ait, quaestus habere Rempub
quam Jultitiam & Astraeam Virginem prostituere ad quaestum. Maneat illa veta & illibata essigies
... Bonin atque justinyudex honestum priautit utili: Vindex avara fraudis, er abstinens . Due is ad se cuncta pecunia.
Iudicem nee offense nec gratiae obnoxium esse debere ς eaque in ambigua cause admittentes refellantur.
ita quidem verecundius, sed hoc porieulosius quo honestius in speciem. in ambiguo jure gratificationi locum esse volent: ut scilicet talium causarum sata judicis favor moderetur. Tanquam ubi ratio deficit. ibi assectus locum lia.
heat : eum culpari utique assectus nequeat, qui ration on adversetur. Sed hac opinione in miliorum animos jam
recepta, nihil est perqiciosius: praeterquam quod falsa est. Quin etiam ipsa
ejus generis sententia mendacio constati judice illo qui favorem sequitur.
utique tanquam ex jure aut aequo Rhono pronuntiante. Nam si controversa jure explicari non potest. ne judicandum quidem de ea est. Judicare enim est jus dicere. Imo si inexplicabilis controversia est, ne quidem ferre definitivam sententiam de ea judex potest: quia hoc est rem liquidam facere aut profiteri. Quanto rectius igitur vete. rum fida sinceritas; qui in eo articulo deprehens .sbi non Irquere, pronuntiabant 7 Sie igitur existimo, nullam prorsus incidere causam posse, in qua liceat Iudici momenta lui favoris se.
qui. Quid in ambiguo jure judici sa. eiendum sit, non jam inquiro: veniet dico. si favore dirigenda sententiasti
esse quendam publicum nec abhorrentem a Iuris ratione favorem: quem gignit vel causae genus . Veluti matrimonii firmitas, dotis integritas libertatis validitas; vel personae conditio, ut sunγpupilli, viduae. cum valetudinis aut sortunae iniquitate luctantes ; denique Reus. Igitur huic tam probabili favori praejudicabit permis Ia judici gratifieatio : quod est absurdum; plus va-Iere privati hominis. quam legis favorem. Pulchre igitur iamcteque Tulli : G. 3. Iudicaturum de amici causa . exuere mpersonam amici. induere judicis Axoptaturum quidem, ut amici causa melior sit, largiturumque, ac laxaturum pediorandi tempora ; sed non ultra tamen
quam per leges liceat. Idemque Brutum commendat, quod cum in judi- Ino ricando nihil gratiae daret, omnium gratiam obtineret. Et ita se res habet: qui non unius alicujus gratia aliquando ducitur apud omnes aequabili justitiae merito gratiosus est: hoe enim omnes conciliat, quia omnes inde tantundem exspectant; illud cum unum laedit. tum reliquos exemplo sollicitat & alienat. Repudietur igitur hie enor. qui omnibus corruptelis pandit aditum e cum
quibusdam omnia sint ambigua Adebui elari in Philosophia exstiterint viri. Arcesilas & Carneades , qui nihil per-eipi posse decernerent : hic omnem a discernendi vetum a falso vim & rationem tollens ; ille etiam in ipsa natura rerum verum falsumque confundens. Quorum tamen scientia . quamvis ignorantiae doctrina constaret, adeo non caruit studiis eadem probantium . ut
sufficerit ad Sectae nobilitatem. Quam
igitur periculosum erit. ignorantiarambiguitati securitatem largiti gratificationis 3 Denique videamus, quam repugnet haec opinio rationi juris, praeeunte Ulpiano in apposita admodum
facti speciei Sui ergo , Aptureis ser-L. a
97쪽
9 De Causis corrupi. Judiciorum
posse quis maxime ei gratus fuerit. Jc nou sinciat y An cogendussit, quosdam manumittere λ Et sutem, debere eum cogi, vel eos, quorum fretivmpatitur mantimitteν e. auis ergo tuet, qui potius manumittitur ρ Utrumne ipse legatarius etigat, quo manumitrat, an heres est Elfortasse quis recte 2ixerit ordinem scripturaesequendum: quod si ordo non pareat , aut sortiri eos oportebit: ne aliquam ambitionis vel gratiae suspicionemPraetor si beato aut meritis cujusque allegatis arbitrari eos oportet. Videsis . quantum non modost gratia vel ostensa sed etiam a suspicione ejus purum esse Iudicem Leges velint. Ambigua utique quaestio
erat, cum omnes scrvi designati perve nire ad libertatem non possent, sussi. ciente tantum in aliquos quantitate legati ; ad quos potissimum defuncti di
besalitas pervenirer. Cui non videa. tur in negotio liberalitatis circa plinres servos incerto eventu vagantis. Io-
cum esse gratificationi Iudicis. R quidem Praetoris i Cui non videatur gratificatio ambigua . Judicis assectu dirigenda : eum utique magis de lavore, quam de jure aut injuria disceptetur.
Sed quid Vlpianus y Potius sequendum
scripturae ordinem censet, quamquamis intendi alias non solet: ut primo S deinceps quisque manumittatur prout nominatus a testatore est: tanquam ei maxime charus suerit . quem primum animo ejus occurrisse scripturae sales
demonstrat. Sed quid si confuso setip
turae ordine crescat ambiguitas; communi fortasse nomine . pluribus . veluti vernis aut lecticariis ad liberalitatem designatis y Et Ulpianus potius fortunae, quam assectui Praetoris arbitrium permittit: sortirique servosjubet. Tanis quam minus eaeca sortuna sit . quam aD sectus; aut certe sors cuique sua sit. quomodo autem quisque erga nos assi. Iatur , plane alienum siti nisi & hoe sors dirigit. Denique ut appareat. non esse umquam necessitatem confugiendi
ad assectum Iudicis: admonet Vlpianus. dispunctis metitorum rationibus servi cujusque erga dominum, sciri cui proinde consultum prae reliquis velit. Maneat igitur illud, distributoriam quidem justitiam a Gratiis non omniis
no abhorrere, ut in tempore nobis explitatum est i sed nullum cum puellis istis commeteium habere justiti ommerciariae severitatem, di ubi inter privatos de jure vel injuria disceptaturi
Socrates in quendam promiscue temereque largientem , Male tereat , inquit, qui charites cum virgines ut, ut scorta vulgat. Sed justius hoe ad judicem transferas . qui gratias judiciis miscendo prostituit. Maneat illibatum ipsius Dei mandatum. Nesus D ut diei te personam in judicio ; aegis par -
vum atque magnum auditote: ne meis
tuite δ quoquam. Nam juricium ψ-Dm Dei est. Quomodo privatam gratiam Iudex recte sequatur ' Iudicium ipsum Dei est. Unde nihil spectare pitest. nisi quod divinum est ; justitiam& veritatem.
De legibus adversu corruptelas δε-dicum latis r renovandas esse, Ssevere exercendas.
SEd frustra disputationibus ad veris
sus corruptelas velitamur: durum ipsa audaci I atque adeo validum coim suetudine vitium non nisi legibus. judiciis . suppliciisque subigetur. Sed haeeipsa praevalentium vitiorum vi oppressa
videntur jacere : olim certe viguerunt.
reamque lex duodecim tabalarum, judicem arbitrumve jure daIum, g o. ob remjudicandam pecuniam accestri v. . se convictus est, capite puniebat. Quae quidem Lex. quamvis Sexto Caecilio Jureconsulto censente, non in Prσ-babilem habet severitatem: postea tamen hae tenus est mitigata.ut solum ha- ι t.f. beat locum, si Iudex adversus reum cupitis pscuniam accepitat: quia non par sis. facinus corruptelae visum est . quae ad damnum pecuniarium . & quae ad necem innocentis redundaret. Itaque adversus corruptelam in pecuniaria causa
98쪽
pt Remediis Lib. III. Cap. VII.
t. ,. c. edixit Constantinus: De eo sui pretio cato diversae partis amittat actionem D ρπ', depravatus aut gratia perperam δε- is qui di dentiajustae sententiae , indicaverit , ei viudicta quem l erit, pecuniae corruptriam Fem negotii re-
non solum aestimationis dispendi i ,sedigosuerit.
etiam litis discriminis praebeatur. Itaque pecuniam datam non condi-Nam non tantum qui pecunia. sed &icet, etiamsi quis dederit, ut secundum qui gratia ad male judicandum duci. se in hona causa judex pronuntiaret. tur. dolum committit: ideoque in to- Nam hic quoiae crimen contrahit stius litis aestimationem condemnatur. inquit Ulpianus : judicem en m rem ct infamiam subit: non tantum qua rumpere videtur, dc meritb: non e- dolo . sed qua pessurio obnoxius di Sinim ejus est discernere, bonam an ma- quia thsamia maculosus est . utique a lam causam sustineat: sed judici si quem dignitatis luce repellendus est; imo ab muneribus corrumpere non debet, quo ossicio removendus. cujus religionem minus integro Judicio discernat.
Novult. scelete laesit. Sed ne ex hac lege existi- ita ridem, addit Ulpianus Imperator' memus, inultas linqui corruptelas, nisi nos' constituit, Iitem eum perdere. iniqua sententia probatas : Constituit Ergo qui poenam meretur,quia dedit.u- Iustinianus ut liceat unicuique litigi lique turp ter dedit:&proinde turpitu. tori ultro profiteti & plodere si quid do utriusque inhibet condictionem: ut Iudici dedit. aut promisit: qui convi- Ulpianus contra aliorum sententiam ctus in pecuniaria causa accepti tri- evincit. Quae tamen probanda idcirco plum, promissi duplum fisco inseret. videtur, ut is qui dedit . illecebra &mulctandus praeterea dignitatis jactu- praemio recuperandi incitetur ad detera i in eriminali vero causa . exilio &lgendum revincendumque corruptelas: confiscatione bonorum punietur. Et utque tanto magis infida societas sit ut index ille incitetur , ipsi impunitas eorum qui corrumpunt & corrumpum promittitur . si judicem convicerit: qui tur. Idque propter publicam utilitatem alioqui ultro convictus amissset litem. statuendum puto: quamvis Ulpi pisen. Adeoque probandi iacultas ipsi laxa- tentia rigida disputandi ratione probetur . ut possit adigere judicem ad jus- tur. jurandum non accepti muneris: quam- Porid judex pecunia corruptus te- vis alias ex sinu Rei petenda non si netur quoque Lege Iulia Repetunda-L. r. s. probatio. Nam si judex recusaverit rum in quadruplum . & poenam arbi jusjurandum, pro convicto habebitur: trariam . veluti exilium i quae Lex e R. sn praestiterit. indicis calumnia com- tiam locum habet adverversus judicem. Dd. m. pestetur. scd & invicem exigere liti- etiamsi pecunia aecepta est a ministiis N gatoribus jusjurandum licet non dati ejus. Ipse enim eorum culpam merito aut promissi Iudici doni alicujus sive praestati cujus quippe consortem sese- emolumenti: ita ut recusans jusjurap-jcit vel eligendo infidosivel non obser- Cie. iadum, jactura causae plectatur, pcrinde vando ambiguos . vel denique non latque si convictus esset. Quemadmo- coercendo aut fugando corruptos. μμ dum convinci etiam post jusjurandum.1Quod si aliter legem interpretemur.' atque adeo post sententiam . intra de-sjam prompta erit occasio eam eluden-cem dies . potest: ut committantur poe-idi. Tam sollieita juris providentia latenae qua corrupto . qua corruptori iam eonsulendi justillae adversus fraudes gatae. Namque Impcrator Antoninus eosum quibus juris legumque executio ante constituerat in haec verbat est commissa. Venales sententias Pin- - t. Constitit in quacumque causa , Irae quiunt Inipp. dioesetianus' Maximi. L 7. C.
Iri id , sive publiea , sive si erit , nus. qnae in mercedem a corruptis,-R
..iau. ut cuicumque data fuerit pecunia via i dicibus proferantur s etiam citra in- --
α ' judici vel adversario nempe advo- terpositae pro rationis a Urim ,
99쪽
96 De Causis corrupi. Judiciorum
C non domi, vel intra saerosanctos ter. L
jam pridem δ divis Frincipibus , im
firmas esse , decretum est. Itaque etiam citra appellationem fructu sententiae privabis adversarium . qui muneribus eam expressit. Sed quidam existimant hane legem non obtinere, si ex pluribus judicibus unus tantum fuerit cor.' ruptus: quia non potest dici sententia in mercedem Prolata. cum ea ad alios non pervenerit. Milii haec distinctio non placet. Nam si invalida est se,c tentia. quam duo ex judicibus tulerunt 1 absente tertio. idcirco quod potuisset D. r. is reliquos fortasse in suam sententiam I trahere si praesto fuisset. cur non tans D. tundem in proposito dicamus y Nam-
que nisi ille sui stet eorruptus . non tantum alios ultro traxissct in meliorem sententiam, sed fortasse quia corruptus , reliquos in hanc sententiam pelle. xit. Idque verum est, si vel praeses curiae vel relator causae . vel denique aliquis non insimae auctoritatis corruptus suit: nam si aliquis qui tantum numeto est . inde deficere sententiam . existimatio atque reverentia universi o dinis non patitur.
Iudicum curiasperseruas essepraeset, an mutabilesy de aetate ad hoc
SEd quis aecusare audebit. judican.
di potestate ultro terribiles 8 imo quis vindicabit, ubi qui judicaturi sunt. non magis officii, quam culpae societate reo implicantur 3 Quis non dicam ad paenam, sed ad odium criminisjudices deduxerit ι qui ultro oderunt licentiam , quam in commune sibi vindicant . in uno obtrectantem y Quis condemnabit rerin, in quo uno pene omnes judices accusantur 7 Apud Romanos pulchre prospectum adversus
ea incommoda erat, temporariae jurisdictionis temperata potestate; & inde obnoxia vel timida licentia. Et hoc amplius Imp Zeno constituit . ut quicumque jurisdictione in provinciis defuncti, deinceps per so. dies subsicriminos vel regiones , aut potentes do mos latitantes , sed in celeberrimis 'αι. locis, ante omnium quos nuper guber- T.
naverant,ora versentur: utlateat om- quaaea
nibus facultas tabera superfurtis aut m si
eriminibus querimoniam commovendi. contra vacuos jam potestatis terrore. Et haec ratio magnum apud me pondus habet, in ea quaestione, an curias Iudicum perpetuas esse conveniat
Namque illa perpetuae jurisdictionis
majestas non modb accusationis omisnem vim sue elidit. sve eludit; sed nescio quomodo quas quodam praejudicio ipsamque infamiam opprimit: adeo vera est gnome quam Thucydides Demosthenesque & illius aemulator Crispus prodiderunt: Res fecundas mirὰ vitiis esse obtentui. Igitur perpetuae potestatisseeuritate mali luxuriantur: mediocres
etiam in desidiam solvuntur; ipsa quoque assiduitate vel taedio , curam, vel fastidio reverentiam operis laxante. Quibus incommodis vicissitudo medetur : dum non minus qui ad hunc honorem jam promoti . quam qui adspirant . industriam suam integritatemque approbare publice pari voto incitantur: semperque integri & vegeti languentibus jam sufficiuntur. Sed altera & adversa sententia suis etiam rationibus nititur. in eamque Lipsius inclinat, quia iam ad hanc multitudinem legum, Lipsi
ex ea tricas aut captendulas ven-rum, circa quas assiduus usus instruat& perficiat tandem judicem. Sed proesecto magis ad recte judicandi iacul-M.tatem promoveris multum scrutando aequi bonique eruditos tractatus; quam ad plenam aequitatis notitiam, assidua judiciorum exercitatione. Nunc verbperpetuis negotiis obruti, etiam qui quid olim ex studii. traxerunt alta oblivione sepeliunt. minimumque deinde malorum imperitia. Nam quae ignorant deinde palam contemnunt: ut fastidire scilicet Iurisprudentiam judicio non ingenii aut industriae desectu eam non assequi videantur. Adeb nullum ad nova scientiae incrementa liberum ae liberale otium
100쪽
Et Remediis Lib. III. Cap. VIII. yy
hoc sane plerisque contingit : excipio enim illos qui ab ineunto aetate indole
Sen. d. otium inveniunt. Cum Seneca dicam: ε pi n. Res V Iere sue usio virtutum amo re, Ssine cultu ingenii, ac nudas edere operas , minime probabiis e LI s' misisti enim inter se is fa . S conferri debent: Itaque non dubie prior illa sententia melius. consulit judicio
rum taceritati : ius utrumque conciliemus , ipso insinuante Lipsio , qui illi de perpetuitate opinioni ita demum subscribit. si Princeps judicibus intendat: quod non tantum de inspectionis. sed & electionis sevcritate accipienaum' est. Quod si ut fit. Principis ad alias
curas conversi remissio circa Jurisdictionis negotia altam securitatem judicibus praebet: non dubitaverim potiorem esia alteram illam sententiam. Quae etiam illud incommodum essu.git. quod saepe Iutisdictioni adfert
multorum de concilio citata non animo minuS. quam corpore senectus:
qui, quod olim objectum elatissimo Oratori Domitio Afro deficere malunt quam desinere. Id quod in Ephoris reprehendit quoque Aristoteles. Neque enim ejus lententiae sumus . quam parum perpenso consilio plerique amplectuntur. ut utique senes Iurisdictioni
admovendos, re juniores arcendos a hitremur. Etenim senectus tandem dc ad mentem redundat. ut Aristoteles scribit, utique industriam hebetat :& am-hitionis stultitiaeque argumentum est. Senex litium tricis immoriens. Judicia magis cruditionis, Consilia experientiae subsidio nituntur. Quamquam ne Quin ea quidem in solos senes caditi nee sitit. lib. ex θectanda uisima aetas , cum stadia praestent, ut quantum ad cognitionem pertinet rerum, etiam praeteritu δε-
eulis vixisse videamur. Sed neque degravitatis auctoritatisque posseisione junioles excluserit sola praerogativa aetatis: cum inplerisque non pueritis , sed quod graetius est , fueralitas rema-Sen. . ncat. Ut Seneca ait, iterumque ex
pisi, pressius: Quibusdam flosjuventam G. yque suerilitas est. An quidquam iei profecerunt , quibus animi mala sunt , auctique in majus errores Z Et
di studio ad Virtutem incitati. His nim solis imputare rerum Natura senectutem potest . per quam licuit pulcherrimo perficiendae mentis operi supremam quasi manum imponere. Plebeiarum vero mentium mala magis
magisque adauget senectus i & non ad rationem, sed ad consuetudinem sese
componentes. quanto propius ad ultimi aevi terminos accedunt, tanto longius recedunt etiam ab ingenita indolis bonitate di succrescente per conta gionem hominum exemplorumque Sopinionum popularium tanta vitiorum atque errorum caligine, ut ipsum jam naturae lumen nusquam resplendere possit. Itaque acutissime Aristoteles stri. psit: Seniores omitia dirigere ad utili. tatem , juniores vero ad honestatem rhos enim indolis instinctu duci, qui in illis jam clanguit; nolitam rationis ingenuitatem sequentibus . quam calliditatem ratiocinationis. collatione commodorum incommodorumque quae incommunis hac vitae corruptela . non
aequa lance virtutis simplicitati&astutiae obveniunt. Neque id ago . ut sene istuti sua praerogativa detrahatur : sed
eam promiscuam esse oportere . non
puto; nec solis antiis canisque tribuen dam. Nam ipsius animi indoles&anteactae vitae ratio contemplanda est. Etenim ut generosa, ina vigescunt vetustates levia deficiunt: pariter hominibus accidit. Nam nec Romanorum L. n.
vehementer probo instituta . quibus 168 judicandi potestas etiam minoribus permittitur. dummodo ad plenam pubert tem pervenerint, si ve ad odiaevum di decimum annuim. Nis quod alia I feducatio . alia inlli tutio atque exerci
tatio illius juventutis tranc tam praeco- ω.cem maturitatem faciebat: cum Calvum , Caesarem , PolBonem , multum ante quaestoriam omnes aetatem gravissima judicia suscepisse , s Praetemtatos egisse eosdem , sit traintum. Sed Fab. lib.
ut neque unus alterve dies serenus, ne- ,